{"id":9298,"date":"2009-10-05T00:34:39","date_gmt":"2009-10-05T00:34:39","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/9298"},"modified":"2019-02-25T23:13:21","modified_gmt":"2019-02-25T23:13:21","slug":"duong-ra-khoi-basra","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/9298\/duong-ra-khoi-basra","title":{"rendered":"\u0111\u01b0\u1eddng ra kh\u1ecfi basra"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\"><strong><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/roadoutofbasra.jpg\" rel=\"lightbox[9298]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"road out of basra\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/roadoutofbasra_thumb.jpg\" width=\"300\" height=\"447\" \/><\/a>&#160; <\/strong><\/p>\n<p align=\"right\"><em>K\u00ednh t\u1eb7ng Sgt. Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc B\u00ecnh &amp; gia \u0111\u00ecnh<\/em><\/p>\n<p><strong>K<\/strong>hi t\u00f4i \u0111\u1eb7t b\u00e0n ch\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ea1m xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t M\u1ef9, t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 \u00fd r\u1ea5t k\u1ef9, c\u00e1i c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u1ea7u ti\u00ean bao gi\u1edd c\u0169ng v\u1eady, n\u00f3 g\u00e2y m\u1ed9t \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng s\u00e2u s\u1eafc l\u00e2u d\u00e0i trong k\u00fd \u1ee9c. V\u1eady m\u00e0 trong gi\u00e2y ph\u00fat \u0111\u00f3 t\u00f4i ch\u1ec9 ng\u1ea9n ng\u01a1 m\u1ed9t ch\u00fat, m\u1ed9t ch\u00fat th\u00f4i r\u1ed3i b\u1ecb \u0111\u1ea9y theo d\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi&#8230; C\u00e1i c\u1ea3m gi\u00e1c b\u00e0ng ho\u00e0ng, s\u00e2u s\u1eafc nh\u1ea5t ph\u1ea3i k\u1ec3 l\u00e0 l\u00fac m\u00e1y bay c\u1ea5t c\u00e1nh r\u1eddi Vi\u1ec7t Nam. Khi chi\u1ebfc m\u00e1y bay United Airline nh\u1ea5c m\u00ecnh r\u1eddi phi \u0111\u1ea1o, t\u00f4i \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u1eb7t ch\u00e2n tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng n\u1eefa. T\u00f4i l\u01a1 l\u1eedng, bay cao v\u00e0 bay cao m\u00e3i. \u0110\u1ed9t nhi\u00ean t\u00f4i c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c x\u00e1c th\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i, t\u00f4i gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 linh h\u1ed3n \u0111ang l\u01a1 l\u1eedng r\u1eddi b\u1ecf tr\u1ea7n gian.<\/p>\n<p>M\u1eb9 t\u00f4i n\u00f3i, \u0111\u1eb7t ch\u00e2n l\u00ean \u0111\u1ea5t M\u1ef9 t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1eb7t ch\u00e2n l\u00ean t\u1edbi thi\u00ean \u0111\u00e0ng. Cha n\u00f3i, h\u00e3y b\u00e1m tr\u1ee5, \u0111\u1eebng tr\u1edf v\u1ec1 c\u00e1i \u0111\u1ecba ng\u1ee5c n\u00e0y. T\u00f4i hi\u1ec3u, cha m\u1eb9 \u0111ang c\u1eaft ru\u1ed9t \u0111\u1ea5y, v\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng \u0111ang qu\u1eb7n l\u00f2ng ph\u1ea3i r\u1eddi b\u1ecf gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111i du h\u1ecdc.<\/p>\n<p>\u201cPh\u1ea3i b\u00e1m tr\u1ee5.\u201d Ba c\u00e1i ch\u1eef n\u00e0y \u00e1m \u1ea3nh v\u00e0 m\u1ecdc r\u1ec5 trong t\u00e2m tr\u00ed t\u00f4i. Nh\u01b0ng m\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u00e1m tr\u1ee5? \u0110\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc M\u1ef9, v\u00e0o qu\u1ed1c t\u1ecbch, v\u00e0 sau n\u00e0y k\u00e9o h\u1ebft gia \u0111\u00ecnh sang, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau t\u1ed1i th\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ni\u1ec1m m\u01a1 \u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u1eadt kh\u00f4ng d\u1ec5. Con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft l\u00e0 k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 qu\u1ed1c t\u1ecbch. \u1ede k\u00fd t\u00fac x\u00e1, trong l\u1edbp, \u0111i shopping, \u0111i l\u00e0m th\u00eam, hay b\u1ea5t c\u1ee9 l\u1ea3o r\u1ea3o n\u01a1i \u0111\u00e2u t\u00f4i c\u0169ng d\u00e1n m\u1eaft v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u1ee9a con g\u00e1i. T\u00f4i \u0111o\u00e1n v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh m\u1ee5c ti\u00eau, con nh\u1ecf n\u00e0y c\u00f2n Vi\u1ec7t Nam qu\u00e1, ch\u1eafc ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ebb xanh, con nh\u1ecf kia c\u00f3 v\u1ebb M\u1ef9 h\u00f3a ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 c\u00f3 qu\u1ed1c t\u1ecbch r\u1ed3i hay n\u00f3 \u0111\u1ebb \u1edf \u0111\u00e2y. T\u00f4i b\u1ea5t k\u1ec3 tu\u1ed5i t\u00e1c, nhan s\u1eafc, trong \u0111\u1ea7u v\u1ebd ra m\u1ed9t cu\u1ed9c t\u00ecnh ch\u1edbp nho\u00e1ng, m\u00e0 c\u00e1i n\u00e0o c\u0169ng k\u1ebft th\u00fac b\u1eb1ng m\u1ed9t bu\u1ed5i l\u1ec5 tuy\u00ean th\u1ec7 t\u1ea1i s\u1edf Di Tr\u00fa. Nh\u01b0ng m\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ea7n n\u00e0o t\u00f4i m\u1edf mi\u1ec7ng l\u00e0m quen, t\u00f4i v\u1eabn \u0111\u1ee9ng \u0111\u00f3 v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m tr\u1ea1ng xu\u00f4i x\u1ecb, h\u00e8n h\u00e8n. T\u1ec7 h\u01a1n n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t h\u1ecd, t\u00f4i c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1eb1ng th\u1ee7y tinh trong su\u1ed1t, h\u1ecd nh\u00ecn th\u1ea5y t\u00e2m \u0111\u1ecba b\u1ea5t ch\u00e1nh, nh\u1eefng \u00fd \u0111\u1ed3 \u0111en t\u1ed1i r\u00f5 m\u1ed3n m\u1ed9t nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ebft m\u1ef1c \u0111en v\u1ea5y b\u1ea9n kh\u1eafp ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng th\u1eb1ng du h\u1ecdc sinh kh\u00e1c b\u1ea3o, h\u00e3y coi ch\u1eebng, l\u00e9ng ph\u00e9ng v\u1edbi h\u1ecd c\u00f3 ng\u00e0y \u0103n dao, \u0103n \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea5y. Ch\u00fang n\u00f3 b\u00e0y, mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc k\u1ebft h\u00f4n gi\u1ea3. K\u1ebft h\u00f4n gi\u1ea3 ng\u1ed1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u ti\u1ec1n. Cha m\u1eb9 t\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u1ea7m c\u1ed1 nh\u00e0 c\u1eeda, t\u00e0i s\u1ea3n duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 lo chuy\u1ec7n du h\u1ecdc r\u1ed3i, \u0111\u00e1nh ch\u1ebft t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ngh\u0129 t\u1edbi t\u1ea1o m\u1ed9t g\u00e1nh n\u1eb7ng n\u1eefa cho gia \u0111\u00ecnh. M\u1ed9t th\u1eb1ng b\u1ea1n kh\u00e1c b\u1ea3o, \u0111\u0103ng l\u00ednh \u0111i, ph\u1ee5c v\u1ee5 trong qu\u00e2n ng\u0169 m\u1ed9t th\u1eddi gian v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c quy ch\u1ebf v\u00e0o qu\u1ed1c t\u1ecbch, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc b\u1ed5ng h\u1ecdc \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, nh\u1ea5t c\u1eed l\u01b0\u1ee1ng ti\u1ec7n. Chi\u1ebfn tranh Iraq m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u, nhu c\u1ea7u c\u1ea7n l\u00ednh \u0111ang cao. V\u00e0 t\u00f4i, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngay, m\u1edf m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e1u, v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 tho\u00e1t hi\u1ec3m.<\/p>\n<p>Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u00e0o l\u00ednh l\u00e0m m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kinh ng\u1ea1c. B\u1ea1n t\u00f4i n\u00f3i, \u201c\u0110i l\u00ednh b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 nh\u1ea3y v\u00f4 \u0111\u1ecba ng\u1ee5c.\u201d T\u00f4i c\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1eddi, v\u00f2 v\u00f2 c\u00e1i \u0111\u1ea7u g\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1ecdc l\u00f3c. Kh\u00f4ng, t\u00f4i ch\u1ec9 mu\u1ed1n l\u00e0m m\u1ed9t c\u00fa \u201cv\u01b0\u1ee3t v\u0169 m\u00f4n\u201d th\u00f4i. T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t lo\u00e0i c\u00e1 ch\u00e9p, c\u1ee9 ba n\u0103m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t v\u0169 m\u00f4n \u0111\u1ec3 h\u00f3a th\u00e0nh r\u1ed3ng. T\u1eeb d\u00e2n Vi\u1ec7t \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng d\u00e2n M\u1ef9 c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u0111i \u0111\u1ea7u thai ki\u1ebfp kh\u00e1c, t\u00f4i c\u1ea7n ph\u1ea3i \u201cv\u01b0\u1ee3t v\u0169 m\u00f4n\u201d nh\u01b0 m\u1ed9t con c\u00e1 ch\u00e9p th\u1eadt.<\/p>\n<p><strong>T<\/strong>\u00f4i kh\u00f4ng k\u1ec3 cho ai nghe v\u1ec1 th\u1eddi hu\u1ea5n nh\u1ee5c \u1edf qu\u00e2n tr\u01b0\u1eddng. L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh? N\u00f3 \u0111\u00e3 t\u00f3m g\u1ecdn trong hai ch\u1eef hu\u1ea5n nh\u1ee5c. Ng\u01b0\u1eddi ta hu\u1ea5n luy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u1ee9ng v\u1eefng trong m\u1ecdi t\u00ecnh th\u1ebf, k\u1ec3 c\u1ea3 khi \u0111\u1ecbch b\u1eaft, b\u1ecb tra kh\u1ea3o v\u00e0 ch\u1ecbu nh\u1ee5c h\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u00f4i g\u1eedi cho gia \u0111\u00ecnh m\u1ed9t t\u1ea5m h\u00ecnh l\u1ec5 m\u00e3n kh\u00f3a. T\u00f4i trong b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u1ee5c b\u1ed9 binh, v\u00e1c s\u00fang, qua nhi\u1ec1u t\u01b0 th\u1ebf. M\u1eb9 t\u00f4i kh\u00f3c. M\u1eb9 \u0111\u00e3 v\u1ea5t v\u1ea3 nu\u00f4i ba t\u00f4i trong t\u00f9 nhi\u1ec1u n\u0103m. C\u00f2n cha, tuy l\u00e0 l\u00ednh tr\u01a1n nh\u01b0ng l\u00fac xe t\u0103ng T.54 ti\u1ebfn v\u00e0o Dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp, cha c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i c\u00f2n \u0111ang l\u1eadp ch\u1ed1t l\u00e0m tuy\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf ph\u00eda T\u00e2y S\u00e0i G\u00f2n. Cha b\u1ecb b\u1eaft ngay m\u1eb7t tr\u1eadn v\u00e0o gi\u1edd th\u1ee9 25 n\u00ean t\u00f9 l\u00e2u l\u00e0 chuy\u1ec7n th\u01b0\u1eddng. Trong th\u01b0 cha vi\u1ebft, \u201cCha t\u00f4n tr\u1ecdng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a con. Ph\u1ea3i nh\u1edb r\u1eb1ng, m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00e0m l\u00ednh, c\u1ea3 \u0111\u1eddi l\u00e0 l\u00ednh. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kh\u00f4ng s\u1eed d\u1ee5ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n&#8230; Khi con c\u00f3 m\u1ee5c ti\u00eau th\u00ec ph\u1ea3i chi\u1ebfm cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d K\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3, cha kh\u00f4ng vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 r\u1ed3i, th\u01b0 cha to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng trang li\u1ec7t k\u00ea v\u1ec1 nh\u1eefng \u01b0u \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u0111\u1ee7 th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed c\u00e1c lo\u1ea1i, v\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ed1i ph\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh th\u1ebf nguy hi\u1ec3m. Kh\u00f4ng n\u00f3i ra, nh\u01b0ng t\u00f4i hi\u1ec3u cha mu\u1ed1n truy\u1ec1n h\u1ebft n\u1ed9i l\u1ef1c, t\u00e2m huy\u1ebft cho t\u00f4i, kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat g\u00ec.T\u00f4i ngh\u0129, nh\u1eefng v\u0169 kh\u00ed x\u01b0a \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n n\u1eb1m trong vi\u1ec7n b\u1ea3o t\u00e0ng. Chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Iraq \u1edf sa m\u1ea1c, trong l\u00f2ng n\u00fai, ngo\u00e0i th\u00e0nh ph\u1ed1, ch\u1ee3 b\u00faa, v\u00e0 b\u00ean v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng. Nguy hi\u1ec3m nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng \u201croad bomb\u201d. N\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ea5t n\u1ed5 t\u1ef1 t\u1ea1o, r\u1ea5t \u0111\u01a1n s\u01a1, n\u1eb1m l\u1eabn trong g\u1ea1ch \u0111\u00e1, r\u00e1c r\u1ebfn ph\u1ebf th\u1ea3i \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng. \u1ede m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 g\u1ea1ch \u0111\u00e1, r\u00e1c r\u1ebfn, c\u1ecf c\u00e2y th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i t\u1ed1i nguy hi\u1ec3m. Nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi cha \u0111i\u1ec1u n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ra tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00f4i m\u1edbi t\u1edbi phi\u00ean qua Iraq. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thao t\u1eadp nhu\u1ea7n nhuy\u1ec5n v\u1ec1 chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi, th\u1ef1c t\u1eadp tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u00ecnh sa m\u1ea1c Black Rock (Nevada), leo l\u00ean nh\u1eefng m\u1ecfm n\u00fai ch\u00f3t v\u00f3t \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng th\u1ea1ch s\u01a1n k\u1ef3 v\u0129 c\u1ee7a Arizona. M\u00f9a \u0110\u00f4ng ch\u00fang t\u00f4i len l\u1ecfi h\u00e0nh qu\u00e2n tr\u00ean nh\u1eefng r\u1eb7ng n\u00fai tr\u1eafng x\u00f3a tr\u00ean Canada. H\u00e8, ch\u00fang t\u00f4i xu\u1ed1ng Texas, lang thang l\u1ea1c l\u1ed1i tr\u00ean sa m\u1ea1c mi\u1ec1n vi\u1ec5n t\u00e2y, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng c\u00e1i n\u00f3ng v\u00e0 kh\u00e1t c\u1ea3 tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ef1 m\u01b0u sinh tho\u00e1t hi\u1ec3m. B\u1ed9 ch\u1ec9 huy \u0111\u01a1n v\u1ecb n\u00f3i, ph\u1ea3i bi\u1ebft sinh t\u1ed3n trong \u201ct\u1ee7 l\u1ea1nh\u201d v\u00e0 tr\u00ean \u201cl\u00f2 n\u01b0\u1edbng\u201d \u0111\u1ec3 khi qua Iraq l\u00e0m t\u1ee5i Al- Qaeda \u201cl\u00e9\u201d m\u1eaft.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfn tranh Iraq b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 3 n\u0103m 2003 v\u00e0 ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 5 khi vi\u1ebfng th\u0103m chi\u1ebfn h\u1ea1m USS-Abraham Lincoln \u00f4ng Bush tuy\u00ean b\u1ed1 chi\u1ebfn tranh ch\u1ea5m d\u1ee9t. Ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ed9c t\u00e0i b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5, chu\u1ea9n b\u1ecb cho m\u1ed9t n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh, m\u1ecdi \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tham ch\u00ednh th\u00f4ng qua b\u1ea7u c\u1eed. Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 12 c\u00f9ng n\u0103m \u0111\u00f3, Saddam Hussein b\u1ecb b\u1eaft, hy v\u1ecdng ph\u1ee5c qu\u1ed1c ti\u00eau tan.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng m\u00e0 \u1edf Iraq s\u00fang v\u1eabn n\u1ed5 kh\u1eafp n\u01a1i. T\u1eeb th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u1ebfn th\u00f4n qu\u00ea, r\u1eebng n\u00fai, sa m\u1ea1c, nh\u00e0 th\u1edd, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, ch\u1ee3 b\u00faa, \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng \u1ed5 kh\u00e1ng c\u1ef1. Nh\u1ecf th\u00ec d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, l\u1edbn l\u00ean \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m. Tho\u1ea1t tr\u00f4ng h\u1ecd l\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, c\u1ea7m s\u00fang l\u00ean h\u1ecd l\u00e0 gi\u1eb7c. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e2n Iraq ch\u1ec9 ch\u1ed1ng M\u1ef9, m\u00e0 xem ra h\u1ecd ch\u1ed1ng nhau c\u00f2n t\u00e0n t\u1ec7 h\u01a1n. Qu\u00e2n kh\u00e1ng chi\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3 s\u00fang b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ee3 b\u00faa, nh\u00e0 th\u1edd, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi hay tang l\u1ec5.<\/p>\n<p>Khi t\u00f4i \u0111\u1eb7t ch\u00e2n \u0111\u1ebfn Mosul, ph\u00e1o \u0111\u00e0i ki\u00ean c\u1ed1 nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Baath do gi\u00e1o ph\u00e1i Sunni phe Saddam th\u00ec giao tranh v\u1eabn c\u00f2n \u00e1c li\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u201cS\u1ee9c m\u1ea5y m\u1edbi h\u1ebft chi\u1ebfn tranh.\u201d Th\u1eb1ng Michael Tea, ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1edbi c\u1ee7a t\u00f4i n\u00f3i. \u201cM\u1ef9 c\u00f3 r\u00fat h\u1ebft qu\u00e2n th\u00ec chi\u1ebfn tranh v\u1eabn c\u00f2n.\u201d<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea1i sao c\u00f2n?\u201d T\u00f4i ng\u1ea1c nhi\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cM\u00e0y t\u01b0\u1edfng t\u1ee5i Iraq ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ed1ng M\u1ef9 h\u1ea3? T\u1ee5i n\u00f3 ch\u1ed1ng nhau c\u00f2n d\u1eef h\u01a1n ch\u1ed1ng M\u1ef9.\u201d Th\u1ea5y m\u1eaft t\u00f4i v\u1eabn tr\u00f2n xoe, n\u00f3 n\u00f3i. \u201cC\u00f9ng l\u00e0 d\u00e2n Iraq, g\u1ed1c \u1ea2 R\u1eadp, c\u00f9ng H\u1ed3i gi\u00e1o, nh\u01b0ng phe Sunni ch\u1ed1ng phe Shi\u2019a, hai phe n\u00e0y l\u1ea1i c\u00f9ng ch\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi Kurd \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi Kurd l\u1ea1i ch\u1ed1ng ch\u00e1nh quy\u1ec1n Iraq b\u1ea5t k\u1ec3 phe n\u00e0o c\u1ea7m quy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi Turkman c\u0169ng ch\u1ed1ng ch\u00e1nh quy\u1ec1n Iraq, ch\u1ed1ng Sunni, ch\u1ed1ng phe Shi\u2019a, ch\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi Kurd, ng\u01b0\u1eddi Assyrian Christian ch\u1ed1ng h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c phe kh\u00e1c h\u1ecd.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eddi \u01a1i, nh\u1ee9c \u0111\u1ea7u qu\u00e1.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTao \u0111i\u00ean m\u1ea5t.\u201d M\u1ea5y th\u1eb1ng trong \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00f4i \u00f4m \u0111\u1ea7u la.<\/p>\n<p>T\u00f4i b\u00ecnh t\u0129nh h\u1ecfi, \u201cTrong c\u00e1c nh\u00f3m, nh\u00f3m n\u00e0o \u0111\u00f4ng nh\u1ea5t?\u201d<\/p>\n<p>\u201cGi\u00e1o ph\u00e1i Shi\u2019a \u0111\u00f4ng nh\u1ea5t, chi\u1ebfm g\u1ea7n 60% d\u00e2n s\u1ed1. Ph\u00e1i Sunni 20% \u0111\u1ee9ng nh\u00ec. Th\u1ee9 ba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kurd mi\u1ec1n B\u1eafc c\u0169ng kho\u1ea3ng 20%. M\u1ea5y nh\u00f3m c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1eebng 3%.\u201d<\/p>\n<p>\u201cD\u1ec5 \u1ee3t. Ch\u1ec9 c\u1ea7n \u1ed5n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c phe ph\u00e1i l\u1edbn tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u00e1c phe nh\u1ecf ph\u1ea3i ch\u1ecbu ph\u00e9p th\u00f4i. Iraq s\u1ebd th\u00e1i b\u00ecnh\u201d<\/p>\n<p>Michael Tea c\u01b0\u1eddi l\u1edbn, \u201cChuy\u1ec7n \u0111\u00f3 con n\u00edt c\u0169ng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng m\u00e0 l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 h\u1ecd ng\u1ed3i l\u1ea1i v\u1edbi nhau h\u1ecda ch\u0103ng ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1eddi m\u1edbi bi\u1ebft.\u201d<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0ng t\u1ea1i sao h\u1ecd ch\u1ed1ng nhau?\u201d Th\u1eb1ng Ted h\u1ecfi.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u00ean nh\u00e2n b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb Gi\u00e1o ch\u1ee7 Muhammad. Sinh n\u0103m 571, nh\u01b0ng m\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 610, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t tu\u1ed5i, ng\u00e0i m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u rao gi\u1ea3ng kinh Qur\u2019an v\u00e0 th\u00e0nh l\u1eadp H\u1ed3i gi\u00e1o. \u0110\u1ebfn n\u0103m 632, ng\u00e0i b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00e0 ngh\u0129 t\u1edbi vi\u1ec7c truy\u1ec1n ng\u00f4i. B\u1ea5y gi\u1edd, trong h\u00e0ng t\u00edn \u0111\u1ed3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u chia ra hai phe. M\u1ed9t phe theo ki\u1ec3u cha truy\u1ec1n con n\u1ed1i, Gi\u00e1o ch\u1ee7 kh\u00f4ng c\u00f3 con trai n\u00ean \u1ee7ng h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi con r\u1ec3 t\u00ean Ali Abu Talid n\u1ed1i ng\u00f4i. Nh\u01b0ng phe kh\u00e1c cho r\u1eb1ng, Gi\u00e1o ch\u1ee7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba sai c\u1ee7a Ch\u00faa, v\u1eady ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec7 t\u1eed Abu Bakr m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ea1o h\u1ea1nh ti\u1ebfp t\u1ee5c ng\u00f4i v\u1ecb \u0111\u00f3. Cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p d\u1eabn t\u1edbi vi\u1ec7c Gi\u00e1o ch\u1ee7 ph\u1ea3i ra ph\u00e1n quy\u1ebft cu\u1ed1i, nh\u01b0ng c\u1ea3 hai phe \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean x\u1ea3y ra b\u1ea1o lo\u1ea1n v\u00e0 khi \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebb ra tay gi\u1ebft Gi\u00e1o ch\u1ee7. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng th\u1ea5y ai th\u1eafc m\u1eafc, \u0111i\u1ec1u tra hung th\u1ee7 \u0111\u00e3 s\u00e1t h\u1ea1i Gi\u00e1o ch\u1ee7. Ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eadn lo t\u1edbi vi\u1ec7c tranh ng\u00f4i. Cho t\u1edbi b\u00e2y gi\u1edd k\u1ec3 nh\u01b0 b\u1ea5t ph\u00e2n th\u1eafng b\u1ea1i.\u201d<\/p>\n<p>\u201cH\u01a1n c\u1ea3 ng\u00e0n n\u0103m tr\u00f4i qua, Ali v\u00e0 Abu c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n, ai l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ecdc kinh Qur\u2019an th\u00f4i, c\u00f3 chi m\u00e0 tranh ch\u1ea5p.\u201d T\u00f4i n\u00f3i.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ea1o H\u1ed3i c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ef7 ba d\u00e2n s\u1ed1 kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, gi\u00e1o quy g\u1eaft gao, ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o quy\u1ec1n h\u1ea1n h\u01a1n T\u1ed5ng Th\u1ed1ng, vua ch\u00faa m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc. Ch\u00ednh Ali v\u00e0 Abu ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1edd, n\u1ebfu bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1eadn di\u1ec7t nhau ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ecbu chia th\u00e0nh hai phe, di h\u1ecda t\u1edbi b\u00e2y gi\u1edd.\u201d Michael Tea n\u00f3i, \u201cM\u00e0y kh\u00f4ng tranh ch\u1ea5p, d\u1ec5 thua thi\u1ec7t l\u1eafm.\u201d<\/p>\n<p>T\u00f4i v\u00e0o qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp t\u1ecbch, t\u01b0\u01a1ng lai \u0111em c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh sang, ngh\u0129 t\u1edbi c\u1ea3nh \u0111o\u00e0n t\u1ee5, t\u00f4i \u201cl\u1eddi\u201d qu\u00e1 c\u1ee1, thua thi\u1ec7t ch\u1ed7 n\u00e0o. T\u00f4i ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1eafc m\u1eafc.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady gi\u00e1o ph\u00e1i Sunni c\u1ee7a Saddam thu\u1ed9c d\u00f2ng n\u00e0o?\u201d<\/p>\n<p>\u201cH\u1ecd l\u00e0 truy\u1ec1n nh\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec7 t\u1eed Abu Bakr, l\u00e0 thi\u1ec3u s\u1ed1. C\u00f2n ph\u00e1i Ali con r\u1ec3 Muhammad l\u00e0 ph\u00e1i Shi\u2019a th\u00e2n Iran chi\u1ebfm \u0111a s\u1ed1.\u201d<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eddi \u0111\u1ea5t!\u201d T\u00f4i k\u00eau l\u00ean, \u201cL\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 Saddam l\u1ea5y thi\u1ec3u s\u1ed1 th\u1eafng \u0111a s\u1ed1 ?\u201d<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea5y b\u00e0n tay s\u1eaft.\u201d Michael Tea tr\u1ea3 l\u1eddi t\u1ec9nh b\u01a1. \u201cCh\u00ednh ngh\u0129a, c\u00f4ng l\u00fd hay g\u00ec g\u00ec n\u1eefa c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u00e8 b\u1eb9p th\u00f4i. Trong 25 n\u0103m, Saddam x\u1eed t\u1eed c\u1ea3 tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi.\u201d<\/p>\n<p>\u201c\u1ed0i tr\u1eddi \u01a1i.\u201d C\u1ea3 ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i k\u00eau l\u00ean, th\u1eadt kinh kh\u1ee7ng.<\/p>\n<p><strong>\u0110<\/strong>\u00eam \u0111\u00f3, t\u00f4i tr\u1eb1n tr\u1ecdc ngh\u0129 v\u1ec1 Saddam. Iraq l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t c\u1ed5, c\u00f3 hai con s\u00f4ng Euphrates v\u00e0 Tigris v\u1eaft qua. N\u01a1i \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm th\u1ea5y d\u1ea5u v\u1ebft con ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a nh\u1ea5t tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y. V\u00ec s\u1ed1ng gi\u1eefa v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i \u0111\u1eafp ph\u00f9 sa c\u1ee7a hai con s\u00f4ng n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi n\u1ec1n v\u0103n minh n\u00e0y l\u00e0 n\u1ec1n v\u0103n minh L\u01b0\u1ee1ng H\u00e0. Th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ed3 s\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m v\u0169 kh\u00ed. C\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt ki\u1ebfn tr\u00fac nh\u01b0 th\u00e0nh Babylon, v\u01b0\u1eddn treo sau n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh k\u1ef3 quan th\u1ebf gi\u1edbi c\u0169ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb \u0111\u00e2y. V\u0103n h\u00f3a ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 th\u1ebf nh\u01b0ng d\u00e2n c\u1ed5 \u0111\u1ea1i Iraq y\u1ebfu x\u00ecu, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c d\u1edf kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea3. Li\u00ean ti\u1ebfp tr\u1ea3i m\u1ea5y ng\u00e0n n\u0103m Iraq lu\u00f4n b\u1ecb c\u00e1c ch\u1ee7ng t\u1ed9c kh\u00e1c x\u00e2m chi\u1ebfm v\u00e0 cai tr\u1ecb. Iraq ch\u01b0a bao gi\u1edd gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp, t\u1ef1 v\u1ebd bi\u00ean gi\u1edbi cho m\u00ecnh. Sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u1ebf ch\u1ebf Ottoman th\u1ed1ng tr\u1ecb Trung \u0110\u00f4ng b\u1ecb Anh, Ph\u00e1p, M\u1ef9 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i. Ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00e3 v\u1ebd l\u1ea1i b\u1ea3n \u0111\u1ed3 cho Iraq. Nh\u01b0ng Saddam v\u00e0 \u0111\u1ea3ng Baath m\u1edbi gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp cho Iraq t\u1eeb Anh. Nh\u01b0 v\u1eady k\u1ec3 ra Saddam l\u00e0 m\u1ed9t anh h\u00f9ng, ch\u01b0a ch\u1eafc l\u00e0 t\u1ed9i nh\u00e2n. Ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i, t\u00f4i h\u1ecfi Michael. N\u00f3 b\u1eadt c\u01b0\u1eddi l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cYa, ya. Saddam l\u00e0 anh h\u00f9ng, nh\u01b0ng l\u00e0 anh h\u00f9ng c\u1ee7a 20% d\u00e2n s\u1ed1 th\u00f4i.\u201d N\u00f3 n\u1ea1t t\u00f4i, \u201cNg\u1ee7 \u0111i. S\u1ed1ng \u1edf \u0111\u00e2y, kh\u00f3a mi\u1ec7ng l\u1ea1i. Tuy\u00ean b\u1ed1 b\u1eady b\u1ea1, s\u00e1ng mai 60% d\u00e2n s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i s\u1ebd gi\u1ebft m\u00e0y \u0111\u00f3.\u201d<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng m\u00e0 t\u00f4i v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu Saddam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Shi\u2019a c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecnh th\u1ebf s\u1ebd kh\u00e1c. N\u1ebfu Saddam kh\u00f4ng \u0111\u1ed9c t\u00e0i, t\u00ecnh th\u1ebf s\u1ebd kh\u00e1c. N\u1ebfu Saddam kh\u00f4ng x\u00e2m chi\u1ebfm Kuwait, kh\u00f4ng m\u01a1 l\u00e0m Th\u00e0nh C\u00e1t T\u01b0 H\u00e3n th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u1ea2 R\u1eadp, t\u00ecnh th\u1ebf s\u1ebd kh\u00e1c. V\u00e0 n\u1ebfu t\u00f4i kh\u00f4ng m\u1ea5t ng\u1ee7, t\u00ecnh th\u1ebf c\u0169ng s\u1ebd kh\u00e1c.<\/p>\n<p>M\u1edbi m\u1edd s\u00e1ng, \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00f4i nh\u1eadn l\u1ec7nh t\u1edbi Haji Ibrahim. \u0110\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng n\u00fai cao nh\u1ea5t Iraq, tr\u00ean 11 ng\u00e0n feet, n\u1eb1m s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi Iran. B\u1ed9 ch\u1ec9 huy \u0111\u01a1n v\u1ecb n\u00f3i, nh\u1eefng t\u1ed5 ch\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Sunni \u0111ang r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u00e2y, h\u1ecd s\u1ebd truy qu\u00e9t ng\u01b0\u1eddi Kurd ra kh\u1ecfi v\u00f9ng n\u00fai \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y \u0111\u1ecba b\u00e0n. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c khu v\u1ef1c n\u00e0y sau r\u1ea5t kh\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t. \u0110\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u0169 kh\u00ed l\u1eadu t\u1eeb Iran chuy\u1ec3n cho kh\u1ee7ng b\u1ed1. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Kurd, ch\u1eadn \u0111\u1ee9ng con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp t\u1ebf v\u0169 kh\u00ed t\u1eeb Iran.<\/p>\n<p>M\u1eb7t tr\u1eddi ch\u01b0a l\u00ean, ba phi \u0111\u1ed9i UH-60 Black Hawk bay h\u00e0ng m\u1ed9t lu\u00e2n phi\u00ean th\u1ea3 ch\u00fang t\u00f4i xu\u1ed1ng ch\u00e2n n\u00fai. Ch\u00e2n v\u1eeba ch\u1ea1m \u0111\u1ea5t, ch\u00fang t\u00f4i v\u1eeba l\u0103n v\u1eeba ch\u1ea1y. Ph\u1ea3i bi\u1ebft bi\u1ebfn m\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t m\u1ee5c ti\u00eau lu\u00f4n lu\u00f4n di \u0111\u1ed9ng. C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eefng tay b\u1eafn t\u1ec9a c\u1ee7a \u0111\u1ecbch \u0111ang ph\u1ee5c k\u00edch \u0111\u00e2u \u0111\u00e2y. Cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb gi\u1eefa hai khe n\u00fai th\u1ea5p nh\u1ea5t v\u00e0 t\u1ecfa ra nh\u1eefng v\u00f9ng ph\u1ee5 c\u1eadn. N\u00fai Iraq r\u1eebng l\u01a1 th\u01a1, c\u1ecf kh\u00f4ng cao qu\u00e1 g\u1ed1i, nhi\u1ec1u n\u01a1i ch\u1ec9 c\u00f3 to\u00e0n \u0111\u00e1 tr\u1ecdc. Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng ra l\u1ec7nh, t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ea3n ra, ki\u1ec3m so\u00e1t nh\u1eefng hang \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebfn l\u00ean n\u00fai, ch\u00fa \u00fd h\u1ea7m h\u1ed1 v\u00e0 nh\u1eefng b\u00e3i m\u00ecn.<\/p>\n<p>Ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i d\u00e0n ngang, gh\u00ecm s\u00fang ch\u1ea7m ch\u1eadm ti\u1ebfn l\u00ean. Ki\u1ec3u \u0111\u1ed9i h\u00ecnh n\u00e0y, cha t\u00f4i vi\u1ebft, l\u00e0 th\u1ebf ti\u1ebfn nguy hi\u1ec3m, v\u00ec \u0111\u1ecbch n\u1ea5p \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 qu\u1ea1t m\u1ed9t tr\u00e0ng l\u00e0 ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i ti\u00eau. T\u00f4i \u0111\u00e2m s\u1ee3, th\u1eb1ng Michael Tea kh\u00f4ng c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m, \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean d\u00e0n h\u00e0ng m\u1ed9t ti\u1ebfn l\u00ean m\u1edbi \u0111\u00fang. T\u00f4i k\u00eau Michael trong earphone. N\u00f3 la, \u201cNh\u00ecn v\u00f4 \u1ed1ng nh\u1eafm, quan s\u00e1t nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m \u0111en k\u00eca.\u201d Nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m \u0111en th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eefng c\u1eeda hang, l\u1ea5p b\u1eb1ng v\u1ea3i b\u1ea1t hay v\u00e1n t\u1ea1p. T\u00f4i r\u00f9n m\u00ecnh xu\u1ed1ng, l\u00f2 d\u00f2 ti\u1ebfn. M\u1eaft d\u00e1n v\u00e0o \u1ed1ng nh\u1eafm v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh. C\u00e1i \u1ed1ng nh\u1eafm n\u00e0y t\u00f4i n\u00e0i n\u1ec9 m\u00e3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c lo\u1ea1i 50MM c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f3ng m\u1ee5c ti\u00eau l\u1edbn ra t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 9 l\u1ea7n, r\u1ea5t r\u00f5. T\u00f4i g\u1eafn \u1ed1ng nh\u1eafm tr\u00ean kh\u1ea9u M4A4 c\u00f3 2 c\u00f2, v\u00ec b\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f2n th\u00eam b\u1ed9 ph\u1eadn ph\u00f3ng l\u1ef1u M203, s\u1ee9c c\u00f4ng ph\u00e1 m\u1ea1nh v\u00e0 xa h\u01a1n M.79 \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t Nam. Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng n\u00f3i, h\u00e0nh qu\u00e2n 2 ng\u00e0y, qu\u00e2n trang g\u1ecdn, nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 d\u1ec5 leo n\u00fai, kh\u00f4ng qu\u00e2n y\u1ec3m tr\u1ee3 n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ea5t ng\u1edd. Nh\u01b0ng cha t\u00f4i vi\u1ebft, n\u1ebfu \u0111\u1ee5ng tr\u1eadn di\u1ec5n ti\u1ebfn kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c, cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i. V\u00ec v\u1eady, h\u00e0nh trang c\u1ee7a t\u00f4i n\u1eb7ng tr\u0129u nh\u01b0 m\u1ed9t cu\u1ed9c chuy\u1ec3n qu\u00e2n xa hay s\u1eafp \u0111\u1ee5ng m\u1ed9t tr\u1eadn l\u1edbn. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1i \u00e1o kho\u00e1c tactical vest nhi\u1ec1u t\u00fai c\u1ee7a t\u00f4i nh\u00e9t \u0111\u1ee7 th\u1ee9, 4 b\u0103ng \u0111\u1ea1n d\u1ef1 tr\u1eef 1,800 vi\u00ean, 10 qu\u1ea3 M203, dao g\u0103m Ka-Bar b\u00e9n ng\u00f3t, k\u00ednh h\u1ed3ng ngo\u1ea1i tuy\u1ebfn ban \u0111\u00eam, m\u1ed9t canteen n\u01b0\u1edbc, hai ph\u1ea7n MRE th\u1ee9c \u0103n li\u1ec1n, m\u1eb7t n\u1ea1 ch\u1ed1ng h\u01a1i gas v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Kurd \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb Saddam t\u1ea5n c\u00f4ng b\u1eb1ng h\u01a1i \u0111\u1ed9c Sarin ch\u1ebft h\u00e0ng lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>L\u00fac ng\u1ed3i tr\u00ean tr\u1ef1c th\u0103ng, th\u1ea5y t\u00f4i v\u0169 trang \u0111\u1ebfn t\u1eadn r\u0103ng, c\u1ea3 \u0111\u1ed9i nh\u00ecn t\u00f4i nh\u01b0 qu\u00e1i v\u1eadt.<\/p>\n<p>\u201c\u00ca, m\u00e0y \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t m\u00ecnh ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft m\u1ed9t ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n h\u1ea3?\u201d Th\u1eb1ng Ted x\u1ecf ng\u00f3n tay t\u00ecm coi c\u00f3 c\u00e1i t\u00fai n\u00e0o c\u00f2n tr\u1ed1ng tr\u00ean c\u00e1i \u00e1o vest ph\u1ed3ng c\u1ee9ng c\u1ee7a t\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cOh! My heroes\u201d Th\u1eb1ng Robert l\u00e1u l\u1ec9nh, gi\u1ea3 v\u1edd ch\u1eafp tay ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9. \u201cC\u00f3 m\u00e0y, ch\u1eafc t\u1ee5i tao \u1edf kh\u00f4ng qu\u00e1.\u201d<\/p>\n<p>T\u00f4i n\u1ed5i s\u00f9ng, h\u1ea5t tay t\u1ee5i n\u00f3, n\u1ea1t. \u201cK\u1ec7 tao.\u201d Nh\u01b0ng m\u00e0 nh\u00ecn l\u1ea1i, t\u00f4i th\u1ea5y m\u00ecnh gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u201cC\u00e1i Bang T\u00e1m T\u00fai\u201d th\u1eadt. \u0110em nhi\u1ec1u th\u1ee9 qu\u00e1 c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng ai. L\u1ea7n sau t\u00f4i s\u1ebd r\u00fat kinh nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0n to l\u1edbn m\u00f2 m\u1eabm b\u00f3p c\u00e1i ba-l\u00f4 sau l\u01b0ng t\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eddi \u01a1i, n\u00f3 \u0111em theo m\u1ec1n n\u1eefa \u0111\u00e2y n\u00e0y.\u201d Th\u1eb1ng Ed c\u01b0\u1eddi h\u00f4 h\u1ed1, \u201cM\u00e0y t\u00ednh \u0111\u1ecbnh c\u01b0 tr\u00ean n\u00fai lu\u00f4n \u00e0?\u201d<\/p>\n<p>\u201cC\u00e2m mi\u1ec7ng.\u201d T\u00f4i qu\u00e1t l\u00ean m\u1ed9t ti\u1ebfng, b\u1ef1c t\u1ee9c, th\u1eb1ng n\u00e0y l\u1edb qu\u1edb khi xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t t\u00f4i s\u1ebd \u0111\u00e1 cho n\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1eddi. Nh\u01b0ng m\u00e0 nh\u00ecn l\u1ea1i, n\u00f3 b\u1ef1 h\u01a1n, b\u00e0n tay c\u1ee7a n\u00f3 to g\u1ea5p ba l\u1ea7n tay t\u00f4i.<\/p>\n<p>Michael Tea, ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, n\u1ea1t, \u201cShut up.\u201d \u0110\u00f4i m\u1eaft n\u00f3 r\u00e0 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, tia nh\u00ecn ph\u00e1t ra l\u1eeda, ch\u00fang t\u00f4i n\u00f3ng ran c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u00f3 ti\u1ebfng s\u00fang M4 \u201ct\u1ea1ch, t\u1ea1ch, t\u1ea1ch&#8230; \u201d r\u00f2n r\u00e3. \u201c\u0110\u1ee5ng r\u1ed3i.\u201d C\u00f3 ti\u1ebfng la sau l\u01b0ng t\u00f4i. C\u1ea3 b\u1ecdn n\u1eb1m r\u1ea1p xu\u1ed1ng. Ch\u1eebng ba m\u01b0\u01a1i gi\u00e2y, Michael \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc quay \u0111\u1ea7u ra hi\u1ec7u, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ebb hai b\u00ean, nh\u01b0\u1eddng cho hai th\u1eb1ng mang M249 \u0111i gi\u1eefa, m\u1ed9t th\u1eb1ng lui ra sau d\u1ef1 b\u1ecb. Ch\u00fang t\u00f4i b\u00f2 l\u00ean, \u00e9p s\u00e1t hai b\u00ean, ti\u1ebfn g\u1ea7n c\u1eeda \u0111\u1ed9ng. Ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, t\u00f4i th\u1ea5y t\u1ea5m b\u1ea1t rung rinh, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00e2n, c\u00f3 l\u1ebd t\u1ee5i Baath \u0111\u00e3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cMarhaba\u201d Ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ea7m micro g\u1ecdi l\u1edbn ba, b\u1ed1n l\u1ea7n, kh\u00f4ng ai tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>Qua k\u00ednh nh\u1eafm, t\u00f4i th\u1ea5y t\u1ea5m v\u1ea3i b\u1ea1t nh\u00fac nh\u00edch nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng ngay sau \u0111\u00f3. T\u00f4i \u0111\u1eb7t tay v\u00f4 c\u00f2 s\u1eb5n s\u00e0ng, th\u1eb1ng n\u00e0o l\u00fa ra, t\u00f4i n\u1ea3 li\u1ec1n. \u201cTi\u00ean h\u1ea1 th\u1ee7 vi c\u01b0\u1eddng.\u201d T\u00f4i ngh\u0129, \u201cTh\u00e0 b\u1eafn l\u1ea7m c\u00f2n h\u01a1n b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft.\u201d T\u00f4i kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ebft, nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u1ebft \u1edf \u0111\u00e2y. M\u1eb7c k\u1ec7 \u00f4ng Bush mu\u1ed1n x\u00e2y d\u1ef1ng d\u00e2n ch\u1ee7 hay ph\u00e1t huy t\u1ef1 do g\u00ec g\u00ec \u0111\u00f3, t\u00f4i kh\u00f4ng \u201cke\u201d. T\u1ee5i Iraq c\u00f3 ch\u1ebft kh\u00f4 tr\u00ean gi\u1ebfng d\u1ea7u, t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng \u201cke\u201d. T\u00f4i ch\u1ec9 mu\u1ed1n s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u1ec3 m\u01a1, m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o, cha m\u1eb9 em \u00fat t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ch\u00e2n l\u00ean mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t h\u1ee9a.<\/p>\n<p>\u201cHello. Hello. Anybody\u2019s there?\u201d Th\u1eb1ng Michael k\u00eau mu\u1ed1n t\u1eaft h\u01a1i.<\/p>\n<p>C\u1eeda hang v\u00e9n kh\u1ebd, m\u1ed9t nh\u00e1nh c\u00e2y l\u00f3 ra, \u0111\u1ea7u c\u00f3 c\u1ed9t m\u1ed9t mi\u1ebfng v\u1ea3i tr\u1eafng. \u0110\u1ea7u h\u00e0ng r\u1ed3i, ch\u00fang t\u00f4i th\u1edf ph\u00e0o, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u1ed5 s\u00fang. Nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u1ec1 cao c\u1ea3nh gi\u00e1c, bi\u1ebft \u0111\u00e2u \u0111\u1ecbch tr\u00ed tr\u00e1 kh\u00f3 l\u01b0\u1eddng, Michael v\u1eabn k\u00eau h\u1ecd b\u1eb1ng ti\u1ebfng \u1ea2 R\u1eadp.<\/p>\n<p>H\u1ecd b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i ra, d\u00e8 d\u1eb7t t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t. A! t\u00f4i nh\u1eadn ra, \u0111\u00e2y l\u00e0 d\u00e2n qu\u00e2n Kurd, h\u1ecd trang ph\u1ee5c kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Iraq, \u0111\u00e0n \u00f4ng m\u1eb7c qu\u1ea7n ph\u00f9ng (ki\u1ec3u Th\u1ed5), \u00e1o s\u01a1 mi, \u0111\u1ea7u qu\u1ea5n kh\u0103n x\u1ebfp, r\u00e2u t\u00f3c ng\u1eafn g\u1ecdn. T\u1ea5t c\u1ea3 hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi, k\u1ec3 c\u1ea3 b\u1ed1n \u0111\u1ee9a tr\u1ebb ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 12,13 tu\u1ed5i. Trong b\u1ed9 t\u1ed9c Kurd, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00e1c n\u1ed5i s\u00fang, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00ednh, b\u1ea5t k\u1ec3 nam ph\u1ee5 l\u00e3o \u1ea5u.<\/p>\n<p>May qu\u00e1, ng\u01b0\u1eddi Kurd \u1edf \u0111\u00e2y, c\u00f3 ngh\u0129a v\u00f9ng n\u00e0y an to\u00e0n. Trong khi ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i li\u00ean l\u1ea1c c\u1ea5p tr\u00ean, t\u00f4i \u0111i m\u1ed9t v\u00f2ng kh\u1ea3o s\u00e1t.<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 suy di\u1ec5n t\u1eeb c\u00e1i hang n\u00e0y t\u00f4i c\u0169ng th\u1ea5y v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ki\u1ec3m so\u00e1t an ninh, hay ng\u0103n ch\u1eadn s\u1ef1 chuy\u1ec3n v\u1eadn v\u0169 kh\u00ed qua l\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ec7n nan gi\u1ea3i. C\u1eeda hang nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u00e0ng v\u00e0o trong c\u00e0ng r\u1ed9ng, khu\u00f4n vi\u00ean ch\u00ednh gi\u1eefa c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a v\u00e0i ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi. \u1ede gi\u1eefa \u0111\u1ed9ng c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ed3 nh\u1ecf, n\u01b0\u1edbc trong v\u1eaft. H\u1ecd n\u00f3i, m\u00f9a Xu\u00e2n tuy\u1ebft tr\u00ean n\u00fai tan, n\u01b0\u1edbc theo khe ch\u1ea3y xu\u1ed1ng t\u00edch t\u1ee5 n\u00ean h\u1ed3, \u0111\u1ee7 d\u00f9ng quanh n\u0103m. \u0110\u00e0ng sau c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t c\u1eeda kh\u00e1c \u0103n th\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 tho\u00e1t ra b\u1eb1ng v\u00e1ch kh\u00e1c. C\u00e1i c\u1eeda h\u1eadu n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i do thi\u00ean nhi\u00ean m\u00e0 do h\u1ecd \u0111\u00e0o ph\u00e1 t\u1eeb n\u0103m n\u00e0y qua n\u0103m kh\u00e1c m\u00e0 th\u00e0nh. T\u00f4i \u0111i v\u00f2ng l\u00f2ng xem qua n\u01a1i \u0103n, ch\u1ed1n \u1edf c\u1ee7a h\u1ecd. C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 tr\u1ea1m tr\u00fa qu\u00e2n c\u1ee7a qu\u00e2n du k\u00edch n\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, b\u1ebfp n\u00fac kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft \u0111\u00e0n b\u00e0. N\u1ed3i ni\u00eau xoong ch\u1ea3o, \u1ea5m ch\u00e9n c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 l\u1ebd to\u00e0n l\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1eeb th\u1eddi Adam, Eva, c\u0169 k\u1ef9 th\u1ea5y ph\u00e1t s\u1ee3.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Kurd c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf Iraq c\u00f3 l\u1ebd t\u1eeb th\u1eddi khai thi\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ecba. H\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1ed1ng d\u00e2n \u1ea2 r\u1eadp, kh\u00f4ng theo \u0111\u1ea1o H\u1ed3i. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u0103n h\u00f3a, phong t\u1ee5c, ng\u00f4n ng\u1eef, trang ph\u1ee5c, bi\u1ebfn h\u1ecd th\u00e0nh c\u00e1i gai trong m\u1eaft d\u00e2n \u1ea2 R\u1eadp. Tr\u1ea3i qua h\u00e0ng ng\u00e0n n\u0103m, h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1c ch\u1ee7ng t\u1ed9c, c\u00e1c th\u1eddi \u0111\u1ebf ch\u1ebf, vua ch\u00faa kh\u1eafp n\u01a1i truy s\u00e1t. Nh\u01b0ng m\u00e0, v\u1edbi s\u1ee9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u1ebbo dai, kh\u1ea3 n\u0103ng sinh t\u1ed3n m\u1ea1nh m\u1ebd, h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y li\u00ean ti\u1ebfp t\u1eeb \u0111\u1eddi n\u00e0y qua \u0111\u1eddi kh\u00e1c. Khi b\u1ecb truy s\u00e1t \u1edf Iraq, h\u1ecd b\u1ed3ng b\u1ebf nhau qua Th\u1ed5, khi Th\u1ed5 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i, h\u1ecd ch\u1ea1y qua Syria, khi b\u1ecb Syria c\u00e0n, h\u1ecd tr\u1ed1n qua Iran, b\u1ecb Iran \u0111\u00e1nh, h\u1ecd l\u1ea1i ch\u1ea1y v\u1ec1 Iraq. H\u1ecd s\u1ed1ng du m\u1ee5c v\u00e0 ch\u1ea1y loanh hoanh kh\u1eafp bi\u00ean gi\u1edbi b\u1ed1n n\u01b0\u1edbc. L\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kurd l\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed ch\u1ea1y. Cho t\u1edbi b\u00e2y gi\u1edd h\u1ecd ch\u01b0a c\u00f3 \u0111i\u1ec3m d\u1eebng ch\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u00f4i nghe n\u00f3i, sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 I, ng\u01b0\u1eddi Anh k\u00fd hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc gi\u00fap h\u1ecd th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia Kurd, th\u1ee7 \u0111\u00f4 \u0111\u00e1ng l\u1ebd l\u00e0 Mosul. \u0110\u1ed5i l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Kurd k\u00fd k\u1ebft cho Anh khai th\u00e1c m\u1ecf d\u1ea7u l\u1edbn \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc, l\u00e3nh \u0111\u1ecba Kurd. Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e3 k\u00fd k\u1ebft, n\u0103m 1927, Anh \u0111\u00e3 khai th\u00e1c d\u1ea7u. Nh\u01b0ng qu\u1ed1c gia Kurd \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n n\u1eb1m tr\u00ean gi\u1ea5y. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi Anh b\u1ed9i \u01b0\u1edbc m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kurd \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i l\u1eadp qu\u1ed1c c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00f4ng hai. V\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi gian, Anh c\u0169ng \u0111ang th\u00e0nh l\u1eadp Iraq. Do tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u1eafp n\u01a1i, ng\u01b0\u1eddi Kurd \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e2n h\u00f3a t\u1eeb \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft. Khi ti\u1ebfn h\u00e0nh vi\u1ec7c th\u00e0nh l\u1eadp qu\u1ed1c gia, ng\u01b0\u1eddi Kurd \u1edf Th\u1ed5 th\u00edch ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi Kurd \u1edf Iran th\u00edch theo khu\u00f4n m\u1eabu Iran, ng\u01b0\u1eddi Kurd \u1edf Syria th\u00edch theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u01b0 Syria, ng\u01b0\u1eddi Kurd \u1edf Iraq l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00edch \u00fd ki\u1ebfn c\u00e1c nh\u00f3m kh\u00e1c. Kh\u00f4ng ai nh\u01b0\u1eddng ai. M\u1ea5y n\u0103m sau, Iraq tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp, bi\u00ean gi\u1edbi bao tr\u00f9m lu\u00f4n ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t Kurd. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kurd t\u1eeb \u0111\u00f3 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c: Ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Nghe t\u1edbi \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, t\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y bu\u1ed3n. Mong r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ef5 n\u1ea1n kh\u1eafp n\u01a1i M\u1ef9, Anh, \u00dac, Ph\u00e1p, sau n\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd tr\u00e1nh v\u1ebft xe \u0111\u1ed5 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kurd.<\/p>\n<p>Ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i ra l\u1ec7nh t\u1eadp h\u1ee3p, ch\u00fang t\u00f4i tr\u1edf v\u00e0o trong hang. M\u1ed9t v\u00f2ng tr\u00f2n, n\u1eeda l\u00e0 Kurd, n\u1eeda M\u1ef9. Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n m\u1edbi th\u1ea3 d\u00f9 m\u1ed9t qu\u00e2n nh\u00e2n th\u00f4ng d\u1ecbch t\u1edbi. Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 s\u1ebd b\u1ea3o v\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Kurd, t\u1ea1m th\u1eddi v\u1ebd m\u1ed9t khu t\u1ef1 tr\u1ecb cho h\u1ecd. T\u1eeb th\u00e0nh ph\u1ed1 Tikrit tr\u1edf l\u00ean l\u00e0 khu C\u1ea5m Bay, ngo\u1ea1i tr\u1eeb m\u00e1y bay Anh M\u1ef9 v\u00e0 Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c. Ph\u00eda M\u1ef9 s\u1ebd cung c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 hu\u1ea5n luy\u1ec7n d\u00e2n qu\u00e2n Kurd. \u0110\u1ed5i l\u1ea1i, Kurd ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u0169 kh\u00ed l\u1eadu qua bi\u00ean gi\u1edbi. V\u0169 kh\u00ed v\u00e0 to\u00e1n hu\u1ea5n luy\u1ec7n s\u1ebd t\u1edbi sau. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u00fang t\u00f4i r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i \u0111\u00e2y v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u00e0nh qu\u00e2n sau l\u01b0ng n\u00fai.<\/p>\n<p>Th\u1eb1ng Ted ch\u1eedi, Robert ch\u1eedi, Ed c\u0169ng ch\u1eedi, c\u00f2n t\u00f4i ch\u1eedi&#8230; th\u1ea7m.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea1i sao h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ee5i m\u00ecnh \u1edf l\u1ea1i hu\u1ea5n luy\u1ec7n?\u201d Th\u1eb1ng Bob c\u1ef1 n\u1ef1.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ec7nh. Ch\u1ea5m h\u1ebft.\u201d Ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng k\u1ebft th\u00fac.<\/p>\n<p><strong>C<\/strong>h\u00fang t\u00f4i \u0111i v\u00f2ng sau l\u01b0ng n\u00fai. N\u00fai n\u00e0y ti\u1ebfp ng\u1ecdn n\u00fai kia. M\u00e0u \u0111\u00e1 tim t\u00edm, ph\u1eb3ng l\u00ec, d\u1ed1c cao thoai tho\u1ea3i. Ba-l\u00f4 tr\u00ean vai t\u00f4i ch\u0129u xu\u1ed1ng, o\u1eb1n vai. M\u1edbi 17:00 t\u1ee9c n\u0103m gi\u1edd chi\u1ec1u, tr\u1eddi \u0111\u00e3 nh\u00e1 nhem. Gi\u00f3 th\u1ed5i bu\u1ed1t m\u1eb7t. Ch\u00fang t\u00f4i d\u1eebng l\u1ea1i b\u00ean m\u1ed9t khe tr\u0169ng, m\u1ea5y l\u00f9m c\u00e2y th\u01b0a cao qu\u00e1 \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi, che khu\u1ea5t m\u1ed9t c\u00e1i hang. T\u00f4i m\u1ec7t \u0111\u1ee9 \u0111\u1eeb. T\u1ef1a v\u00e0o g\u1ed1c c\u00e2y, t\u00f4i \u0111\u1ee9ng th\u1edf d\u1ed1c. M\u1ea5y th\u1eb1ng kia qu\u00e2n trang nh\u1eb9 h\u1eedng, c\u0169ng m\u01b0\u1edbt m\u1ed3 h\u00f4i. Khi th\u1eb1ng Michael ch\u1ea1y t\u1edbi, n\u00f3 xua t\u1ee5i t\u00f4i nh\u01b0 xua t\u00e0.<\/p>\n<p>\u201c\u0110i, \u0111i v\u00e0o trong kia ki\u1ec3m so\u00e1t tr\u01b0\u1edbc.\u201d N\u00f3 ch\u1eedi te t\u00e1t, \u201cCh\u01b0a ki\u1ec3m so\u00e1t m\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u00e2y ch\u01a1i, t\u1ee5i b\u00e2y mu\u1ed1n ch\u00f4n th\u00e2y \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1eafc?\u201d<\/p>\n<p>C\u00e1i th\u1eb1ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean t\u1edbi t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e2y. N\u00f3 kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng anh em \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i. M\u1ed3 h\u00f4i ng\u01b0\u1eddi ta m\u00e0 n\u00f3 t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc l\u00e3.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ea1y v\u00e0o trong hang, ki\u1ec3m so\u00e1t. T\u00f4i m\u1ec7t mu\u1ed1n x\u1ec9u, t\u1eeb s\u00e1ng t\u1edbi gi\u1edd ch\u1ec9 \u0111i v\u00e0 ch\u1ea1y, ch\u01b0a c\u00f3 h\u1ed9t c\u01a1m n\u00e0o. \u0110\u00e3 v\u1eady, \u0111\u00f4i m\u1eaft ch\u1eadp ch\u1eadp c\u1ee9 mu\u1ed1n r\u00edu l\u1ea1i. N\u1ebfu g\u1eb7p \u0111\u1ecbch, t\u00f4i c\u0169ng ph\u1ea3i ng\u00e3 ra ng\u1ee7 m\u1ed9t gi\u1ea5c c\u00e1i \u0111\u00e3, chuy\u1ec7n \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea5m t\u00ednh sau.<\/p>\n<p>May qu\u00e1, c\u00e1i hang c\u1ea1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi. Michael n\u00f3i, khi n\u00e0o ch\u1eafc ch\u1eafn an to\u00e0n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0103n u\u1ed1ng. Th\u1eb1ng Ted gi\u1ee1n, \u201cSao n\u00f3 kh\u00f4ng n\u00f3i, khi n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Bin Laden, \u0103n c\u01a1m c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n.\u201d<\/p>\n<p>\u201cClear.\u201d Th\u1eb1ng Bob t\u1eeb b\u00ean s\u01b0\u1eddn ch\u1ea1y v\u00f2ng qua n\u00f3i.<\/p>\n<p>\u201cClear.\u201d Th\u1eb1ng Tom \u1edf v\u00e1ch sau hay \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 c\u0169ng la l\u00ean trong m\u00e1y.<\/p>\n<p>\u201cClear, clear.\u201d Hai ba ti\u1ebfng n\u1eefa c\u1ee7a ai \u0111\u00f3 v\u1ecdng ra. Ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi trung t\u00e2m h\u00e0nh qu\u00e2n r\u1ed3i ph\u00e2n c\u00f4ng. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00f3ng ch\u1ed1t \u1edf \u0111\u00e2y. M\u1ed9t, hai, ba, th\u1eb1ng Michael ch\u1ec9 t\u00f4i, Ed v\u00e0 Ted, ba \u0111\u1ee9a b\u00e2y: ch\u1ed1t M\u1ed9t. R\u1ed3i n\u00f3 kho\u00e1c tay, k\u00e9o m\u1ed9t \u0111\u00e1m theo sau, \u0111i \u0111\u00f3ng ch\u1ed1t Hai. Nh\u01b0ng m\u1edbi v\u00e0i ba b\u01b0\u1edbc n\u00f3 quay l\u1ea1i, ch\u1ec9 xu\u1ed1ng ch\u00e2n n\u00fai.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00eam nay, t\u1ee5i b\u00e2y chia nhau canh gi\u1eef h\u1ebbm n\u00fai ph\u00eda d\u01b0\u1edbi. C\u00f3 ph\u00e1t hi\u1ec7n g\u00ec b\u00e1o ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng.\u201d N\u00f3 quay qua t\u00f4i, \u201cC\u00f2n m\u00e0y, t\u1ed1i nay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m th\u01a1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee7.\u201d<\/p>\n<p>Ch\u01b0a k\u1ecbp ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, n\u00f3 kh\u00f3a mi\u1ec7ng t\u00f4i. \u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ec7nh.\u201d<\/p>\n<p>\u201cYes, sir.\u201d T\u00f4i g\u00e0o l\u00ean, t\u1ee9c mu\u1ed1n \u00f3i m\u00e1u.<\/p>\n<p>Ted v\u00e0 Ed b\u1ea3o, \u201c\u0102n c\u00e1i \u0111\u00e3, t\u1eeb s\u00e1ng t\u1edbi gi\u1edd tao \u0111\u00f3i mu\u1ed1n r\u00e3 ru\u1ed9t.\u201d T\u1ee5i n\u00f3 \u0103n, t\u00f4i k\u00ea \u0111\u1ea7u tr\u00ean ba-l\u00f4 ng\u1ee7. C\u00f3 nhi\u1ec1u khi ng\u1ee7 ngon h\u01a1n \u0103n g\u1ea5p c\u1ea3 ng\u00e0n l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ba ti\u1ebfng, th\u1eb1ng Ted l\u00f4i t\u00f4i d\u1eady. \u0110\u1ed5i phi\u00ean. Tr\u1eddi b\u00e2y gi\u1edd t\u1ed1i \u0111en nh\u01b0 m\u1ef1c. T\u00f4i c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta qu\u1eb3ng v\u00e0o c\u00e1i l\u1ed7 \u0111en trong v\u0169 tr\u1ee5. V\u1eeba n\u1eb1m xu\u1ed1ng, th\u1eb1ng Ed, th\u1eb1ng Ted \u0111\u00e3 ng\u1ee7 say nh\u01b0 ch\u1ebft. T\u00f4i d\u1ee5i m\u1eaft, m\u1eaft cay x\u00e8. T\u00f4i u\u1ed1ng m\u1ed9t h\u1edbp n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng ch\u01b0a t\u1ec9nh n\u1ed5i. B\u00e2y gi\u1edd thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u00e0nh Babylon, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u01b0\u1eddn treo Hanging Garden, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng, hay tr\u00ean Thi\u00ean \u0110\u00e0ng, m\u00e0 l\u00e0 \u1edf trong c\u00e1i m\u1ec1n b\u00f4ng m\u1ec1m nh\u01b0 nhung, m\u01b0\u1edbt r\u01b0\u1ee3t, m\u01b0\u1ee3t m\u00e0. T\u00f4i \u0111ang \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c chui \u0111\u1ea7u v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t gi\u1ea5c tr\u0103m n\u0103m.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfng Michael l\u00e9o nh\u00e9o trong m\u00e1y. T\u00f4i tr\u1ea3 l\u1eddi r\u1ed3i l\u00f4i trong ba-l\u00f4 m\u1ed9t t\u1ea5m ponchos, m\u1ed9t l\u1ecd thu\u1ed1c Alert. Thu\u1ed1c n\u00e0y u\u1ed1ng v\u00e0o b\u1ea3o \u0111\u1ea3m t\u1ec9nh nh\u01b0 s\u00e1o su\u1ed1t 48 ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3. T\u1ea5m ponchos, t\u00f4i tr\u1ea3i ra t\u1ee7 \u0111\u1ec1u cho hai \u0111\u1ee9a b\u1ea1n. \u0110\u00eam tr\u00ean n\u00fai cao, s\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng l\u1ea1nh l\u1eafm.<\/p>\n<p>T\u00f4i ng\u1ed3i thu lu trong b\u00f3ng t\u1ed1i. M\u1ed9t ch\u00fat sau m\u1eaft quen v\u1edbi m\u00e0n \u0111\u00eam, t\u00f4i th\u1ea5y \u0111\u00eam kh\u00f4ng \u0111en nh\u01b0 t\u00f4i t\u01b0\u1edfng. Tr\u1eddi trong v\u00e0 cao v\u00fat, \u0111\u00eam c\u00f3 ng\u00e0n sao l\u1ea5p l\u00e1nh, m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u0103ng l\u01b0\u1ee1i li\u1ec1m ch\u00eanh ch\u1ebfch h\u01b0\u1edbng \u0110\u00f4ng. Tr\u0103ng l\u01b0\u1ee1i li\u1ec1m cong v\u00fat, b\u00f3ng nguy\u1ec7t treo \u01a1 h\u1edd, s\u1eafc tr\u0103ng m\u1edd nh\u1ea1t lung linh l\u00e0m \u0111\u00eam tr\u1edf n\u00ean huy\u1ec1n \u1ea3o. Kh\u00f4ng hi\u1ec3u sao trong t\u1ea5t c\u1ea3 truy\u1ec7n c\u1ed5 \u1ea2 r\u1eadp ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 th\u1ea5y b\u1ea7u tr\u1eddi v\u00e0 \u00e1nh tr\u0103ng l\u01b0\u1ee1i li\u1ec1m. B\u00e2y gi\u1edd, t\u00f4i ng\u00f3 tr\u0103ng. Tr\u0103ng c\u0169ng ng\u00f3 t\u00f4i. M\u00e0 kh\u00f4ng, tr\u0103ng ng\u00f3 v\u1ea1n v\u1eadt. T\u00f4i c\u0169ng ng\u00f3 v\u1ea1n v\u1eadt. \u0110\u00eam th\u1eadt y\u00ean t\u0129nh. T\u00f4i l\u1eafng nghe ti\u1ebfng gi\u00f3 m\u01a1n man vu\u1ed1t ve l\u01b0ng n\u00fai, ti\u1ebfng c\u1ecf lao xao, r\u00ec r\u00e0o chen l\u1eabn trong ti\u1ebfng \u0111\u1eadp \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n c\u1ee7a tr\u00e1i tim t\u00f4i.<\/p>\n<p>Ba ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 tr\u00f4i qua. T\u00f4i ng\u1ed3i im trong m\u1ed9t t\u01b0 th\u1ebf g\u1ea7n nh\u01b0 b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng. Nh\u00ecn xu\u1ed1ng khe n\u00fai b\u00ean d\u01b0\u1edbi, b\u1ed1n b\u1ec1 v\u1eafng tanh. C\u00f3 ai bi\u1ebft n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t con s\u00f3i r\u00ecnh m\u1ed3i? Ph\u1ea3i ki\u00ean nh\u1eabn l\u1eafm. T\u00f4i nh\u00ecn v\u00e0o khe n\u00fai nh\u01b0 nh\u00ecn v\u00e0o m\u1ed9t kho\u1ea3ng kh\u00f4ng v\u00f4 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Hai gi\u1edd s\u00e1ng. Gi\u1edd n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a th\u1eb1ng Ed \u0111\u00e2y. Nh\u01b0ng t\u00f4i t\u1ec9nh t\u00e1o l\u1eafm, cho hai \u0111\u1ee9a n\u00f3 ng\u1ee7 th\u00eam m\u1ed9t ch\u00fat. B\u00e2y gi\u1edd, tr\u0103ng ch\u1ebfch v\u1ec1 T\u00e2y. \u0110\u00eam Iraq th\u1eadt huy\u1ec1n di\u1ec7u, nh\u01b0ng m\u00e0 t\u00f4i v\u1eabn nh\u1edb m\u1ed9t v\u1ea7ng tr\u0103ng v\u1eb1ng v\u1eb7c xa t\u00edt \u1edf qu\u00ea nh\u00e0.<\/p>\n<p><em>\u201cTr\u1eddi xanh, tr\u0103ng c\u00f3 t\u1ef1 bao gi\u1edd?      <br \/>Ng\u01b0ng ch\u00e9n, \u0111\u00eam nay h\u1ecfi m\u1ed9t c\u00e2u       <br \/>Ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi l\u00ean tr\u0103ng, vin ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c       <br \/>Khi \u0111i, tr\u0103ng l\u1ea1i m\u00e3i theo nhau.\u201d*1<\/em><\/p>\n<p>C\u00f3 ph\u1ea3i \u00e1nh tr\u0103ng n\u00e0y t\u1eeb Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 theo t\u00f4i t\u1edbi \u0111\u00e2y ch\u0103ng? C\u00f2n sao n\u1eefa? Sao H\u00f4m, sao Mai \u0111\u00e2u? T\u00f4i nh\u00ecn tr\u1eddi r\u1ed3i nh\u00ecn \u0111i\u1ec3m \u201cn\u00f3ng\u201d d\u01b0\u1edbi khe n\u00fai. M\u1ed9t v\u00ec sao \u0111ang r\u01a1i trong l\u00f9m c\u1ecf. Sao nh\u1ea5p nh\u00e1y, nh\u1ea5p nh\u00e1y. Th\u1eadt v\u00f4 l\u00fd. T\u00f4i d\u1ee5i m\u1eaft m\u00ecnh m\u1ea5y l\u01b0\u1ee3t. Qu\u1ea3 th\u1eadt, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00f4i sao \u0111ang r\u01a1i trong l\u00f9m c\u1ecf. C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 h\u1ea3? T\u00f4i ch\u1ed9p kh\u1ea9u s\u00fang, m\u1edf k\u00ednh nh\u1eafm, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh t\u1ea7m nh\u00ecn. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00e1nh sao. \u0110i\u1ec3m s\u00e1ng l\u00e0 \u00e1nh \u0111\u00e8n pin \u0111ang v\u1eaby qua, v\u1eaby l\u1ea1i. T\u00f4i l\u1ea5y googles*2 nh\u00ecn, \u0111\u00e8n t\u1eaft. Nghe ti\u1ebfng l\u00e1ch c\u00e1ch, th\u1eb1ng Ted, th\u1eb1ng Ed \u0111\u1ed3ng nh\u1ecfm d\u1eady. Ch\u00fang b\u00f2 l\u1ea1i b\u00ean t\u00f4i, th\u00ec th\u1ea7m.<\/p>\n<p>\u201cWhat\u2019s up?\u201d N\u00f3 h\u1ecfi, \u201cC\u00e1i g\u00ec v\u1eady?\u201d<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i t\u00f4i tr\u1ea3 l\u1eddi, nhanh nh\u01b0 c\u1eaft, n\u00f3 ch\u1ed9p s\u00fang, quan s\u00e1t qua \u1ed1ng k\u00ednh, \u201cOh, men.\u201d<\/p>\n<p>T\u00f4i g\u1ecdi m\u00e1y, b\u00e1o c\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh. Michael l\u1ec7nh, theo d\u00f5i m\u1ee5c ti\u00eau, khoan n\u1ed5 s\u00fang. N\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 Trung T\u00e2m h\u00e0nh qu\u00e2n. Ba th\u1eb1ng t\u00f4i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u1ecda \u0111\u1ed9, theo d\u00f5i \u0111\u1ecbch. C\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u1ee5i v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u0169 kh\u00ed ti\u1ebfp t\u1ebf cho kh\u1ee7ng b\u1ed1. C\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m hay hang \u0111\u1ed9ng b\u00ed m\u1eadt n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111i ngang qua eo n\u00fai n\u00e0y. C\u00f3 l\u1ed1i v\u00e0o \u1eaft ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1ed1i ra. Kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc n\u00fai c\u00f3 ai ph\u00e1t hi\u1ec7n g\u00ec kh\u00f4ng? Kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 kh\u00ed l\u00e0 bao nhi\u00eau v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2y n\u00e0y? C\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0o?<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi ph\u00fat sau, ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i t\u00f4i t\u1ec1 t\u1ef1u. V\u00ec hang \u0111\u1ed9ng \u0103n s\u00e2u trong n\u00fai, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft n\u1ebfu ch\u1ec9 t\u1ea5n c\u00f4ng b\u00ean ngo\u00e0i. C\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb kh\u00e1c c\u0169ng \u0111ang bao quanh tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau n\u00fai. Trung T\u00e2m s\u1ebd chi vi\u1ec7n m\u1ed9t phi \u0111\u1ed9i tr\u1ef1c th\u0103ng AH-64 Apache \u0111\u1ec3 t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ea3 hai c\u1eeda hang. N\u1ebfu s\u1ee9c kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1edbn, trung t\u00e2m s\u1ebd g\u1ecdi c\u00e1c lo\u1ea1i F mang bomb bunker*3 y\u1ec3m tr\u1ee3 sau.<\/p>\n<p>Trong khi ch\u1edd \u0111\u1ee3i ch\u00fang t\u00f4i di chuy\u1ec3n v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed ph\u1ed1i h\u1ee3p. M\u1eaft t\u00f4i kh\u00f4ng r\u1eddi m\u1ee5c ti\u00eau. B\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp h\u00e0ng m\u1ed9t, l\u1eb7ng l\u1ebd tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau \u0111\u1ea9y nh\u1eefng th\u00f9ng s\u1eaft to v\u00e0 d\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Ch\u00fang t\u00f4i n\u00f3ng ru\u1ed9t. C\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nh\u1eefng air-missile SA-7B hay SA-14, d\u1ec5 di chuy\u1ec3n. C\u1ea3 \u0111o\u00e0n kho\u1ea3ng hai m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111i v\u00e0o c\u1eeda hang. Tr\u1eddi \u01a1i! Kh\u00f4ng kh\u00e9o h\u1ecd s\u1ebd m\u1ea5t h\u00fat trong \u1ea5y hay c\u1ed1 th\u1ee7 s\u1ebd kh\u00f3 \u0111\u00e2y. C\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ea5n c\u00f4ng ngay. Nhi\u1ec1u h\u1ecdng s\u00fang ch\u0129a ngay v\u1ec1 ph\u00eda h\u1ecd.<\/p>\n<p>Trong ph\u00fat ch\u1ed1c, ti\u1ebfng m\u00e1y bay v\u1ea7n v\u0169 ngay tr\u00ean \u0111\u1ea7u. C\u1ea3 ch\u1ee5c chi\u1ebfc \u0111\u00e8n c\u1ef1c m\u1ea1nh s\u00e1ng r\u1ef1c nh\u01b0 ban ng\u00e0y. C\u00f3 ti\u1ebfng loa k\u00eau g\u1ecdi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Ph\u00eda \u0111\u1ecbch b\u1ecf ch\u1ea1y t\u00e1n lo\u1ea1n. C\u00f3 k\u1ebb ch\u1ea1y th\u1eb3ng v\u00e0o hang, c\u00f3 k\u1ebb tr\u1edf \u0111\u1ea7u s\u00fang ch\u0129a l\u00ean b\u1eafn m\u00e1y bay. Nh\u1eefng chi\u1ebfc Apache \u0111\u1ea3o v\u00f2ng v\u00f2ng. Ch\u00fang t\u00f4i n\u1ed5 s\u00fang b\u1eafn \u0111\u1ecbch. H\u1ecd bu\u00f4ng s\u00fang, th\u00e2n x\u00e1c ng\u00e3 v\u1eadt ra. Tai t\u00f4i kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec. Ti\u1ebfng n\u1ed5 ch\u00e1t ch\u00faa, li\u00ean t\u1ee5c. Tr\u00ean kh\u00f4ng, m\u00e1y bay n\u1ea3 nh\u1eefng chi\u1ebfc rocket AGM-114 Hellfire bay li\u1ec7ng v\u00f4 hang. \u1ea6m. \u1ea6m. Nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u1ed5 l\u1edbn, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t rung rinh, l\u1eeda v\u1ee5t s\u00e1ng ch\u00f3e v\u00e0 nh\u1eefng lu\u1ed3ng kh\u00f3i \u0111en b\u1ed1c l\u00ean cu\u1ed3n cu\u1ed9n. T\u00f4i xoay n\u00f2ng s\u00fang b\u1eafn nh\u01b0 \u0111i\u00ean v\u00e0o nh\u1eefng l\u00f9m b\u1ee5i g\u1ea7n c\u1eeda hang. Kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ch\u00fang b\u1eafn t\u1ec9a m\u00e1y bay v\u00ec h\u1ecd \u0111ang bay r\u1ea5t th\u1ea5p.<\/p>\n<p>Khi tr\u1eadn c\u00f4ng ph\u00e1 k\u1ebft th\u00fac, t\u00f4i \u0111i xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi coi. X\u00e1c \u0111\u1ecbch ng\u1ed5n ngang, kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean n\u00e0o do t\u00f4i b\u1eafn ch\u1ebft. Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0y m\u1eb7t m\u0169i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng gi\u1edd \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i x\u00e1c v\u00f4 tri. N\u1ebfu s\u1ed1ng, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 d\u00e1m t\u00f4i m\u1eddi h\u1eafn u\u1ed1ng caf\u00e9 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 Baghdad. Xem ch\u00e1n, t\u00f4i v\u00e0o hang \u0111\u1ed9ng, nh\u01b0ng b\u1ecb ch\u1eadn l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111ang \u0111\u01b0a nh\u1eefng chuy\u00ean vi\u00ean v\u0169 kh\u00ed t\u1edbi \u0111\u00e2y. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u00ecn hay ch\u1ea5t n\u1ed5 t\u1ef1 h\u1ee7y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e0i s\u1eb5n.<\/p>\n<p>\u0110\u01a1n v\u1ecb t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh tr\u1edf v\u1ec1, tuy cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n v\u1eabn c\u00f2n ti\u1ebfp di\u1ec5n. V\u1ec1 sau qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i kh\u00f3a k\u00edn bi\u00ean gi\u1edbi Iran, Syria ng\u0103n ch\u1eadn v\u0169 kh\u00ed \u0111\u1ed5 v\u00e0o Iraq.<\/p>\n<p><strong>T<\/strong>\u1eeb m\u00f9a Xu\u00e2n n\u0103m 2004, t\u1ed5 ch\u1ee9c Al-Qaeda v\u1edbi Musab-al-Zarqawi, d\u00e2n qu\u00e2n v\u0169 trang Mahdi c\u1ee7a ph\u00e1i Shi\u2019a, phe gi\u00e1o s\u0129 Al- Sadr, t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea5n c\u00f4ng d\u1eef d\u1ed9i kh\u1eafp n\u01a1i. Trong \u0111\u00f3 Musab al-Zarqawi l\u00e0 t\u00ean kh\u1ee7ng b\u1ed1 kinh ho\u00e0ng nh\u1ea5t. H\u1eafn d\u00f9ng ki\u1ec3u h\u00e0nh h\u00ecnh th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, l\u1ea5y l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m Sinbab ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c con tin ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u00e1p l\u1ef1c M\u1ef9 r\u00fat qu\u00e2n v\u00f4 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n. C\u00e1c n\u1ea1n nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ebft \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i. Nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, ch\u01b0a b\u1ecb ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a s\u1ee3. Th\u1ebf gi\u1edbi H\u1ed3i gi\u00e1o kh\u1eafp n\u01a1i c\u0169ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. Al-Zarqawi b\u00f4i nh\u1ecd H\u1ed3i gi\u00e1o. H\u1ed3i gi\u00e1o kh\u00f4ng man r\u1ee3 nh\u01b0 Zarqawi. Ph\u1ea3i ch\u1ed1ng M\u1ef9 ki\u1ec3u kh\u00e1c. L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 trang Sunni t\u1ed5 ch\u1ee9c ph\u1ea3n c\u00f4ng m\u1ea1nh m\u1ebd \u1edf Fallujah b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 3 n\u0103m 2004, gi\u1ebft b\u1ed1n nh\u00e2n vi\u00ean an ninh cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c Blackwater. H\u1ecd c\u1ed9t b\u1ed1n c\u00e1i x\u00e1c v\u00e0o m\u1ed9t chi\u1ebfc xe, di\u1ec5u l\u00ea kh\u1eafp ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng Iraq. Ch\u1ee7 \u00fd r\u0103n \u0111e bu\u1ed9c M\u1ef9 r\u00fat qu\u00e2n. Nh\u01b0ng c\u00e1ch \u0111\u00f3 th\u1ea5t b\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi ta nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1ed5 ch\u1ee9c Sunni d\u00e3 man, c\u1ea7n ph\u1ea3i ti\u00eau di\u1ec7t. Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u0111\u1eabm m\u00e1u v\u1edbi Sunni l\u00e0 tr\u1eadn 46 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u1edf Fallujah. Ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 so s\u00e1nh v\u1edbi tr\u1eadn M\u1eadu Th\u00e2n Hu\u1ebf n\u0103m 1968. M\u1ef9 m\u1ea5t 95 binh s\u0129, v\u00e0 \u0111\u1ecbch b\u1ecf l\u1ea1i 1,350 x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u1ee7 m\u1ecdi s\u1eafc t\u1ed9c nh\u01b0 Chechnyan, Iran, Syrian,\u2026 \u1ea2 R\u1eadp,\u2026&#8230; Sau th\u00e1ng 11 n\u0103m 2004 tr\u1edf \u0111i, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 v\u1ebb l\u1eafng xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Iraq xoay qua ch\u1ed1ng M\u1ef9 theo ki\u1ec3u kh\u00e1c: Ki\u1ec3u Vi\u1ec7t Nam. Trong chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u201cthua\u201d kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00ean m\u1eb7t tr\u1eadn qu\u00e2n s\u1ef1, m\u00e0 \u201cthua\u201d tr\u00ean m\u1eb7t tr\u1eadn t\u00e2m l\u00fd. Chi\u1ebfn tranh t\u00e2m l\u00fd m\u1edf r\u1ed9ng. Phong tr\u00e0o ph\u1ea3n chi\u1ebfn, nh\u1eefng v\u1ee5 M\u1ef9 Lai \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c tri\u1ec7t \u0111\u1ec3. C\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u1ed1ng M\u1ef9, t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u00e2n quy\u1ec1n \u0111ua nhau t\u1ed1 c\u00e1o nh\u1eefng v\u1ee5 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n. N\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00f4 Lynndie England v\u00e0 anh l\u00ednh Charles Graner c\u1ee7a tr\u1ea1i t\u00f9 Abu-Ghraib. B\u1ee9c h\u00ecnh n\u1ed5i ti\u1ebfng t\u00ecnh t\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 b\u1ee9c h\u00ecnh l\u1ed9t tru\u1ed3ng s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 v\u00e0 b\u1eaft h\u1ecd ch\u1ed3ng ch\u00e9o nhau x\u1ebfp th\u00e0nh h\u00ecnh Kim T\u1ef1 Th\u00e1p. Th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1eabn n\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 ph\u1eabn n\u1ed9, l\u00ednh M\u1ef9 ph\u1eabn n\u1ed9, ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u1ef9 r\u1ea5t ph\u1eabn n\u1ed9, nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng&#8230; ph\u1eabn n\u1ed9. T\u00f4i nghi, c\u1eb7p t\u00ecnh nh\u00e2n n\u00e0y \u0111i\u00ean \u01b0? H\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u1eady l\u00e0 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n, vi ph\u1ea1m qu\u00e2n k\u1ef7 \u00e0? T\u00f9 nh\u01b0 ch\u01a1i. H\u1ecd bi\u1ebft, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0m. V\u00e0 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u1ee9ng ch\u1ee5p h\u00ecnh cho h\u1ecd \u0111\u1ea5y? M\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt th\u1ee9 ba. R\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ee5 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n c\u00f3 d\u1ef1 m\u01b0u. C\u1eb7p Lynndie v\u00e0 Charles \u0111\u00e3 l\u00e3nh bao nhi\u00eau ti\u1ec1n? Kh\u00e1c v\u1edbi v\u1ee5 M\u1ef9 Lai, t\u00f2a \u00e1n qu\u00e2n s\u1ef1 M\u1ef9 l\u00e0m r\u00f9m beng chuy\u1ec7n n\u00e0y. H\u1ecd x\u1eed n\u1eb7ng v\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 s\u1ebd l\u00f4i h\u1ebft c\u00e1c v\u1ee5 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n ra c\u00f4ng l\u00fd.<\/p>\n<p><strong>C<\/strong>u\u1ed1i n\u0103m 2005, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam. M\u01b0\u1eddi l\u0103m ng\u00e0n qu\u00e2n nh\u00e2n canh gi\u1eef an ninh cho c\u00e1c th\u00f9ng phi\u1ebfu. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c, gi\u00e1o ph\u00e1i, phe ph\u00eda ch\u1ee7ng t\u1ed9c, gh\u00e9t M\u1ef9 hay th\u00e2n M\u1ef9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi tham ch\u00ednh. T\u1ea5t c\u1ea3 do ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1eb1ng l\u00e1 phi\u1ebfu. \u00d4ng Bush tin, v\u1edbi c\u00e1ch n\u00e0y, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1eb7t trong ch\u00ednh quy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1ebd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh th\u1ec3 c\u1ee7a h\u1ecd. Ch\u00fang t\u00f4i ngh\u0129, \u00f4ng Bush l\u1ea7m. M\u1ecdi phe nh\u00f3m \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh h\u1ee3p t\u00e1c tham ch\u00ednh, m\u1ed7i m\u1ed9t phe \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n gi\u00e0nh l\u1ea5y \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n cai tr\u1ecb v\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ed1i l\u1eadp. H\u1ecd mu\u1ed1n d\u00f9ng b\u00e0n tay s\u1eaft nh\u01b0 Saddam. H\u1ecd ch\u1ed1ng M\u1ef9 v\u00ec M\u1ef9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 x\u1ea3y ra.<\/p>\n<p>Sau b\u1ea7u c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi Iraq m\u1edf nh\u1eefng m\u1eb7t tr\u1eadn m\u1edbi. H\u1ecd ti\u00eau di\u1ec7t nhau t\u1eadn t\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi Sunni x\u1ea3 s\u00fang b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ee3 b\u00faa ng\u01b0\u1eddi Shi\u2019a, 65 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi Shi\u2019a n\u00e9m bom v\u00e0o \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi Sunni, 124 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi Sectarian (kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1eeb \u0111\u00e2u t\u1edbi) \u0111\u00e1nh bom v\u00e0o th\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng Al-Askari c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Shi\u2019a \u1edf Samarra, 165 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi Sunni l\u00e1i xe bom lao th\u1eb3ng v\u00e0o l\u00e3nh \u0111\u1ecba Sadr gi\u1ebft ch\u1ebft 215 ng\u01b0\u1eddi. Con s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft t\u0103ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta nh\u00e2n c\u00e1c gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c \u0111\u1eafc lotto h\u00e0ng tu\u1ea7n. \u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u00fac d\u1ea1o \u0111\u1ea7u cho m\u1ed9t cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u n\u0103m 2007, \u00f4ng Bush tuy\u00ean b\u1ed1 t\u0103ng qu\u00e2n, t\u0103ng chi cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn Iraq. M\u1eb7c, trong khi ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3n chi\u1ebfn kh\u1eafp n\u01a1i. T\u00ecnh h\u00ecnh Iraq kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u00fat qu\u00e2n. Ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u01b0\u1ee1ng nan. M\u1ef9 r\u00fat, m\u1ed9t cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd x\u1ea3y ra. T\u00e0n kh\u1ed1c c\u00f2n h\u01a1n th\u1eddi Saddam v\u00e0 chi\u1ebfn tranh hi\u1ec7n t\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi Iraq gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Iraq. V\u00e0 m\u1ecdi t\u1ed9i l\u1ed7i s\u1ebd \u0111\u1ed5 l\u00ean \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9.<\/p>\n<p>Gi\u1ea5c m\u01a1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh Iraq gi\u1ed1ng nh\u01b0 chuy\u1ec7n n\u1eb1m m\u01a1 ban ng\u00e0y. M\u1ecdi h\u1eadn th\u00f9 s\u1eafc t\u1ed9c, t\u00f4n gi\u00e1o g\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ed1i th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i cho t\u1edbi ng\u00e0y t\u1eadn th\u1ebf. \u0110\u1ed3ng minh c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5c t\u1ee5c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi Anh c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1ea3m qu\u00e2n \u1edf c\u0103n c\u1ee9 Basra.<\/p>\n<p>Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh di chuy\u1ec3n t\u1eeb Samarra t\u1edbi Basra. Khi ngang qua Baghdad ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebfng th\u1ee7 \u0111\u00f4, th\u0103m th\u1eafng c\u1ea3nh trong 48 gi\u1edd. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111i, h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i trong \u0111\u01a1n v\u1ecb, ch\u1ec9 ra ngo\u00e0i khi c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5. Baghdad l\u00e0 t\u1ee5 \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a kh\u1ee7ng b\u1ed1, ph\u00e1 ho\u1ea1i, b\u1eaft c\u00f3c, c\u1ee7a \u201croad bomb\u201d v\u00e0 \u201ct\u1ef1 s\u00e1t\u201d. B\u1edfi \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i g\u00e2y nhi\u1ec1u ti\u1ebfng vang, l\u1ea5y th\u00e0nh t\u00edch d\u1ec5 nh\u1ea5t. Nh\u01b0ng c\u01a1 h\u1ed9i ng\u00e0n n\u0103m m\u1ed9t thu\u1edf, ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra ngo\u00e0i. Vi\u1ebfng th\u0103m x\u1ee9 Ng\u00e0n L\u1ebb M\u1ed9t \u0110\u00eam l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1i \u01b0 c\u1ea7n thi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i m\u1eb7c th\u01b0\u1eddng ph\u1ee5c, l\u1eadn s\u00fang ng\u1eafn, m\u00e1y \u0111\u1ecbnh v\u1ecb, r\u1ed3i ra \u0111\u01b0\u1eddng. Baghdad l\u1edbn l\u1eafm, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, c\u00f3 con s\u00f4ng Tigris b\u1eafc ngang chia th\u00e0nh hai khu v\u1ef1c. Th\u1ee7 \u0111\u00f4 \u0111\u1ea7y nh\u00e0 c\u1eeda dinh th\u1ef1, ki\u1ebfn tr\u00fac c\u1ed5 c\u00f4ng phu r\u1ea5t \u0111\u1eb9p, khu d\u00e2n c\u01b0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 x\u00e2y d\u1ef1ng r\u1ea5t c\u1ea9u th\u1ea3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb m\u1eb7c \u00e2u ph\u1ee5c, \u0111a s\u1ed1 trung ni\u00ean ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0103n v\u1eadn theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng. \u0110\u00e0n \u00f4ng m\u1eb7c thawbs (\u00e1o d\u00e0i ch\u1ea5m ch\u00e2n), \u0111\u1ed9i m\u0169 kufiyah (m\u0169 \u00fap) ho\u1eb7c gutra (kh\u0103n tr\u00f9m) c\u00f3 egals (v\u00f2ng v\u1ea3i qu\u1ea5n quanh \u0111\u1ea7u). \u0110\u00e0n b\u00e0 m\u1eb7c abaya (\u00e1o \u0111en tr\u00f9m k\u00edn th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi), \u0111\u1ea7u qu\u1ea5n kh\u0103n cho\u00e0ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>B\u1ed7ng d\u01b0ng, th\u1eb1ng Ted h\u1ecfi \u0111\u1ed1, \u201cTh\u1eb1ng n\u00e0o th\u1ea5y \u0111\u1ee9a con g\u00e1i Iraq \u0111i gi\u00e0y cao g\u00f3t \u0111\u1ea7u ti\u00ean, tao t\u1eb7ng $100 dollars.\u201d<\/p>\n<p>C\u1ea3 b\u1ecdn x\u00f4n xao, c\u01b0\u1eddi nh\u01b0 T\u1ebft. Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u00e2y. Nh\u01b0ng l\u00e0m sao ki\u1ebfm ra. B\u1ecdn t\u00f4i ch\u00fai m\u1eaft v\u00e0o ch\u00e2n t\u1ee5i con g\u00e1i. Th\u1eadt \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c. L\u00f2ng v\u00f2ng n\u00e3y gi\u1edd, th\u1ea5y h\u01a1n tr\u0103m \u0111\u1ee9a, ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ea1ng n\u00e0o mang gi\u00e0y cao g\u00f3t c\u1ea3. M\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1eb9p l\u00e0 nh\u1edd gi\u00e0y cao g\u00f3t. Gi\u00e0y cao g\u00f3t l\u00e0m d\u00e1ng \u0111i y\u1ec3u \u0111i\u1ec7u, m\u1ea3nh mai. B\u00e2y gi\u1edd t\u00f4i ch\u1ee3t hi\u1ec3u ra, tr\u00f4ng con g\u00e1i Iraq kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00e9t d\u1ecbu d\u00e0ng, m\u1ec1m m\u1ea1i l\u00e0 b\u1edfi t\u01b0\u1edbng \u0111i ch\u1eafc n\u1ecbch, h\u01a1i gi\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e0n \u00f4ng. \u0110\u00e3 v\u1eady, kh\u0103n \u00e1o k\u00edn m\u00edt, tr\u00f4ng nh\u01b0 nh\u1eefng con qu\u1ea1 di \u0111\u1ed9ng, ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec h\u1ea5p d\u1eabn. V\u00f2ng qua nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, c\u1ea3 th\u00e0nh ph\u1ed1 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y duy nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e2y Ch\u00e0 l\u00e0. Ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea9n qu\u1ea9n kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 Iraq r\u1ea5t d\u1ec5 l\u1ea1c, nh\u00e0 c\u1eeda c\u00e2y c\u1ed1i c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec1u gi\u1ed1ng nhau. Chi\u1ebfn tranh, kh\u1ee7ng b\u1ed1, bom n\u1ed5 l\u00e0m kh\u1eafp n\u01a1i ti\u00eau \u0111i\u1ec1u. Iraq \u00edt c\u00f3 nh\u00e0 h\u00e0ng, qu\u00e1n x\u00e1, caf\u00e9&#8230; nh\u01b0 c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 kh\u00e1c. Ti\u1ebfp x\u00fac ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i. H\u1ecd s\u1ee3 b\u1ecb nghi ng\u1edd, b\u1ecb tr\u1ea3 th\u00f9. Ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng s\u1ee3 h\u1ecfi tr\u00fang nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4m bom t\u1ef1 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 khu trung t\u00e2m, vi\u1ebfng dinh Saddam. Nghe n\u00f3i, Saddam c\u0169ng ch\u00e1n \u0111\u00e0n b\u00e0 tr\u00f9m ch\u0103n, trong dinh treo to\u00e0n h\u00ecnh Marilyn Monroe v\u00e9n v\u00e1y. Nh\u01b0ng m\u00e0 Saddam c\u00f3 t\u1edbi 23 c\u00e1i dinh, lu\u00e2n phi\u00ean ng\u1ee7 m\u1ed7i ng\u00e0y, v\u1eady c\u00e1i n\u00e0o m\u1edbi c\u00f3 h\u00ecnh c\u00e1c ki\u1ec1u n\u1eef Hollywood kh\u1ecfa th\u00e2n, \u1edf tru\u1ed3ng.<\/p>\n<p>\u201cM\u00e0y t\u01b0\u1edfng Saddam c\u00f3 d\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i dinh \u0111\u1ec3 tu ch\u1eafc?\u201d<\/p>\n<p>C\u1ea3 b\u1ecdn c\u01b0\u1eddi s\u1eb1ng s\u1eb7c.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i quay l\u1ea1i con s\u00f4ng Tigris, b\u0103ng qua c\u1ea7u. T\u1ea1i \u0111\u1ea7u c\u1ea7u n\u00e0y, n\u0103m \u0111\u00f3, khi ti\u1ebfn v\u00e0o Baghdad, s\u01b0 \u0111o\u00e0n 3 \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i m\u1ea5y ng\u00e0y ch\u1edd l\u1ec7nh. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ee3i m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1ecfa thu\u1eadn bu\u00f4ng s\u00fang c\u1ee7a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng V\u1ec7 binh Fedayeen trung th\u00e0nh v\u1edbi Saddam, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh nh\u1eefng t\u1ed5n th\u1ea5t nh\u00e2n m\u1ea1ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng c\u00f3. L\u00fac \u0111\u00f3 Baghdad c\u00f3 tin \u0111\u1ed3n, M\u1ef9 h\u1ebft \u0111\u1ea1n. M\u1ed9t s\u1ed1 tay s\u00fang l\u1eadp l\u00f4 c\u1ed1t ph\u00f2ng th\u1ee7 ngay tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, d\u00f9ng AK-47 ch\u1ed1ng xe t\u0103ng M1Abrams. Trong chi\u1ebfn tranh \u0111\u00f4i l\u00fac c\u0169ng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ebft v\u00ec nh\u1eefng tin \u0111\u1ed3n nh\u1ea3m nh\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/anah_minaret.jpg\" rel=\"lightbox[9298]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"anah_minaret\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/anah_minaret_thumb.jpg\" width=\"278\" height=\"418\" \/><\/a><\/p>\n<p>B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i t\u00e1m gi\u1edd \u1edf Baghdad qua mau, \u0111\u01a1n v\u1ecb g\u1ea5p r\u00fat chuy\u1ec3n qu\u00e2n xu\u1ed1ng Basra. C\u00e1ch 55 d\u1eb7m v\u1ec1 ph\u00eda Nam Baghdad l\u00e0 th\u00e0nh Babylon. \u0110o\u00e0n qu\u00e2n xa ch\u1ea7m ch\u1eadm qua khu v\u1ef1c n\u00e0y. Th\u00e0nh Babylon c\u1ed5 x\u01b0a, r\u1ed9ng t\u1edbi m\u01b0\u1eddi c\u00e2y s\u1ed1 vu\u00f4ng, n\u01a1i c\u00e1ch \u0111\u00e2y g\u1ea7n ba ng\u00e0n n\u0103m ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i cung \u0111i\u1ec7n cao ng\u1ea5t \u0111\u1ec3 l\u00ean tr\u1eddi. N\u0103m 1258, H\u1ed1t T\u1ea5t Li\u1ec7t \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ea1i qu\u00e2n M\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm m\u1ed9t n\u1eeda Ch\u00e2u \u00c2u, r\u1ed3i tr\u00e0n qua Iraq. L\u1ecbch s\u1eed ghi, ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng C\u1ed5 \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u, c\u00e1i g\u00ec kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 ph\u00e1 h\u1ee7y. Kinh s\u00e1ch kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed1t, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 v\u1ec1 ki\u1ebfn tr\u00fac, y h\u1ecdc, thi\u00ean v\u0103n. Ng\u1ecdn l\u1eeda \u0111\u1ed1t ch\u00e1y th\u00e0nh Babylon v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 s\u00e1ch v\u1edf h\u01a1n ba th\u00e1ng m\u1edbi t\u1eaft. D\u00e2n trong th\u00e0nh c\u0169ng ch\u1ebft s\u1ea1ch. Ng\u01b0\u1eddi M\u00f4ng C\u1ed5 \u0111\u00e3 ti\u00eau h\u1ee7y c\u1ea3 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh c\u1ed5 x\u01b0a, ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u1ea5t c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. B\u00e2y gi\u1edd, g\u1ea1ch \u0111\u00e1 ng\u1ed5n ngang, ph\u1ebf t\u00edch tang th\u01b0\u01a1ng, khi\u1ebfn ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u1eadm ng\u00f9i.<\/p>\n<p><em>\u201c\u00d4i, b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng Euphrates      <br \/><\/em><em>Th\u00e0nh Babylon \u0111\u1ed5 n\u00e1t      <br \/><\/em><em>M\u00e0 ta c\u00f2n ng\u1ed3i \u0111\u00e2y      <br \/><\/em><em>\u0110\u00e0n \u0111\u00e3 l\u1ee1 l\u00ean d\u00e2y      <br \/><\/em><em>K\u1ebb th\u00f9 c\u00f2n b\u1eaft h\u00e1t,      <br \/><\/em><em>Ng\u1ee3i ca v\u1ec1 Zion      <br \/><\/em><em>L\u00e0m sao ta h\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c      <br \/><\/em><em>B\u00e0i ca tr\u00ean \u0111\u1ea5t l\u1ea1&#8230;\u201d      <br \/>(Psalm 137)<\/em><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng m\u00e0, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi Iraq ph\u1ea3i th\u00f9 M\u00f4ng C\u1ed5 m\u1edbi \u0111\u00fang. \u0110\u1eb1ng n\u00e0y, h\u1ecd \u0111i th\u00f9 M\u1ef9. T\u00f4i ngh\u0129, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u do m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u l\u1ea7m n\u00e0o \u0111\u00f3. N\u0103m 1927, khi ng\u01b0\u1eddi Anh ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ecf d\u1ea7u \u1edf Kirkuk, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean khoan gi\u1ebfng, m\u1ed9t tai n\u1ea1n kh\u1ee7ng khi\u1ebfp \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra. D\u1ea7u b\u1eafn m\u1ea1nh v\u00e0 phun cao nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 nham th\u1ea1ch v\u1ecdt ra t\u1eeb trong mi\u1ec7ng n\u00fai l\u1eeda. Ng\u1ecdn cao t\u1edbi 15 m\u00e9t, d\u1ea7u tr\u00e0n nh\u01b0 l\u0169 l\u1ee5t. Ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t que di\u00eam c\u1ea3 th\u00e0nh ph\u1ed1 s\u1ebd ra tro. Sau ch\u00edn ng\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi Anh m\u1edbi d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdn l\u1eeda. M\u1eb7c d\u00f9 \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tai n\u1ea1n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi Iraq v\u1eabn ng\u1edd, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f2n d\u1eb1n m\u1eb7t. Ch\u1edb c\u00f3 t\u1ef1 \u00fd khai th\u00e1c d\u1ea7u. K\u1ef9 thu\u1eadt khoan d\u1ea7u, x\u01b0a nay v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef k\u00edn nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 b\u00ed m\u1eadt qu\u1ed1c ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n qu\u00e2n xa theo qu\u1ed1c l\u1ed9 ch\u1ea1y th\u1eb3ng xu\u1ed1ng Basra. Ch\u00fang t\u00f4i v\u01b0\u1ee3t qua nhi\u1ec1u kh\u00fac s\u00f4ng, h\u1ed3 v\u00e0 \u0111\u1ea7m l\u1ea7y. N\u01a1i \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00ecnh nguy\u00ean tr\u00f9 ph\u00fa nh\u1ea5t c\u1ee7a Iraq, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t \u0111ai kh\u00f4ng m\u00e0u m\u1ee1. C\u1ecf l\u00fan ph\u00fan th\u01b0a, g\u1ea7n \u0111\u1ea7m c\u00f3 lau s\u1eady, c\u00f3 n\u01a1i c\u00f3 nh\u1eefng h\u00e0ng Ch\u00e0 l\u00e0 r\u1ee3p b\u00f3ng nh\u01b0 h\u00e0ng d\u1eeba c\u1ee7a B\u1ebfn Tre. V\u00f9ng c\u1eb1n c\u1ed7i v\u1eady m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u01b0? Th\u1ee7y t\u1ed5 c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, d\u1ea5u t\u00edch \u00f4ng Abraham \u0111\u00e3 t\u1eebng sinh s\u1ed1ng n\u01a1i \u0111\u00e2y. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t ngh\u00e8o d\u00e2n kh\u00f3, n\u00f4ng d\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2y \u0111i xu\u1ed3ng th\u00f4, \u1edf l\u1ec1u v\u1ea3i, ch\u1eb3ng c\u00f3 ai c\u1ea5t n\u1ed5i m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0.<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 th\u00e1ng S\u00e1u, tr\u1eddi v\u00e0o H\u00e8. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 120F, Iraq tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i l\u00f2 n\u01b0\u1edbng kh\u1ed5ng l\u1ed3. N\u00f3ng r\u00e1t m\u1eb7t, r\u1ed9p da. Ch\u00fang t\u00f4i b\u0103ng qua m\u1ed9t khu sa m\u1ea1c. Gi\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1ed5i l\u00ean. B\u1ed9 ch\u1ec9 huy b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, kho\u1ea3ng m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u1eefa s\u1ebd c\u00f3 b\u00e3o. B\u00e3o sa m\u1ea1c \u0111\u1ebfn b\u1ea5t ng\u1edd v\u00e0 qua c\u0169ng trong ch\u1edbp m\u1eaft. Ch\u00fang t\u00f4i d\u1eebng l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Nh\u1eefng t\u1ea5m b\u1ea1t, l\u1ec1u, ponchos \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0ng d\u1ee5ng t\u1ed1i \u0111a. Ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ee7 l\u00ean nh\u1eefng v\u0169 kh\u00ed, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1ecbt ch\u1eb7t c\u00e1c n\u00f2ng s\u00fang. C\u00e1 nh\u00e2n \u0111eo m\u1eb7t n\u1ea1, v\u00e0 chui v\u00e0o xe tr\u00fa \u1ea9n. H\u01a1n m\u1ed9t ti\u1ebfng sau, b\u00e3o r\u00fa. Ti\u1ebfng gi\u00f3 r\u00edt nh\u01b0 x\u00e9 l\u1ee5a t\u1eadn tr\u00ean cao, r\u1ed3i b\u00e3o \u1ea7m \u1ea7m x\u00f4 t\u1edbi. M\u1ed9t con s\u00f3ng m\u00e0u v\u00e0ng cu\u1ed3n cu\u1ed9n cu\u1ed1n tung \u0111\u1ea5t c\u00e1t ng\u00f9n ng\u1ee5t l\u0103n qua sa m\u1ea1c. Ch\u00fang t\u00f4i khum \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea5t c\u00e1t \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng m\u00ecnh l\u1ed9p \u0111\u1ed9p nghe nh\u01b0 ti\u1ebfng m\u01b0a r\u00e0o. Khi tr\u1eddi im b\u00e3o, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ee9ng l\u00ean, r\u0169 c\u00e1t, nh\u00ecn ra xa. M\u1eb7t \u0111\u1ea5t nh\u01b0 m\u1edbi thay da, m\u1ed9t m\u00e0u c\u00e1t m\u1edbi tinh kh\u00f4i tr\u1ea3i d\u00e0i ng\u00fat t\u1eadn ch\u00e2n tr\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u00e1ch Basra h\u01a1n 46 d\u1eb7m, ch\u00fang t\u00f4i d\u1eebng l\u1ea1i ngh\u1ec9. L\u00ednh \u0111ua nhau nh\u1ea9y \u00e0o \u00e0o xu\u1ed1ng, ch\u1ea1y v\u00e0o l\u00e0ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 Al-Qurnah, V\u01b0\u1eddn \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng c\u1ee7a Adam v\u00e0 Eva, th\u1ee7y t\u1ed5 c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 kinh th\u00e1nh vi\u1ebft, trong v\u01b0\u1eddn \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng \u0111\u1ea7y c\u00e2y tr\u00e1i v\u00e0 b\u00e1t ng\u00e1t h\u01b0\u01a1ng hoa, duy ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1ee9 Tr\u00e1i C\u1ea5m c\u1ee7a c\u00e2y Tree of Life l\u00e0 kh\u00f4ng \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c. Ai \u0103n Tr\u00e1i C\u1ea5m s\u1ebd b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra v\u01b0\u1eddn \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng, t\u1ef1 tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u0111\u1ec3 nu\u00f4i th\u00e2n, r\u1ed3i s\u1ebd gi\u00e0 v\u00e0 ch\u1ebft. Nh\u01b0ng Eva h\u00e0ng ng\u00e0y nh\u00ecn qu\u1ea3 C\u1ea5m tr\u00ean c\u00e2y v\u00e0 th\u1eafc m\u1eafc. Satan d\u1ee5 d\u1ed7, Ch\u00faa c\u1ea5m \u0103n v\u00ec \u0103n Tr\u00e1i C\u1ea5m con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd th\u00f4ng minh nh\u01b0 Ch\u00faa, s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Ch\u00faa mu\u1ed1n l\u00e0m. Eva c\u1eafn ngay m\u1ed9t mi\u1ebfng v\u00e0 n\u00e0ng d\u00e0nh m\u1ed9t tr\u00e1i cho Adam. \u0102n xong, khi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc Ch\u00faa, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean Adam b\u1ed7ng m\u1eafc c\u1ee1 v\u00ec th\u1ea5y m\u00ecnh l\u00f5a l\u1ed3. Ch\u00faa bi\u1ebft hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u1ea1m \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m n\u00ean \u0111\u00e0y h\u1ecd ra kh\u1ecfi v\u01b0\u1eddn \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng&#8230;<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, t\u00f4i c\u0169ng mu\u1ed1n ch\u1ea1y t\u1edbi xem c\u00e2y Tree of Life, b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y hay c\u00e1ch kh\u00e1c, t\u00f4i s\u1ebd tr\u1ed9m c\u1eafn m\u1ed9t Tr\u00e1i C\u1ea5m. Xin Ch\u00faa h\u00e3y \u0111\u00e0y t\u00f4i ra kh\u1ecfi V\u01b0\u1eddn \u0110\u1ecba \u0110\u00e0ng hay n\u00f3i \u0111\u00fang h\u01a1n \u0111\u00e0y t\u00f4i ra kh\u1ecfi Iraq, tr\u00e1nh xa cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y. T\u00f4i ch\u01b0a mu\u1ed1n ch\u1ebft, nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u1ebft \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2y m\u01a1 r\u1ec5 m\u00e1 n\u00e0o v\u1edbi t\u00f4i. Nh\u01b0ng khi v\u00e0o l\u00e0ng, t\u00f4i th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng ch\u00f9m nhum ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u0111\u1ec3 ch\u1ee5p h\u00ecnh d\u01b0\u1edbi c\u00e2y Tree of Life. M\u1ed9t g\u1ed1c c\u00e2y s\u00f9 s\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00e1, \u0111ang gi\u01a1 nh\u1eefng c\u00e0nh kh\u00f4 hi\u1ec3m h\u00f3c n\u1ed5i b\u1eadt d\u01b0\u1edbi tr\u1eddi xanh.<\/p>\n<p><strong>T<\/strong>h\u00e1ng 7 n\u0103m 2007, 441 l\u00ednh Anh thu\u1ed9c nh\u00f3m Danish r\u1eddi Basra. \u0110\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 nh\u00f3m th\u1ee9 ch\u00edn r\u1eddi tr\u1ea1i. Nh\u1eefng chi\u1ebfc tr\u1ef1c th\u0103ng b\u1ed1c h\u1ecd r\u1eddi c\u0103n c\u1ee9. T\u00f4i ng\u00f3 l\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi nh\u00ecn cho t\u1edbi l\u00fac d\u1ea5u tr\u1ef1c th\u0103ng m\u1ea5t d\u1ea1ng. T\u00f4i th\u00e8m c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y t\u00f4i c\u0169ng bay b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 ra kh\u1ecfi v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Basra.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n g\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 Anh. N\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 ngo\u1ea1i \u00f4 b\u1ea3o v\u1ec7 Basra, b\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e1c gi\u1ebfng d\u1ea7u v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng d\u1eabn xu\u1ea5t, h\u1ec7 th\u1ed1ng kh\u00ed \u0111\u1ed1t quan tr\u1ecdng c\u1ee7a Iraq. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb th\u1ee7 \u0111\u00f4, \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn nh\u1ea5t Iraq, d\u00e2n s\u1ed1 m\u1ed9t tri\u1ec7u r\u01b0\u1ee1i. Basra c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u00e0nh h\u00f3a h\u1ecdc, c\u00f4ng nghi\u1ec7p kh\u00e1c. Ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 d\u1ea7u, Iraq \u0111\u00e3 cung c\u1ea5p 20% n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng cho th\u1ebf gi\u1edbi. Trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn v\u1edbi Iran n\u0103m 1980, do l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh sai, Iraq \u0111\u00e3 b\u1ea5t ng\u1edd t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0 bao v\u00e2y nhi\u1ec1u l\u00e0ng m\u1ea1c Iran, ti\u00eau di\u1ec7t h\u00e0ng tr\u0103m binh s\u0129. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 Iran t\u1eadp trung l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3n c\u00f4ng, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o Basra, gi\u1ebft ch\u1ebft h\u00e0ng ng\u00e0n l\u00ednh Iraq, ph\u00e1 h\u1ee7y h\u1ec7 th\u1ed1ng d\u1eabn d\u1ea7u c\u1ee7a Basra. Tuy v\u1eady, Saddam v\u1eabn tuy\u00ean b\u1ed1 chi\u1ebfn th\u1eafng. \u0110\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp chi\u1ebfn ph\u00ed v\u00e0 thi\u1ec7t h\u1ea1i chi\u1ebfn tranh, Saddam quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00e2ng cao gi\u00e1 d\u1ea7u g\u1ea5p b\u1ed1n, n\u0103m l\u1ea7n. Th\u1ebf gi\u1edbi ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1 cho nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a Iraq. Nh\u01b0ng Kuwait, m\u1ed9t qu\u1ed1c gia k\u1ec1 c\u1eadn Basra v\u1eabn b\u00e1n d\u1ea7u v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb. Saddam l\u00ean \u00e1n Kuwait ph\u00e1 gi\u00e1 d\u1ea7u. H\u01a1n n\u1eefa m\u1ecf d\u1ea7u Kuwait c\u00f3 m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t Iraq. N\u0103m 1990, Iraq xua qu\u00e2n x\u00e2m chi\u1ebfm Kuwait. C\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi n\u1ed5i gi\u1eadn. M\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng minh \u0111\u00e1nh v\u00e0o Iraq. Tr\u01b0\u1edbc khi r\u00fat qu\u00e2n, Saddam ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed5 h\u00e0ng tri\u1ec7u th\u00f9ng d\u1ea7u xu\u1ed1ng v\u1ecbnh Persian v\u00e0 \u0111\u1ed1t 700 gi\u1ebfng d\u1ea7u c\u1ee7a Kuwait. \u0110\u1ea7u n\u0103m 2003, \u0111\u1ec3 t\u1eed th\u1ee7 Basra, Saddam c\u0169ng ra l\u1ec7nh qu\u1ea5n m\u00ecn d\u1ea7y \u0111\u1eb7c chung quanh 400 gi\u1ebfng d\u1ea7u c\u1ee7a Basra. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 mua d\u1ea7u b\u1eb1ng dollars, h\u1ecd kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111i \u0111\u1ed1t ti\u1ec1n, d\u00f9 l\u00e0 ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. M\u1ef9 bao v\u00e2y gi\u1ebfng d\u1ea7u, l\u00ednh Iraq c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 u\u1ed1ng d\u1ea7u \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. H\u1ecd l\u1ee5c t\u1ee5c theo nhau k\u00e9o c\u1edd tr\u1eafng.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfn tranh k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn m\u1ec7t m\u1ecfi. \u0110\u1ec3 \u00e1p l\u1ef1c n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 r\u00fat qu\u00e2n, kh\u1ed1i \u1ea2 R\u1eadp d\u00f9ng \u0111\u1ee7 m\u1ecdi c\u00e1ch t\u0103ng gi\u00e1 d\u1ea7u. Th\u1ebf gi\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng. Gi\u00e1 d\u1ea7u nh\u00edch d\u1ea7n. Ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edbi c\u1ee7a Iraq \u0111\u00e3 th\u1ecfa thu\u1eadn k\u00fd hi\u1ec7p khai th\u00e1c d\u1ea7u v\u1edbi M\u1ef9, Anh, Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>\u01af\u1edbc m\u01a1 k\u1ebft th\u00fac cu\u1ed9c chi\u1ebfn l\u00e0 \u01b0\u1edbc m\u01a1 chung c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. H\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, n\u00f3 l\u00e0 n\u1ed7i hy v\u1ecdng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, nhi\u1ec1u khi c\u00f2n vui h\u01a1n ni\u1ec1m vui chi\u1ebfn th\u1eafng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 9 T\u01b0 l\u1ec7nh chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Iraq General David Petraeus tuy\u00ean b\u1ed1, H\u00e8 n\u0103m t\u1edbi s\u1ebd r\u00fat 30,000 qu\u00e2n s\u1ed1. \u00d4ng Bush c\u0169ng h\u1ee9a, cho ph\u00e9p 5,700 qu\u00e2n nh\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 \u0111\u00f3n Gi\u00e1ng Sinh. Chao \u01a1i! Ch\u00fang t\u00f4i nh\u1ea9y c\u1ee1n v\u00ec sung s\u01b0\u1edbng. Ni\u1ec1m vui nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i tr\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5m th\u1ea3m th\u1ea7n c\u1ee7a x\u1ee9 s\u1edf Aladin bay l\u01b0\u1ee3n ra kh\u1ecfi n\u01a1i \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>\u201cK\u1ef3 n\u00e0y v\u1ec1, tao s\u1ebd \u0111i h\u1ecdc tr\u1edf l\u1ea1i.\u201d Th\u1eb1ng Ted n\u00f3i, n\u00f3 v\u00e0o l\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng h\u1ecdc b\u1ed5ng to\u00e0n ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u201cTao s\u1ebd \u1ee9ng c\u1eed ngh\u1ecb vi\u00ean th\u00e0nh ph\u1ed1.\u201d Michael Tea, \u0111\u00fang l\u00e0 con nh\u00e0 n\u00f2i, ba n\u00f3 l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129.<\/p>\n<p>\u201cTao s\u1ebd l\u1ea5y v\u1ee3 v\u00e0 \u0111\u1ebb m\u1ed9t ch\u1ee5c con.\u201d Edward tuy\u00ean b\u1ed1 th\u1eb3ng th\u1eebng.<\/p>\n<p>T\u1ee5i t\u00f4i h\u00e8 nhau th\u1ee5i n\u00f3. \u201c\u00ca, m\u00e0y mu\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ph\u00e1 s\u1ea3n v\u00ec \u0111\u00e1m con c\u1ee7a m\u00e0y \u00e0?\u201d Ed c\u01b0\u1eddi h\u00f4 h\u1ed1.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n m\u00e0y?\u201d T\u1ee5i n\u00f3 quay qua t\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201c\u01af\u1edbc m\u01a1 l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a tao l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp qu\u1ed1c t\u1ecbch, r\u1ed3i b\u1ea3o tr\u1ee3 gia \u0111\u00ecnh sang.\u201d T\u00f4i c\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecbu.<\/p>\n<p>C\u1ea3 b\u1ecdn v\u1ed7 vai t\u00f4i, \u201c\u00d4! Chuy\u1ec7n nh\u1ecf.\u201d Ch\u00fang n\u00f3 c\u01b0\u1eddi khuy\u1ebfn kh\u00edch, \u201c M\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00fd.\u201d<\/p>\n<p><strong>H<\/strong>\u00f4m sau, \u0111\u00fang v\u00e0o ng\u00e0y th\u1ee9 S\u00e1u, ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i nh\u1eadn l\u1ec7nh tr\u1ef1c. Ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hu\u1ea5n th\u1ecb, theo b\u00e1o c\u00e1o B\u1ed9 ch\u1ec9 huy tuy c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 kh\u1ee7ng b\u1ed1 gi\u1ea3m nh\u1eb9, nh\u01b0ng s\u1ed1 th\u01b0\u01a1ng vong do c\u00e1c v\u1ee5 t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o m\u1ee5c ti\u00eau d\u00e2n s\u1ef1 v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u. \u1ede Baghdad 265 ng\u01b0\u1eddi, Kirkuk 450 ng\u01b0\u1eddi,&#8230; D\u1ef1 b\u00e1o, kh\u1eafp n\u01a1i s\u1eafp c\u00f3 n\u1ed9i chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>T\u00f4i m\u1eb7c k\u1ec7 n\u1ed9i chi\u1ebfn. C\u1ee9 gi\u1ebft nhau \u0111i. Saddam n\u00e0y ch\u1ebft, s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t Saddam kh\u00e1c l\u00ean thay. C\u00f2n t\u00f4i s\u1ebd r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i \u0111\u00e2y, b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y hay c\u00e1ch kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i b\u1ed1n th\u1eb1ng, hai th\u1eb1ng tr\u00ean l\u00f4 c\u1ed1t, hai th\u1eb1ng \u1edf ngay c\u1ed5ng. Vai \u0111eo s\u00fang, m\u1eaft nh\u1eafm ra xa, ch\u00fang t\u00f4i r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc doanh tr\u1ea1i. \u0110i l\u00ednh, t\u00f4i gh\u00e9t nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n v\u00e0 canh g\u00e1c. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u00e1n ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. M\u00e0 trong phim m\u1ea5y th\u1eb1ng l\u00ednh g\u00e1c \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ea5y th\u1eb1ng ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/oilrefineryiniraq.jpg\" rel=\"lightbox[9298]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"oil refinery in iraq\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/oilrefineryiniraq_thumb.jpg\" width=\"304\" height=\"397\" \/><\/a><\/p>\n<p>Hai ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 tr\u00f4i qua. Tr\u1eddi \u01a1i, kh\u00e1t. U\u1ed1ng bao nhi\u00eau \u0111i n\u1eefa, n\u01b0\u1edbc c\u0169ng b\u1ed1c th\u00e0nh h\u01a1i trong b\u1ee5ng.T\u00f4i nh\u00ecn qua th\u1eb1ng Ted, m\u1eb7t m\u00e0y n\u00f3 kh\u00f4 kh\u1ed1c, \u0111\u00f4i m\u00f4i r\u1ed9p, da \u0111\u1ecf b\u1eebng. T\u00f4i t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1eadt t\u00ed l\u1eeda n\u00f3 s\u1ebd b\u1ed1c ch\u00e1y nh\u01b0 c\u00e2y \u0111u\u1ed1c s\u1ed1ng. Nh\u00ecn n\u00f3, t\u00f4i th\u00f4ng c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m tr\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh M\u1ef9 t\u1eebng tham chi\u1ebfn t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. T\u1ea1i sao t\u00f4i l\u1ea1i \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i v\u00e0 m\u00e1u t\u1ea1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng n\u00e0y? V\u00ec l\u00fd t\u01b0\u1edfng t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7 \u01b0? Hai ph\u1ea7n ba th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed7i m\u00ecnh Iraq? V\u00ec Saddam \u0111\u1ed9c t\u00e0i, s\u1edf h\u1eefu v\u0169 kh\u00ed gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi h\u00e0ng lo\u1ea1t \u00e0? M\u1ed7i m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c th\u1ebf gi\u1edbi th\u1ee9 ba \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eb1ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed9c t\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf. Hay v\u00ec d\u1ea7u h\u1ecfa? Phong tr\u00e0o ph\u1ea3n chi\u1ebfn \u1edf t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 l\u00ean \u00e1n, ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111em sinh m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111i b\u1ea3o v\u1ec7 t\u00fai ti\u1ec1n cho c\u00e1c h\u00e3ng d\u1ea7u. Nh\u01b0ng mu\u1ed1n k\u00fd k\u1ebft hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc khai th\u00e1c d\u1ea7u, hay h\u1ea1 gi\u00e1 d\u1ea7u c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch, kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i m\u1edf m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn. T\u1ed5n ph\u00ed cu\u1ed9c chi\u1ebfn V\u00f9ng V\u1ecbnh l\u1ea7n I, s\u00e1u tu\u1ea7n l\u1ec5, ng\u1ed1n h\u1ebft 61 t\u1ef7 dollars, bu\u00f4n b\u00e1n d\u1ea7u h\u1ecfa \u0111\u00e2u gi\u00e0u mau th\u1ebf; chi\u1ebfn tranh V\u00f9ng V\u1ecbnh l\u1ea7n II trong 5 n\u0103m ti\u00eau h\u1ebft 577 t\u1ef7. Th\u1ebf gi\u1edbi n\u00f3i, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c theo ki\u1ec3u con nh\u00e0 gi\u00e0u. Nh\u01b0ng trong chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam, M\u1ef9 keo ki\u1ec7t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kinh t\u1edfm. M\u1ef9 chi 111 t\u1ef7 cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn 20 n\u0103m. L\u1ea5y 111 t\u1ef7 chia cho 20, m\u1ed7i n\u0103m 5 t\u1ef7 r\u01b0\u1ee1i. V\u00e0 trong th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i, qu\u1ed1c h\u1ed9i M\u1ef9 \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ed1i 300 tri\u1ec7u dollars vi\u1ec7n tr\u1ee3 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u l\u1ea5y \u0111\u1ed3ng minh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0a \u0111\u00fang Ng\u1ecd, m\u1eb7t tr\u1eddi \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u1edf \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ea7u. T\u00f4i \u0111\u1ee9ng t\u1ef3 tay v\u00e0o th\u00e0nh c\u1ed5ng, \u00f4m ch\u1eb7t kh\u1ea9u M4A4, \u0111\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i t\u1ed1i t\u00e2n nh\u1ea5t, ch\u1ec9 thi\u1ebfu b\u1ed9 ph\u1eadn h\u1ed3ng ngo\u1ea1i tuy\u1ebfn IRIS nh\u01b0 \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7c nhi\u1ec7m. C\u00f2n cha t\u00f4i, v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mi\u1ec1n Nam ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng lo\u1ea1i M1 Garant hay Carbine, b\u1eafn t\u1eebng ph\u00e1t \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng v\u1edbi AK-47 t\u1ed1i t\u00e2n, hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t Li\u00ean X\u00f4. D\u00f9ng xe t\u0103ng M41, thi\u1ebft v\u1eadn xa M113 \u0111\u1ec3 d\u00e0n tr\u1eadn \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi T.54 c\u1ee7a \u0111\u1ecbch. V\u00ed nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta d\u00fai cho l\u00ednh mi\u1ec1n Nam m\u1ed9t con dao c\u00f9n trong tr\u1eadn t\u1eed chi\u1ebfn. M\u00e3i \u0111\u1ebfn sau T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n, mi\u1ec1n Nam m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp vi\u1ec7n gi\u1edbi h\u1ea1n M.16 v\u00e0 chi\u1ebfn xa M.48. Nh\u01b0ng, \u0111\u00e3 qu\u00e1 mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta v\u00ed, chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 n\u01a1i ti\u00eau th\u1ee5 v\u0169 kh\u00ed th\u1eeba t\u1eeb th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II, c\u1ee9u c\u00e1c x\u01b0\u1edfng v\u0169 kh\u00ed M\u1ef9 b\u1ecb thua l\u1ed7. Chi\u1ebfn tranh Iraq l\u00e0 n\u01a1i th\u1eed nghi\u1ec7m nh\u1eefng th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed m\u1edbi. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mi\u1ec1n Nam ch\u1ebft trong tay \u0111\u1ed3ng minh nhi\u1ec1u h\u01a1n trong tay \u0111\u1ecbch.<\/p>\n<p>\u00d4i! Vi\u1ec7t Nam. \u00d4i cha \u01a1i! Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 sau chi\u1ebfn tranh b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111i ch\u00e9m tre, \u0111\u1eb5n g\u1ed7 tr\u00ean ng\u00e0n v\u00e0 b\u1ecf x\u00e1c tr\u00ean n\u00fai r\u1eebng xa l\u1ea1.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc m\u1eaft t\u00f4i r\u01a1i, tr\u00e1i tim t\u00f4i v\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201cKh\u00e1t qu\u00e1.\u201d Ti\u1ebfng th\u1eb1ng Ted kh\u00e0n \u0111\u1ee5c. \u201cN\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2u?\u201d<\/p>\n<p>N\u00f3 ch\u1ee5p chai n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i c\u1ee7a th\u1eb1ng Ed qu\u0103ng xu\u1ed1ng, chuy\u1ec1n cho t\u00f4i m\u1ed9t chai.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng. T\u00f4i kh\u00f4ng kh\u00e1t. N\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u00e2y n\u00e0y. N\u01b0\u1edbc m\u1eaft t\u00f4i r\u01a1i nh\u01b0 m\u01b0a, v\u00e0 t\u00f4i \u0111ang nh\u1ea5m t\u1eebng gi\u1ecdt m\u1eb1n m\u1eb7n tr\u00ean m\u00f4i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p>T\u1eeb xa, m\u1ed9t chi\u1ebfc xe v\u1eadn t\u1ea3i xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Th\u1eb1ng Ted ch\u1ed9p \u1ed1ng nh\u00ecn, quan s\u00e1t. N\u00f3 n\u00f3i, xe giao s\u1eefa. N\u00f3 lui v\u00e0o trong, ra sau c\u1ed5ng, l\u1ea5y m\u00e1y r\u00e0 m\u00ecn. T\u00f4i c\u0169ng ng\u00f3 qua \u1ed1ng nh\u00ecn. Xe ch\u1ea1y b\u0103ng b\u0103ng. T\u00f4i nh\u1eadn ra, th\u1eb1ng l\u00e1i xe l\u00e0 Abu g\u00ec \u0111\u00f3, t\u00f4i qu\u00ean m\u1ea5t. N\u00f3 v\u1eabn th\u01b0\u1eddng giao s\u1eefa m\u1ed7i th\u1ee9 Hai, th\u1ee9 N\u0103m. Nh\u01b0ng h\u00f4m nay l\u00e0 th\u1ee9 S\u00e1u m\u00e0. Ng\u00e0y th\u1ee9 S\u00e1u ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i gi\u00e1o \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t ngh\u1ec9, kh\u00f4ng c\u00f3 ai l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0o ng\u00e0y n\u00e0y. T\u00f4i d\u00e1n m\u1eaft v\u00e0o \u1ed1ng nh\u00ecn. \u201cTr\u1eddi \u01a1i!\u201d T\u00f4i k\u00eau l\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u1ed5ng, m\u00e0 n\u00f3 x\u1ea3 h\u1ebft t\u1ed1c l\u1ef1c.<\/p>\n<p>\u201cXe bomb.\u201d T\u00f4i th\u1ea5t thanh k\u00eau. Kh\u00f4ng c\u00f2n k\u1ecbp n\u1eefa, t\u00f4i lao ra v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0a kh\u1ea9u s\u00fang nh\u1eafm. Trong tr\u1ea1i, \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111ang \u0103n tr\u01b0a, h\u01a1n 400 l\u00ednh \u0111ang ng\u1ed3i \u0111\u1ea7y trong \u0111\u00f3. N\u1ebfu b\u1eafn, th\u1eadt nguy hi\u1ec3m. C\u00f3 th\u1ec3 t\u00f4i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c s\u1ebd ch\u1ebft. B\u1eafn th\u1eb1ng Abu, xe v\u1eabn lao t\u1edbi. Kh\u00f4ng suy ngh\u0129 n\u1eefa, t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong nh\u00e1y m\u1eaft.<\/p>\n<p>T\u00f4i b\u00f3p c\u00f2 ph\u00f3ng l\u1ef1u b\u00ean d\u01b0\u1edbi kh\u1ea9u M4, m\u1ed9t qu\u1ea3 M203 b\u1eafn v\u1ecdt ra nh\u01b0 h\u1ecfa ti\u1ec5n, \u0111\u00e2m ngay th\u00f9ng xe. T\u00f4i nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f3i c\u00f2n ch\u01b0a tan h\u1eb3n. M\u1ed9t ti\u1ebfng n\u1ed5 kinh h\u1ed3n rung chuy\u1ec3n m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. L\u00f4 c\u1ed1t rung rinh. C\u00e1t v\u00e0 \u0111\u00e1 m\u1ecbt m\u00f9. M\u00e0 l\u1ea1 qu\u00e1, b\u1ed7ng nhi\u00ean t\u00f4i th\u1ea5y m\u00ecnh nh\u1eb9 h\u1eedng, bay l\u00ean, bay l\u00ean cao. T\u00f4i nh\u00ecn xu\u1ed1ng. \u00d4i, th\u00e2n x\u00e1c t\u00f4i kia. T\u00f4i n\u1eb1m b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng. Nh\u1eefng m\u1ea3nh kim lo\u1ea1i c\u1eafm \u0111\u1ea7y ng\u01b0\u1eddi. Chi\u1ebfc xe bomb n\u00e1t nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng. Th\u1eb1ng Abu m\u1ea5t x\u00e1c.<\/p>\n<p>Khi c\u1ea3 \u0111\u01a1n v\u1ecb ch\u1ea1y ra, ti\u1ebfng xe c\u1ee9u th\u01b0\u01a1ng k\u00eau inh \u1ecfi. H\u1ecd khi\u00eang x\u00e1c t\u00f4i l\u00ean. C\u1ea3 ti\u1ec3u \u0111\u1ed9i kh\u00f3c cu\u1ed1ng cu\u1ed3ng.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n n\u01b0\u1edbc c\u00f2n t\u00e1t.\u201d Michael \u0111\u1eadp \u0111\u1eadp tay v\u00f4 xe c\u1ee9u th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u201cH\u00e3y c\u1ee9u n\u00f3 \u0111i.\u201d T\u1ee5i n\u00f3 g\u00e0o l\u00ean, ch\u1ea1y theo xe.<\/p>\n<p>\u201cC\u1ee9u c\u00e1i g\u00ec?\u201d T\u00f4i la l\u00ean, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00f4ng nghe. \u201cTao \u1edf \u0111\u00e2y n\u00e8.\u201d<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, th\u1ebf gi\u1edbi hai n\u01a1i. T\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u01a1 m\u00e0ng ch\u00ecm trong gi\u1ea5c ng\u1ee7. \u0110\u00e2u \u0111\u00e2y v\u0103ng v\u1eb3ng b\u00e0i h\u00e1t t\u00f4i y\u00eau.<\/p>\n<p><em>\u201c&#8230; Tr\u1ea3 s\u00fang \u0111\u1ea1n n\u00e0y. \u00d4i, s\u1ea1ch n\u1ee3 s\u00f4ng n\u00fai r\u1ed3i      <br \/><\/em><em>T\u00f4i tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea, tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea t\u00ecm tu\u1ed5i th\u01a1 m\u1ea5t, n\u0103m nao&#8230; \u201d *4<\/em><\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec t\u00f4i c\u0169ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c con \u0111\u01b0\u1eddng ra kh\u1ecfi Basra.<\/p>\n<p><em>Nov. 10\/2008      <br \/>NTTA<\/em><\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/palmsinbasra.jpg\" rel=\"lightbox[9298]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"palms in basra\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/ngrakhibasra_1634\/palmsinbasra_thumb.jpg\" width=\"404\" height=\"289\" \/><\/a><\/p>\n<p>________________________________________________________________________<\/p>\n<p><em>*1 B\u00e0i N\u00e2ng Ch\u00e9n H\u1ecfi Tr\u0103ng th\u01a1 L\u00fd B\u1ea1ch<\/em><\/p>\n<p><em>*2 K\u00ednh \u0111\u00eam c\u00f3 tia h\u1ed3ng ngo\u1ea1i<\/em><\/p>\n<p><em>*3 Bom ph\u00e1 h\u1ea7m, hang \u0111\u1ed9ng<\/em><\/p>\n<p><em>*4 B\u00e0i h\u00e1t M\u1ed9t mai gi\u00e3 t\u1eeb v\u0169 kh\u00ed.<\/em><\/p>\n<p><em>Ghi ch\u00fa c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3: Tang l\u1ec5 Sgt. Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u1ecdng th\u1ec3 v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i di\u1ec7n \u0111\u01a1n v\u1ecb, \u0111o\u00e0n th\u1ec3 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c c\u01a1 quan truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Qu\u1ed1c Ph\u00f2ng (tr\u00ean truy\u1ec1n h\u00ecnh ABC, BCS&#8230; ) \u0110\u1ec3 tri \u00e2n s\u1ef1 hy sinh c\u1ee7a Sgt. Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc B\u00ecnh, B\u1ed9 Qu\u1ed1c Ph\u00f2ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh t\u00e2m nguy\u1ec7n NKB, b\u1ea3o tr\u1ee3 nguy\u00ean c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh anh sang M\u1ef9. T\u00f4i vi\u1ebft truy\u1ec7n n\u00e0y v\u1edbi s\u1ef1 th\u00e0nh k\u00ednh v\u00e0 x\u00fac \u0111\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tinh th\u1ea7n hy sinh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Vi\u1ec7t Nam chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u d\u01b0\u1edbi l\u00e1 c\u1edd M\u1ef9.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u01b0\u1eddi ta v\u00ed, chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 n\u01a1i ti\u00eau th\u1ee5 v\u0169 kh\u00ed th\u1eeba t\u1eeb th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II, c\u1ee9u c\u00e1c x\u01b0\u1edfng v\u0169 kh\u00ed M\u1ef9 b\u1ecb thua l\u1ed7. Chi\u1ebfn tranh Iraq l\u00e0 n\u01a1i th\u1eed nghi\u1ec7m nh\u1eefng th\u1ee9 v\u0169 kh\u00ed m\u1edbi. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mi\u1ec1n Nam ch\u1ebft trong tay \u0111\u1ed3ng minh nhi\u1ec1u h\u01a1n trong tay \u0111\u1ecbch.<\/p>\n","protected":false},"author":1430,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[22,35],"tags":[],"class_list":["post-9298","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sang-tac","category-truyen-ngan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1430"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9298"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9327,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9298\/revisions\/9327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}