{"id":74937,"date":"2022-09-21T18:55:00","date_gmt":"2022-09-21T18:55:00","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=74937"},"modified":"2022-09-21T23:00:17","modified_gmt":"2022-09-21T23:00:17","slug":"mot-buc-anh-bay-nhn-vat-nh-xuat-ban-kim-anh-trong-tnh-canh-xuat-ban-tai-mien-nam-ky-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/74937\/mot-buc-anh-bay-nhn-vat-nh-xuat-ban-kim-anh-trong-tnh-canh-xuat-ban-tai-mien-nam-ky-2","title":{"rendered":"M\u1ed9t B\u1ee9c \u1ea2nh, B\u1ea3y Nh&acirc;n V\u1eadt: Nh&agrave; Xu\u1ea5t B\u1ea3n Kim Anh trong T&igrave;nh C\u1ea3nh Xu\u1ea5t B\u1ea3n t\u1ea1i Mi\u1ec1n Nam (K\u1ef3 2)"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><b>4. K\u00fd gi\u1ea3 L\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng Chi v\u00e0 Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng<\/b><\/p>\n<p><b> <\/b>L\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng Chi [t\u00ean th\u1eadt L\u00ea Thanh C\u1ea3nh, c\u00f2n c\u00f3 b\u00fat hi\u1ec7u kh\u00e1c L\u00ea Thanh Th\u00e1i] ti\u1ebfp n\u1ed1i c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 v\u00e0 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u00e1c bu\u1ed5i sinh ho\u1ea1t trong l\u00e0ng v\u0103n ngh\u1ec7 cho t\u1ea1p ch\u00ed <i>B\u00e1ch Khoa<\/i> sau khi Ngui\u1ec5n Ngu \u00cd l\u00e2m b\u1ec7nh n\u1eb7ng h\u01a1n, kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. \u00d4ng l\u00e0m th\u01a1, vi\u1ebft truy\u1ec7n ng\u1eafn t\u1eeb cu\u1ed1i nh\u1eefng n\u0103m 50. <i>Chuy\u1ec7n c\u00e1i \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 con Ng\u1ef1a<\/i>&#8211;v\u1ec1 nh\u00e0 gi\u00e1o \/nh\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0n, th\u00e2n ph\u1ee5 Ngui\u1ec5n Ngu \u00cd&#8211; \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 v\u0103n B\u00ecnh Nguy\u00ean L\u1ed9c gi\u1edbi thi\u1ec7u nh\u01b0 sau:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] Nh\u00e0 v\u0103n Mi\u1ec1n Trung bi\u1ebft gi\u1eef bi\u1ec7t s\u1eafc \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u01a1n nh\u00e0 v\u0103n Mi\u1ec1n Nam, \u0111\u1ecdc h\u1ecd l\u00ean th\u1ea5y r\u00f5 Mi\u1ec1n Trung ngay: B\u00f9i Hi\u1ec3n, V\u00f5 Phi\u1ebfn v\u00e0 nay l\u00e0 L\u00ea Thanh Th\u00e1i .\u2026 [B\u00ecnh Nguy\u00ean L\u1ed9c, &#8220;L\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a B\u00ecnh-Nguy\u00ean-L\u1ed9c&#8221;, <i>&#8230;&#8221;Q\u00ea H\u01b0\u01a1ng&#8221;&#8230; -T\u1eadp A<\/i>, trang 38, Ngui\u1ec5n Ngu \u00cd, Ng\u00ea-B\u00e1-L\u00ed-T\u00e2n-Fong-Hi\u1ec7p Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n &#8220;N\u00fai C\u00fa-H\u00f2n B\u00e0&#8221;, S\u00e0i g\u00f2n, 1969]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Nh\u1edd quen bi\u1ebft v\u1edbi Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ee5y V\u0169, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi v\u00e0o Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Kim Anh nh\u01b0ng r\u1eddi kh\u1ecfi ngay sau \u0111\u00f3. \u0110\u1ea7u n\u0103m 1969, \u00f4ng l\u1eadp Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng sau khi \u0111\u00e3 c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 th\u00f4ng th\u1ea1o th\u1ee7 t\u1ee5c in \u1ea5n. B\u00eca sau cu\u1ed1n <i>V\u00f2ng tay h\u1ecdc tr\u00f2<\/i> cho th\u1ea5y t\u00ean c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m do Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u01b0 <i>V\u1ec1 trong s\u01b0\u01a1ng m\u00f9<\/i> (1968), t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e1ng l\u1ebd do Kim Anh xu\u1ea5t b\u1ea3n:<\/p>\n<p><b><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image002-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image002\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image002_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image002\" width=\"227\" height=\"314\" border=\"0\"><\/a><\/b><b><\/b><\/p>\n<p align=\"center\"><i>V\u00f2ng tay h\u1ecdc tr\u00f2<\/i>, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ho\u00e0ng, b\u00eca sau, in l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0<br \/>\nTh\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng t\u00e1i b\u1ea3n, 1969-1970<br \/>\nT\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a\/t\u1eeb Nguy\u1ec5n Tr\u01b0\u1eddng Trung Huy<\/p>\n<p>N\u1ebfu t\u00f4i kh\u00f4ng l\u1ea7m, <i>M\u1eaft Vi\u1ec7t d\u01b0\u1edbi tr\u1eddi \u00c2u<\/i> (Minh Qu\u00e2n) \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u00ed \u0110\u0103ng xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u1edbi t\u00ean <i>Tr\u1eddi \u00c2u qua m\u1eaft Vi\u1ec7t<\/i> (1970), nh\u01b0ng <i>C\u00fai M\u1eb7t<\/i> (B\u00f9i \u0110\u0103ng, cu\u1ed1i n\u0103m 1969) l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, nh\u1ea5t l\u00e0 trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ng\u1eafn ng\u1ee7i c\u1ee7a nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0 v\u1ecb tr\u00ed khi\u00eam nh\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a L\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng Chi n\u1ebfu so s\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec7n d\u00e0i t\u1eeb kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o b\u1ecb qu\u00e2n C\u1ed9ng s\u1ea3n n\u1eb1m v\u00f9ng giam gi\u1eef v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 1965 c\u00f9ng v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u1ea1i Mi\u1ec1n Trung.<\/p>\n<p><b>4.1 <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> v\u00e0 B\u00f9i \u0110\u0103ng (Khu\u00ea), ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 &#8220;c\u1ea3i t\u1ea1o&#8221; tr\u01b0\u1edbc 1975<\/b><\/p>\n<p>Kh\u00e1c v\u1edbi th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, truy\u1ec7n d\u00e0i <i>C\u00fai m\u1eb7t <\/i>\u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Nha \u0110i\u1ec7n \u1ea2nh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a (1969-1972), ch\u1ecdn l\u00e0m phim ngay t\u1eeb khi \u00f4ng \u0111\u1ecdc t\u1eebng k\u1ef3 tr\u00ean <i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i>, kh\u00f4ng ph\u1ea3i sau khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh sau T\u1ebft Canh Tu\u1ea5t, 1970:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n <i>C\u00fai M\u1eb7t<\/i> c\u1ee7a anh B\u00f9i \u0110\u0103ng t\u1eeb l\u00fac in t\u1eebng k\u1ef3 tr\u00ean B\u00e1ch Khoa [&#8230;] X\u00e9t v\u1ec1 n\u1ed9i dung b\u1eb1ng m\u1ed9t con m\u1eaft nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc th\u00ec <i>C\u00fai M\u1eb7t<\/i> c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed1n truy\u1ec7n ch\u1ed1ng C\u1ed9ng r\u1ea5t t\u1ebf nh\u1ecb v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc [&#8230;] Khi t\u00f4i ch\u1ecdn truy\u1ec7n xong th\u00ec giao cho anh \u0110\u1ea1o di\u1ec5n Th\u00e2n Tr\u1ecdng K\u1ef3 th\u1ef1c hi\u1ec7n [&#8230;] X\u00e9t t\u1ed5ng qu\u00e1t th\u00ec gi\u1eefa truy\u1ec7n v\u00e0 phim kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3m n\u00e0o kh\u00e1c nhau xa. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111o\u1ea1n k\u1ebft th\u00ec ch\u00fang t\u00f4i cho vai ch\u00ednh m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 phim kh\u00f4ng b\u1ecb xuy\u00ean t\u1ea1c l\u00e0 &#8220;l\u00e0m l\u1ee3i cho \u0111\u1ecbch&#8221; ho\u1eb7c &#8220;ph\u1ea3n chi\u1ebfn&#8221;.\u2026[\u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1eddi Th\u1ebf Nh\u00e2n, &#8220;C\u00daI M\u1eb6T, t\u1eeb truy\u00ean \u0111\u1ebfn phim (qua c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u00e0m tho\u1ea1i v\u1edbi B\u00d9I \u0110\u0102NG v\u00e0 \u0110\u1ed6 TI\u1ebeN \u0110\u1ee8C&#8221;, <i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> S\u1ed1 321, trang 38-39, ng\u00e0y 15.5.1970]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Theo H\u1ed3 Tr\u01b0\u1eddng An, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi L\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng Chi, th\u00ec L\u00ea Ph\u01b0\u01a1ng Chi bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh n\u00e0y nh\u1edd c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi <i>B\u00e1ch Khoa<\/i> v\u00e0 quen thu\u1ed9c v\u1edbi \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c (b\u1eb1ng c\u1edb l\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh t\u00e1i b\u1ea3n <i>M\u00e1 H\u1ed3ng<\/i>) n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i x\u00fac ti\u1ebfn vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n. Do \u0111\u00f3, H\u1ed3 Tr\u01b0\u1eddng An c\u00f2n n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i, <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> tuy c\u00f3 gi\u1ea5y ph\u00e9p xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o n\u0103m 1969 m\u00e0 t\u1edbi n\u0103m 1970 m\u1edbi ph\u00e1t h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t m\u1ea9u tin tr\u00ean <i>B\u00e1ch Khoa<\/i> S\u1ed1 Xu\u00e2n Canh Tu\u1ea5t x\u00e1c nh\u1eadn l\u1eddi H\u1ed3 Tr\u01b0\u1eddng An v\u1ec1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng s\u1eeda so\u1ea1n xu\u1ea5t b\u1ea3n, ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi vi\u1ec7c Nha \u0110i\u1ec7n \u1ea2nh s\u1eeda so\u1ea1n tr\u00ecnh chi\u1ebfu <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> :<\/p>\n<blockquote>\n<p>-Truy\u1ec7n d\u00e0i &#8220;<i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i>&#8221; c\u1ee7a B\u00f9i \u0110\u0103ng [&#8230;] \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c quay th\u00e0nh phim, nay \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1eaft, r\u00e1p phim v\u00e0 chuy\u1ec3n \u00e2m th\u00ec nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u1ea1i ho\u00e0n t\u1ea5t vi\u1ec7c \u1ea5n lo\u00e1t t\u00e1c ph\u1ea9m v\u00e0 s\u1ebd cho ra m\u1eaft b\u1ea1n \u0111\u1ecdc v\u00e0o h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 1\/70.\u2026 [Tr\u00e0ng Thi\u00ean, &#8220;Th\u1eddi s\u1ef1 v\u0103n ngh\u1ec7&#8221;, <i>B\u00e1ch Khoa<\/i> s\u1ed1 313-314, ng\u00e0y 15.1-1.2.1970]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ngo\u00e0i ra, theo m\u1ee5c &#8220;S\u00e1ch b\u00e1o m\u1edbi&#8221;, <i>B\u00e1ch Khoa<\/i> S\u1ed1 315 (trang 81, ng\u00e0y 15.2.1970),<i> C\u00fai m\u1eb7t<\/i> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t h\u00e0nh v\u00e0 &#8220;\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Nha \u0110i\u1ec7n \u1ea3nh ph\u00f3ng t\u00e1c \u0111\u1ec3 quay th\u00e0nh phim v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 1969&#8221;. Ti\u1ebfp \u0111\u00f3, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft th\u00eam s\u00e1ch c\u00f3 &#8220;Tranh b\u00eca c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129 Ph\u1ea1m T\u0103ng, 214 trang, gi\u00e1 150\u0111. .&#8221; (<i>B\u00e1ch Khoa<\/i> s\u1ed1 316, trang 4 ng\u00e0y 1.3.1970).<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, <i>C\u00fai m\u1eb7t <\/i>do Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Nha \u0110i\u1ec7n \u1ea2nh \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c ch\u1ecdn l\u1ef1a t\u1eeb c\u1ed1t truy\u1ec7n khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean <i>B\u00e1ch Khoa<\/i> \u0111\u1ebfn g\u00f3p ph\u1ea7n tuy\u1ec3n l\u1ef1a \u0111\u1ea1o di\u1ec5n v\u00e0 t\u00e0i t\u1eed s\u1eeda so\u1ea1n quay th\u00e0nh phim. C\u0169ng theo \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c, Nha \u0110i\u1ec7n \u1ea3nh cung c\u1ea5p t\u00e0i ch\u00ednh, nh\u00e2n s\u1ef1, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n v\u00e0 ho\u00e0n th\u00e0nh trong 1 th\u00e1ng 15 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd phim \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh chi\u1ebfu v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa t\u1edbi g\u1ea7n cu\u1ed1i n\u0103m 1970 n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 thi Gi\u1ea3i V\u0103n h\u1ecdc Ngh\u1ec7 thu\u1eadt n\u0103m 1970 c\u1ee7a T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u. Phim n\u00e0y \u0111o\u1ea1t 3 gi\u1ea3i khi H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng duy\u1ec7t gi\u1ea3i c\u00f4ng b\u1ed1 v\u00e0o n\u0103m 1971: &#8220;\u0110\u1ea1o di\u1ec5n xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t&#8221; cho Th\u00e2n Tr\u1ecdng K\u1ef3, &#8220;Nam T\u00e0i t\u1eed xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t&#8221; cho Cao Huynh v\u00e0 m\u1ed9t &#8220;gi\u1ea3i khuy\u1ebfn kh\u00edch&#8221; cho L\u00fd Qu\u1ed1c M\u1eadu.<\/p>\n<p>N\u1ebfu mu\u1ed1n, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> tr\u00ean Viet Messenger, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 n\u01a1i duy nh\u1ea5t gi\u1eef nguy\u00ean khi s\u1ed1 h\u00f3a cu\u1ed1n truy\u1ec7n, h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, v\u1edbi b\u00eca c\u1ee7a Ph\u1ea1m T\u0103ng, m\u1ed9t h\u1ecda s\u0129 l\u1eebng danh v\u00e0 t\u00ean nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Th\u00e1i Ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ean b\u00eca. T\u00f4i mu\u1ed1n nh\u1eafc \u0111\u1ebfn <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean Vi\u1ec7t Messenger c\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec l\u00fd do \u0111\u00f3. B\u00eca <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> t\u00f3m t\u1eaft n\u1ed9i dung cu\u1ed1n truy\u1ec7n: m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 g\u1ea7y g\u00f2 \u0111ang <i>c\u00fai m\u1eb7t<\/i>, ch\u00e2n mang xi\u1ec1ng, m\u1ed9t tay \u00f4m \u0111\u1ea7u, tay kia c\u1ea7m chi\u1ebfc cu\u1ed1c. Anh ta \u0111\u1ee9ng b\u00ean c\u1ea1nh h\u00e0ng r\u00e0o k\u1ebdm gai. \u0110\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh th\u1ef1c c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 B\u00f9i \u0110\u0103ng Khu\u00ea v\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh Quang trong truy\u1ec7n.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image003.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image003\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image003_thumb.jpg\" alt=\"clip_image003\" width=\"289\" height=\"419\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">B\u00f9i \u0110\u0103ng, <em>C\u00fai m\u1eb7t<br \/>\n<\/em>B\u00eca Ph\u1ea1m T\u0103ng<br \/>\nT\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a Di\u1ec5n \u0111\u00e0n <a href=\"https:\/\/vietmessenger.com\/books\/?title=cui%20mat\">Vi\u1ec7t Messenger<\/a><\/p>\n<p>C\u00f4 Kim Vui, tuy c\u0169ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i>, nh\u01b0ng \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i &#8220;N\u1eef T\u00e0i t\u1eed xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t&#8221; cho phim <i>Ch\u00e2n tr\u1eddi t\u00edm<\/i>. \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c v\u00e0 Th\u00e2n Tr\u1ecdng K\u1ef3 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 kh\u00e9o l\u00e9o v\u00e0 uy t\u00edn c\u1ee7a h\u1ecd khi m\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t minh tinh l\u1ed9ng l\u1eaby v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0 c\u00f4 trong ng\u00e2n kho\u1ea3n gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7. C\u00f4 \u0111\u00f3ng vai Xu\u00e2n, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 tr\u1edf n\u00ean \u0111i\u00ean lo\u1ea1n v\u00ec con ch\u1ebft ch\u00e1y trong m\u1ed9t v\u1ee5 n\u00e9m bom, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb b\u1eaft ch\u1ec9 v\u00ec ch\u1ed3ng l\u00e0 l\u00ednh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a t\u1eed tr\u1eadn.<\/p>\n<p>H\u00e0nh tr\u00ecnh l\u00e0m phim c\u0169ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ho\u00e0n c\u1ea3nh ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean c\u1ea3m h\u1ee9ng \u0111\u00f3 n\u1ebfu t\u1ed5ng h\u1ee3p tin t\u1ee9c t\u1eeb t\u00e1c gi\u1ea3 v\u00e0 \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c. B\u00f9i \u0110\u0103ng v\u00e0 truy\u1ec7n d\u00e0i <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1eaft \u0111\u1ea7u<i> <\/i>tr\u00ean <i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> t\u1eeb s\u1ed1 274, ng\u00e0y 1.6.1968 \u0111o\u1ea1n k\u1ebft th\u00fac v\u00e0o s\u1ed1 282, ng\u00e0y 1.10.1968. \u00d4ng, t\u00ean th\u1eadt B\u00f9i \u0110\u0103ng Khu\u00ea, ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 th\u00e2n th\u1ebf v\u00e0 l\u00fd do s\u00e1ng t\u00e1c khi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] T\u00f4i b\u1ecb Vi\u1ec7t C\u1ed9ng b\u1eaft trong m\u1ed9t bu\u1ed5i \u0111i d\u1eady v\u00e0o th\u00e1ng 12-1965 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed3ng Minh gi\u1ea3i c\u1ee9u v\u00e0 (sic) th\u00e1ng 10-1966. B\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do c\u00f9ng v\u00e0o ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 trong th\u00e1ng c\u1ea3 ![&#8230;] T\u00f4i b\u1ecb g\u1ecdi nh\u1eadp ng\u0169 kh\u00f3a 2\/68 s\u0129 quan tr\u1eeb b\u1ecb, b\u1ecb r\u1edbt sau 9 tu\u1ea7n hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u1edf Quang Trung, t\u00f4i m\u00e3n kh\u00f3a h\u1ea1 s\u0129 quan tr\u1eeb b\u1ecb \u1edf \u0110\u1ed3ng \u0110\u1ebf v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i h\u1ecdc l\u1edbp H\u1ea1 s\u0129 quan Truy\u1ec1n tin Binh \u0111o\u00e0n. Ra tr\u01b0\u1eddng t\u00f4i ph\u1ee5c v\u1ee5 \u1edf m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u00e1c chi\u1ebfn (Trung \u0111o\u00e0n 6 S\u01b0 \u0111o\u00e0n 2 B\u1ed9 Binh) [&#8230;] T\u00f4i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng trong m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n t\u1ea1i Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Vi\u00ean \u0111\u1ea1n xuy\u00ean qua b\u1ee5ng v\u00e0 l\u00e0m b\u1ec3 m\u1ea5t m\u1ed9t ch\u00fat gan [&#8230;] <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u00f4i ch\u01b0a h\u1ec1 vi\u1ebft bao gi\u1edd. T\u00f4i \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u00ec t\u00f4i kh\u00f4ng y\u00eau chi\u1ebfn tranh. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd d\u0129 nhi\u00ean, ch\u1eb3ng ai y\u00eau chi\u1ebfn tranh c\u1ea3. S\u1ed1ng trong m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn tranh, th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 m\u00e0 ng\u01b0\u1edbc m\u1eb7t l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00fai m\u1eb7t c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c ch\u1ea5p nh\u1eadn d\u00f9 l\u00e0 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn. H\u00ecnh \u1ea3nh c\u00fai m\u1eb7t c\u0169ng m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i \u00e2m th\u1ea7m kh\u00f4ng ph\u01a1i b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c&#8230;&#8221; [ Th\u1ebf Nh\u00e2n, &#8220;C\u00daI M\u1eb6T, t\u1eeb truy\u1ec7n \u0111\u1ebfn phim (qua c\u00e1c cu\u1ed9c \u0111\u00e0m tho\u1ea1i v\u1edbi B\u00d9I \u0110\u0102NG v\u00e0 \u0110\u1ed6 TI\u1ebeN \u0110\u1ee8C, <i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> S\u1ed1 321, ng\u00e0y 15.5.1970]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p><b> <\/b>T\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i t\u1edbi truy\u1ec7n <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> v\u00ec m\u1ed9t l\u00fd do b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng: N\u1ebfu \u0111\u1ed9c gi\u1ea3, b\u1ea5t c\u1ee9 t\u1eeb Mi\u1ec1n Nam hay Mi\u1ec1n B\u1eafc, \u0111\u1ecdc truy\u1ec7n n\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 vi\u1ebft v\u00e0o qu\u00e3ng 1968 th\u00ec nhi\u1ec1u ph\u1ea7n tin r\u1eb1ng \u0111ang \u0111\u1ecdc h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 &#8220;c\u1ea3i t\u1ea1o&#8221; Mi\u1ec1n Nam sau 1975. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p>Quang, nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t anh n\u00f4ng d\u00e2n b\u1ecb xung v\u00e0o \u0111\u1ed9i qu\u00e2n d\u00e2n v\u1ec7 t\u1ea1i x\u00f3m l\u00e0ng n\u01a1i gia \u0111\u00ecnh sinh s\u1ed1ng. C\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u1ec7 kh\u00e1c, Ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i l\u00ednh. Chung quanh Quang, tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 trong khi b\u1ecb &#8220;Ch\u00ednh ph\u1ee7 Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam&#8221; b\u1eaft, \u0111a s\u1ed1 t\u00f9 nh\u00e2n c\u1ea3 \u0111\u00e0n b\u00e0 l\u1eabn \u0111\u00e0n \u00f4ng c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00e0 v\u1eabn l\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n.<\/p>\n<p>Trong <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i>, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft hay \u0111\u00fang h\u01a1n, b\u1ecb M\u1eb7t Tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam b\u1eaft c\u00f3c, ph\u1ea3i x\u00e2y tr\u1ea1i t\u00f9 giam ch\u00ednh m\u00ecnh, b\u1ecb di chuy\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ecb bu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e1 s\u1ee9c. C\u0169ng nh\u01b0 t\u1ea1i c\u00e1c tr\u1ea1i t\u00f9 c\u1ea3i t\u1ea1o sau 1975, c\u01a1n \u0111\u00f3i tri\u1ec1n mi\u00ean h\u00e0nh h\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n nh\u00e2n ph\u1ea9m. Ch\u01b0a h\u1ebft, s\u1ef1 h\u00e0nh h\u1ea1 v\u1ec1 th\u1ec3 x\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi n\u1ed7i kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng tinh th\u1ea7n:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-T\u00f4i b\u1ecb giam h\u01a1n ba th\u00e1ng, r\u1ed3i v\u00ec h\u1ed3i \u0111\u00f3 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed3ng minh m\u1edf nhi\u1ec1u cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n t\u1edbi nh\u1eefng v\u00f9ng n\u00fai \u00e2m u, ch\u00fang t\u00f4i b\u1ecb di chuy\u1ec3n lu\u00f4n. Th\u1eddi gian n\u00e0y, thay v\u00ec c\u00f9m hai ch\u00e2n, ch\u00fang t\u00f4i b\u1ecb c\u00f2ng hai tay v\u00e0 b\u1ecb c\u1ed9t ch\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd [&#8230;] T\u00f9 nh\u00e2n lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng trong \u1ea3o gi\u00e1c m\u1ed9t l\u1ed1i tho\u00e1t t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. \u1ea2o gi\u00e1c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e8m theo m\u1ed9t h\u00ecnh ph\u1ea1t duy nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft. Th\u1ee9 k\u1ef7 lu\u1eadt n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ec9 m\u1ec9, k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb ch\u1ebft l\u00e0 th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch nh\u1ecdc nh\u1eb1n&#8230;, [B\u00f9i \u0110\u0103ng tr\u1ea3 l\u1eddi Th\u1ebf Nh\u00e2n, s\u0111d, trang 36]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Trong truy\u1ec7n, s\u1ee9c \u0111\u1ec1 kh\u00e1ng t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a Quang, nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh theo \u0111\u1ea1o C\u00f4ng gi\u00e1o, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh g\u1ee5c b\u1eb1ng th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n h\u1ea1 nh\u1ee5c c\u1ee7a cai t\u00f9 v\u00e0 nhi\u1ec1u th\u00e1ng r\u00f2ng b\u1ecb giam gi\u1eef. Ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 b\u1ecb kh\u1ee7ng b\u1ed1 b\u1eb1ng nh\u1eefng th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n tinh vi nh\u1eafm bu\u1ed9c h\u1ecd nh\u1eadn nh\u1eefng t\u1ed9i &#8220;t\u00e0y tr\u1eddi&#8221; v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea5p k\u00e9m trong x\u00e3 h\u1ed9i sau khi t\u00e2m tr\u00ed n\u1ea1n nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb ho\u1ea3ng lo\u1ea1n. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3, Quang, m\u1ed9t anh d\u00e2n v\u1ec7 hi\u1ec1n l\u00e0nh, t\u1ef1 nh\u1eadn nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c b\u1ecba \u0111\u1eb7t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c phi l\u00fd nh\u01b0 &#8220;hi\u1ebfp d\u00e2m&#8221;, &#8220;tra t\u1ea5n&#8221; v\u00e0 &#8220;c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0nh&#8221;, nh\u1eefng t\u1ed9i \u00e1c ti\u00eau bi\u1ec3u do \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n s\u00e1ng t\u1ea1o. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, tuy &#8220;lao \u0111\u1ed9ng&#8221; h\u1ebft s\u1ee9c &#8220;nh\u1eb1m ch\u1ee9ng minh \u0111\u00e3 t\u1ef1 &#8220;c\u1ea3i t\u1ea1o&#8221;, Quang v\u1eabn &#8220;ch\u1ebft nh\u1ecdc nh\u1eb1n&#8221; sau khi hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng th\u00edch b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u1ea5t m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00e0n nh\u1eabn.<\/p>\n<p>Theo t\u00e1c gi\u1ea3, t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ed3i k\u00fd, nh\u01b0ng h\u00e3y \u0111\u1ecdc v\u00e0i \u0111o\u1ea1n sau \u0111\u00e2y, nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n g\u1ee3i l\u1ea1i b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t h\u1ed3i k\u00fd n\u00e0o c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 Mi\u1ec1n Nam b\u1ecb t\u00f9 &#8220;c\u1ea3i t\u1ea1o&#8221; sau 1975:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] \u00d4ng S\u00e1u \u0111\u1ee3i cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ho\u00e0n to\u00e0n im l\u1eb7ng m\u1edbi c\u1ea5t ti\u1ebfng n\u00f3i ch\u1eadm r\u00e3i v\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng:- &#8216; &#8230;B\u00e0 con \u0111\u00e2y \u00edt nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0a \u0111i c\u00e3i (sic) t\u1ea1o \u0111\u1ec3 r\u1eeda s\u1ea1ch nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m \u0111\u00f3. B\u00e0 con \u0111\u1eebng th\u1ea5y nh\u1eefng kh\u00f3 kh\u0103n c\u00e1ch m\u1ea1ng g\u1eb7p ph\u1ea3i ng\u00e0y h\u00f4m nay m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i giao \u0111\u1ed9ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00e3 thua [&#8230;] C\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00f9i m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn hai b\u01b0\u1edbc. B\u00e0 con h\u00e3y tin r\u1eb1ng c\u00e1ch m\u1ea1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o thua \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u00e3y Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n n\u00e0y c\u00f2n C\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f2n. C\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f2n, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o r\u01a1i v\u00e0o v\u00f2ng n\u00f4 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c&#8230;&#8217;&nbsp; [B\u00f9i \u0110\u0103ng, &#8220;C\u00fai m\u1eb7t&#8221;, <i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> s\u1ed1 275, trang 48, ng\u00e0y 25. 6. 1968]<\/p>\n<p>-[&#8230;] \u00d4ng S\u00e1u x\u00f2e tay \u0111\u1eb7t l\u00ean t\u1eadp h\u1ed3 s\u01a1, gi\u1ecdng d\u1ecbu xu\u1ed1ng: \u2013 &#8220;Anh l\u00e0m th\u00e0nh kh\u1ea9n hai l\u1ea7n r\u1ed3i, anh v\u1eabn ngoan c\u1ed1 kh\u00f4ng khai. Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 khoan h\u1ed3ng, c\u00e1ch m\u1ea1ng ch\u1ec9 mu\u1ed1n anh gi\u00e1c ng\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. T\u00f4i sung s\u01b0\u1edbng khi b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1eb1ng M\u1ef9 nh\u01b0ng t\u00f4i l\u1ea1i \u0111au l\u00f2ng khi ph\u1ea3i b\u1eafn anh, anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, anh c\u00f9ng m\u00e0u da v\u1edbi t\u00f4i, anh n\u00f3i v\u00e0 hi\u1ec3u th\u1ee9 ti\u1ebfng t\u00f4i n\u00f3i, t\u1ea1i sao t\u00f4i l\u1ea1i b\u1eafn anh? Kh\u00f4ng, kh\u00f4ng bao gi\u1edd t\u00f4i b\u1eafn anh, t\u00f4i ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1ebft th\u1eb1ng M\u1ef9 trong \u0111\u1ea7u anh. Anh \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 m\u00ecnh \u0111\u1ed5 m\u00e1u m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 l\u00fd v\u1ec1 th\u1eb1ng M\u1ef9 \u1ea5y, n\u00f3 l\u00e0 k\u1ebb th\u00f9 c\u1ee7a ta n\u00f3 c\u01b0\u1edbp n\u01b0\u1edbc ta .\u2026 [<i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> s\u1ed1 279, trang 68, ng\u00e0y 15. 8. 1968]<\/p>\n<p>-[&#8230;] Ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y \u0111\u00f3i v\u00e0 t\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ch\u1ee5c ph\u1ea7n \u0103n, ng\u00e0y th\u1ee9 hai ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi nh\u1eadn ra c\u00e1i c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u00e0y h\u00f4m qua l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ef1c. c\u00e1i \u0111\u00f3i kh\u00e1c h\u01a1n nhi\u1ec1u, ru\u1ed9t gan c\u1ed3n c\u00e0o nh\u01b0 c\u00f3 c\u1ea3 ng\u00e0n con ki\u1ebfn \u0111ang b\u00f2, m\u1eaft m\u0169i hoa l\u00ean, ng\u01b0\u1eddi v\u00e1ng v\u1ea5t trong m\u1ed9t th\u1ee9 c\u1ea3m gi\u00e1c kh\u00f3 ch\u1ecbu c\u1ee7a s\u1ef1 m\u1ec7t m\u1ecfi. Sang ng\u00e0y th\u1ee9 ba th\u00ec c\u01a1n \u0111\u00f3i th\u1ef1c s\u1ef1 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t k\u1ebb th\u00f9 gh\u00ea g\u1edbm. Tay ch\u00e2n nh\u01b0 m\u1ea5t h\u1ebft h\u01a1i s\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd ng\u1ed3i \u0111\u01b0\u01a1ng (sic) m\u1eaft nh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi kia ch\u1eb3ng ai bu\u1ed3n m\u00f3 m\u00e1y g\u00ec c\u1ea3. L\u00e1 qu\u1ebf \u0103n m\u00e3i \u0111\u00e2m \u0111\u1eafng mi\u1ec7ng. Quang \u0103n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u1ed9p c\u1ea3 l\u01b0\u1ee1i. M\u01b0a gi\u00f3 v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1edbt. Su\u1ed1t ng\u00e0y kh\u00ed n\u00fai b\u1ed1c l\u00ean m\u1edd m\u1ecbt. Trong ba ng\u00e0y li\u1ec1n qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4 r\u00e1o&#8230;.&#8221; [<i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> s\u1ed1 276, trang 47, ng\u00e0y 1. 7. 1968]<\/p>\n<p>-[&#8230;] Nh\u1eefng \u0111\u00eam \u0111i k\u00edch nh\u1edb con, Quang mu\u1ed1n chi\u1ebfn tranh mau d\u1ee9t \u0111\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 \u00f4m con ng\u1ee7 m\u1ed7i t\u1ed1i, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i nghe ti\u1ebfng s\u00fang n\u1ed5 vu v\u01a1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1ee7 b\u1edd ng\u1ee7 b\u1ee5i. Nh\u01b0ng Quang t\u1ef1 hi\u1ec3u l\u00f2ng ao \u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u00ecnh bao gi\u1edd c\u0169ng ch\u1ec9 nguy\u00ean v\u1eb9n l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 mong m\u1ecfi h\u00e3o huy\u1ec1n. D\u1ea7u Quang, d\u1ea7u Nhi, d\u1ea7u t\u1ea5t c\u1ea3 d\u00e2n ch\u00fang \u1edf c\u00e1i x\u00e3 n\u00e0y, x\u00e3 kh\u00e1c c\u00f3 mong m\u1ecfi nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa c\u0169ng ch\u1eb3ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec. Chi\u1ebfn tranh c\u00f2n hay d\u1ee9t t\u00f9y thu\u1ed9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp, trong t\u00f2a Ng\u0169 Gia\u0301c, \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, \u1edf B\u1eafc Kinh. Quang s\u1ebd c\u00f2n ph\u1ea3i tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng b\u1ecf hoang, c\u1ecf m\u1ecdc tr\u00ean nh\u1eefng mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t n\u1ee9t n\u1ebb, nh\u1eefng l\u1ee7y (sic) tre m\u1eadp m\u1edd sau \u00e1nh l\u1eeda, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 t\u00f3c x\u1ed5 r\u0169 r\u01b0\u1ee3i, nh\u1eefng \u0111\u1ee9a nh\u1ecf ch\u00edt kh\u0103n tang g\u00e0o l\u00ean v\u00ec \u0111\u00f3i. &#8220;Chi\u1ebfn tranh th\u1eadt th\u1ea3m kh\u1ed1c m\u00e0 Vi\u1ec7t C\u1ed9ng l\u00e0 k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u&#8221;, Quang ngh\u0129 v\u1eady v\u00e0 chi\u0301nh ra d\u00f4, truy\u1ec1n \u0111\u01a1n y\u1ebft th\u1ecb c\u0169ng th\u01b0\u1eddng n\u00f3i th\u1ebf; Quang v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nghe. \u201cB\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 C\u1ed9ng ph\u1ec9 \u00e2m m\u01b0u th\u00f4n t\u00ednh mi\u1ec1n Nam\u201d, c\u00e1i c\u00e2u \u1ea5y kh\u00f4ng bi\u1ebft Quang \u0111\u00e3 nghe bao nhi\u00eau l\u1ea7n. Quang ngh\u0129 t\u1edbi m\u1ed9t b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u0111\u00f3i, lam l\u0169 v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u00e1c l\u00e9n l\u00fat mang chi\u1ebfn tranh v\u1ec1 l\u00e0ng x\u00f3m khu\u1ea5y tr\u1ed9n cu\u1ed9c s\u1ed1ng y\u00ean vui c\u1ee7a mo\u0323i ng\u01b0\u1eddi.&nbsp; Nh\u1eefng b\u1ea3n th\u00f4ng tin, nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh h\u00e0ng tu\u1ea7n d\u00e1n ngo\u00e0i g\u00f3c ch\u1ee3 v\u1edbi nh\u1eefng c\u1ea3nh ch\u1ebft ch\u00f3c, phanh th\u00e2y, moi ru\u1ed9t l\u00e0m Quang l\u00e2u d\u1ea7n l\u1eabn l\u1ed9n Vi\u1ec7t C\u1ed9ng v\u1edbi t\u1eed th\u1ea7n. T\u1eed th\u1ea7n th\u1eadt g\u1edbm ghi\u1ebfc nh\u01b0ng c\u0169ng th\u1eadt g\u1ea7n g\u0169i tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, sau l\u01b0ng. T\u1eed th\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u00f4i m\u1eaft lo\u00e0i m\u00e8o \u1ea9n \u1edf cu\u1ed1i m\u1ed9t r\u1eb7ng tre, \u0111\u1ea7u m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n, sau m\u1ed9t \u0111\u1ee5n r\u1ea1, ven m\u1ed9t b\u1edd m\u01b0\u01a1ng, v.v\u2026[&#8230;] \u0110\u1ed3n d\u00e2n v\u1ec7 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng [&#8230;] Quang th\u1ea5y c\u1ea7n m\u1ed9t s\u1ef1 y\u00ean t\u1ec9nh (sic) v\u00e0 b\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u00eda nh\u00e0 th\u1edd. Quang [&#8230;] ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda b\u00e0n th\u1edd. B\u1ee9c t\u01b0\u1eddng (sic) Ch\u00faa b\u1ecb x\u00f4 \u0111\u1ed5 b\u1ec3 n\u00e1t, kh\u00fac \u0111\u1ea7u l\u0103n l\u00f3c trong m\u1ed9t g\u00f3c t\u01b0\u1eddng l\u1eabn v\u1edbi \u0111\u00e1m k\u00ednh b\u1ec3. B\u00f3 hoa tr\u1eafng r\u01a1i v\u01b0\u01a1ng v\u00e3i tr\u00ean s\u00e0n xi m\u0103ng gi\u1eefa nh\u1eefng ch\u00e2n \u0111\u00e8n \u0111\u1ed3 l\u1ec5. Uy quy\u1ec1n c\u1ee7a Ch\u00faa \u0111\u00e3 d\u1eebng b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc c\u00e1nh tay c\u1ee7a b\u1ecdn v\u00f4 th\u1ea7n&#8230; [<i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> s\u1ed1 277, trang 48-49, ng\u00e0y 15. 7. 1968]<\/p>\n<p>-[&#8230;] Quang c\u1ea7m t\u1edd gi\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef nh\u1ea3y m\u00faa. Quang hi\u1ec3u m\u00ecnh \u0111ang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t gi\u1edd ph\u00fat nghi\u00eam tr\u1ecdng. Quang mu\u1ed1n \u0111\u01b0a tr\u1ea3 l\u1ea1i t\u1edd gi\u1ea5y v\u00e0 n\u00f3i: \u201cKh\u00f4ng t\u00f4i kh\u00f4ng nh\u1eadn, kh\u00f4ng bao gi\u1edd ph\u1ea1m nh\u1eefng t\u1ed9i n\u00e0y\u201d. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3, Quang ngh\u0129 m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1eb1m ho\u00e0i trong k\u1ef7 lu\u1eadt \u0111\u1ec3 m\u1ed7i s\u00e1ng ng\u1ed3i ng\u00f3ng l\u00ean c\u01a1 quan. N\u01b0\u1edbc m\u1eaft tr\u00e0o ra d\u00e0n d\u1ee5a, Quang c\u1ea7m b\u00fat k\u00fd nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00e0o t\u1eebng m\u1eb7t gi\u1ea5y theo tay ch\u1ec9 c\u1ee7a \u00f4ng Ba [&#8230;] Quang nh\u1eafm m\u1eaft l\u1ea1i, c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a h\u00f4m n\u00e0o s\u1ed1ng l\u1ea1i. Quang l\u1ea1i mu\u1ed1n n\u00f3i v\u1edbi Quang, v\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 ai l\u00e0 Quang kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u1ea1m v\u00e0o nh\u1eefng t\u1ed9i l\u1ed7i gh\u00ea t\u1edfm \u1ea5y, Quang \u0111\u00e3 hi\u1ebfp d\u00e2m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i? \u0111\u00e3 tra t\u1ea5n, \u0111\u00e3 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u00e0nh? L\u00e0m sao h\u00f4m \u0111\u00f3 Quang \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 can \u0111\u1ea3m nh\u1eadn nh\u1eefng t\u1ed9i n\u1eb7ng n\u1ec1 nh\u01b0 th\u1ebf? Quang t\u1ef1 nh\u1ee7: \u201cM\u00ecnh kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1eefng t\u1ed9i \u1ea5y l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u1eafn r\u1ee9t m\u00ecnh, nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i.\u2026 [ <i>B\u00e1ch Khoa Th\u1eddi \u0110\u1ea1i<\/i> s\u1ed1 280, trang 63, ng\u00e0y 1. 9. 1968]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p><i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n th\u00e0nh phim v\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh v\u00e0o n\u0103m 1970, ch\u1ec9 2 n\u0103m sau cu\u1ed9c t\u1ed1ng t\u1ea5n c\u00f4ng M\u1eadu Th\u00e2n, sau cu\u1ed9c th\u1ea3m s\u00e1t t\u1ea1i Hu\u1ebf v\u1edbi bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ea7u Tr\u00e0ng Ti\u1ec1n g\u1eaby \u0111\u1ed5 v\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 5 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a thua tr\u1eadn. Kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a gi\u00e1o vi\u00ean v\u00f4 t\u1ed9i B\u00f9i \u0110\u0103ng Khu\u00ea s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp l\u1ea1i v\u1edbi h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n &#8220;t\u00f9 c\u1ea3i t\u1ea1o&#8221; kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y nay, \u0111\u1ecdc l\u1ea1i th\u1ee9 truy\u1ec7n ti\u00ean tri n\u00e0y, t\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi: Ngo\u00e0i tr\u1ea1i giam t\u00e1c gi\u1ea3, c\u00f2n bao nhi\u00eau tr\u1ea1i giam n\u00e0o n\u1eefa? C\u00f2n bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft, b\u1ecb gi\u1ebft, b\u1ecb b\u1ecf m\u1ea1ng v\u00ec \u0111\u00f3i, v\u00ec \u1ed1m \u0111au, v\u00ec v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c hay m\u1ea5t t\u00edch trong r\u1eebng n\u00fai \u00e2m u? \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, m\u1ed9t th\u1ef1c t\u1ea1i \u0111\u1ea7y m\u1ec9a mai di\u1ec5n ra ngay t\u1ea1i S\u00e0i g\u00f2n v\u1edbi \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi, k\u1ec3 c\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u1ecf thanh ni\u00ean, sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u1eb1m v\u00f9ng r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c cho C\u1ed9ng s\u1ea3n. \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n s\u1eed d\u1ee5ng nhi\u1ec1u chi\u1ebfn thu\u1eadt trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn t\u00e2m l\u00fd. H\u1ecd mi\u00eau t\u1ea3 qu\u00e2n nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb hi\u1ebfu s\u00e1t v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi \u0111o\u00e0n k\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i &#8220;\u0110\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9&#8221; ra kh\u1ecfi Mi\u1ec1n Nam. C\u00f9ng l\u00fac, h\u1ecd d\u00f9ng mi\u1ebfng m\u1ed3i &#8220;h\u00f2a b\u00ecnh&#8221; v\u00e0 &#8220;th\u1ed1ng nh\u1ea5t&#8221; \u0111\u1ec3 h\u1ee9a h\u1eb9n m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai an l\u00e0nh v\u00ec h\u1ecd bi\u1ebft d\u00e2n ch\u00fang hai mi\u1ec1n \u0111\u00e3 m\u00f2n m\u1ecfi v\u00ec chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p><b>4.2 <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> ch\u1ee9ng ki\u1ebfn m\u1ed9t g\u00f3c l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a <\/b><\/p>\n<p>Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Nha \u0110i\u1ec7n \u1ea2nh \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u1ea5t r\u00f5 t\u1ea1i sao \u00f4ng ch\u1ecdn v\u00e0 thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ch\u1ec9 huy cho ph\u00e9p chuy\u1ec3n <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> th\u00e0nh phim v\u00ec &#8220;ch\u1ed1ng C\u1ed9ng r\u1ea5t t\u1ebf nh\u1ecb v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc&#8221;:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 s\u1ea3n xu\u1ea5t nh\u1eefng cu\u1ed1n phim v\u1edbi c\u00e1i c\u00f4ng th\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 v\u00e0i anh c\u00e1n b\u1ed9 r\u0103ng \u0111en m\u00e3 t\u1ea5u, ho\u1eb7c v\u1ed5 r\u0103ng, kh\u00f9 kh\u1edd l\u1edb ng\u1edb \u0111\u1ee9ng ch\u00eca l\u01b0ng cho qu\u00e2n ta b\u1eafn ho\u1eb7c b\u00f3p c\u1ed5. Ho\u1eb7c c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng g\u1edbm tay. C\u00e1i l\u1ed1i tuy\u00ean truy\u1ec1n ki\u1ec3u \u0111\u00f3 theo t\u00f4i nguy h\u1ea1i l\u1eafm. Th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1ea1o cho qu\u1ea7n ch\u00fang c\u00e1i \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ea3n hung b\u1ea1o. V\u1eady th\u00ec khi g\u1eb7p C\u1ed9ng s\u1ea3n, n\u00f3 n\u00f3i c\u00e1i g\u00ec th\u00ec r\u00e1ng m\u00e0 nghe, m\u00e0 kh\u00f4ng theo th\u00ec s\u1ee3 n\u00f3 ph\u01a1 m\u1ea5t m\u1ea1ng. Th\u1ee9 hai l\u00e0 khi sau \u0111\u00f3, s\u1ed1ng v\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n, th\u1ea5y ch\u00fang d\u00e2n v\u1eadn l\u1ea1i bi\u1ebft t\u00e2m-l\u00fd chi\u1ebfn h\u01a1n c\u1ea3 c\u00e1n b\u1ed9 th\u00f4ng tin t\u00e2m l\u00fd chi\u1ebfn c\u1ee7a ta th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng m\u1ea5y h\u1ed3i. Phim <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> t\u1ee9c truy\u1ec7n <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n kh\u00e1c h\u1eb3n. L\u00fac n\u00e0o c\u0169ng khoan dung, c\u0169ng ngon ng\u1ecdt, nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u1ea7n th\u00ec ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00e1i b\u00fang tay \u0111\u00e1nh ch\u00f3c m\u1ed9t c\u00e1i l\u00e0 xong m\u1ed9t m\u1ea1ng ngay&#8230; [\u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1eddi Th\u1ebf Nh\u00e2n, s\u0111d, trang 39]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p><b>4.2.1 D\u00e2n v\u1eadn t\u1ea1i S\u00e0i g\u00f2n: T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0ig\u00f2n tr\u00e1 h\u00ecnh <\/b><\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb 1954, \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u00e3 s\u1eeda so\u1ea1n thanh to\u00e1n Mi\u1ec1n Nam b\u1eb1ng c\u1ea3 chi\u1ebfn tranh ngo\u00e0i ti\u1ec1n tuy\u1ebfn l\u1eabn t\u00e2m l\u00fd chi\u1ebfn t\u1ea1i h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c. \u0110\u1ed7 Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ec1n B\u1eafc di c\u01b0 v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong ch\u00ednh quy\u1ec1n nhi\u1ec1u n\u0103m, l\u1ea1i c\u00e0ng am hi\u1ec3u s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a t\u00e2m l\u00fd chi\u1ebfn: &#8220;<i>ch\u00fang d\u00e2n v\u1eadn l\u1ea1i bi\u1ebft t\u00e2m-l\u00fd chi\u1ebfn h\u01a1n c\u1ea3 c\u00e1n b\u1ed9 th\u00f4ng tin t\u00e2m l\u00fd chi\u1ebfn c\u1ee7a ta th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng m\u1ea5y h\u1ed3i<\/i>&#8220;.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u01b0\u01a1i n\u0103m, cu\u1ed1i n\u0103m 1960, \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam d\u1ef1ng M\u1eb7t Tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam. D\u00e2n v\u1eadn thu\u1ed9c n\u1ed7 l\u1ef1c h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. O\u00e1i o\u0103m thay, m\u1eb7t tr\u1eadn d\u00e2n v\u1eadn m\u1edf \u0111\u1ea7u, theo t\u00f4i, t\u1ea1i ngay Mi\u1ec1n B\u1eafc v\u00ec h\u1ecd c\u1ea7n thuy\u1ebft ph\u1ee5c d\u00e2n ch\u00fang Mi\u1ec1n B\u1eafc hy sinh v\u01b0\u1ee3t b\u1ef1c cho m\u01b0u toan \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>M\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 cu\u1ed1n <i>49 L\u00e1 th\u01a1 Mi\u1ec1n Nam g\u1eedi ra k\u00eau c\u1ee9u Mi\u1ec1n B\u1eafc<\/i> l\u1eadp l\u1ea1i nh\u1eefng &#8220;t\u1ed9i \u00e1c&#8221; c\u1ee7a qu\u00e2n nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a nh\u01b0 h\u00e3m hi\u1ebfp, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 g\u1ed3m c\u1ea3 thi\u00eau s\u1ed1ng tr\u1ebb con, \u0103n th\u1ecbt l\u00ednh Mi\u1ec1n B\u1eafc:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] S\u00e1ch vi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1959 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u01b0a qu\u00e2n v\u00e0o x\u00e2m l\u0103ng Mi\u1ec1n Nam, tr\u01b0\u1edbc khi Mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00e0nh l\u1eadp M\u1eb7t Tr\u1eadn Gi\u1ea3i ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam. N\u1ed9i dung quy\u1ec3n s\u00e1ch b\u1ecba \u0111\u1eb7t tuy\u00ean truy\u1ec1n n\u00f3i v\u1ec1 t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n Mi\u1ec1n Nam trong 49 l\u00e1 th\u01b0 Mi\u1ec1n Nam k\u00eau c\u1ee9u Mi\u1ec1n B\u1eafc, to\u00e0n nh\u1eefng chuy\u1ec7n b\u1ecba \u0111\u1eb7t vu kh\u1ed1ng, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0: -Chuy\u1ec7n l\u00ednh Mi\u1ec1n Nam \u0111\u00f3i qu\u00e1 [&#8230;]M\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn gi\u1ef1t l\u1ea5y qu\u1ea3 cam c\u1ee7a \u0111\u1ee9a tr\u1ebb [&#8230;] -Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i mi\u1ec1n Nam \u0111i h\u00e0nh qu\u00e2n, trong l\u00fac ng\u1ed3i ngh\u1ec9, g\u1eb7p m\u1ed9t con trai h\u1ecdc sinh 6 tu\u1ed5i \u0111i h\u1ecdc v\u1ec1, l\u00ednh tr\u00eau ch\u1ecdc n\u00f3, \u0111em n\u00f3 tr\u00f3i v\u00e0o g\u1ed1c c\u00e2y g\u1ea7n \u0111\u00f3, l\u1ea5y l\u00e1 kh\u00f4, b\u1ecf chung quanh n\u00f3, r\u1ed3i ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb. N\u00f3 kh\u00f3c v\u00e0 k\u00eau la &#8220;m\u1eb9 \u01a1i, n\u00f3ng qu\u00e1&#8221; [&#8230;] K\u1ec3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n b\u1ecba \u0111\u1eb7t l\u00e0 Mi\u1ec1n Nam \u0111\u00f3i ngh\u00e8o kh\u1ed5 s\u1edf b\u1ecb M\u1ef9 Ng\u1ee5y [&#8230;] b\u00f3c l\u1ed9t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i b\u00e1t m\u00e0 \u0103n, ph\u1ea3i \u0103n b\u1eb1ng g\u00e1o d\u1eeba.\u2026 (&#8220;L\u00ednh Mi\u1ec1n B\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e0o ng\u0169&#8221;, <i>L\u01b0\u1ee3c s\u1eed Qu\u00e2n L\u1ef1c Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a<\/i>, trang 836, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n H\u01b0\u01a1ng Qu\u00ea, Hoa K\u1ef3, 2011]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u1ed5 ch\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u t\u1ea1i h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng (th\u1ee7 \u0111\u00f4 S\u00e0i g\u00f2n) ph\u1ee5c v\u1ee5 cho m\u1eb7t tr\u1eadn d\u00e2n v\u1eadn s\u1ebd l\u00e0 T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0i g\u00f2n, m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho to\u00e0n th\u1ec3 sinh vi\u00ean, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u0169ng \u0111o\u1ea1n, bi\u1ebfn th\u00e0nh n\u01a1i tr\u00fa th\u00e2n cho c\u00e1n b\u1ed9, n\u1eb1m v\u00f9ng v\u00e0 c\u1ea3m t\u00ecnh vi\u00ean cho \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n c\u0169ng nh\u01b0 M\u1eb7t Tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam. B\u00ean c\u1ea1nh h\u1ecd, nh\u00f3m nh\u00e0 v\u0103n c\u00e1n b\u1ed9 mai ph\u1ee5c trong gi\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed S\u00e0i g\u00f2n c\u0169ng s\u1eb5n s\u00e0ng ti\u1ebfp s\u1ee9c.<\/p>\n<p>V\u00e0o n\u0103m 1970, khi <i>C\u00fai M\u1eb7t <\/i>\u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u1ec1 &#8220;t\u00ecnh ti\u1ebft&#8221; &#8220;gi\u1eefa m\u1ed9t nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t tr\u1ea1i giam c\u1ee7a C\u1ed9ng s\u1ea3n \u1edf Mi\u1ec1n Trung&#8221; (<i>B\u00e1ch Khoa<\/i> S\u1ed1 315 v\u00e0 S\u1ed1 316), cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u1edbi h\u1ed3i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n ra m\u1eb7t \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 d\u00e2n v\u1eadn ngay t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 S\u00e0i g\u00f2n h\u1ea7u gieo r\u1eafc nh\u1eefng tin t\u1ee9c b\u1ea5t l\u1ee3i cho Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi gi\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng ngo\u1ea1i qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng h\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0i g\u00f2n, m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1eafc l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd l\u00fac \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh n\u1eb1m v\u00f9ng v\u00e0 th\u00e2n C\u1ed9ng, t\u1ed3 ch\u1ee9c m\u1ed9t cu\u1ed9c &#8220;tri\u1ec3n l\u00e3m sinh ho\u1ea1t sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh&#8221; v\u1edbi ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 &#8220;V\u0103n h\u00f3a D\u00e2n t\u1ed9c&#8221;. Cu\u1ed9c tri\u1ec3n l\u00e3m n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c ngay t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n Khoa m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh ph\u1ee7 &#8220;gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u1eadt ch\u1ea5t c\u0169ng nh\u01b0 tinh th\u1ea7n&#8221; theo B\u1ea3n &#8220;L\u1eddi c\u1ea3m t\u1ea1&#8221; (s\u0111d, trang 91).<\/p>\n<p>Qua c\u00e1c chi ti\u1ebft trong cu\u1ed1n giai ph\u1ea9m, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng b\u1eb1ng th\u1ee9 ng\u00f4n ng\u1eef chuy\u00ean ch\u1edf l\u00fd lu\u1eadn \u0111\u1eb7c C\u1ed9ng s\u1ea3n hay h\u01b0\u1edbng C\u1ed9ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i> v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1n b\u1ed9 cai t\u00f9:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] C\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng chi\u1ec1u nay em v\u1ec1 g\u00f3p b\u1ea3o (sic) \/M\u00e1u l\u00e0m s\u01a1n \u00e1o l\u1ee5a l\u00e0m c\u1edd&#8221; [&#8220;Gian h\u00e0ng T\u1ed5ng \u0111o\u00e0n H\u1ecdc sinh&#8221;, s\u0111d, trang 20]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image005.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image005\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image005_thumb.jpg\" alt=\"clip_image005\" width=\"267\" height=\"385\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Giai ph\u1ea9m V\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c-\u0110\u1eb6C BI\u1ec6T K\u1ef6 NI\u1ec6M Tu\u1ea7n l\u1ec5 tri\u1ec5n l\u00e3m sinh ho\u1ea1t SVHS, b\u00eca tr\u01b0\u1edbc<br \/>\nNg\u00e0y 31.10.1970-Ng\u00e0y 7.11.1970<br \/>\nT\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Cornell, Hoa K\u1ef3<\/p>\n<p>H\u1ecda s\u0129-sinh vi\u00ean Lu\u1eadt khoa B\u1eedu Ch\u1ec9, t\u1eebng b\u1ecb Ch\u00ednh ph\u1ee7 VNCH t\u1ed1ng giam, g\u00f3p m\u1eb7t v\u1edbi 3 t\u00e1c ph\u1ea9m: &#8220;Ng\u00e0y qu\u1eadt kh\u1edfi&#8221;, &#8220;Ng\u01b0\u1eddi Da v\u00e0ng v\u00e0 ng\u1ef1a&#8221; (\u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m b\u00eca sau giai ph\u1ea9m), &#8220;\u0110\u1ee3i ng\u00e0y l\u00ean&#8221; v\u00e0 &#8216;Tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng th\u00e1ng t\u00e1m&#8221;.<\/p>\n<p>B\u1ee9c sau c\u00f9ng&#8211; \u0111\u00e3 &#8220;g\u00e2y s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd n\u1ed3ng nhi\u1ec7t c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi&#8221;, theo l\u1eddi Ban t\u1ed5 ch\u1ee9c &#8212; s\u1eed d\u1ee5ng 2 h\u00ecnh \u1ea3nh tuy\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a C\u1ed9ng s\u1ea3n: xi\u1ec1ng x\u00edch v\u00e0 s\u1ee9c c\u1ea7n lao trong m\u00e1u v\u00e0 l\u1eeda, 2 m\u00e0u \u0111\u1ecf t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image007.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image007\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image007_thumb.jpg\" alt=\"clip_image007\" width=\"252\" height=\"349\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Giai ph\u1ea9m V\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c-\u0110\u1eb6C BI\u1ec6T K\u1ef6 NI\u1ec6M Tu\u1ea7n l\u1ec5 tri\u1ec5n l\u00e3m sinh ho\u1ea1t SVHS<br \/>\nB\u1eedu Ch\u1ec9, <i>Ng\u01b0\u1eddi Da v\u00e0ng v\u00e0 ng\u1ef1a<\/i>, b\u00eca sau<br \/>\nT\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Cornell, Hoa K\u1ef3<\/p>\n<blockquote>\n<p>-&#8220;Tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng th\u00e1ng t\u00e1m&#8221; c\u1ee7a B\u1eedu Ch\u1ec9; m\u1ed9t c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng h\u1eebng h\u1ef1c l\u1eeda \u0111\u1ecf nh\u01b0 m\u00e1u trong ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chen vai s\u00e1t c\u00e1nh b\u1ee9t b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch v\u00e0 tay li\u1ec1m c\u1ea7m l\u01b0\u1ee1i h\u00e1i v\u1edbi s\u1ee9c c\u1ea7n lao \u0111ang \u0111i\u1ec7p tr\u00f9ng v\u01b0\u01a1n t\u1edbi trong th\u1ebf s\u1eb5n s\u00e0ng kh\u00e1ng c\u1ef1, chi\u1ebfn \u0111\u1ea7u v\u00e0 ch\u1ed1ng tr\u1ea3.\u2026 [&#8220;Ph\u00f2ng h\u1ed9i h\u1ecda b\u00e1o ch\u00ed Hu\u1ebf&#8221;, s\u0111d, trang 12]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Tuy th\u1ebf, t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eefng b\u1ee9c tranh n\u00e0y ch\u01b0a bao gi\u1edd b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch lao \u0111\u1ed9ng v\u00e0 kh\u1ee7ng b\u1ed1 tinh th\u1ea7n trong t\u00f9 Mi\u1ec1n Nam nh\u01b0 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt trong <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i>. \u00d4ng b\u1ecb ch\u00ednh ph\u1ee7 b\u1eaft giam t\u1eeb n\u0103m 1972 v\u00e0 ra kh\u1ecfi t\u00f9 v\u00e0o th\u00e1ng 4.1975. Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 trong khi b\u1ecb giam, \u00f4ng v\u1eabn c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u1ef1 do v\u00e0 ch\u1ea5t li\u1ec7u \u0111\u1ec3 v\u1ebd r\u1ea5t nhi\u1ec1u b\u1ee9c tranh nh\u1ecf b\u1eb1ng b\u00fat s\u1eaft m\u1ef1c T\u00e0u, \u0111a s\u1ed1 kho\u1ea3ng 16cm x 17cm, nh\u1eafm mi\u00eau t\u1ea3 c\u1ea3nh b\u1eaft b\u1edb, giam c\u1ea7m song song v\u1edbi \u01b0\u1edbc v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y Vi\u1ec7t Nam th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh. Tranh \u00f4ng quanh qu\u1ea9n trong m\u1ea5y ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 ch\u00ednh bu\u1ed9c v\u00e0o ch\u1ee7 \u0111\u00edch t\u1ed1 c\u00e1o ch\u00ednh ph\u1ee7 Mi\u1ec1n Nam. Trong tranh \u00f4ng, tr\u1ebb em t\u00e0n t\u1eadt g\u1ea7y g\u00f2 r\u00e1ch r\u01b0\u1edbi ch\u1ed1ng n\u1ea1ng hay b\u1ecb tr\u00f3i b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e1y bay, xe t\u0103ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1i ph\u00e1o s\u1eb5n s\u00e0ng nh\u1ea3 \u0111\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 nh\u00ecn qua song s\u1eaft; n\u1eef t\u00f9 trong tr\u1ea1i giam; ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ho\u1ea3ng s\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb tra t\u1ea5n; chim b\u1ed3 c\u00e2u tr\u00ean n\u1ec1n tr\u1eddi s\u00e1ng vv&#8230;<\/p>\n<p>B\u1ee9c tranh n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng v\u1edbi gi\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng ngo\u1ea1i qu\u1ed1c c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 b\u1ee9c <i>Ng\u01b0\u1eddi n\u1eef t\u1eed t\u00f9<\/i>. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 r\u1ea5t tr\u1ebb, t\u00f3c d\u00e0i, ng\u1ed3i quay l\u01b0ng, n\u1eeda m\u1eb7t h\u01a1i c\u00fai xu\u1ed1ng h\u01b0\u1edbng nh\u00ecn \u0111\u1ee9a con trai kho\u1ea3ng v\u00e0i tu\u1ed5i n\u00e9p b\u00ean ph\u1ea3i. Hai tay c\u00f4 b\u1ecb tr\u00f3i ngo\u1eb7t sau l\u01b0ng b\u1eb1ng v\u00e0i v\u00f2ng d\u00e2y th\u1eebng. B\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c minh h\u1ecda cho b\u00e0i &#8220;<i>Caged by Saigon\/<\/i> B\u1ecb (ch\u00ednh ph\u1ee7) S\u00e0i g\u00f2n giam gi\u1eef&#8221; tr\u00ean nh\u1eadt b\u00e1o <i>The New York Times<\/i>, s\u1ed1 ra ng\u00e0y 27.9.1973.<\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi n\u1eef t\u1eed t\u00f9<\/i> c\u0169ng l\u00e0 1 trong 10 b\u1ee9c tranh c\u1ee7a B\u1eedu Ch\u1ec9 trong poster c\u00f3 t\u00ean &#8220;<i>Inside Thieu&#8217;s Prison\/<\/i>Trong ng\u1ee5c t\u00f9 c\u1ee7a Thi\u1ec7u&#8221; &#8220;American Friends Service Committee\/H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Ph\u1ee5ng s\u1ef1-Hi\u1ec7p H\u1ed9i Th\u00e2n h\u1eefu Hoa K\u1ef3&#8221; ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng &#8220;Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0110\u00f4ng d\u01b0\u01a1ng&#8221; xu\u1ea5t b\u1ea3n h\u1ea7u b\u00e1n g\u00e2y qu\u1ef9 (gi\u00e1 10 xu 1 t\u1ea5m, 60 xu 10 t\u1ea5m\/ 4 m\u1ef9 kim 100 t\u1ea5m). H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng n\u00e0y thu\u1ed9c Gi\u00e1o ph\u00e1i Quaker, m\u1ed9t gi\u00e1o ph\u00e1i ch\u1ed1ng s\u1ef1 tham d\u1ef1 v\u00e0o Chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ng\u01b0ng vi\u1ec7n tr\u1ee3 cho VNCH. Tuy v\u1eady, b\u1ee9c tranh kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ph\u1ee5c v\u1edbi v\u1ebb ngh\u00e8o \u0111\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c b\u1ee9c kh\u00e1c v\u00ec c\u1ea3 hai m\u1eb9 con \u0111\u1ec1u m\u1eadp m\u1ea1p. \u0110\u1ee9a tr\u1ebb kh\u00f4i ng\u00f4 t\u00f3c c\u1eaft ng\u1eafn g\u1ecdn g\u00e0ng, kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ebb g\u00ec l\u00e0 \u0111ang&#8230; <i>b\u1ecb giam t\u1ea1i S\u00e0i g\u00f2n trong ng\u1ee5c t\u00f9 c\u1ee7a Thi\u1ec7u<\/i>, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m t\u00f4i li\u00ean t\u01b0\u1edfng t\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh nhi \u0111\u1ed3ng r\u1ea1ng r\u1ee1 trong c\u00e1c tranh v\u1ebd th\u1eddi Ph\u1ee5c H\u01b0ng.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb l\u1eeba v\u1edbi nh\u1eefng tin t\u1ee9c t\u1eeb c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o v\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m tr\u00ean, nh\u01b0ng ch\u00fang ta Mi\u1ec1n Nam (t\u00f4i r\u1ea5t t\u1ef1 tin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ch\u1eef &#8220;ch\u00fang ta&#8221; \u1edf \u0111\u00e2y) \u0111\u1ec1u bi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i ch\u00ednh x\u00e1c r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 trong tranh \u0111\u1ec1u t\u1eeb nh\u00f3m sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh bi\u1ec3u t\u00ecnh hay n\u1eb1m v\u00f9ng b\u1ecb b\u1eaft. T\u00f4i quan s\u00e1t th\u1ea5y trong 4 b\u1ee9c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 tr\u00ean poster n\u00e0y, th\u00ec 2 b\u1ee9c v\u1ebd 2 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 thanh ni\u00ean v\u00e0 3 b\u1ee9c v\u1ebd t\u1ed5ng c\u1ed9ng 4 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 thanh n\u1eef.<\/p>\n<p>V\u00e0 o\u00e1i o\u0103m thay, h\u1ec7t nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i>, n\u1ebfu \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 c\u00e1c b\u1ee9c tranh n\u00e0y b\u1ecb che ng\u00e0y hay n\u0103m s\u00e1ng t\u00e1c, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng l\u1ea7m r\u1eb1ng ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eedu Ch\u1ec9 v\u1ebd sau 1975, di\u1ec5n t\u1ea3 c\u1ea3nh \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp trong c\u00e1c tr\u1ea1i t\u00f9 c\u1ea3i t\u1ea1o, v\u1ebb m\u1eb7t u\u1ea5t h\u1eadn c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m ng\u00e0n qu\u00e2n d\u00e2n c\u00e1n ch\u00ednh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a b\u1ecb b\u1eaft giam, c\u1ea3nh \u0111\u00f3i kh\u1ed5 c\u00f9ng c\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n sau khi b\u1ecb xua \u0111i Kinh t\u1ebf m\u1edbi, c\u1ea3nh ph\u1ee5 n\u1eef, \u00f4ng ch\u00e1u c\u0169ng b\u1ecb giam sau khi v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean th\u1ea5t b\u1ea1i, c\u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n o\u1eb1n xu\u1ed1ng trong m\u00f3ng vu\u1ed1t c\u1ee7a c\u00f4ng an l\u1eabn c\u00e1i \u0111\u00f3i vv.V\u00e0 chim b\u1ed3 c\u00e2u h\u00f2a b\u00ecnh v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 \u01b0\u1edbc m\u01a1 khi t\u00e1c ph\u1ea9m th\u1eddi Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a c\u00f2n b\u1ecb c\u1ea5m. C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec v\u1eady n\u00ean cho t\u1edbi nay v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng b\u00e0i b\u00e1o k\u00eau g\u1ecdi &#8220;h\u00f2a gi\u1ea3i&#8221; &#8220;qu\u00ean h\u1eadn th\u00f9&#8221; t\u1eeb ph\u00eda ch\u00ednh ph\u1ee7 C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ecd?<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i c\u00e1c cu\u1ed9c tri\u1ec3n l\u00e3m ngh\u1ec7 thu\u1eadt, T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0i g\u00f2n th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn c\u00f2n can d\u1ef1 v\u00e0o Phong tr\u00e0o <i>H\u00e1t cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o t\u00f4i nghe<\/i> do nh\u1ea1c s\u0129 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp l\u00e3nh \u0111\u1ea1o. L\u1eddi b\u00e0i h\u00e1t minh ch\u1ee9ng \u00f4ng can d\u1ef1, d\u00f9 c\u00f3 tr\u1ea3 l\u1eddi ra sao sau 1975, v\u00e0o vi\u1ec7c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u00ednh ph\u1ee7 VNCH, k\u00eau g\u1ecdi m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u00e1u, m\u00e1u v\u00e0 m\u00e1u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ec1n Nam. Nh\u1eefng l\u1eddi h\u00e1t sau \u0111\u00e2y tr\u00edch trong <i>C\u00e1nh chim t\u1eeb v\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ecf<\/i> s\u1ebd cho th\u1ea5y l\u1eddi nh\u1eadn x\u00e9t tr\u00ean c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-&#8220;&#8230;H\u1ee1i ch\u1ecb em \u01a1i, Ta ph\u1ea3i ph\u1ea5t c\u1edd tr\u00ean \u0111\u1ea7u l\u0169 gi\u1eb7c [&#8230;] \u0110\u00eam nay ta \u0111i tr\u00ean Tr\u01b0\u1eddng s\u01a1n.Ta m\u01a1 v\u1ec1 Vi\u1ec7t B\u1eafc. Cho h\u00f2a th\u00eam h\u1ed3ng m\u1ed9t gi\u00f2ng m\u00e1u gi\u1eb7c\/&#8230;Con \u0111\u01b0\u1eddng B\u1eafc Nam chim ca th\u1ed1ng nh\u1ea5t&#8230;&#8221;[T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;T\u1eeb s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng nh\u1edb v\u1ec1 s\u00f4ng H\u00e1t&#8221;, <i>C\u00e1nh chim t\u1eeb v\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ecf<\/i>: <i>Nh\u1ea1c T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp &amp; Th\u01a1 Nh\u1ea5t Uy\u00ean<\/i>, Trang 9-11, B\u00eca v\u00e0 ph\u1ee5 b\u1ea3n \u1ea3nh ngh\u1ec7 thu\u1eadt Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Ch\u00e1nh, T\u00e1c gi\u1ea3 tr\u00ecnh b\u00e0y, <i>H\u1ed9i Sinh vi\u00ean s\u00e1ng t\u00e1c<\/i> xu\u1ea5t b\u1ea3n &#8211; Nh\u00e0 in Sudest Asie \u1ea5n h\u00e0nh, Paris, Th\u00e1ng 12 N\u0103m 1974]<\/p>\n<p>-&#8221; &#8230; C\u00f3 ph\u1ea3i s\u00e1ng mai n\u00e0o khi nghe hai ti\u1ebfng mi\u1ec1n Nam. Anh \u0111ang m\u01a1 c\u00e1nh chim t\u1eeb v\u00f9ng l\u1eeda \u0111\u1ecf. Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ta m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng d\u00e0i. \u0110\u00e3 bao n\u0103m r\u1ed3i n\u1eb7ng t\u00ecnh m\u00e1u \u0111\u1ed5. T\u1eeb lao t\u00f9 vang l\u00ean ti\u1ebfng h\u00e1t [&#8230;] M\u1eb9 b\u00e2y gi\u1edd \u00f4m con ch\u1ebft \u0111\u00f3i [&#8230;] \u0110\u00e3 c\u00f3 s\u1ee9c s\u1ed1ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i v\u1edbi x\u00edch xi\u1ec1ng. \u0110\u00e3 c\u00f3 s\u1ee9c s\u1ed1ng ch\u00f4n v\u00f9i nh\u1eefng b\u1ea1o quy\u1ec1n. V\u00ec t\u1ef1 do ch\u00fang ta c\u00f9ng x\u00e2y l\u1ea1i Mi\u1ec1n Nam&#8230; &#8230;&#8221;[T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;Nh\u1edb v\u1ec1 Mi\u1ec1n Nam&#8221;, s\u0111d, trang 12-13]<\/p>\n<p>-&#8220;&#8230;\u0110\u1ed3ng l\u00faa ch\u00e1y gi\u1eefa gi\u00f2ng \u0111\u1ea1n gi\u1eb7c&#8230;&#8221;[T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;L\u00faa reo tr\u00ean kh\u1eafp \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng&#8221;, s\u0111d, trang 18]<\/p>\n<p>-&#8220;&#8230;S\u01b0u Cao! Thu\u1ebf n\u1eb7ng m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m gi\u1eefa \u0111\u00f4 th\u00e0nh n\u00e0y. D\u00e2n ta ngh\u00e8o ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u00f4i tay [&#8230;] \u0110\u1ed3ng b\u00e0o h\u00e3y \u0111\u1ee9ng l\u00ean&#8230;&#8221;[T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;Ng\u00e0y lao \u0111\u1ed9ng v\u00f9ng l\u00ean&#8221;, s\u0111d, trang 20-21]<\/p>\n<p>-&#8220;&#8230;H\u00f2a b\u00ecnh nu\u00f4i c\u00e2y xanh [&#8230;]Tr\u00ean qu\u00ea ta n\u1eafng \u0111\u00e3 d\u1eady m\u00e0u c\u1edd [&#8230;]\u0110\u00eam li\u00ean hoan ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecf s\u00e1ng [&#8230;]Vai chen vai ca b\u00e0i th\u1ed1ng nh\u1ea5t&#8230;&#8221;[T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;\u0110\u1ed3ng l\u00faa reo&#8221;, s\u0111d, trang 24-26]<\/p>\n<p>-&#8220;&#8230;Tr\u00ean kh\u1eafp ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng th\u1eafm m\u00e1u ng\u01b0\u1eddi hy sinh cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 mai n\u00e0y ch\u00fang ta h\u00e1t b\u00e0i th\u1ed1ng nh\u1ea5t&#8230;&#8221; [T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;Thanh ni\u00ean \u01a1i ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng g\u1ecdi ta \u0111\u00f3&#8221;, s\u0111d, trang 33]<\/p>\n<p>-&#8220;&#8230;Ta b\u0103ng qua ti\u1ebfn chi\u1ebfm ph\u00e1p \u0111\u00ecnh chi\u1ebfm lu\u00f4n c\u00f4ng vi\u00ean c\u00f9ng chung tr\u1eadn tuy\u1ebfn. Ta th\u1ec1 ti\u1ebfn \u0111\u1ea5u tranh c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u00e0o ta. Ta chia qu\u00e2n qua chi\u1ebfm H\u1ea1 Vi\u1ec7n. R\u1ed3i b\u0103ng b\u0103ng l\u00ean ch\u1ee3 B\u1ebfn Th\u00e0nh&#8230;&#8221;[T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, &#8220;Kh\u00f4ng th\u1ec3 ng\u1ed3i y\u00ean\/L\u1eddi 2&#8221;, s\u0111d, trang 30]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ngo\u00e0i nh\u1ea1c v\u00e0 th\u01a1, tuy\u1ec3n t\u1eadp c\u00f2n k\u00e8m nhi\u1ec1u b\u1ee9c \u1ea3nh \u0111\u00e3 d\u1ef1 ph\u1ea7n &#8220;Tri\u1ec3n l\u00e3m nhi\u1ebfp \u1ea3nh ngh\u1ec7 thu\u1eadt sinh vi\u00ean&#8221; trong ng\u00e0y <i>&#8220;H\u00e1t cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o t\u00f4i nghe&#8221;-M\u1ee7a Gi\u00e1ng sinh H\u00f2a b\u00ecnh 1969<\/i> do T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0i G\u00f2n t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0o n\u0103m 1969 [s\u0111d, trang 34]:<\/p>\n<blockquote>\n<p>&#8211;<i>\u0110\u1ee3i ng\u00e0y h\u00f2a b\u00ecn<\/i>h: m\u1ed9t em b\u00e9 trai kho\u1ea3ng 10 tu\u1ed5i, m\u1eb7c m\u1ed7i m\u1ed9t chi\u1ebfc qu\u1ea7n c\u1ee5t, ng\u1ed3i m\u1ed9t m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi g\u1ea7m c\u1ea7u ng\u00f3 m\u00f4ng lung [trang 27, s\u0111d].<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image009-1.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image009\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image009_thumb-1.jpg\" alt=\"clip_image009\" width=\"427\" height=\"321\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><em>\u0110\u1ee3i ng\u00e0y h\u00f2a b\u00ecnh<br \/>\n<\/em>Tri\u1ec3n l\u00e3m Nhi\u1ebfp \u1ea3nh Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt THSVSG (T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0i G\u00f2n), 1969<\/p>\n<p>&#8211;<i>C\u01a1m \u00e1o gi\u1eefa \u0111\u00f4 th\u00e0nh<\/i>: m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed3i th\u1ed5i s\u00e1o tr\u00ean n\u1ec1n \u0111\u1ea5t, ch\u1ee5p t\u1eeb d\u01b0\u1edbi vai xu\u1ed1ng, mang kh\u0103n r\u1eb1n. \u1ed0ng s\u00e1o ch\u1ec9 th\u1eb3ng v\u00e0o n\u00f3n l\u00e0 ng\u1eeda r\u00e1ch, b\u00ean trong l\u00e1c \u0111\u00e1c v\u00e0i \u0111\u1ed3ng c\u1eafc v\u1edbi 2 m\u1ea3nh l\u00e1. T\u00f4i ch\u1ec9 h\u01a1i ng\u1ea1c nhi\u00ean l\u00e0 hai b\u00e0n tay n\u00e2ng \u1ed1ng s\u00e1o c\u00f3 nh\u1eefng m\u00f3ng \u0111\u1ee7 d\u00e0i, ch\u1ea3i chu\u1ed1t, xem ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1c kh\u1ed5 ph\u1ea3i t\u00ecm mi\u1ebfng \u0103n b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y [trang 34, s\u0111d].<\/p>\n<p>&#8211;<i>Khu\u00f4n m\u1eb7t chi\u1ebfn tranh trong \u0111\u00eam h\u1ecfa ch\u00e2u<\/i>: Nh\u1eefng tia s\u00e1ng h\u1ecfa ch\u00e2u tr\u00ean n\u1ec1n tr\u1eddi \u0111en [trang 35, s\u0111d].<\/p>\n<p>&#8211;<i>Ch\u1ebft cho ai<\/i>: m\u1ed9t th\u00e1nh gi\u00e1 b\u1eb1ng g\u1ed7 in b\u00f3ng tr\u00ean n\u1ec1n \u0111\u1ea5t c\u1ecf d\u1ea1i [trang 55, s\u0111d]<\/p>\n<p>M\u1ed9t tuy\u1ec3n t\u1eadp g\u1ed3m nh\u1eefng b\u00e0i h\u00e1t ng\u1eadp ng\u1ee5a m\u00e1u v\u00e0 l\u1eeda, kh\u00edch \u0111\u1ed9ng n\u00f4ng d\u00e2n &#8220;v\u00f9ng d\u1eady&#8221;, c\u1ed5 v\u00f5 thanh ni\u00ean t\u1ea1i th\u00e0nh th\u1ecb b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng c\u01b0\u1edbp ch\u00ednh quy\u1ec1n, &#8220;chi\u1ebfm H\u1ea1 Vi\u1ec7n&#8221; nh\u00e2n danh &#8220;c\u00e1ch m\u1ea1ng&#8221; vv. ngh\u0129a l\u00e0 th\u1ee9 ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam trong tay \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n, d\u00f9 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd.<\/p>\n<p>Trong m\u1ecdi cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u k\u1ec3 c\u1ea3 n\u1eb1m v\u00f9ng, ch\u00e2n dung ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a, chi\u1ebfc khi\u00ean che \u0111\u1ee1 Mi\u1ec1n Nam, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean b\u1ecb ph\u00e1c h\u1ecda m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea3m h\u1ea1i, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 tay sai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 th\u01b0 ng\u1ecf c\u1ee7a \u00f4ng Joseph Marie H\u1ed3-hu\u1ec7-B\u00e1, th\u00e0nh vi\u00ean M\u1eb7t tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam, 1962 (3):<\/p>\n<blockquote>\n<p>-B\u1ee8C TH\u01a0 c\u1ee7a \u00f4ng Joseph Marie H\u1ed3-hu\u1ec7-B\u00e1 Th\u1ea7y gi\u00e3ng (sic) v\u00e0 Gi\u00e1o s\u01b0 Ch\u1ee7ng vi\u1ec7n C\u00f9 lao Gi\u00eang, \u0111\u01b0\u01a1ng ki\u00eam (sic) \u1ee6y vi\u00ean \u1ee6y ban Trung \u01af\u01a1ng M\u1eb7t tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c Gi\u1ea3i ph\u00f3ng mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t nam, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o C\u00f4ng gi\u00e1o k\u00ednh ch\u00faa y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u1edf Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p><i> K\u00ednh g\u1edfi <br \/>\nQu\u00ed v\u1ecb linh m\u1ee5c, tu s\u0129 v\u00e0 anh ch\u1ecb em t\u00edn \u0111\u1ed3 C\u00f4ng gi\u1ea3o trong mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t-nam nh\u1eb1m &#8220;ng\u00e0y Ch\u00faa gi\u00e1ng sinh l\u1ea7n th\u1ee9 1962.<\/i><\/p>\n<p><i>[&#8230;] M\u01b0\u1eddi th\u00e1ng qua, c\u00f3 ng\u00f3t 1.000 \u0111\u1ed3ng b\u00e0o b\u1ecb b\u1ecdn x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c M\u1ef9 v\u00e0 tay sai m\u1ed5 ru\u1ed9t moi gan, l\u1ea5y m\u1eadt ra &#8220;nh\u1ea5m r\u01b0\u1ee3u&#8221; trong s\u1ed1 tr\u00ean 7.000 ng\u01b0\u1eddi tay kh\u00f4ng m\u00e0 ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng l\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 v\u00e0 tr\u1ebb th\u01a1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i bi\u1ebft l\u01b0\u1ee3ng hay gi\u00e1o, B\u1eafc hay Nam \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00fang h\u00e0nh h\u00ecnh&#8230; (\u1ede x\u00e3 Ch\u00e2u-h\u00f2a, t\u1ec9nh B\u1ebfn-tre) gi\u1eefa ng\u1ecdn l\u1eeda gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a M\u1ef9 Di\u1ec7m, em b\u00e9 gi\u00e3y gi\u1ee5a k\u00eau Ch\u00faa, g\u1ecdi m\u1eb9 h\u1ebft s\u1ee9c th\u1ea3m thi\u1ebft trong ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi s\u1eb7c s\u1ee5a \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng c\u1ee7a l\u0169 c\u1ed1 v\u1ea5n M\u1ef9 v\u00e0 tay sai kh\u00e1t m\u00e1u .\u2026 [Joseph Marie H\u1ed3-hu\u1ec7- B\u00e1, ng\u00e0y 1.th\u00e1ng 12.1962, Vietnam Center and Sam Johnson Vietnam Archive, Texas Tech University]<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>B\u1edfi th\u1ebf, khi t\u1eed tr\u1eadn, h\u1ecd b\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang b\u1ecf r\u01a1i m\u1ed9t c\u00e1ch bu\u1ed3n r\u1ea7u l\u1ebb loi v\u1edbi l\u00e1 qu\u1ed1c k\u1ef3, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho VNCH, c\u0169ng th\u1ea3m h\u1ea1i kh\u00f4ng k\u00e9m:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] M\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u00e1m tang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi s\u0129 quan trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i VNCH: quan t\u00e0i n\u1eb1m tr\u01a1 v\u01a1 ph\u1ee7 b\u00ean l\u00e1 qu\u1ed1c k\u1ef3 3 g\u1ea1ch \u0111\u1ecf \u1ee7 r\u0169 v\u00e0 m\u1ed9t quang c\u1ea3nh v\u1eafng v\u1ebb, hoang t\u00e0n, ho\u00e0n to\u00e0n u t\u1ecbch&#8230;&#8221; [&#8220;Ph\u00f2ng Tranh M\u1ef9 Thu\u1eadt, s\u0111d, trang 14]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ng\u00e0y nay, d\u0129 nhi\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng cu\u1ed9c tri\u1ec3n l\u00e3m tr\u00e1 h\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn t\u1ed5 ch\u1ee9c ngay t\u1ea1i trung t\u00e2m S\u00e0i g\u00f2n; nh\u01b0ng c\u0169ng ng\u00e0y nay, nh\u00ecn l\u1ea1i, n\u1ebfu Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ed1 th\u00e0nh qu\u1ea3 t\u1ed3n t\u1ea1i m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0 nh\u1edd ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 do, d\u00f9 c\u00f3 khi thi\u1ec7t h\u1ea1i cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. H\u00e3y l\u1ea5y th\u00eam m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a quy\u1ec1n t\u1ef1 do \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>N\u0103m 1966, m\u1ed9t b\u1ee9c tranh h\u1ecda 3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a, c\u0169ng do T\u1ed5ng h\u1ed9i Sinh vi\u00ean S\u00e0i g\u00f2n t\u1ed5 ch\u1ee9c, xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong bu\u1ed5i tri\u1ec3n l\u00e3m ri\u00eang c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129 R\u1eebng, m\u1ed9t ngh\u1ec7 s\u0129 t\u00e0i n\u0103ng qua ti\u1ec3u s\u1eed h\u1ed9i h\u1ecda c\u0169ng nh\u01b0 qua nh\u1eadn x\u00e9t ri\u00eang t\u00f4i sau l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e2n h\u1ea1nh g\u1eb7p g\u1ee1 \u00f4ng v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 10. 2021. Nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh Hu\u1ef3nh H\u1eefu \u1ee6y c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edb kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1ec1 th\u1eddi gian, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng l\u1ea7m khi mi\u00eau t\u1ea3 b\u1ee9c tranh:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] Ch\u00fang ta nh\u1edb \u0111\u1ebfn hai t\u1ea5m tranh mang t\u00ednh t\u1ed1 c\u00e1o kh\u00e1 cao trong k\u1ef3 tri\u1ec3n l\u00e3m ri\u00eang c\u1ee7a anh \u1edf Ph\u00f2ng Th\u00f4ng Tin \u0110\u00f4 Th\u00e0nh n\u0103m 1966 do T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean S\u00e0i G\u00f2n t\u1ed5 ch\u1ee9c: B\u1ee9c <i>V\u00f2ng hoa chi\u1ebfn th\u1eafng<\/i> v\u1ebd ba ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i n\u00f3n s\u1eaft, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i m\u0169 n\u1ed3i \u0111\u1ecf, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i m\u0169 n\u1ed3i \u0111en, chi\u1ebfm l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 b\u00ecnh di\u1ec7n t\u1ea5m tranh. Ba ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mang ba v\u00f2ng hoa chi\u1ebfn th\u1eafng m\u00e0 m\u1ed7i v\u00f2ng hoa \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00f4ng hoa k\u1ef3 d\u1ecb, m\u1ed7i b\u00f4ng hoa l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea7u l\u00e2u con ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 tr\u00ean t\u1ea5m n\u1ec1n tranh nh\u1ee3t nh\u1ea1t thi\u1ebfu sinh kh\u00ed, g\u1ee3n l\u00ean hai x\u00e1c ch\u1ebft tr\u1ea7n tru\u1ed3ng r\u1ea5t bi th\u1ea3m c\u1ee7a hai em b\u00e9 Vi\u1ec7t Nam.\u2026 [Hu\u1ef3nh H\u1eefu \u1ee6y, <i>Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt T\u1ea1o H\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam Hi\u1ec7n \u0110\u1ea1i<\/i>, Nh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n VAALA, 2008, Hoa K\u1ef3-\u0110\u0103ng l\u1ea1i tr\u00ean Di\u1ec5n \u0110\u00e0n H\u1ecdc X\u00e1 (Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u00ea) http:\/\/www.hocxa.com\/Hoa\/HoaSi\/Rung&amp;HoangDangNhuan_HuynhHuuUy.php#null]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Qu\u00e2n nh\u00e2n thu\u1ed9c Qu\u00e2n L\u1ef1c Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng h\u00f2a \u0111\u1ed9i n\u00f3n s\u1eaft. Binh ch\u1ee7ng Nh\u1ea9y D\u00f9 \u0111\u1ed9i m\u0169 n\u1ed3i \u0111\u1ecf. Binh ch\u1ee7ng Thi\u1ebft gi\u00e1p \u0111\u1ed9i m\u0169 n\u1ed3i \u0111en. Ngh\u0129a l\u00e0 b\u1ee9c tranh n\u00e0y ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Mi\u1ec1n Nam, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Mi\u1ec1n B\u1eafc (v\u00e0 \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam). Ai gi\u1ebft &#8220;hai em b\u00e9 Vi\u1ec7t Nam&#8221; &#8220;hai x\u00e1c ch\u1ebft tr\u1ea7n tru\u1ed3ng r\u1ea5t bi th\u1ea3m&#8221;? Trong khi 3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh VNCH &#8220;chi\u1ebfm l\u1ea5y to\u00e0n b\u1ed9 b\u00ecnh di\u1ec7n t\u1ea5m tranh&#8221; &#8220;mang ba v\u00f2ng hoa chi\u1ebfn th\u1eafng m\u00e0 m\u1ed7i v\u00f2ng hoa \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00f4ng hoa k\u1ef3 d\u1ecb, m\u1ed7i b\u00f4ng hoa l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea7u l\u00e2u con ng\u01b0\u1eddi&#8221;?<\/p>\n<p>H\u1ecda s\u0129 R\u1eebng, ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 ho\u00e0n c\u1ea3nh v\u00e0 quan ni\u1ec7m s\u00e1ng t\u00e1c, x\u00e1c nh\u1eadn n\u1ed9i dung b\u1ee9c tranh <i>V\u00f2ng hoa chi\u1ebfn th\u1eafng<\/i> trong cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a Hu\u1ef3nh H\u1eefu \u1ee6y:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] T\u00f4i sinh ra v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean trong m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed tr\u1ea7m lu\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u00e0o s\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a t\u00f4i. R\u1ed3i t\u1eeb l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng l\u00fan s\u00e2u v\u00e0o chi\u1ebfn tranh. M\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tri\u1ec1n mi\u00ean, nu\u1ed1t m\u1ea5t c\u1ee7a t\u00f4i v\u00e0 bao thanh ni\u00ean kh\u00e1c m\u1ed9t th\u1eddi tu\u1ed5i tr\u1ebb. Trong su\u1ed1t giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 s\u1ef1 gi\u1ea3i t\u1ecfa \u1ea5n \u1ee9c n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea5t l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u0111\u1eabm m\u00e1u, dai d\u1eb3ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. M\u1ed9t m\u1eb7t kh\u00e1c, do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng sai l\u1ec7ch c\u1ee7a tri\u1ebft hi\u1ec7n sinh trong th\u1eddi gian \u1ea5y. Quan ni\u1ec7m \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi phi l\u00fd, s\u1ed1ng cho hi\u1ec7n t\u1ea1i&#8230; \u0111\u00e3 \u00e1m \u1ea3nh t\u00f4i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u00e0 n\u00f3 l\u1ea1i ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u00e2m tr\u1ea1ng c\u1ee7a \u0111a s\u1ed1 thanh ni\u00ean. Thanh ni\u00ean th\u1eddi \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 hai con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn. Thi v\u00e0o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc hay c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng chuy\u00ean nghi\u1ec7p. \u0110\u1eadu th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n d\u1ecbch trong v\u00e0i n\u0103m, r\u1edbt th\u00ec kh\u0103n g\u00f3i v\u00f4 Quang Trung, \u0110\u1ed3ng \u0110\u1ebf l\u00e0 nh\u1eefng qu\u00e2n tr\u01b0\u1eddng r\u1ed3i ra m\u1eb7t tr\u1eadn. T\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ebf t\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed1i tho\u00e1t. N\u1ebfu mu\u1ed1n k\u1ec3 th\u00eam th\u00ec c\u00f2n m\u1ed9t ng\u1ea3 n\u1eefa l\u00e0&#8230; l\u00ean r\u1eebng. V\u1eady th\u00f4i. Ph\u00f2ng tri\u1ec3n l\u00e3m c\u00e1 nh\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a t\u00f4i t\u1ea1i S\u00e0ig\u00f2n n\u0103m 1963 c\u00f3 m\u1ed9t giai tho\u1ea1i. C\u00e1c b\u1ea1n h\u1ecda s\u0129 k\u1ebf cho t\u00f4i chuy\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ea3nh s\u00e1t vi\u00ean v\u00e0o ph\u00f2ng tranh c\u1ee7a t\u00f4i, xem m\u1ed9t l\u00fac, \u00f4ng ta r\u00fat s\u00fang ra b\u1eafn l\u00ean tr\u1ea7n nh\u00e0 \u0111\u00f9ng \u0111\u00f9ng. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 mang g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y sinh v\u00e0o xem tranh xong, ra \u0111\u1ebfn c\u1eeda ch\u1ecb sanh r\u1edbt. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3nh s\u00e1t xem tranh t\u00f4i xong h\u00f3a \u0111i\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u00ec tr\u1ee5y thai! V\u1eady \u0111\u1ea5y. <i>\u201cV\u00f2ng Hoa Chi\u1ebfn Th\u1eafng\u201d<\/i> v\u1ebd ba ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh mang ba ch\u00f9m s\u1ecd ng\u01b0\u1eddi, <i>\u201cB\u00e0o Thai \u0110en\u201d<\/i> v\u1ebd m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 mang, qua quang tuy\u1ebfn th\u1ea5y m\u1ed9t nh\u00f3c m\u1ef9 \u0111en \u0111\u00e3 tri\u1ec3n l\u00e3m trong d\u1ecbp n\u00e0y.\u2026 [Hu\u1ef3nh H\u1eefu \u1ee6y, &#8220;N\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi h\u1ecda s\u0129 R\u1eebng: h\u00e0nh tr\u00ecnh 40 n\u0103m \u0111\u1ebfn v\u1edbi m\u1ef9 thu\u1eadt&#8221;, T\u1ea1p ch\u00ed <i>V\u0103n <\/i>&#8211; Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m &amp; Ch\u1ee7 b\u00fat Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Ho\u00e0ng) S\u1ed1 19, th\u00e1ng 7.1998- http:\/\/www.hocxa.com\/Hoa\/HoaSi\/Rung-HanhTrinh40NamDenVoiMyThuat_HuynhHuuUy.php]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>T\u00f4i t\u00f4n tr\u1ecdng c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ee7a R\u1eebng v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh VNCH, nh\u01b0ng nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a \u00f4ng d\u1eabn \u0111\u1ebfn sai l\u1ea7m v\u1ec1 thanh ni\u00ean Mi\u1ec1n Nam c\u00f9ng th\u1eddi: &#8220;<i>Thanh ni\u00ean th\u1eddi \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 hai con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn [&#8230;] T\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ebf t\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed1i tho\u00e1t. N\u1ebfu mu\u1ed1n k\u1ec3 th\u00eam th\u00ec c\u00f2n m\u1ed9t ng\u1ea3 n\u1eefa l\u00e0&#8230; l\u00ean r\u1eebng<\/i>&#8230;&#8221; [H\u1ecda s\u0129 R\u1eebng, s\u0111d]<\/p>\n<p>Th\u1ef1c t\u1ebf cho th\u1ea5y <i>Thanh ni\u00ean th\u1eddi \u1ea5y <\/i>kh\u00f4ng &#8220;ch\u1ec9 c\u00f3 hai con \u0111\u01b0\u1eddng&#8221;, l\u00ean r\u1eebng, bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u00e1n b\u1ed9 n\u1eb1m v\u00f9ng nh\u01b0 th\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c T\u1ed5ng h\u1ed9i Sinh vi\u00ean S\u00e0i g\u00f2n th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn ho\u1eb7c nh\u01b0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp \u0111\u00e3 tho\u00e1t ra ngo\u1ea1i qu\u1ed1c. M\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn l\u00e0 t\u00ecnh nguy\u1ec7n &#8220;\u0111i l\u00ednh&#8221; hay tr\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam sau 1975 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u nh\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1, Ch\u1ee7 t\u1ecbch T\u1ed5ng h\u1ed9i Sinh vi\u00ean t\u1ea1i Ph\u00e1p. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Y s\u0129 Thi\u1ebfu t\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd tr\u01b0\u1edbc 1975 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 kh\u00e1c. Ba ng\u01b0\u1eddi sau \u0111\u00e2y&#8211;Y s\u0129 Thi\u1ebfu T\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd, sinh vi\u00ean du h\u1ecdc Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 v\u00e0 k\u00fd gi\u1ea3 \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i&#8211;t\u1eeb ba ho\u00e0n c\u1ea3nh, xu\u1ea5t x\u1ee9 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c nhau l\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 nh\u00ecn l\u1ea1i m\u1ed9t tu\u1ed5i tr\u1ebb Mi\u1ec1n Nam t\u00ecnh nguy\u1ec7n ch\u1ed1ng C\u1ed9ng, b\u1ea3o v\u1ec7 quy\u1ec1n ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u00e0 t\u1ef1 do s\u00e1ng t\u00e1c c\u00f3 khi cho ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh, d\u1eedng d\u01b0ng, th\u1eadm ch\u00ed vu b\u00e1ng hay \u0111\u1ee9ng h\u1eb3n sang ph\u00eda \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch mu\u1ed1n ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ecd.<\/p>\n<p><b>4.2.2 Thanh ni\u00ean Mi\u1ec1n Nam t\u00ecnh nguy\u1ec7n ch\u1ed1ng C\u1ed9ng s\u1ea3n<\/b><\/p>\n<p><b><i> A. M\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9i n\u00f3n s\u1eaft \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf \u00e1o cho\u00e0ng m\u1ed5-<\/i><\/b><b>Nh\u1eadt k\u00fd An L\u1ed9c<\/b><\/p>\n<p>Y s\u0129 Thi\u1ebfu t\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ho\u00e3n d\u1ecbch. \u00d4ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ef1 ngo\u1ea1i l\u1ec7 r\u1ed3i nghi\u1ec5m nhi\u00ean an h\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u00f4ng t\u00ecnh nguy\u1ec7n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t y s\u0129 ti\u1ec1n tuy\u1ebfn. T\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1n ph\u00e9p tr\u00edch m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111o\u1ea1n v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh trong cu\u1ed1n <i>Nh\u1eadt k\u00fd An L\u1ed9c-86 ng\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 gi\u1ea3i ph\u1eabu t\u1ea1i m\u1eb7t tr\u1eadn<\/i> nh\u1eafm cho th\u1ea5y ph\u1ea7n n\u00e0o s\u1ef1 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Mi\u1ec1n Nam m\u00e0 \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u1eed:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] T\u00f4i t\u1ed1t nghi\u1ec7p Y Khoa \u0110\u1ea1i H\u1ecdc S\u00e0i G\u00f2n n\u0103m 1967. Theo lu\u00e2t l\u1ec7 l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd t\u00f4i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n d\u1ecbch khi h\u1ecdc xong, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eadp ng\u0169 v\u00ec l\u00e0 con trai \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ea3 ph\u1ee5. Nh\u01b0ng b\u1ea3n t\u00ednh t\u00f4i h\u01a1i l\u00e0m bi\u1ebfng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u1ed9p gi\u1ea5y t\u1edd, \u0111\u01a1n t\u1eeb n\u00e0y n\u1ecd r\u1eafc r\u1ed1i. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi t\u00f4i th\u1ea5y c\u00e1c b\u1ea1n b\u00e8 \u0111\u1ec1u l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m ngh\u0129a v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1, \u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t m\u00ecnh n\u00f3 l\u00e0m sao \u1ea5y. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ednh t\u00f4i c\u0169ng th\u00edch phi\u00eau l\u01b0u n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng n\u1ed9p \u0111\u01a1n xin mi\u1ec5n d\u1ecbch m\u00e0 nh\u1eadp ng\u0169 kh\u00f3a 10 Y S\u0129 tr\u01b0ng t\u1eadp n\u0103m 1968. T\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda qu\u1ed1c gia d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i \u0111\u1ea3ng tr\u1ecb, \u0111\u00e3 l\u00e0m cho d\u00e2n t\u1ed9c t\u00f4i ph\u1ea3i \u0111i\u00eau linh kh\u1ed1n kh\u1ed5 trong m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m tr\u1eddi .\u2026 [B\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd, <i>Nh\u1eadt k\u00fd An L\u1ed9c-86 ng\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 gi\u1ea3i ph\u1eabu t\u1ea1i m\u1eb7t tr\u1eadn<\/i>, trang 11, V\u0103n Ngh\u1ec7 xu\u1ea5t b\u1ea3n, Hoa K\u1ef3, 2002]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>B\u00e1c s\u0129 Qu\u00fd t\u00f2ng s\u1ef1 t\u1ea1i B\u00ecnh Long, n\u01a1i \u00f4ng ch\u1ecbu tr\u1eadn t\u1ea1i M\u1eb7t tr\u1eadn An L\u1ed9c su\u1ed1t 86 ng\u00e0y. Trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ef1c k\u1ef3 gi\u1edbi h\u1ea1n, thi\u1ebfu th\u1ed1n, c\u00f2n b\u1ecb ph\u00e1o k\u00edch li\u00ean mi\u00ean, \u00f4ng \u0111\u00e3 gi\u00fap nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u00e1i sinh:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] T\u1ed5ng k\u1ebft ra, t\u00f4i \u0111\u00e3 m\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c 254 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1i gi\u1ea3i ph\u1eabu. Ch\u1ebft m\u1ea5t s\u00e1u ng\u01b0\u1eddi ngay t\u1ea1i m\u1eb7t tr\u1eadn, c\u00f2n s\u1ed1 t\u1eed vong c\u1ee7a nh\u1eefng th\u01b0\u01a1ng binh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c di chuy\u1ec3n v\u1ec1 c\u00e1c b\u1ec7nh vi\u1ec7n kh\u00e1c, t\u00f4i kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c&#8230; [ B\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd, s\u0111d, trang 375]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u00d4ng c\u00f9ng to\u00e1n y t\u1ebf v\u00e0 to\u00e1n gi\u1ea3i ph\u1eabu ch\u1eefa tr\u1ecb cho binh l\u00ednh, d\u00e2n ch\u00fang l\u1eabn th\u01b0\u01a1ng binh C\u1ed9ng s\u1ea3n b\u1ecb b\u1eaft t\u1ea1i An L\u1ed9c. Th\u1ecb tr\u1ea5n n\u00e0y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi m\u1ed9t trong nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u00e1nh t\u00e0n kh\u1ed1c nh\u1ea5t chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p><i> An L\u1ed9c \u0111\u1ecba s\u1eed l\u01b0u chi\u1ebfn t\u00edch\/Bi\u1ec7t C\u00e1ch D\u00f9 v\u1ecb qu\u1ed1c vong th\u00e2n<\/i><\/p>\n<p>M\u1ed9t t\u1ea5m \u1ea3nh l\u00e0m t\u00f4i c\u1ef1c k\u1ef3 c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng l\u00e0 t\u1ea5m ch\u1ee5p &#8220;To\u00e1n gi\u1ea3i ph\u1eabu c\u1ea5p c\u1ee9u B\u1ec7nh vi\u1ec7n Ti\u1ec3u khu B\u00ecnh Long&#8221; cho th\u1ea5y 7 qu\u00e2n nh\u00e2n g\u1ed3m \u0111\u1ee7 s\u0129 quan v\u00e0 h\u1ea1 s\u0129 quan. 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i n\u00f3n s\u1eaft. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c n\u1eef y t\u00e1 nh\u01b0 c\u00e1c c\u00f4 B\u00edch, Th\u00ecn, Tr\u00ed, M\u1ef9, L\u00e2m v\u00e0 c\u00f4 \u0110\u00e0o vv&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image010-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image010\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image010_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image010\" width=\"337\" height=\"332\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">To\u00e1n gi\u1ea3i ph\u1ea9u c\u1ea5p c\u1ee9u B\u1ec7nh vi\u1ec7n Ti\u1ec3u khu B\u00ecnh Long (s\u0111d, ph\u1ea7n Ph\u1ee5 L\u1ee5c H\u00ecnh \u1ea3nh)<br \/>\nY s\u0129 \u0110\u1ea1i \u00day Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd ch\u1ee5p &#8220;<i>n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 trong h\u00ecnh<\/i>&#8220;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image012-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image012\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image012_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image012\" width=\"230\" height=\"316\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">&#8220;<em>T\u00f4i \u0111\u1ee9ng trong khu h\u00e0nh lang tr\u1ea1i ngo\u1ea1i khoa. Tr\u1ea1i b\u1ecb tr\u00fang ph\u00e1o li\u00ean ti\u1ebfp, banh c\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0m \u0103n g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa&#8221; (<\/em>s\u0111d, ph\u1ea7n Ph\u1ee5 L\u1ee5c H\u00ecnh \u1ea3nh)<br \/>\nY s\u0129 \u0110\u1ea1i \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd (h\u00ecnh tr\u00ean c\u00f9ng)<\/p>\n<p>Cu\u1ed1n n\u00e0y \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t b\u1ea3n m\u00e0 h\u00ecnh nh\u01b0 t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00f4ng t\u00e1i b\u1ea3n. M\u1ed9t cu\u1ed1n nh\u1eadt k\u00fd 445 trang ghi l\u1ea1i c\u00f5i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng kinh ho\u00e0ng. \u00d4ng chuy\u00ean v\u1ec1 gi\u1ea3i ph\u1eabu ru\u1ed9t, c\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i d\u00f9ng d\u00e2y nilon bu\u1ed9c bao c\u00e1t kh\u1eed tr\u00f9ng \u0111\u1ec3 may v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1edbi da khi &#8220;\u0111\u00f3ng b\u1ee5ng&#8221; (trang 283, 339, s\u0111d). B\u1ec7nh vi\u1ec7n khan hi\u1ebfm n\u01b0\u1edbc, m\u1ea5t \u0111i\u1ec7n. B\u00e1c s\u0129 v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean ph\u1ee5 t\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ed9i n\u00f3n s\u1eaft (chi\u1ebfc n\u00f3n m\u00e0 R\u1eebng \u0111\u00e3 v\u1ebd) \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi, k\u1ec3 c\u1ea3 th\u01b0\u01a1ng binh C\u1ed9ng s\u1ea3n. N\u1ebfu c\u00f3 v\u00f2ng hoa n\u00e0o th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ea1ng s\u1ed1ng ch\u00ednh h\u1ecd \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea5y m\u1ea1ng s\u1ed1ng b\u1ec7nh nh\u00e2n; n\u1ebfu c\u00f3 &#8220;\u0111\u1ea7u l\u00e2u&#8221; hay &#8220;s\u1ecd ng\u01b0\u1eddi&#8221; n\u00e0o th\u00ec \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd, \u0111\u00e3 x\u1ea9y ra r\u1ed3i v\u1edbi nhi\u1ec1u y s\u0129 Qu\u00e2n Y v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean kh\u00e1c, n\u1ebfu b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong to\u00e1n m\u1ed5 \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9i n\u00f3n s\u1eaft \u0111\u1ec3 thay th\u1ebf \u00e1o cho\u00e0ng m\u1ed5 [&#8230;] M\u00e1y ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1o k\u00edch h\u01b0 t\u1eeb \u0111\u00eam qua [&#8230;] M\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p m\u1ed5 v\u1eeba n\u1eb7ng v\u1eeba n\u00f3ng. Trong ph\u00f2ng m\u1ed5, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e1y l\u1ea1nh, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t c\u1eeda s\u1ed5 th\u00f4ng h\u01a1i [&#8230;] Ph\u00f2ng m\u1ed5 b\u00e2y gi\u1edd kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc[&#8230;] Nh\u1eefng kh\u0103n m\u1ed5 d\u00f9ng r\u1ed3i, d\u00ednh m\u00e1u kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01b0\u1edbc gi\u1eb7t[&#8230;] Ngay \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc r\u1eeda v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u00e2u n\u01b0\u1edbc ra gi\u1eb7t \u0111\u1ed3&#8230;&#8221;[s\u0111d, trang 200]<\/p>\n<p>-[&#8230;] T\u00f4i s\u1eeda so\u1ea1n kh\u00e2u l\u1ed7 th\u1ee7ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean. V\u1eeba kh\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u0169i, t\u00f4i nghe m\u1ed9t ti\u1ebfng h\u00fa c\u1ee7a h\u1ecfa ti\u1ec5n r\u00edt ngang tr\u1eddi[&#8230;] Qua m\u1ea3nh k\u00ednh v\u1ee1 c\u1ee7a ph\u00f2ng m\u1ed5[&#8230;] T\u00f4i k\u00eau th\u01b0\u1ee3ng s\u1ef9 L\u00fd l\u1ea5y th\u00eam Catgut 3.0. Ch\u01b0a n\u00f3i d\u1ee9t l\u1eddi, m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u1ed5 n\u1eefa vang l\u00ean th\u1eadt g\u1ea7n l\u00e0m rung chuy\u1ec3n ph\u00f2ng m\u1ed5. M\u1ea3nh \u0111\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 v\u0103ng l\u00ean m\u00e1i t\u00f4n nghe r\u00e0o r\u00e0o nh\u01b0 m\u01b0a. B\u1ee5i tr\u00ean tr\u1ea7n nh\u00e0 r\u01a1i xu\u1ed1ng. T\u00f4i h\u00e9t c\u00f4 B\u00edch l\u1ea5y kh\u0103n m\u1ed5 \u0111\u1eady ru\u1ed9t l\u1ea1i. C\u00f4 l\u00fang t\u00fang l\u00e0m r\u01a1i kh\u0103n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t. T\u00f4i x\u00f2e hai b\u00e0n tay che l\u1ea5y \u0111\u1ed1ng ru\u1ed9t[&#8230;] Ch\u00fang t\u00f4i to\u00e1n gi\u1ea3i ph\u1eabu \u0111\u00e0nh \u0111\u1ee9ng tr\u01a1 m\u00ecnh ch\u1ecbu tr\u1eadn Hai tr\u00e1i n\u1eefa n\u1ed5 b\u00ean tr\u01b0\u1eddng trung h\u1ecdc. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o b\u1ecf b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111i t\u00ecm ch\u1ed7 n\u00fap trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y. B\u1ec7nh nh\u00e2n s\u1ebd ch\u1ebft. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e0nh li\u1ec1u \u0111\u1ee9ng l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng [.\u2026] V\u1eeba l\u00e0m t\u00f4i v\u1eeba n\u00f3i \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi qu\u00ean s\u1ee3: <br \/>\n<em><br \/>\n-Qu\u00fd v\u1ecb y\u00ean tr\u00ed \u0111i, m\u00ecnh l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1ecfa ti\u1ec5n r\u01a1i tr\u00fang \u0111\u00e2u. N\u1ebfu \u0111\u1ecbch c\u00f3 nh\u1eafm tr\u00fang \u0111\u00e2y, tr\u1eddi c\u0169ng l\u00e1i n\u00f3 ra ch\u1ed7 kh\u00e1c ch\u01a1i. Ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f4 B\u00edch? <\/em><em><br \/>\n-V\u00e2ng \u1ea1, nh\u01b0ng tay b\u00e1c s\u0129 kh\u00e2u c\u00f2n h\u01a1i run run th\u00ec ph\u1ea3i.<br \/>\n-S\u1ee9c m\u1ea5y m\u00e0 run, ng\u01b0\u1eddi h\u00f9ng l\u00e0m sao run tay \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/em><\/p>\n<p>T\u00f4i n\u00f3i m\u00f3c l\u1ea1i:<\/p>\n<p>&#8211;<i>Kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00fac n\u00e3y ai s\u1ee3 qu\u00e1 \u0111\u00e1nh r\u1edbt c\u1ea3 kh\u0103n xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t nh\u1ec9<\/i>?<\/p>\n<p>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng c\u01b0\u1eddi qu\u00ean h\u1ebft n\u1ed7i lo s\u1ee3 v\u1eeba qua.\u2026 [s\u0111d, trang 87-89]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ee9ng nh\u00e2n c\u1ee7a vi\u1ec7c l\u00ednh Mi\u1ec1n B\u1eafc l\u00e1i xe t\u0103ng b\u1ecb xi\u1ec1ng, ch\u1ebft theo t\u0103ng trong tr\u1eadn chi\u1ebfn An L\u1ed9c:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-[&#8230;] T\u00f4i th\u1ea5y m\u1ed9t b\u1ed9 x\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi ngay ch\u1ed7 c\u1ee7a t\u00e0i x\u1ebf. Chi\u1ebfc x\u01b0\u01a1ng s\u1ecd g\u1ee5c xu\u1ed1ng b\u00ean tay l\u00e1i. C\u1ed5 x\u01b0\u01a1ng ch\u00e2n tr\u00e1i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee3i d\u00e2y x\u00edch c\u1ed9t v\u00e0o c\u1ea7n l\u00e1i xe. M\u1ecdi h\u1ed3 nghi c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y trong gi\u00e2y ph\u00fat \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n gi\u1ea3i t\u1ecfa&#8230; [s\u0111d, trang 368]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc h\u1ed3i k\u00fd chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a v\u00e0i b\u00e1c s\u0129 Hoa K\u1ef3 ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ea1i Mi\u1ec1n Nam, nh\u01b0ng t\u1eeb b\u00e1c s\u0129 Mi\u1ec1n Nam nh\u01b0 cu\u1ed1n n\u00e0y th\u00ec r\u1ea5t hi\u1ebfm. M\u1edbi \u0111\u00e2y, t\u00f4i t\u00ecnh c\u1edd th\u1ea5y <i>Nh\u1eadt k\u00fd An L\u1ed9c-86 ng\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 gi\u1ea3i ph\u1eabu t\u1ea1i m\u1eb7t tr\u1eadn<\/i> c\u1ee7a B\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 h\u00f3a t\u1ea1i \u0111\u00e2y:<\/p>\n<blockquote class=\"wp-embedded-content\" data-secret=\"gRMA9XkQ07\"><p><a href=\"https:\/\/baovecovang2012.wordpress.com\/2022\/05\/11\/nhat-ky-an-loc-bac-si-nguyen-van-quy\/\">NH\u1eacT K\u00dd AN L\u1ed8C (B\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp;Qu\u00fd)<\/a><\/p><\/blockquote>\n<p><iframe loading=\"lazy\" class=\"wp-embedded-content\" sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" style=\"position: absolute; visibility: hidden;\" title=\"&#8220;NH\u1eacT K\u00dd AN L\u1ed8C (B\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n&nbsp;Qu\u00fd)&#8221; &#8212; Vinh Danh QLVNCH v\u00e0 B\u1ea3o V\u1ec7  C\u1edc V\u00c0NG\" src=\"https:\/\/baovecovang2012.wordpress.com\/2022\/05\/11\/nhat-ky-an-loc-bac-si-nguyen-van-quy\/embed\/#?secret=65PbilcLN7#?secret=gRMA9XkQ07\" data-secret=\"gRMA9XkQ07\" width=\"557\" height=\"314\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\"><\/iframe><\/p>\n<p>T\u00f4i c\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng b\u1ea3n s\u1ed1 h\u00f3a n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh t\u00e1c gi\u1ea3 giao v\u00ec ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nhi\u1ec1u h\u00ecnh \u1ea3nh m\u00e0u r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 xen k\u1ebd v\u00e0o t\u1eebng ch\u01b0\u01a1ng thay v\u00ec \u0111en tr\u1eafng r\u1ed3i d\u1ed3n v\u00e0o ph\u1ea7n cu\u1ed1i nh\u01b0 cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u00e0 t\u00f4i c\u00f3. T\u1eeb nay, m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u quan tr\u1ecdng v\u1ec1 Chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam s\u1ebd s\u1eb5n s\u00e0ng cho ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 linh c\u1ea3m ngay khi m\u1edf \u0111\u1ea7u:<\/p>\n<blockquote>\n<p>-Th\u1ef1c ra, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh gi\u1edbi thi\u1ec7u cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng sau nh\u1eefng d\u1ecbp n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea1n tr\u1ebb c\u1ee1 30, 40 tu\u1ed5i, t\u00f4i th\u1ea5y h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ch\u00ednh ngh\u0129a c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n Mi\u1ec1n Nam ch\u1ed1ng l\u1ea1i s\u1ef1 x\u00e2m l\u0103ng c\u1ee7a C\u1ed9ng s\u1ea3n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, do \u0111\u00f3 t\u00f4i th\u1ea5y r\u1ea5t c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ecdc. H\u01a1n n\u1eefa sau bi\u1ebfn c\u1ed1 30 th\u00e1ng 4, nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i c\u00f9ng nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng d\u1eef ki\u1ec7n c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f3ng g\u00f3p nh\u1ecf c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u00e2n y s\u0129 trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00f3&#8230; [B\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd, &#8220;V\u1ec1 t\u1eadp nh\u1eadt k\u00fd n\u00e0y&#8221;, s\u0111d, trang 10]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>T\u1edbi \u0111\u00e2y, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng, trong m\u1ecdi cu\u1ed9c chi\u1ebfn, s\u1ef1 th\u1eadt s\u1ebd t\u1ef1 t\u00ecm v\u00f2ng hoa c\u1ee7a n\u00f3. <i>C\u00fai m\u1eb7t<\/i>, chuy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 Mi\u1ec1n Nam trong tr\u1ea1i giam C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 <i>Nh\u1eadt k\u00fd An L\u1ed9c-86 ng\u00e0y c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00e1c s\u0129 <\/i>\u0111\u1ed9i m\u0169 s\u1eaft khi <i>gi\u1ea3i ph\u1eabu t\u1ea1i m\u1eb7t tr\u1eadn<\/i>&#8212; chuy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ch\u1ed1ng gi\u1eef ki\u00eam ch\u1eefa tr\u1ecb cho b\u1ec7nh nh\u00e2n v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng binh hai b\u00ean&#8211;l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u00f3a hoa tr\u00ean v\u00f2ng hoa \u1ea5y.<\/p>\n<p><b><i> B. \u0110\u1ed9i \u0111\u00e1 v\u00e1 tr\u1eddi<\/i><\/b><b>: Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 (1945, Sa-\u0111\u00e9c-1985, S\u00e0i g\u00f2n) <\/b><\/p>\n<p><b> <\/b>Ph\u00e1p v\u1ed1n \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c gi\u1edbi khuynh t\u1ea3 nh\u1ed9n nh\u1ecbp, t\u1eeb tri\u1ebft gia \u0111\u1ebfn sinh vi\u00ean, n\u00ean sinh vi\u00ean Mi\u1ec1n Nam du h\u1ecdc kh\u00f4ng nhi\u1ec1u th\u00ec \u00edt \u0111\u00e3 c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m v\u1edbi h\u1ecd. H\u1ed3i \u0111\u00f3, t\u00f4i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u b\u00e0i ca ng\u1ee3i gi\u1edbi sinh vi\u00ean Vi\u1ec7t Nam khuynh T\u1ea3, nh\u01b0ng r\u1ea5t \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft v\u1ec1 ph\u00eda Qu\u1ed1c gia. Cho t\u1edbi khi g\u1eb7p Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1. N\u0103m 1973, theo h\u1ecdc Ph\u00e2n khoa Khoa H\u1ecdc thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u00e0i g\u00f2n, t\u00f4i tham d\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Sinh Ho\u1ea1t Sinh Vi\u00ean H\u00e8 1973 do Ph\u1ee7 T\u1ed5ng \u1ee6y D\u00e2n V\u1eadn t\u1ed5 ch\u1ee9c. \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i v\u00e0 t\u00f4i l\u00e0 \u0111\u1ed3ng Tr\u01b0\u1edfng Kh\u1ed1i Li\u00ean L\u1ea1c, m\u1ed9t trong 6 kh\u1ed1i thu\u1ed9c Ban \u0110i\u1ec1u H\u00e0nh. <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image014-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image014\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image014_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image014\" width=\"447\" height=\"249\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1, Ch\u1ee7 t\u1ecbch T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Ph\u00e1p Ph\u00e1t bi\u1ec3u t\u1ea1i Phi tr\u01b0\u1eddng T\u00e2n S\u01a1n Nh\u1ee9t<br \/>\nKh\u1ed1i Li\u00ean L\u1ea1c \u0111\u00f3n ti\u1ebfp Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u00c2n ch\u00e2u, ng\u00e0y 1.8.1973<br \/>\nT\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 c\u00f3 gi\u1ecdng n\u00f3i hi\u1ec1n h\u00f2a che gi\u1ea5u s\u1ef1 qu\u1ea3 quy\u1ebft s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng t\u1ecf sau n\u00e0y. Khi g\u1eb7p v\u00e0 nghe gi\u1edbi thi\u1ec7u, \u00f4ng c\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi tho\u1ea3ng r\u1ea5t nhanh l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee3i g\u1eb7p ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 h\u1ecfi:<\/p>\n<p>-&#8220;C\u00f3 ch\u1eafc ch\u1ecb Tr\u01b0\u1edfng Kh\u1ed1i Li\u00ean L\u1ea1c kh\u00f4ng? Ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ecb &#8216;Nguy\u1ec5n Th\u1ecb T\u1ea1 C\u00fac&#8217; th\u00f4i.&#8221;<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image016-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image016\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image016_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image016\" width=\"342\" height=\"331\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">&#8220;<em>Nh\u00f3m sinh vi\u00ean thu\u1ed9c V\u0103n ph\u00f2ng Li\u00ean l\u1ea1c S\u00e0ig\u00f2n \u0111ang h\u1ecdp t\u1ea1i tr\u1ee5 s\u1edf chu\u1ea9n b\u1ecb cho m\u1ed9t cu\u1ed9c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1eafp t\u1edbi.&#8221;<br \/>\n<\/em>Nguy\u1ec5n T\u00e0 C\u00fac, \u0111\u1ed3ng Tr\u01b0\u1edfng Kh\u1ed1i, th\u1ee9 ba t\u1eeb tr\u00e1i qua, ng\u1ed3i quay l\u01b0ng trong h\u00ecnh<br \/>\n<em>K\u1ef7 y\u1ebfu Sinh ho\u1ea1t Sinh vi\u00ean H\u00e8 1973<\/em>, trang 11-T\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i<\/p>\n<p>\u00d4ng r\u00fat m\u1ea3nh gi\u1ea5y nh\u1ea7u \u0111\u01b0a t\u00f4i xem. T\u00ean t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh m\u00e1y sai th\u00e0nh &#8220;Nguy\u1ec5n Th\u1ecb T\u1ea1 C\u00fac&#8221;. Khi t\u00f4i nh\u1eafc \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i l\u00e0m ch\u1ee9ng, \u00f4ng l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi tho\u1ea3ng qua kh\u00e1c:<\/p>\n<p>-&#8220;T\u00f4i tin. G\u1eb7p ch\u1ecb b\u1eefa r\u1ed3i. Ch\u1ecb nh\u01b0 v\u1ea7y m\u00e0 &#8220;t\u1ea1&#8221; n\u1ed7i g\u00ec. M\u00e0 sao &#8216;T\u00e0&#8217;?&#8221;<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n, nghe gi\u1ecdng m\u1ed9t anh ch\u00e0ng ng\u00e2m nho nh\u1ecf sau l\u01b0ng &#8220;C\u00f4 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i mau. S\u1ee3 ch\u00e0ng ch\u00ea kh\u00f4ng gi\u00e0u&#8230;&#8221;, t\u00f4i c\u1ed1 t\u00ecnh b\u01b0\u1edbc mau h\u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i sau, ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1, c\u0169ng b\u01b0\u1edbc mau h\u01a1n. M\u1ed9t cu\u1ed9c &#8220;\u0111i mau&#8221; kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u1ea7u. T\u00f4i nh\u1edb l\u1ea1i l\u1ea7n qua c\u0103n c\u1ee9 Bastogne, tr\u00e8o l\u00ean ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i T\u00e0 lu\u00f4ng, c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t ai &#8220;\u0111u\u1ed5i&#8221; sau l\u01b0ng nh\u01b0 v\u1eady. Sau n\u00e0y, t\u00f4i ti\u1ebfc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng quay l\u1ea1i \u0111\u1ec3, n\u1ebfu l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1, s\u1ebd th\u00e1ch th\u1ee9c \u00f4ng xem ai t\u1edbi \u0111\u00edch tr\u01b0\u1edbc. <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image018-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image018\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image018_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image018\" width=\"442\" height=\"321\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Th\u0103m \u0111\u1ed3i T\u00e0 Lu\u00f4ng, C\u0103n c\u1ee9 Bastogne, 1973<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 c\u00f3 m\u00e1u kh\u00f4i h\u00e0i m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ea7m l\u1eb7ng c\u0169ng nh\u01b0 n\u00e9t c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng. M\u1ed9t l\u1ea7n nghe t\u00f4i h\u1ecfi l\u1ea1i ngh\u0129a m\u1ed9t ch\u1eef ti\u1ebfng Ph\u00e1p m\u00e0 ph\u00e1t \u00e2m tr\u1eadt, \u00f4ng gh\u1eb9o:<\/p>\n<p>-&#8220;Kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i ti\u1ebfng Ph\u00e1p, v\u1eady ch\u1edb bi\u1ebft n\u00f3i ti\u1ebfng Nam kh\u00f4ng?&#8221;<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft sanh qu\u00e1n c\u1ee7a \u00f4ng khi s\u1eeda so\u1ea1n ti\u1ebfp \u0111\u00f3n c\u00e1c ph\u00e1i \u0111o\u00e0n &#8220;h\u1ea3i ngo\u1ea1i&#8221;:<\/p>\n<p>-&#8220;Kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00f3i ti\u1ebfng Sa-\u0111\u00e9c, nh\u01b0ng bi\u1ebft n\u00f3i ti\u1ebfng Nam.&#8221;<\/p>\n<p>\u00d4ng kh\u00f4ng b\u1ecf qua:<\/p>\n<p>-&#8220;N\u00f3i th\u1eed nghe coi.&#8221;<\/p>\n<p>-&#8220;<i>\u0110\u00e8n n\u00e0o s\u00e1ng b\u1eb1ng \u0111\u00e8n Sa-\u0110\u00e9c<\/i>\/<i>G\u00e1i n\u00e0o \u0111\u1eb9p b\u1eb1ng g\u00e1i Nha M\u00e2n<\/i>\/<i>Anh th\u1ea3 ghe c\u00e2u l\u00ean xu\u1ed1ng m\u1ea5y l\u1ea7n<\/i>\/<i>Th\u01b0\u01a1ng em \u0111\u1ee9t ru\u1ed9t, nh\u01b0ng t\u1edbi g\u1ea7n l\u1ea1i run<\/i>&#8220;, r\u1ed3i h\u1ecfi l\u1ea1i &#8220;<i>Run ch\u01b0a<\/i>?&#8221;<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u01b0\u1eddi ng\u1ea5t. C\u00f3 l\u1ea7n, \u00f4ng h\u1ecfi &#8220;Ch\u1ecb n\u00f3i gi\u1ecdng H\u00e0 n\u1ed9i h\u1ea3?&#8221; T\u00f4i bi\u1ebft ngay \u0111\u00e3 g\u1eb7p &#8220;k\u1ef3 ph\u00f9ng \u0111\u1ecbch th\u1ee7&#8221;. C\u00f3 l\u1ebd \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 t\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c sinh vi\u00ean &#8220;qu\u1ed1c n\u1ed9i&#8221; trong Ban \u0110i\u1ec1u H\u00e0nh. T\u00f4i th\u00fa th\u1eadt: &#8220;C\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u1eefa. Ch\u1eafc gi\u1ecdng B\u1eafc di c\u01b0.&#8221;<\/p>\n<p>T\u00f4i \u00edt c\u00f3 d\u1ecbp g\u1eb7p tr\u1eeb phi \u00f4ng mu\u1ed1n g\u1eb7p ai \u0111\u00f3, c\u1ea7n t\u00f4i ki\u1ebfm d\u00f9m, nh\u01b0ng nh\u1eefng l\u1ea7n g\u1eb7p ng\u1eafn ng\u1ee7i cho th\u1ea5y l\u00fd do \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh vi\u00ean t\u1ea1i Ph\u00e1p: lu\u00f4n lo l\u1eafng cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u00d4ng mu\u1ed1n t\u00f4i, &#8220;li\u00ean l\u1ea1c vi\u00ean l\u1ea1nh l\u00f9ng, l\u1ea1c l\u00f5ng, l\u1ebb loi, l\u00e2u l\u00e2u \u0111i l\u1ea1c&#8221;, ho\u1eb7c b\u1ea5t c\u1ee9 sinh vi\u00ean n\u00e0o, kh\u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb l\u1ea1c l\u00f5ng hay l\u1ebb loi, v\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ai c\u0169ng tho\u1ea3i m\u00e1i \u1edf \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng nh\u01b0 \u00f4ng.<\/p>\n<p>R\u1ed3i n\u0103m 1986, t\u00f4i nghe tin \u00f4ng b\u1ecb Ch\u00ednh ph\u1ee7 C\u1ed9ng s\u1ea3n x\u1eed t\u1eed h\u00ecnh. \u00d4ng tr\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y 6.6.1980, gia nh\u1eadp l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u00f5 trang ch\u1ed1ng nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n C\u1ed9ng S\u1ea3n. B\u1ecb b\u1eaft ng\u00e0y 9.9.1984. B\u1ecb T\u00f2a \u00e1n Nh\u00e2n D\u00e2n T\u1ed1i Cao, Th\u00e0nh Ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh x\u00e9t x\u1eed trong phi\u00ean t\u00f2a t\u1eeb ng\u00e0y 14 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 12. 1984 t\u1ea1i S\u00e0i g\u00f2n v\u1ec1 t\u1ed9i &#8220;bi\u1ec7t k\u00edch l\u00e0m gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p&#8221; c\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u01b0 Mai V\u0103n H\u1ea1nh, L\u00ea Qu\u1ed1c Qu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 Th\u00e1i B\u1ea1ch. B\u1ecb tuy\u00ean \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh ng\u00e0y 18.12.1984. B\u1ecb h\u00e0nh quy\u1ebft c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i H\u1ed3 Th\u00e1i B\u1ea1ch v\u00e0 L\u00ea Qu\u1ed1c Qu\u00e2n ng\u00e0y 8.1.1985.<\/p>\n<p>M\u01b0\u01a1i n\u0103m sau, khi l\u00e0m Tr\u01b0\u1edfng \u1ee6y ban Nh\u00e0 V\u0103n B\u1ecb C\u1ea7m t\u00f9, Trung T\u00e2m V\u0103n b\u00fat Vi\u1ec7t Nam H\u1ea3i ngo\u1ea1i, c\u00f3 th\u00eam ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n, t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u1ed1 h\u1ecfi anh ch\u1ecb em b\u00ean Ph\u00e1p hay t\u00ecm trong c\u00e1c b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o nh\u00e2n quy\u1ec1n v\u1ec1 c\u00e1i ch\u1ebft t\u1ea1i ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng nh\u01b0 sau \u0111\u00f3 c\u1ee7a \u00f4ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y g\u00ec h\u01a1n.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 v\u0103n\/k\u00fd gi\u1ea3 Oliver Todd, d\u00e0nh t\u1eb7ng cu\u1ed1n <i>Th\u00e1ng t\u01b0 t\u00e0n nh\u1eabn-1975\/ S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a S\u00e0i g\u00f2n<\/i> (<i>Cruel Avril<\/i>&#8211; <i>1975\/ La Chute de Saigon<\/i>) cho Chantal Charpentier v\u00e0 t\u01b0\u1edfng nh\u1edb Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image020-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image020\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image020_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image020\" width=\"302\" height=\"338\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">&#8220;<em>A la m\u00e9moire de Tran Van Ba, pour Chantal Charpentier&#8221;<br \/>\n<\/em>Oliver Todd, <em>Cruel Avril- 1975\/ La Chute de Saigon<\/em><br \/>\nNh\u00e0 Xu\u1ea5t b\u1ea3n Robert Laffont, Paris, 1987<\/p>\n<p>\u00d4ng d\u00e0nh 3 trang trong ch\u01b0\u01a1ng cu\u1ed1i &#8220;&#8216;\u0110\u1ed9i \u0111\u00e1 v\u00e1 tr\u1eddi&#8217;\/<i>Casser de cailloux pour recourdre de ciel<\/i>&#8221; thu\u1eadt l\u1ea1i qu\u00e3ng 5 n\u0103m, t\u1eeb th\u00e1ng 4.1975 t\u1edbi th\u00e1ng 6.1980 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 t\u1ea1i Mi\u1ec1n Nam. T\u1ea1i bi\u00ean gi\u1edbi Th\u00e1i Lan, Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 n\u1eeda vui n\u1eeda r\u1ea7u r\u1ea7u, t\u00e2m s\u1ef1 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi anh Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00f2ng t\u1edbi th\u0103m: &#8220;Em \u0111ang \u0111\u1ed9i \u0111\u00e1 v\u00e1 tr\u1eddi.&#8221; (trang 426, s\u0111d). Kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ee9c h\u00ecnh n\u00e0o cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 b\u1ecb d\u1eabn ra ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng. Ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ee9c h\u00ecnh ch\u1ee5p c\u1ea3nh \u00f4ng v\u00e0 b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng t\u00f9 \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0nh m\u00f3ng ng\u1ef1a v\u00ec t\u1ed9i &#8220;bi\u1ec7t k\u00edch gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p&#8221;.<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp nh\u00ecn th\u1ea5y b\u1ee9c \u1ea3nh. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o t\u00f9 m\u00e0u \u0111en. \u00d4ng \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai t\u1eeb tr\u00e1i qua, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p nh\u1ea5t, t\u00f3c h\u00f3i h\u01a1n m\u1ed9t ch\u00fat, v\u1ebb m\u1eb7t tr\u1ea7m ng\u00e2m nh\u01b0ng kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i. Kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c x\u00e1c th\u1ef1c \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o. C\u0169ng theo Oliver Todd, \u0110\u1ea1i s\u1ee9 H\u1ed3 V\u0103n L\u00e2u t\u1eeb ch\u1ed1i ti\u1ebfp b\u00e0 th\u00e2n m\u1eabu Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1.<\/p>\n<p>Hai sinh vi\u00ean th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn c\u00f9ng c\u00f3 l\u00fac c\u01b0 ng\u1ee5 t\u1ea1i Paris tr\u01b0\u1edbc 1975 v\u00e0 c\u00f9ng tr\u1edf v\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam sau 1975. Tr\u1ea7n V\u0103n B\u00e1 th\u00e0nh huy\u1ec1n tho\u1ea1i. T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp th\u00e0nh&#8230;T\u00f4n Th\u1ea5t L\u1eadp, m\u1ed9t ch\u00fa d\u1ebf t\u00e0n h\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1ec9 non b\u00e0i ca ch\u1ed1ng \u0111\u00e0n \u00e1p. M\u00e0u \u0111\u1ecf nhu\u1ed9m m\u00e1u v\u00e0 l\u1eeda c\u1ee7a tr\u1ea1i c\u1ea3i t\u1ea1o, c\u1ee7a nh\u1eefng chuy\u1ebfn v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean, c\u1ee7a n\u1ea1n \u0111\u00f3i ngay t\u1ea1i S\u00e0i g\u00f2n trong th\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e1i hi\u1ec7n nh\u01b0 lo\u1ea1t tranh bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng b\u1eafp th\u1ecbt c\u00f9ng qu\u1ea3 \u0111\u1ea5m trong tranh B\u1eedu Ch\u1ec9 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong Mi\u1ec1n Nam t\u1ef1 do. M\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea5u tranh &#8220;ch\u1ed1ng \u0110\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9 v\u00e0 Ng\u1ee5y&#8221; \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ecfa thi\u00eau b\u1eb1ng ch\u00ednh ng\u1ecdn l\u1eeda v\u00e0 s\u1ee9c lao \u0111\u1ed9ng v\u00f4 \u00edch c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p><b> C. \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i: <i>Mu\u1ed1n h\u00f2a gi\u1ea3i ph\u1ea3i s\u00f2ng ph\u1eb3ng v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9<\/i><\/b><b><\/b><\/p>\n<p>T\u00f4i s\u1ebd k\u1ebft th\u00fac ph\u1ea7n n\u00e0y v\u1edbi \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i, m\u1ed9t thanh ni\u00ean xem ra &#8220;th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1eadc trung&#8221;, tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh trong x\u00e3 h\u1ed9i Mi\u1ec1n Nam, tr\u1eeb chi\u1ec1u cao l\u00e0 kh\u00f4ng &#8220;b\u1eadc trung&#8221; ch\u00fat n\u00e0o. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con trai c\u1ee7a m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh trung l\u01b0u ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc di c\u01b0 v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>T\u00f4i c\u00f2n nh\u1edb, trong nh\u00f3m b\u1ea1n h\u1eefu t\u1eeb nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng Trung h\u1ecdc c\u00f4ng t\u01b0, l\u00fac n\u00e0o \u00f4ng c\u0169ng t\u1ebf nh\u1ecb v\u00e0 h\u00e0o ph\u00f3ng. Nh\u1edd \u00f4ng, t\u00f4i m\u1edbi bi\u1ebft v\u00e0 tham d\u1ef1 Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Sinh Ho\u1ea1t H\u00e8 73. Nh\u1eadn t\u00f4i v\u00e0o c\u00f9ng Kh\u1ed1i Li\u00ean L\u1ea1c, t\u00f4i hi\u1ec3u \u00f4ng mu\u1ed1n che ch\u1edf cho c\u00f4 b\u1ea1n h\u01a1i nh\u00fat nh\u00e1t. Ngay t\u1eeb h\u1ed3i \u0111\u00f3, m\u1edbi h\u01a1n m\u01b0\u1eddi ch\u00edn \u0111\u00f4i m\u01b0\u01a1i, \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u00edn ch\u1eafn, m\u1ed9t lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng v\u1edbi t\u00e0i \u0103n n\u00f3i ho\u1ea1t b\u00e1t, th\u00eam t\u00e1c phong nghi\u00eam ch\u1ec9nh, r\u1ea5t nghi\u00eam ch\u1ec9nh.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image022-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image022\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image022_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image022\" width=\"202\" height=\"376\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">&#8220;<i>Sinh vi\u00ean xin l\u01b0u b\u00fat k\u1ef7 ni\u1ec7m<\/i>&#8220;<br \/>\nTrung T\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 Quang Tr\u01b0\u1edfng vi\u1ebft v\u00e0i gi\u00f2ng &#8220;l\u01b0u b\u00fat ng\u00e0y xanh&#8221;t\u1eb7ng \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i, m\u1ed9t trong nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean tham d\u1ef1 xin \u00f4ng &#8220;<i>l\u01b0u b\u00fat k\u1ef7 ni\u1ec7m<\/i>&#8220;<br \/>\nB\u00e3i Ti\u00ean Sa, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, th\u00e1ng 8.1973 <br \/>\n<i>K\u1ef7 y\u1ebfu<\/i>, trang 61-T\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i<\/p>\n<p>Tuy l\u00e0 \u0111\u1ed3ng Tr\u01b0\u1edfng Kh\u1ed1i, \u00f4ng b\u1eadn r\u1ed9n h\u01a1n t\u00f4i nhi\u1ec1u, m\u1ed9t th\u1ee9 &#8220;th\u1ee7 l\u00e3nh&#8221; kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ee9c v\u00ec ki\u00eam tr\u00e1ch nhi\u1ec7m h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ea3 \u0111o\u00e0n. Chi\u1ec1u cao qu\u00e1 kh\u1ed5 c\u00e0ng l\u00e0m \u00f4ng n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n. C\u00e1c cu\u1ed9c du h\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i th\u01b0\u1eddng nh\u1eafm t\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m qu\u00e2n s\u1ef1 nh\u01b0 Tr\u01b0\u1eddng V\u00f5 b\u1ecb Qu\u1ed1c gia, Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Chi\u1ebfn tranh Ch\u00ednh tr\u1ecb hay \u0111\u1ed3n l\u00ednh. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd do t\u00f4i mu\u1ed1n tham d\u1ef1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u00e0y h\u1ea7u c\u00f3 d\u1ecbp ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1ef1 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u1ee7a Mi\u1ec1n Nam m\u1ed9t c\u00e1ch to\u00e0n v\u1eb9n h\u01a1n. Ch\u00fang t\u00f4i \u00ec \u1ea1ch tr\u00e8o l\u00ean \u0111\u1ed3i T\u00e0 Lu\u00f4ng c\u00f9ng v\u00e0i anh l\u00ednh h\u1ed9 t\u1ed1ng, ai c\u0169ng nhu\u1ed9m m\u1ed9t m\u00e0u b\u1ee5i \u0111\u1ecf nh\u1edd nh\u1edd. Chu\u1ea9n t\u01b0\u1edbng L\u00ea V\u0103n Th\u00e2n th\u00ecnh l\u00ecnh xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u1eb1ng tr\u1ef1c th\u0103ng, b\u1ed9 qu\u00e2n ph\u1ee5c kh\u00f4ng g\u1ee3n m\u1ed9t h\u1ea1t b\u1ee5i, th\u1eb3ng n\u1ebfp nh\u01b0 v\u1eeba l\u1ea5y t\u1eeb ti\u1ec7m &#8220;h\u1ea5p t\u1ea9y n\u1ec9 s\u1eb9c&#8221;, \u0111\u00f4i gi\u1ea7y b\u1ed1t- \u0111\u1edd- s\u00f4 (bottes de saut) b\u00f3ng lo\u00e1ng &#8220;n\u1ea9y sao&#8221; (m\u01b0\u1ee3n ch\u1eef H\u1ed3 Tr\u01b0\u1eddng An).<\/p>\n<p>Tr\u00e1i l\u1ea1i, Trung t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 Quang Tr\u01b0\u1edfng, trong v\u00e0i l\u1ea7n t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p, c\u00f3 v\u1ebb phong tr\u1ea7n. \u00d4ng vui v\u1ebb m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1ea7m t\u0129nh, d\u00e8 d\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean, \u00e2n c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e1ch k\u00edn \u0111\u00e1o. T\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi, C\u00f3 khi n\u00e0o \u0111\u00e1m sinh vi\u00ean n\u00e1o nhi\u1ec7t hay b\u1ecdn tr\u1ebb nhi\u1ec7t huy\u1ebft h\u0103m h\u1edf nh\u01b0 ch\u00fang t\u00f4i g\u1ee3i \u00f4ng nh\u1edb \u0111\u1ebfn th\u1eddi hoa ni\u00ean <i>Tu\u1ed5i hoa h\u1ed3ng ki\u00eau h\u00e3nh c\u1ee7a ta \u01a1i!\/ T\u00ecnh \u0111\u00e3 h\u1eb9n \u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng n\u1eafng m\u1edbi<\/i> ? [\u0110inh H\u00f9ng].<\/p>\n<p>H\u1ed3i \u0111\u00f3, \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i v\u00e0 t\u00f4i c\u00f2n c\u00f3 d\u1ecbp th\u1ec9nh tho\u1ea3ng g\u1eb7p nhau qua ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n l\u00ednh \u0111\u00f3ng t\u1ea1i R\u1eebng S\u00e1c, s\u00e0o huy\u1ec7t Vi\u1ec7t C\u1ed9ng, ch\u1ec9 c\u00e1ch S\u00e0i g\u00f2n v\u00e0i ch\u1ee5c c\u00e2y s\u1ed1, n\u1ed5i ti\u1ebfng nguy hi\u1ec3m. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 ghi ch\u00e9p gi\u00fap t\u00f4i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn th\u00eam nhi\u1ec1u n\u1ebfp nh\u0103n tr\u00ean khu\u00f4n m\u1eb7t chi\u1ebfn tranh. T\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp nh\u00ecn s\u1eefng m\u1ed9t m\u1ea7u xanh th\u0103m th\u1eb3m ch\u1edd \u0111\u1ee3i b\u00ean d\u01b0\u1edbi chi\u1ebfc tr\u1ef1c th\u0103ng bay tr\u00ean s\u00f4ng L\u00f2ng T\u1ea3o, l\u00f2ng ng\u1ed5n ngang nh\u1eefng m\u1ed1i u t\u00ecnh. Ti\u1ebfng c\u00e1nh qu\u1ea1t, ti\u1ebfng gi\u00f3, b\u1ee9c th\u1ea3m n\u01b0\u1edbc b\u00ean d\u01b0\u1edbi t\u1ecfa ra r\u1ed3i h\u00fat l\u1ea1i khi phi c\u00f4ng b\u1ea5t ng\u1edd thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed9 cao, m\u1ed9t kh\u00f4ng gian r\u01b0ng r\u1ee9c kh\u00e9p v\u00e0o v\u00e0i m\u1ea1ng s\u1ed1ng gi\u1eefa mu\u00f4n tr\u00f9ng gi\u00f3 n\u01b0\u1edbc. Khi phi c\u00f4ng bay qu\u00e1 s\u00e1t m\u1eb7t th\u1ea3m n\u01b0\u1edbc, t\u00f4i c\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 c\u00fai xu\u1ed1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00fang tay v\u00e0o kh\u1ed1i l\u1ecfng di \u0111\u1ed9ng \u1ea5y. Sau n\u00e0y, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ecdc th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean l\u00e0 m\u1ed7i l\u1ea7n t\u00f4i b\u1ecb \u0111\u1ea9y v\u1ec1 kho\u1ea3ng xanh \u0111\u1ea7y ma l\u1ef1c \u1ea5y:<\/p>\n<p>&#8230;<em>Chi\u1ebfc tr\u1ef1c th\u0103ng bay l\u00e0 m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc<br \/>\nNh\u01b0 c\u01a1n m\u1ed9ng nhanh<br \/>\nPh\u00e1 Tam Giang, ph\u00e1 Tam Giang<br \/>\nB\u1edd b\u00e3i h\u1ed7n mang, d\u00f2ng b\u00e1t ng\u00e1t<br \/>\nC\u00e1t h\u00f4n m\u00ea, n\u01b0\u1edbc mi\u1ec7t m\u00e0i tr\u00f4i<br \/>\nNg\u00f3 xu\u1ed1ng c\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi l\u1ee1 b\u01b0\u1edbc<br \/>\nTr\u1eddi n\u01b0\u1edbc m\u00f4ng m\u00eanh, th\u00e2n nh\u1ecf nhoi<br \/>\nV\u00ec sao ng\u01b0\u01a1i t\u1edbi \u0111\u00e2y?<br \/>\nH\u1ee1i g\u00e3 c\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ed1t r\u00e9t, \u0111\u00f3i<br \/>\nX\u00edch l\u1eddi nguy\u1ec1n sinh B\u1eafc, t\u1eed Nam<br \/>\nV\u00ec sao ta t\u1edbi \u0111\u00e2y?<br \/>\nL\u00f2ng x\u00f3t xa, th\u00e2n x\u00e1c m\u1ecfi m\u00f2n&#8230;<\/p>\n<p>[<\/em>T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean<em>, Chi\u1ec1u tr\u00ean Ph\u00e1 Tam Giang]<\/em><\/p>\n<p>\u0110\u00eam 29.4. 1975, tr\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc x\u00e0 lan ch\u1edd ra bi\u1ec3n l\u1edbn, t\u00f4i th\u1ea7m c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho \u00f4ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n l\u00ednh. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb giam t\u1eeb 6 t\u1edbi 10 n\u0103m sau 1975.<\/p>\n<p>Sau 1975, t\u00f4i g\u1eb7p l\u1ea1i \u0110inh Quang Anh Th\u00e1i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u t\u1ea1i t\u00f2a so\u1ea1n m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o Vi\u1ec7t ng\u1eef t\u1ea1i Qu\u1eadn Cam.<\/p>\n<p><i>\u00d4i c\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng xa n\u1eeda \u0111\u1ecba c\u1ea7u,<br \/>\n<i>Ngh\u00ecn tr\u00f9ng k\u1ef7 ni\u1ec7m v\u1eabn theo nhau&#8230;<\/i> <\/i><\/p>\n<p>(Thanh Nam, <i>M\u01b0a \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch<\/i>)<\/p>\n<p>Theo ti\u1ec3u s\u1eed tr\u00ean c\u00e1c cu\u1ed1n <i>K\u00fd<\/i>, \u00f4ng gia nh\u1eadp <i>M\u1eb7t tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c Ti\u1ebfn b\u1ed9<\/i>, ph\u1ed5 bi\u1ebfn t\u1edd b\u00e1o <i>To\u00e0n d\u00e2n V\u00f9ng d\u1eady<\/i> sau 1975. \u00d4ng b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0o th\u00e1ng 3. 1978 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u00e0o th\u00e1ng 2.1984. V\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n th\u00e1ng 6. 1984. Sang Hoa K\u1ef3, \u00f4ng l\u00e0m nhi\u1ec1u ngh\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc khi tham d\u1ef1 gi\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u00e0i truy\u1ec1n thanh t\u1edbi tu\u1ea7n b\u00e1o hay nh\u1eadt b\u00e1o. Ch\u1ee9c v\u1ee5 cu\u1ed1i l\u00e0 Ph\u1ee5 t\u00e1 Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c C\u00f4ng ty Nh\u1eadt b\u00e1o <i>Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t<\/i>.<\/p>\n<p>Trong h\u01a1n 25 n\u0103m h\u00e0nh ngh\u1ec1, \u0111i nhi\u1ec1u g\u1eb7p nhi\u1ec1u, \u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbp ph\u1ecfng v\u1ea5n hay quen bi\u1ebft nh\u00e2n v\u1eadt trong ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i Mi\u1ec1n B\u1eafc v\u00e0 Mi\u1ec1n Nam trong n\u01b0\u1edbc hay ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng k\u00fd gi\u1ea3 ti\u00ean phong ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ph\u1ea7n tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Thu H\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 S\u0129 Phu&#8230; \u00d4ng d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tin c\u1eady c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ea1i \u0110\u00f4ng \u00c2u, c\u00e1c xa nh\u00e2n (t\u1ef5 n\u1ea1n hay tr\u1ed1n \u0111i qua mi\u1ec1n t\u1ef1 do b\u1eb1ng xe l\u1eeda) hay t\u01b0\u1eddng nh\u00e2n (v\u01b0\u1ee3t t\u01b0\u1eddng B\u00e1 Linh khi b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng n\u00e0y b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5) \u0111\u1ec3 vi\u1ebft ph\u00f3ng s\u1ef1 v\u1ec1 h\u1ecd.<\/p>\n<p>T\u1eeb 2018 \u0111\u1ebfn 2021, \u00f4ng \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n 3 cu\u1ed1n <i>K\u00fd<\/i>, t\u1ed5ng c\u1ed9ng h\u01a1n 700 trang. <\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image024-2.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border: 0px currentcolor; margin-right: auto; margin-left: auto; float: none; display: block; background-image: none;\" title=\"clip_image024\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/clip_image024_thumb-2.jpg\" alt=\"clip_image024\" width=\"289\" height=\"371\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p>\u0110\u1ed9c gi\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed3ng \u00fd hay kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ecfng v\u1ea5n ho\u1eb7c c\u00e1c b\u00e0i t\u1ef1a b\u1ea1t, nh\u01b0ng t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng ph\u1ea7n t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u00e0 kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 tin c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t tinh t\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb t\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, \u0111i t\u00f9 nhi\u1ec1u n\u0103m, c\u00f3 l\u00fac b\u1ecb giam chung v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 H\u1ed5 H\u1eefu T\u01b0\u1eddng, c\u00e0ng khi\u1ebfn 3 cu\u1ed1n <i>K\u00fd<\/i> c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n dung, \u0111\u00f4i khi ph\u1ee9c t\u1ea1p, c\u1ee7a nhi\u1ec1u nh\u00e2n v\u1eadt xu\u1ea5t th\u00e2n v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb hai mi\u1ec1n Nam B\u1eafc m\u1ed9t c\u00e1ch c\u00f4ng b\u1eb1ng. S\u1ef1 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3. M\u1ed9t trong nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng kh\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 gi\u00fap ho\u00e0n th\u00e0nh cu\u1ed1n <i>Tuy\u1ec3n t\u1eadp Th\u01a1<\/i>, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean.<\/p>\n<p>V\u1ec1 h\u01b0u, \u00f4ng v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 hi\u1ec7n b\u00ecnh lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Vi\u1ec7t Nam c\u00f9ng Th\u1ebf gi\u1edbi trong <i>C\u00e2u chuy\u1ec7n trong ng\u00e0y<\/i>, m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00e1t h\u00ecnh tr\u00ean You Tube c\u00f9ng s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c c\u1ee7a Nh\u00e0 S\u00e1ch T\u1ef1 L\u1ef1c.<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi tr\u00f4i \u0111i, khi nhanh, l\u00fac ch\u1eadm. T\u1eeb thu\u1edf xu\u00e2n xanh cho t\u1edbi l\u00fac <i>Tuy\u1ebft s\u01b0\u01a1ng nhu\u1ed1m n\u1eeda m\u00e1i \u0111\u1ea7u hoa r\u00e2m<\/i> (Nguy\u1ec5n Du, <i>Truy\u1ec7n Ki\u1ec1u<\/i>), th\u1ebf h\u1ec7 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u01b0\u1edbc tr\u00ean nhi\u1ec1u chi\u1ebfc c\u1ea7u g\u1eadp gh\u1ec1nh c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi \u0111ang v\u00e0 sau tao lo\u1ea1n. T\u00f4i tr\u00edch d\u1eabn m\u1ed9t ph\u1ea7n ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u00ednh ph\u1ee7 C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam n\u1ebfu h\u1ecd mu\u1ed1n &#8220;h\u00f2a h\u1ee3p h\u00f2a gi\u1ea3i d\u00e2n t\u1ed9c&#8221; nh\u00e2n Ng\u00e0y 30 Th\u00e1ng 4:<\/p>\n<blockquote>\n<p>[&#8230;] Sau khi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc chia \u0111\u00f4i r\u1ed3i, c\u00e1c \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c tr\u1eadn \u0111\u00e1nh g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;gi\u1ea3i ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam&#8221;. Bao nhi\u00eau \u0111\u1ed3ng b\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ebft oan khu\u1ea5t trong tr\u1eadn M\u1eadu Th\u00e2n do c\u00e1c \u00f4ng[&#8230;] Trong tr\u1eadn \u0111\u00e1nh 1972, \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 b\u1ecf phi\u1ebfu b\u1eb1ng ch\u00e2n ch\u1ecdn t\u1ef1 do[&#8230;] C\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 k\u00e9o ph\u00e1o b\u1eafn v\u00e0o \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi t\u1ef5 n\u1ea1n \u0111\u00f3[&#8230;] R\u1ed3i sau n\u0103m 1975, c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u1eeba c\u1ea3 m\u1ed9t Mi\u1ec1n Nam, bao nhi\u00eau tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u1ea5t tu\u1ed5i tr\u1ebb, ti\u00eau t\u00e1n cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, gia \u0111\u00ecnh tan n\u00e1t t\u1ea1i nh\u1eefng tr\u1ea1i c\u1ea3i t\u1ea1o c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng; r\u1ed3i bao nhi\u00eau \u0111\u1ed3ng b\u00e0o m\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ea1y ra bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ebd s\u1ed1ng. Cao \u1ee6y T\u1ef5 N\u1ea1n Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c n\u00f3i c\u00f3 n\u1eeda tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u00ean bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111ang s\u1ed1ng hi\u1ec7n nay [&#8230;] \u0110\u1ec3 r\u1ed3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc b\u1ea3o r\u1eb1ng C\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Vi\u1ec7t n\u00ean qu\u00ean \u0111i ng\u00e0y 30\/4, \u0111\u1eebng g\u1ecdi n\u00f3 l\u00e0 <i>Ng\u00e0y Qu\u1ed1c H\u1eadn<\/i> n\u1eefa, \u0111\u1eebng g\u1ecdi l\u00e0 <i>Th\u00e1ng T\u01b0 \u0110en<\/i> n\u1eefa.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng! Kh\u00f4ng bao gi\u1edd!<\/p>\n<p>C\u00e1c \u00f4ng ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i t\u1edbi ch\u1eef h\u00f2a h\u1ee3p h\u00f2a gi\u1ea3i d\u00e2n t\u1ed9c th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00e1c \u00f4ng b\u00e0 \u0111ang l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 hi\u1ec7n nay ph\u1ea3i s\u00f2ng ph\u1eb3ng v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u00e1i \u0111\u00e3. Ng\u00e0y n\u00e0o qu\u00e1 kh\u1ee9 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00f2ng ph\u1eb3ng, oan khi\u00ean c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft t\u1ee9c t\u01b0\u1edfi trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn v\u1eeba qua, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng b\u1ed9 \u0111\u1ed9i, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00e1n b\u1ed9 b\u1ecb c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u1ea9y v\u00e0o chi\u1ebfn tranh Mi\u1ec1n Nam, v\u00ec c\u00e1c \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi h\u1ecd, c\u00e1c \u00f4ng l\u1eeba m\u1ecb h\u1ecd, c\u00e1c \u00f4ng che m\u1eaft h\u1ecd r\u1eb1ng Mi\u1ec1n Nam \u0111ang b\u1ecb r\u00ean xi\u1ebft d\u01b0\u1edbi g\u1ecdng k\u1ec1m \u0110\u1ebf qu\u1ed1c M\u1ef9 v\u00e0 &#8216;\u0111\u00e1m Ng\u1ee5y tay sai&#8217;. Cho \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ed3ng b\u00e0o Mi\u1ec1n B\u1eafc \u0111i v\u00e0o trong Nam r\u1ed3i h\u1ecd m\u1edbi th\u1ea5y[&#8230;].<\/p>\n<p>\u0110\u1ecdc \u0111i, ch\u00ednh c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u1ecdc \u0111i! C\u00e1c \u00f4ng \u0111\u1ecdc th\u1ea5y nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n trong \u0110\u1ea3ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng v\u1ec1 c\u00e1i s\u1ef1 \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a h\u1ecd v\u00ec \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1c \u00f4ng l\u1eeba m\u1ecb. V\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 n\u00f3i g\u00ec khi nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u1ed3ng b\u00e0o trong Nam?[&#8230;] C\u00e1 nh\u00e2n t\u00f4i, h\u00f4m nay l\u00e0 ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 4, d\u00e2n t\u1ed9c ch\u00fang ta \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh. Kh\u00f4ng ai mu\u1ed1n chi\u1ebfn tranh h\u1ebft [&#8230;] nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam c\u1ee9 c\u00fai \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng n\u1eefa khi t\u1eadp th\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o h\u1ecd kh\u00f4ng d\u00e1m s\u00f2ng ph\u1eb3ng v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9&#8230;&#8221; [\u0110inh Quang Anh Th\u00e1i, &#8220;Mu\u1ed1n h\u00f2a gi\u1ea3i ph\u1ea3i s\u00f2ng ph\u1eb3ng v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9&#8221;, ng\u00e0y 21.4.2021 https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=br9vN-ZcEl4]<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Ph\u1ea3i ch\u0103ng ng\u01b0\u1eddi ra \u0111i th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 t\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00ec h\u1ecd ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1eebng \u0111\u00f3? Kh\u00f4ng h\u1eb3n. T\u00f4i ngh\u0129 qu\u00e1 kh\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi m\u1ed9t th\u1ee9 c\u1ee7a h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa cho ng\u01b0\u1eddi tho\u00e1t th\u00e2n may m\u1eafn, nh\u01b0 m\u1ed9t r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u l\u00e2u l\u00e2u mang ra ng\u1eafm ngh\u00eda h\u00f2ng t\u1ef1 an \u1ee7i. Tuy th\u1ebf, ch\u00ednh v\u00ec r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u n\u00ean c\u00f3 k\u1ebb b\u00e8n vu cho \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00e0ng m\u00e3 m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng &#8220;s\u00f2ng ph\u1eb3ng&#8221;. \u0110\u1ed1i l\u1ea1i, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng t\u1ef5 n\u1ea1n, t\u1eebng li\u1ec1u m\u1ea1ng v\u1edbi c\u01a1n s\u00f3ng d\u1eef Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng hay bi\u00ean gi\u1edbi h\u00e3i h\u00f9ng, s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c, qua con ch\u00e1u c\u1ee7a h\u1ecd, ghi l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed c\u00f9ng v\u1edbi r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u \u1ea5y.<\/p>\n<p><em>(C\u00f2n ti\u1ebfp)<\/em><\/p>\n<p><em>___________________________________<br \/>\n<\/em><strong>Ch\u00fa th\u00edch<\/strong><\/p>\n<p>3. &#8220;<i>Buc tho cua ong Joseph Marie Ho Hue Ba goi qui vi linh muc, tu si, va anh chi em tin do cong giao trong mien Nam Vietnam nhan ngay Chua giang sinh lan thu 1962<\/i>, 23127065001. 01 January 1962, Box 27, Folder 065, Douglas Pike Collection: Unit 05 &#8211; National Liberation Front, Vietnam Center and Sam Johnson Vietnam Archive, Texas Tech University, <a href=\"https:\/\/www.vietnam.ttu.edu\/virtualarchive\/items.php?item=23127065001\">https:\/\/www.vietnam.ttu.edu\/virtualarchive\/items.php?item=23127065001<\/a>, Accessed 19 Aug 2022.&#8221;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00f4i ngh\u0129 qu\u00e1 kh\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi m\u1ed9t th\u1ee9 c\u1ee7a h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa cho ng\u01b0\u1eddi tho\u00e1t th\u00e2n may m\u1eafn, nh\u01b0 m\u1ed9t r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u l\u00e2u l\u00e2u mang ra ng\u1eafm ngh\u00eda h\u00f2ng t\u1ef1 an \u1ee7i. Tuy th\u1ebf, ch\u00ednh v\u00ec r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u n\u00ean c\u00f3 k\u1ebb b\u00e8n vu cho \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00e0ng m\u00e3 m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f4ng &#8220;s\u00f2ng ph\u1eb3ng&#8221;. \u0110\u1ed1i l\u1ea1i, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng t\u1ef5 n\u1ea1n, t\u1eebng li\u1ec1u m\u1ea1ng v\u1edbi c\u01a1n s\u00f3ng d\u1eef Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng hay bi\u00ean gi\u1edbi h\u00e3i h\u00f9ng, s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c ghi l\u1ea1i l\u1ecbch s\u1eed c\u00f9ng v\u1edbi r\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u b\u00e1u \u1ea5y.<\/p>\n","protected":false},"author":1249,"featured_media":74914,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,9,25,8,181,190],"tags":[],"class_list":["post-74937","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-nghien-cuu","category-nhan-dinh","category-phe-binh","category-tu-lieu","category-van-hoc-mien-nam-viet-nam-1954-1975"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1249"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=74937"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74947,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/74937\/revisions\/74947"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/74914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=74937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=74937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=74937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}