{"id":99815,"date":"2024-04-30T04:58:17","date_gmt":"2024-04-30T04:58:17","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=99815"},"modified":"2024-05-20T02:13:18","modified_gmt":"2024-05-20T02:13:18","slug":"30-thang-tu-nguoi-linh-viet-nam-cong-hoa-bay-gio-anh-o-dau","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/99815\/30-thang-tu-nguoi-linh-viet-nam-cong-hoa-bay-gio-anh-o-dau","title":{"rendered":"30 TH&Aacute;NG T\u01af: NG\u01af\u1edcI L&Iacute;NH VI\u1ec6T NAM C\u1ed8NG H&Ograve;A, B&Acirc;Y GI\u1edc ANH \u1ede \u0110&Acirc;U?"},"content":{"rendered":"<p><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003.jpg\" rel=\"lightbox[99815]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"314\" height=\"419\" class=\"alignnone  wp-image-99818\" style=\"margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block;\" alt=\"\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003-225x300.jpg\" srcset=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003-225x300.jpg 225w, https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003-768x1024.jpg 768w, https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003-1152x1536.jpg 1152w, https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003-1536x2048.jpg 1536w, https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/Tuong-dai-2003.jpg 1780w\" sizes=\"auto, (max-width: 314px) 100vw, 314px\" \/><\/a><\/p>\n<p><\/p>\n<p>Ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0. Ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m m\u1ed9t ng\u00e0n ch\u00edn tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m. B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. M\u1ed9t ng\u00e0y thay \u0111\u1ed5i l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 v\u1eadn m\u1ea1ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. M\u1ed9t b\u00ean th\u1eafng, m\u1ed9t b\u00ean b\u1ea1i. \u0110a s\u1ed1 b\u00ean b\u1ea1i ch\u1ecbu nhi\u1ec1u thi\u1ec7t th\u00f2i, m\u1ea5t m\u00e1t, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u1ecbu nhi\u1ec1u m\u1ea5t m\u00e1t nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Vi\u1ec7t c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam. Ngo\u00e0i m\u1ea5t m\u00e1t T\u1ed5 qu\u1ed1c, t\u1ef1 do, th\u1eadm ch\u00ed ph\u1ea3i t\u00f9 \u0111\u00e0y, h\u1ecd ph\u1ea3i mang n\u1ed7i nh\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1i tr\u1eadn, n\u1ed7i nh\u1ee5c nh\u01b0 chi\u1ebfc b\u00f3ng \u0111eo \u0111u\u1ed5i, tho\u1ea1t ti\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n tr\u1ed1n, r\u1ed3i d\u1ea7n d\u00e0 l\u00e0 kho\u1ea3ng t\u1ed1i che khu\u1ea5t, x\u00f3a nh\u00f2a.<\/p>\n<p>C\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u1ebf b\u1ea1i tr\u1eadn tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m 1975, khi \u0111\u1ed3ng minh M\u1ef9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00f2a \u0111\u00e0m ri\u00eang v\u1edbi mi\u1ec1n B\u1eafc \u1edf Paris, ch\u00ednh th\u1ee9c x\u00e1c nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u1ef9, truy\u1ec1n th\u00f4ng M\u1ef9 v\u00e0 d\u01b0 lu\u1eadn M\u1ef9 v\u1eabn h\u1eb1ng ng\u1ea7m \u00fd, r\u1eb1ng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam hai phe ch\u00ednh l\u00e0 M\u1ef9 v\u00e0 B\u1eafc Vi\u1ec7t. Khi Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd n\u0103m 1973 th\u00ec s\u1ef1 b\u1ea1i tr\u1eadn \u0111\u00e3 th\u00e0nh gi\u1ea5y tr\u1eafng m\u1ef1c \u0111en, kh\u00f4ng h\u1eb3n v\u00ec phe \u201c\u0111\u1ecbch\u201d th\u1eafng, m\u00e0 do \u0111\u1ed3ng minh c\u1ee7a \u201cta\u201d mu\u1ed1n lui trong m\u1ed9t danh d\u1ef1 ph\u1ea3n tr\u1eafc. T\u1eeb Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m 1975, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ed5 m\u00e1u trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tuy\u1ec7t v\u1ecdng, nh\u01b0ng gi\u1eef l\u1ea1i danh v\u1ecb chi\u1ebfn s\u0129 c\u1ee7a m\u00ecnh. Sau ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m 1975, h\u1ecd b\u1ecb d\u1ed3n h\u1ebft v\u00e0o hai ch\u1eef \u201c\u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng\u201d, v\u00ec h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u1ed3ng minh v\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecf r\u01a1i, v\u00ec h\u1ecd ph\u1ea3i n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi th\u00fa t\u1ed9i b\u1eaft bu\u1ed9c, v\u00ec h\u1ecd ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00f9, v\u00ec h\u1ecd ph\u1ea3i tr\u1ed1n ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u00ec h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng chi\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 quy h\u00e0ng (tuy r\u1eb1ng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh quy h\u00e0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd), v\u00e0 tr\u00ean h\u1ebft, v\u00ec h\u1ecd d\u1ea7n d\u00e0 b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i t\u1eeb ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m 1975, nh\u01b0ng l\u1ebd ra h\u1ecd v\u1eabn c\u00f2n trong k\u00fd \u1ee9c, trong l\u1ecbch s\u1eed, trong s\u00e1ng t\u00e1c? \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc thay, cho \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd kh\u00f4ng g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ti\u1ebfng vang. Trong nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i h\u01a1n, h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng vai ph\u1ee5. Trong n\u01b0\u1edbc, n\u01a1i t\u1ef1 do c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a r\u1ea5t h\u1eb9p, d\u0129 nhi\u00ean h\u1ecd \u0111\u00f3ng vai ph\u1ee5, v\u00e0 vai \u00e1c. Ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u00f3ng vai ph\u1ee5, n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t c\u00f3 l\u1ebd trong b\u1ed9 phim t\u00e0i li\u1ec7u The Vietnam War (Geoffrey C. Ward, Ken Burns v\u00e0 Lynn Novick) v\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m <em>The Sympathizer<\/em> (Vi\u1ec7t Thanh Nguy\u1ec5n). V\u1edbi The Vietnam War, m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m M\u1ef9 mang m\u1ed9t t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9, vai ch\u00ednh ph\u1ea3i l\u00e0 M\u1ef9. <em>The Sympathizer<\/em>, vi\u1ebft b\u1edfi m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 sinh ra \u1edf mi\u1ec1n Nam tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m 1975, m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t l\u01b0u vong h\u1ea3i ngo\u1ea1i, c\u0169ng \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a v\u00e0o vai ph\u1ee5. Tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh (nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 lo\u1ea1i tr\u1eeb \u0111a s\u1ed1 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a v\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a), vi\u1ebft cho \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 M\u1ef9, vai ch\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a mi\u1ec1n B\u1eafc (m\u1ed9t trong hai phe ch\u00ednh trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam) r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111inh \u201c\u0103n kh\u00e1ch\u201d. Th\u00eam v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 vai ph\u1ee5 l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ly k\u1ef3 c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p hai d\u00f2ng m\u00e1u, nh\u1eefng tr\u00f2ng tr\u00e9o c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn anh em c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i gi\u1eadt d\u00e2y, t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd, \u0111o\u1ea1t nhi\u1ec1u gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, bao g\u1ed3m gi\u1ea3i Pulitzer 2016.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a, trong th\u1ebf \u201cgi\u1ea3 v\u1edd\u201d (\u201cng\u1ee5y\u201d theo mi\u1ec1n B\u1eafc) v\u00e0 ph\u1ee5 t\u00e1 (theo M\u1ef9), h\u1eb3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1a ch\u1ecdn thu h\u00fat (sexy) cho vai ch\u00ednh. N\u00f3i th\u1eb3ng th\u1eebng, k\u1ebb b\u1ea1i tr\u1eadn m\u1ea5y khi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edb \u0111\u1ebfn? V\u00ec th\u1ebf, h\u1ecd c\u1ea7n m\u1ed9t t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n soi chi\u1ebfu t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00f3c \u0111\u1ed9, s\u1eafc m\u00e0u x\u1ea5u \u0111\u1eb9p, nh\u1eefng h\u1ef7 n\u1ed9 \u00e1i \u1ed1, cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd, t\u00f3m l\u1ea1i m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng, th\u1eadm ch\u00ed t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0 Don Quixote c\u1ee7a Miguel Cervantes, nh\u01b0 Paul Baumer c\u1ee7a Erich Maria Remarque, nh\u01b0 Ivan Denisovich c\u1ee7a Aleksandr Solzhenitsyn.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m nay, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a tr\u1ebb nh\u1ea5t khi mi\u1ec1n Nam s\u1ee5p \u0111\u1ed5 \u0111\u00e3 tr\u00ean s\u00e1u m\u01b0\u01a1i, \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 g\u1ea7n b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i. V\u1edbi \u0111a s\u1ed1 d\u00e2n ch\u00fang Vi\u1ec7t thu\u1ed9c nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ec7 sau 1975, trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, cu\u1ed9c chi\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 th\u1ee9 b\u1ea5t li\u00ean can, c\u00e2u chuy\u1ec7n k\u1ec3, hay \u0111\u1ec1 t\u00e0i trong l\u1edbp h\u1ecdc. <em>The Sympathizer<\/em> \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n th\u00e0nh phim b\u1ed9 (HBO), c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh C\u1ed9ng H\u00f2a v\u1eabn ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m vai ch\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 t\u1ea7m c\u1ee1. Trong l\u00fac d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd ch\u01b0a phai nh\u1ea1t h\u1eb3n, c\u00f3 l\u1ebd c\u1ea7n ph\u1ea3i k\u00eau g\u1ecdi: ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a, b\u00e2y gi\u1edd anh \u1edf \u0111\u00e2u? (1)<\/p>\n<p>04\/2024<\/p>\n<p>H\u1ed3 Nh\u01b0<\/p>\n<p><\/p>\n<ul>\n<li>H\u1ee1i ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn s\u0129 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i chi\u1ebfc n\u00f3n s\u1eaft b\u00ean b\u1edd lau s\u1eady n\u00e0y, b\u00e2y gi\u1edd anh \u1edf \u0111\u00e2u? (ca kh\u00fac Ng\u01b0\u1eddi T\u00ecnh Kh\u00f4ng Ch\u00e2n Dung c\u1ee7a Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng)<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0. Ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 ng\u00e0y ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m m\u1ed9t ng\u00e0n ch\u00edn tr\u0103m b\u1ea3y m\u01b0\u01a1i l\u0103m. B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. M\u1ed9t ng\u00e0y thay \u0111\u1ed5i l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 v\u1eadn &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":404,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[193,30,223,25],"tags":[],"class_list":["post-99815","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ban-tron-chien-tranh-viet-nam","category-chuyen-de","category-ngay-30-thang-tu","category-nhan-dinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99815","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/404"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=99815"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99815\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100032,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/99815\/revisions\/100032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=99815"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=99815"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=99815"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}