{"id":67731,"date":"2021-02-26T09:10:00","date_gmt":"2021-02-26T09:10:00","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=67731"},"modified":"2022-02-21T02:34:46","modified_gmt":"2022-02-21T02:34:46","slug":"tu-luc-van-don-van-hoc-v-cch-mang-15","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/67731\/tu-luc-van-don-van-hoc-v-cch-mang-15","title":{"rendered":"T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o&agrave;n: V\u0103n h\u1ecdc v&agrave; C&aacute;ch m\u1ea1ng (15)"},"content":{"rendered":"<p align=\"center\">&nbsp;<\/p>\n<p><strong><\/strong> <\/p>\n<p align=\"center\"><strong><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Nguyn-Tng-Memoir-cover.jpg\" rel=\"lightbox[67731]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Memoir cover\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Memoir cover\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Nguyn-Tng-Memoir-cover_thumb.jpg\" width=\"220\" height=\"350\"><\/a><\/strong><\/p>\n<p><strong><br \/>Tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng &#8211; Ph\u1ea7n II<br \/><\/strong><b>B\u1ea9y anh ch\u1ecb em Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng<\/b><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>S\u1edf d\u0129 ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n c\u00f3 h\u1ea5p l\u1ef1c l\u1edbn lao v\u1edbi \u0111\u1ed9c gi\u1ea3, v\u00ec, ngo\u00e0i t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 h\u1eadu thu\u1eabn b\u1eb1ng ch\u1ea5t li\u1ec7u l\u1ea5y ra t\u1eeb ch\u00ednh \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd: \u1edf Kh\u00e1i H\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh quy\u1ec1n qu\u00fd, \u0111a th\u00ea, m\u1eb9 gh\u1ebb, con ch\u1ed3ng. V\u00e0 \u1edf Nh\u1ea5t Linh l\u00e0 nh\u00e0 ngh\u00e8o, c\u00e1c con ph\u1ea3i t\u1ef1 h\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00e2n, l\u00e0 bi k\u1ecbch m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u, tr\u1ecdng nam khinh n\u1eef v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e2n chia giai c\u1ea5p trong ch\u00ednh gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng. <\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, t\u00ecm hi\u1ec3u gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00ecm hi\u1ec3u cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh quy\u1ebft li\u1ec7t c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i nh\u1eefng x\u1ea5u xa trong x\u00e3 h\u1ed9i, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb gia \u0111\u00ecnh, trong t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc. <\/p>\n<p>Gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng c\u00f3 b\u1ea9y anh ch\u1ecb em. <\/p>\n<p><b>1- Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y<\/b>, con c\u1ea3, sinh n\u0103m 1903, t\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng. Sau khi \u0111\u1eadu b\u1eb1ng Cao ti\u1ec3u (t\u1ee9c Cao \u0111\u1eb3ng Ti\u1ec3u h\u1ecdc hay b\u1eb1ng Th\u00e0nh chung, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi b\u1eb1ng Trung H\u1ecdc sau n\u00e0y), \u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i d\u1eady h\u1ecdc \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u1eb9 nu\u00f4i c\u00e1c em. \u00d4ng Th\u1ee5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 n\u0103m 1926. <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, ng\u01b0\u1eddi em \u00fat vi\u1ebft v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3: <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Nh\u00e0 \u0111\u00f4ng anh em, anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n tr\u1ebb \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ra l\u00e0m gi\u00e1o vi\u00ean \u0111\u1ec3 chia \u0111\u1ee1 g\u00e1nh n\u1eb7ng trong gia \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n cung d\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c em \u0103n h\u1ecdc th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, anh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. T\u00f4i \u1edf v\u1edbi anh m\u1ea5y n\u0103m, trong khi t\u00f4i h\u1ecdc ti\u1ec3u h\u1ecdc t\u1ea1i huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec (&#8230;) nh\u1edd s\u1ef1 d\u1ea1y d\u1ed7 v\u00e0 s\u0103n s\u00f3c c\u1ee7a anh (&#8230;). \u1ede Th\u01b0 Tr\u00ec anh xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi vi\u00ean tri huy\u1ec7n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m tr\u00e1i, \u0111\u1ec3 chi\u1ec1u l\u00f2ng tay n\u00e0y. Khi c\u00e3i nhau, anh n\u00f3i \u0111\u1ed9p v\u00e0o m\u1eb7t h\u1eafn: &#8220;Th\u1eb1ng \u0111\u1ebfch n\u00e0o c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eb1ng n\u00e0o&#8230; v\u00e0 ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau, anh b\u1ecb nha H\u1ecdc ch\u00ednh \u0111\u1ed5i \u0111i B\u1eafc C\u1ea1n.<\/i> <\/p>\n<p><i>Trong th\u1eddi gian n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a anh \u1edf l\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00fac sinh con \u0111\u1ea7u l\u00f2ng \u0111\u1ebb kh\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ebft c\u1ea3 m\u1eb9 l\u1eabn con <\/i>[theo Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, th\u00ec con ch\u1ebft ba th\u00e1ng sau m\u1eb9]<i> trong khi anh c\u00f2n \u1edf xa tr\u00ean m\u1ea1n ng\u01b0\u1ee3c. L\u00fac anh v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u00ec ch\u1ecb C\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n c\u1ea5t xong r\u1ed3i. Tuy c\u00f2n b\u00e9 nh\u01b0ng t\u00f4i c\u0169ng c\u1ea3m th\u1ea5y anh \u0111au th\u01b0\u01a1ng v\u00f4 h\u1ea1n. T\u00f4i h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi anh, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u00ec trong nh\u00e0 b\u1ea5t ho\u00e0 v\u1edbi t\u1ea5n k\u1ecbch m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u bi \u0111\u00e1t. H\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 ch\u1ecb \u0111\u00e3 mang c\u1ea3 c\u00e1i oan \u1ee9c xu\u1ed1ng su\u1ed1i v\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb d\u00e2u hi\u1ec1n l\u00e0nh \u00edt n\u00f3i c\u1ee7a t\u00f4i. L\u00fac c\u00f2n s\u1ed1ng ch\u1ecb ch\u1ec9 bi\u1ebft ng\u1eadm ng\u00f9i m\u1ed9t m\u00ecnh.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn1_4652\" name=\"_ftnref1_4652\"><i><b>[1]<\/b><\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 bi k\u1ecbch \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch ghi l\u1ea1i tr\u00ean gi\u1ea5y: S\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u. S\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u1ea5t Linh ti\u1ec3u thuy\u1ebft ho\u00e1 trong <i>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t<\/i> sau n\u00e0y. <\/p>\n<p><i>&#8220;Trong cu\u1ed1n nh\u1eadt k\u00fd c\u1ee7a anh, ng\u1eabu nhi\u00ean t\u00f4i \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y h\u00e0ng ch\u1eef Ph\u00e1p: &#8220;me plonger dans l&#8217;\u00e9tude comme dans une mer de l&#8217;oubli&#8230;&#8221; (ta d\u1ea5n m\u00ecnh v\u00e0o h\u1ecdc t\u1eadp nh\u01b0 v\u00e0o m\u1ed9t b\u1ec3 c\u1ea3 l\u00e3ng qu\u00ean&#8230;)&#8221;. <\/i>Sau bi k\u1ecbch \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y d\u1ea5n m\u00ecnh t\u1ef1 h\u1ecdc, \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i, thi v\u00e0o ng\u1ea1ch c\u00f4ng ch\u1ee9c Ph\u00e1p, sau n\u00e0y l\u00e0m t\u1edbi ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c B\u01b0u \u0110i\u1ec7n.  <\/p>\n<p>N\u0103m 1930, b\u00e0 Nhu c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 l\u1ea7n th\u1ee9 hai cho \u00f4ng Th\u1ee5y, gia \u0111\u00ecnh gi\u1ea7u c\u00f3 nh\u1ea5t nh\u00ec \u1edf ph\u1ed1 h\u00e0ng Gai, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 r\u1ea5t \u0111\u1ea3m \u0111ang, bu\u00f4n b\u00e1n gi\u1ecfi. Gia \u0111\u00ecnh \u00f4ng Th\u1ee5y gi\u1ea7u sang. Vi\u1ec7c n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i h\u1ed1 chia c\u00e1ch s\u00e2u xa gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3 v\u00e0 c\u00e1c em. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch vi\u1ebft: <i>&#8220;Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00f4ng ch\u1ee9c kh\u00e1 gi\u1ea3 c\u1ee7a anh so v\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i l\u00e3ng m\u1ea1n c\u1ee7a c\u00e1c anh em kh\u00e1c, \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a s\u1ef1 c\u00e1ch bi\u1ec7t gi\u1eefa anh em. M\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1eb9 t\u00f4i th\u00ec nh\u01b0 kh\u00f3 xo\u00e1 nh\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng m\u00e2u thu\u1eabn, trong \u0111\u00f3 v\u1ea7n \u0111\u1ec1 m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u v\u1eabn c\u00f2n d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u00e1c. V\u00ec th\u1ebf c\u00f3 khi<\/i> <i>anh c\u0169ng bu\u1ed3n v\u00e0 t\u1ee9c. Anh gi\u1eadn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1m v\u1edbi anh. C\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n trong ng\u00e0y T\u1ebft, anh ch\u1ec9 v\u00e0o m\u1eb7t t\u00f4i m\u00e0 n\u00f3i: &#8220;C\u00f2n th\u1eb1ng n\u00e0y n\u1eefa, t\u00f4i \u0111\u00e3 nu\u00f4i n\u1ea5ng d\u1ea1y d\u1ed7 n\u00f3 m\u00e0 n\u00f3 c\u0169ng th\u1ebf c\u1ea3. (&#8230;) T\u1edbi nh\u1eefng n\u0103m 39-40, ch\u00fang t\u00f4i b\u01b0\u1edbc v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5u tranh, tuy anh kh\u00f4ng \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng g\u00ec \u0111\u1ebfn hay kh\u00f4ng can d\u1ef1 g\u00ec c\u1ea3 nh\u01b0ng t\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng trong th\u00e2m t\u00e2m anh, s\u1ef1 t\u00e1n th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00f2ng \u00e1i qu\u1ed1c.&#8221;<\/i> <a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn2_4652\" name=\"_ftnref2_4652\">[2]<\/a> <\/p>\n<p>Nh\u1eefng h\u00e0ng tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u00f3m t\u1eaft cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3, hi\u1ec3u t\u1ea1i sao \u00f4ng kh\u00f4ng tham d\u1ef1 v\u00e0o nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c em m\u00e0 c\u00f2n v\u1ebd l\u1ea1i bi k\u1ecbch c\u1ee7a <i>m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi, <\/i>\u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qua t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u1ea5t c\u00f4ng trong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i th\u1ed1i n\u00e1t t\u1eeb trong ra ngo\u00e0i: nh\u00e0 ngh\u00e8o ph\u1ea3i ngh\u1ec9 h\u1ecdc s\u1edbm \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n ph\u1ee5 m\u1eb9 nu\u00f4i em. \u0110i d\u1ea1y h\u1ecdc b\u1ecb quan huy\u1ec7n s\u00e1ch nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i, b\u1ecb \u0111\u1ea7y l\u00ean B\u1eafc C\u1ea1n. \u1ede nh\u00e0 v\u1ee3 b\u1ecb c\u1ea3nh \u00e1p ch\u1ebf m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u. V\u1ee3 con ch\u1ebft. U\u1ea5t \u1ee9c, t\u1ef1 h\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u1eadp th\u00e2n. R\u1ed3i tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 gi\u1ea7u, quy\u1ec1n cao ch\u1ee9c tr\u1ecdng. B\u1ecb anh ch\u1ecb em l\u1ea1nh nh\u1ea1t: Cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p c\u0169ng n\u1eb1m trong gia \u0111\u00ecnh. B\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3, sau t\u1edbi ng\u01b0\u1eddi anh th\u1ee9 t\u01b0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long, qua l\u1eddi Th\u1ebf Uy\u00ean.  <\/p>\n<p>\u00d4ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y sinh c\u00e1c con: Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng H\u00f9ng, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Nguy\u1ec7t, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng L\u01b0u, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Nh\u1eadt, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Qu\u00fd, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb H\u1ed3ng, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u01b0\u1eddng. <\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n T\u01b0\u1eddng H\u00f9ng, c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m <i>Gi\u00f3 m\u00e1t<\/i>, do \u0110\u1eddi Nay in n\u0103m 1954 t\u1ea1i S\u00e0i g\u00f2n. T\u01b0\u1eddng H\u00f9ng c\u1ed9ng t\u00e1c \u0111\u1eafc l\u1ef1c v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh trong t\u1ea1p ch\u00ed <i>V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay.<\/i> \u00d4ng<i> <\/i>sang Ph\u00e1p du h\u1ecdc ng\u00e0nh ki\u1ebfn tr\u00fac, sau n\u00e0y th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 vi\u1ebft truy\u1ec7n ng\u1eafn g\u1eedi \u0111\u0103ng b\u00e1o V\u0103n \u1edf S\u00e0i G\u00f2n. T\u01b0\u1eddng H\u00f9ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 y\u1ebfu t\u00ednh v\u0103n ngh\u1ec7 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 Th\u1ea1ch Lam: v\u0103n th\u01a1 m\u1ed9ng c\u00f3 c\u1ea5u tr\u00fac th\u01a1, \u00fd l\u1ea1, nh\u1eadn x\u00e9t tinh vi, c\u1ea3m x\u00fac kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng \u00f4ng vi\u1ebft \u00edt, v\u00e0 vi\u1ebft r\u1ea5t t\u00e0i t\u1eed n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00e2u v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00f5 ng\u00e1ch \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u01a1i ra, \u0111\u1ecdc truy\u1ec7n \u00f4ng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c nh\u01b0 c\u00f2n dang d\u1edf, ch\u01b0a vi\u1ebft h\u1ebft.  <\/p>\n<p><b>2- Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u1ea9m<\/b>, sinh n\u0103m 1904 t\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng. Gi\u1ed1ng anh, \u0111\u1eadu b\u1eb1ng th\u00e0nh chung xong, \u00f4ng c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i d\u1ea1y h\u1ecdc \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm ti\u1ec1n gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u1eb9 nu\u00f4i c\u00e1c em. Sau \u00f4ng t\u1ef1 h\u1ecdc thi \u0111\u1ed7 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng cao \u0111\u1eb3ng canh n\u00f4ng, tr\u1edf th\u00e0nh k\u1ef9 s\u01b0 canh n\u00f4ng. <\/p>\n<p>Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u0103ng tr\u1ea7m: ba \u0111\u1eddi v\u1ee3. \u00d4ng ph\u1ea3i thuy\u00ean chuy\u1ec3n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i v\u00ec ngh\u1ec1 canh n\u00f4ng, nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd \u1edf S\u00e0i G\u00f2n nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u1ea3. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u1ea9m th\u00edch v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e0i \u0111\u0103ng Phong H\u00f3a, m\u1ea5y s\u1ed1 \u0111\u1ea7u, nh\u01b0: <i>Thomas Bata, nh\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1ea7y tr\u1ee9 danh m\u1edbi t\u1eeb tr\u1ea7n <\/i>(PH s\u1ed1 16, 6-10-32), truy\u1ec7n ng\u1eafn <i>B\u00edch Ch\u00e2u<\/i> (PH s\u1ed1 67, 6-10-33). <\/p>\n<p>\u00d4ng b\u1ecb b\u1ec7nh hen n\u1eb7ng. Cu\u1ed1i n\u0103m 1934, v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1eefa b\u1ec7nh, \u0111\u00fang d\u1ecbp Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ecbnh ra b\u00e1o <i>Ng\u00e0y Nay<\/i> c\u00f3 h\u00ecnh \u1ea3nh, b\u00e8n giao cho \u00f4ng l\u00e0m gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Ng\u00e0y Nay t\u1eeb s\u1ed1 1 (30-1-35) \u0111\u1ebfn s\u1ed1 5 (10-3-35). Nh\u01b0ng Ng\u00e0y Nay b\u1ecb l\u1ed7 l\u00e3 tr\u1ea7m tr\u1ecdng, c\u1ee9 ra \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i s\u1ed1 l\u1ea1i ph\u1ea3i ngh\u1ec9. Nh\u1ea5t Linh thay anh l\u00e0m gi\u00e1m \u0111\u1ed1c t\u1edd b\u00e1o, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u1ea9m tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi ngh\u1ec1 k\u1ef9 s\u01b0 canh n\u00f4ng. <\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian ph\u1ee5 tr\u00e1ch Ng\u00e0y Nay, \u00f4ng k\u00fd t\u00ean Minh Tr\u00fac, vi\u1ebft b\u00e0i <i>N\u1ec1n M\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam <\/i>(NN s\u1ed1 3, 20-2-35), nhi\u1ec7t t\u00ecnh gi\u1edbi thi\u1ec7u tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Victor Tardieu. Trong gia \u0111\u00ecnh, \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ti\u1ebfp s\u1ed1ng v\u1edbi d\u00e2n qu\u00ea nhi\u1ec1u h\u01a1n c\u1ea3, \u00f4ng vi\u1ebft b\u00e0i x\u00e3 lu\u1eadn <i>D\u00e2n qu\u00ea<\/i> (NN s\u1ed1 4, 1-3-35) c\u0169ng l\u00e0 b\u00e0i x\u00e3 lu\u1eadn \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean Ng\u00e0y Nay, t\u1ed1 gi\u00e1c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u1ee7 l\u1eadu, m\u00ea t\u00edn v\u00e0 kh\u1ed1n kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n qu\u00ea v\u00e0 \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi: &#8220;<i>C\u00f3 th\u1ec3 kh\u00e1c th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? H\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng m\u1ed9t \u0111\u1eddi \u0111\u00e1ng s\u1ed1ng h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?&#8221; <\/i>B\u00e0i n\u00e0y \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e0i ph\u00f3ng s\u1ef1 <i>Nh\u00e0 c\u1eeda Annam<\/i> c\u1ee7a Vi\u1ec7t Sinh (Th\u1ea1ch Lam), l\u00e0 hai b\u00e0i m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Nh\u00e0 \u00c1nh S\u00e1ng c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n sau n\u00e0y. <\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u1ea9m \u0111\u00e3 b\u1ecf b\u00e1o Ng\u00e0y Nay t\u1eeb s\u1ed1 6 (2-4-35), v\u00e0 theo l\u1eddi Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, \u00f4ng kh\u00f4ng d\u00ednh l\u00edu g\u00ec \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng; nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn n\u0103m 1947, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u1ea9m v\u1eabn b\u1ecb Vi\u1ec7t Minh b\u1eaft \u0111i m\u1ea5t t\u00edch. \u00d4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con trai duy nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng T\u00e2m, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0 n\u1ed9i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng. <\/p>\n<p><b><\/b> <\/p>\n<p><b>3- Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam<\/b> sinh ng\u00e0y 25-7-1906, t\u1ea1i huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. L\u00e0 ch\u1ee7 so\u00e1i T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. \u0110\u1ea3ng tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea3ng H\u01b0ng Vi\u1ec7t, \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t D\u00e2n Ch\u00ednh sau s\u00e1t nh\u1eadp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng. <\/p>\n<p>Th\u00edch v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nh\u1ecf, m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i \u0111\u00e3 t\u1eadp l\u00e0m th\u01a1. N\u0103m 16 tu\u1ed5i, c\u00f3 th\u01a1 \u0111\u0103ng b\u00e1o Trung B\u1eafc T\u00e2n V\u0103n, v\u00e0 n\u0103m 18 tu\u1ed5i, vi\u1ebft b\u00e0i <i>M\u1ea5y l\u1eddi b\u00ecnh lu\u1eadn v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng truy\u1ec7n Ki\u1ec1u,<\/i> k\u00fd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean Nam Phong s\u1ed1 79 (th\u00e1ng 1-1924). B\u00e0i n\u00e0y ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1eb7c s\u1eafc nh\u01b0ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t \u00fd l\u1ea1: n\u00ean l\u1ea5y truy\u1ec7n Ki\u1ec1u l\u00e0m m\u1eabu \u0111\u1ec3 vi\u1ebft v\u0103n qu\u1ed1c ng\u1eef:  <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Nh\u01b0ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i hay c\u1ee7a v\u0103n Ki\u1ec1u th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 k\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta ch\u1ec9 n\u00ean nh\u1eadn r\u1eb1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ki\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i m\u1eabu r\u1ea5t t\u1ed1t cho v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ng\u1eef, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m v\u0103n c\u0169ng n\u00ean theo c\u00e1ch l\u00e0m v\u0103n trong truy\u1ec7n Ki\u1ec1u, v\u00ec nh\u1eefng c\u00e2u th\u01a1 trong truy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m. T\u00f4i xin n\u00f3i quy\u1ebft m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u r\u1eb1ng: &#8220;Mong \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t quy\u1ec3n truy\u1ec7n n\u00e0o hay h\u01a1n truy\u1ec7n Ki\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9ng t\u01b0\u1edfng&#8221;. C\u00e1i tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 th\u01a1 qu\u1ed1c ng\u1eef <\/i>[qu\u1ed1c \u00e2m]<i> \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u00edch r\u1ed3i. C\u00e1i ph\u1ea7n ngang th\u00ec h\u1ecda may, c\u00e1i ph\u1ea7n h\u01a1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1eefa.<\/i> (Nam Phong s\u1ed1 79, trang 30).<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>N\u0103m 1923, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam \u0111\u1eadu b\u1eb1ng Cao Ti\u1ec3u (Th\u00e0nh chung), v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf T\u00e0i Ch\u00ednh, g\u1eb7p T\u00fa M\u1ee1, vi\u1ebft <i>Nho Phong<\/i> (1924), r\u1ed3i <i>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1<\/i> (1927). <\/p>\n<p>N\u0103m 1924, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam h\u1ecdc m\u1ed9t n\u0103m Y khoa r\u1ed3i b\u1ecf<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn3_4652\" name=\"_ftnref3_4652\">[3]<\/a>. <\/p>\n<p>N\u0103m 1925, \u00f4ng thi \u0111\u1ed7 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, kho\u00e1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, h\u1ecdc c\u00f9ng l\u1edbp v\u1edbi Nam S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Phan Ch\u00e1nh, L\u00ea Ph\u1ed5, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ec7, Mai Th\u1ee9&#8230; Nh\u1edd n\u0103m h\u1ecdc n\u00e0y m\u00e0 \u00f4ng c\u00f3 nh\u00f3m b\u1ea1n h\u1ecda s\u0129 v\u00e0 ki\u1ebfn tr\u00fac, sau n\u00e0y, h\u1ecd s\u1ebd h\u1ee3p t\u00e1c ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi Phong Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay, \u0111\u1ec3 v\u1ebd h\u00fd h\u1ecda tr\u00ean b\u00e1o v\u00e0 \u0111\u01b0a m\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. Ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y trong ch\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 thu\u1eadt \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nh\u00e0 \u00c1nh S\u00e1ng. <\/p>\n<p>Nh\u01b0ng ch\u1ec9 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam b\u1ecf tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt. Tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd, \u00f4ng cho bi\u1ebft: <i>&#8220;Mang gi\u00e1, c\u1ecd m\u00e0u, v\u1ec1 nh\u00e0 qu\u00ea v\u1ebd, t\u00f4i th\u1ea5y \u0111\u1eddi s\u1ed1ng d\u00e2n kh\u1ed5 qu\u00e1, t\u1ed1i t\u0103m qu\u00e1, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec cho l\u1edbp \u0111\u1ed3ng b\u00e0o \u1ea5y. M\u00e0 gi\u00e1, c\u1ecd, m\u00e0u kh\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ecf qua b\u00ean&#8221;.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn4_4652\" name=\"_ftnref4_4652\"><i><b>[4]<\/b><\/i><\/a><i><\/i> <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p>L\u00fd do b\u1ecf v\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft <i>T\u1ed1i t\u0103m! B\u00f9n l\u1ea7y n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng, <\/i>k\u00fd t\u00ean Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 Kh\u00e1i H\u01b0ng, in tr\u00ean Ng\u00e0y Nay n\u0103m 1936<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn5_4652\" name=\"_ftnref5_4652\">[5]<\/a>. <\/p>\n<p>N\u0103m 1925, \u00f4ng c\u01b0\u1edbi c\u00f4 Ph\u1ea1m Th\u1ecb Nguy\u00ean (1907-1981)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn6_4652\" name=\"_ftnref6_4652\">[6]<\/a>, nh\u00e0 b\u00e1n cau kh\u00f4 \u1edf ph\u1ed1 H\u00e0ng B\u00e8. <\/p>\n<p>B\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhu thu\u00ea nh\u00e0 \u1edf ph\u1ed1 C\u1ea7u G\u1ed7, g\u1ea7n \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi cho con: <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>\u0110\u00e1m c\u01b0\u1edbi xong, m\u1eb9 t\u00f4i l\u1ea1i \u0111i c\u00e2n g\u1ea1o c\u00f9ng c\u00e1c b\u00e0 b\u1ea1n. Anh Tam c\u0169ng th\u00f4i \u0111i l\u00e0m, xin v\u00e0o h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng Cao \u0110\u1eb3ng h\u1ed9i h\u1ecda. Ch\u1ecb Tam d\u1ecdn h\u00e0ng b\u00e1n cau ngay \u1edf nh\u00e0 (&#8230;) Anh C\u1ea3 t\u00f4i d\u1ea1y \u1edf Ph\u01b0\u1ee3ng Xuy\u00ean, anh hai v\u00e0o h\u1ecdc Canh N\u00f4ng, anh T\u01b0 h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng Lu\u1eadt. Ng\u00e0y ch\u1ee7 nh\u1eadt c\u00e1c anh m\u1edbi ra g\u1eb7p nhau. B\u00e0 n\u1ed9i v\u00e0 t\u00f4i ph\u1ee5 gi\u00fap ch\u1ecb Tam b\u00e1n cau (&#8230;) Cau kh\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ra, v\u1ecf cau v\u00e0ng x\u1ea5u tr\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1eb9p, ch\u1ecb t\u00f4i ph\u1ea3i x\u00e2y m\u1ed9t c\u00e1i l\u00f2 cho cau v\u00e0o, \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ed1t di\u00eam sinh d\u00f2ng d\u00e3 m\u1ed9t ng\u00e0y cho mi\u1ebfng cau tr\u1eafng ra. \u00d4i c\u00e1i m\u00f9i di\u00eam sinh t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i! <\/i>(Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 96).<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Gia c\u1ea3nh l\u00fac \u0111\u00f3 kh\u00e1 sung t\u00fac, \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf m\u00f4 t\u1ea3 nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>B\u00e0 n\u1ed9i gi\u00e0 y\u1ebfu v\u1eabn \u1edf tr\u00f4ng h\u00e0ng ph\u1ee5 v\u1edbi ch\u1ecb Tam. M\u1eb9 t\u00f4i c\u0169ng ngh\u1ec9 c\u00e2n g\u1ea1o v\u00ec anh T\u01b0 h\u1ecdc xong tr\u01b0\u1eddng Lu\u1eadt ra l\u00e0m s\u1edf kho b\u1ea1c n\u00ean b\u1eaft m\u1eb9 ngh\u1ec9 bu\u00f4n b\u00e1n cho kho\u1ebb. B\u00e0 thu\u00ea m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0 \u1edf H\u1eadu Gi\u00e1m<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn7_4652\" name=\"_ftnref7_4652\"><i><b>[7]<\/b><\/i><\/a><i> nh\u00e0 T\u00e2y hai t\u1eebng, \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea7u \u0111i\u1ec7n ch\u1ea1y H\u00e0 \u0110\u00f4ng, b\u00ean kia l\u00e0 V\u0103n Mi\u1ebfu (&#8230;) V\u1ec1 \u1edf v\u1edbi m\u1eb9 t\u00f4i l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 anh T\u01b0, anh Hai (l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m \u1edf s\u1edf C\u00f4ng N\u00f4ng) em S\u00e1u, em B\u1ea9y (&#8230;) Trong nh\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, anh T\u01b0 \u0111i l\u00e0m b\u1eb1ng xe nh\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o&#8230; c\u01a1m th\u00ec c\u00f3 b\u1ebfp n\u1ea5u (&#8230;) Gia \u0111\u00ecnh xum h\u1ecdp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai n\u0103m, anh T\u01b0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n. M\u1eb9 t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111i theo \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng th\u1ea5y anh T\u01b0 bu\u1ed3n n\u00ean cho em S\u00e1u \u0111i theo (&#8230;) \u0110\u01b0\u1ee3c \u00edt l\u00e2u sau, anh Hai c\u0169ng \u0111\u1ed5i v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n, sau l\u1ea5y v\u1ee3 \u1edf S\u00e0i G\u00f2n lu\u00f4n, nh\u01b0ng ch\u1ecb Hai l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc. Anh t\u00f4i thu\u00ea m\u1ed9t mi\u1ebfng \u0111\u1ea5t, l\u00e0m nh\u00e0 g\u1ed7, ba anh em v\u1ec1 \u1edf v\u1edbi nhau.<\/i> (Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 99-100).<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u1ede H\u00e0 N\u1ed9i, b\u00e0 Nhu thu\u00ea c\u0103n nh\u00e0 nh\u1ecf \u1edf \u0110\u1ed7 H\u1eefu V\u1ecb, m\u1ed7i th\u00e1ng 60 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 \u1edf v\u1edbi Th\u1ebf v\u00e0 B\u00e1ch. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 17-8-1926, b\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam sinh \u0111\u00f4i hai g\u00e1i \u0111\u1ea7u l\u00f2ng: Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kim Th\u01b0<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn8_4652\" name=\"_ftnref8_4652\">[8]<\/a> v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kim Thanh. B\u00e9 Thanh b\u1ecb r\u01a1i xu\u1ed1ng ao ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u1ed3i nh\u1ecf \u1edf C\u1ea9m Gi\u00e0ng<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn9_4652\" name=\"_ftnref9_4652\">[9]<\/a>. B\u00e0 Tam sinh 13 l\u1ea7n nh\u01b0ng ch\u1ec9 nu\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c 7<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn10_4652\" name=\"_ftnref10_4652\">[10]<\/a>. Sau khi ch\u1ed3ng \u0111i du h\u1ecdc Ph\u00e1p tr\u1edf v\u1ec1, b\u00e0 sinh c\u00e1c con: Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t (19-9-1931), Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tri\u1ec7u (15-11-1932), s\u1ebd l\u00e0 con nu\u00f4i Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch (6-10-1935), Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kim Thoa (5-3-1938)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn11_4652\" name=\"_ftnref11_4652\">[11]<\/a> v\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft (23-10-1940)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn12_4652\" name=\"_ftnref12_4652\">[12]<\/a>. <\/p>\n<p>Theo ti\u1ec3u s\u1eed Nh\u1ea5t Linh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd: <i>&#8220;V\u1ed1n t\u00ednh th\u00edch phi\u00eau l\u01b0u&#8221;,<\/i> n\u0103m 1926, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam v\u00e0o Nam, g\u1eb7p Tr\u1ea7n Huy Li\u1ec7u, V\u0169 \u00d0\u00ecnh Di \u0111\u1ecbnh c\u00f9ng l\u00e0m b\u00e1o, nh\u01b0ng v\u00ec Li\u1ec7u v\u00e0 Di d\u1ef1 \u0111\u00e1m tang Phan Chu Trinh [c\u1ee5 Phan m\u1ea5t ng\u00e0y 24-3-1926, tang l\u1ec5 ng\u00e0y 4-4-1926], \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam ch\u1ea1y sang Cao Mi\u00ean v\u1ebd tranh cho c\u00e1c v\u1ecb quan \u1edf Cao Mi\u00ean, ki\u1ebfm ti\u1ec1n \u0111i Ph\u00e1p. T\u01b0\u1eddng L\u00e2n c\u0169ng mu\u1ed1n \u0111i du h\u1ecdc c\u00f9ng v\u1edbi anh, nh\u01b0ng v\u00ec xin \u0111i h\u1ecdc ch\u1eef n\u00ean b\u1ecb b\u00e1c \u0111\u01a1n, c\u00f2n Tam xin h\u1ecdc ngh\u1ec1 ch\u1ee5p \u1ea3nh n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p nh\u1eadn<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn13_4652\" name=\"_ftnref13_4652\">[13]<\/a>. <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf vi\u1ebft:  <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>B\u00ean ch\u1ecb Tam th\u00ec anh Tam t\u00f4i b\u1ecf h\u1ecdc v\u1ebd, v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt th\u00e1ng, anh v\u1ec1 khoe v\u1edbi m\u1eb9 t\u00f4i l\u00e0 anh v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n r\u1ed3i \u0111i sang L\u00e0o v\u1ebd ph\u00f4ng cho r\u1ea1p h\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt ti\u1ec1n, anh xin ph\u00e9p m\u1eb9 t\u00f4i qua Ph\u00e1p, b\u00e0 b\u1ea3o qua b\u00ean \u0111\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea5y n\u0103m l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u00e2u \u0103n h\u1ecdc. Anh b\u00e0n l\u00e0 nghe n\u00f3i trong Hu\u1ebf c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i h\u1ed9i g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed9i Du h\u1ecdc B\u1ea3o tr\u1ee3, do c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u1eadp ra \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u c\u00e1c quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ho\u1eb7c c\u00e1c v\u1ecb c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc. V\u00ec v\u1eady c\u1ea3 nh\u00e0 lo gi\u1ea5y t\u1edd xin h\u1ecdc b\u1ed5ng, cho c\u1ea3 em S\u00e1u n\u1eefa. (&#8230;) Ch\u1ec9 c\u00f3 anh Tam \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n em S\u00e1u h\u1ecd n\u00f3i nh\u1ecf qu\u00e1 kh\u00f4ng n\u00ean cho \u0111i (&#8230;) M\u1ed9t th\u00e1ng \u0103n ti\u00eau b\u00ean Ph\u00e1p m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u1ea3i m\u1ea5t m\u1ed9t tr\u0103m s\u00e1u ch\u1ee5c \u0111\u1ed3ng. H\u1ed9i c\u1ea5p cho t\u00e1m m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n l\u1ea1i nh\u00e0 ph\u1ea3i lo l\u1ea5y. Ch\u1ecb Tam l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 hai con l\u1ea1i ph\u1ea3i ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng b\u00e0 n\u1ed9i n\u00ean m\u1eb9 kh\u00f4ng b\u1eaft ch\u1ecb lo n\u1eefa, ch\u1ec9 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng g\u1eedi th\u00eam m\u1ed9t \u00edt ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua s\u00e1ch v\u1edf qu\u1ea7n \u00e1o ho\u1eb7c g\u1eedi th\u1ee9c \u0103n sang. <\/i>(Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 104-105).<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf: <\/p>\n<p>B\u00e0 Nhu ki\u1ec3m so\u00e1t to\u00e0n di\u1ec7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u00e1c con, k\u1ec3 c\u1ea3 khi \u0111\u00e3 l\u1ea5y v\u1ee3, l\u00e0m g\u00ec c\u0169ng xin ph\u00e9p m\u1eb9.  <\/p>\n<p>B\u00e0 Tam ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ec3 ch\u1ed3ng t\u1ef1 do bay nh\u1ea9y: khi \u00f4ng v\u00e0o Nam \u0111\u1ecbnh l\u00e0m b\u00e1o, b\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 mang con \u0111\u1ea7u l\u00f2ng, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8-1926, b\u00e0 sinh \u0111\u00f4i, v\u1eeba coi c\u1eeda h\u00e0ng cau, v\u1eeba tr\u00f4ng nom b\u00e0 n\u1ed9i ch\u1ed3ng. R\u1ed3i khi ch\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 cho ph\u00e9p \u0111i du h\u1ecdc, b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c &#8220;mi\u1ec5n&#8221; vi\u1ec7c g\u1eedi ti\u1ec1n h\u00e0ng th\u00e1ng cho ch\u1ed3ng b\u00ean T\u00e2y ti\u00eau (v\u00ec n\u1eb7ng g\u00e1nh gia \u0111\u00ecnh?) <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam h\u1ecdc \u1edf Montpellier, c\u00f9ng tr\u1ecd m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1edbi Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn14_4652\" name=\"_ftnref14_4652\">[14]<\/a>. G\u1ea7n ba n\u0103m sau, \u0111\u1ed7 b\u1eb1ng c\u1eed nh\u00e2n v\u1eadt l\u00fd, \u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1i n\u0103m 1930. <\/p>\n<p>Ba m\u1eb9 con (b\u00e0 Nhu, Tam v\u00e0 Th\u1ebf) c\u00f9ng v\u1ec1 Hu\u1ebf t\u1ea1 \u01a1n c\u00e1c quan \u0111\u00e3 c\u1ea5p h\u1ecdc b\u1ed5ng, r\u1ed3i v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n th\u0103m anh Hai v\u00e0 anh T\u01b0, tr\u1edf ra H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00fang ng\u00e0y 4 T\u1ebft (t\u1ee9c ng\u00e0y 17-2-1931) (Theo Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 106). <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam v\u1edbi b\u1eb1ng c\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi d\u1ea1y h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng t\u01b0 Th\u0103ng Long (do \u00f4ng Ph\u1ea1m H\u1eefu Ninh s\u00e1ng l\u1eadp t\u1eeb n\u0103m 1925), \u1edf \u0111\u00e2y, g\u1eb7p Kh\u00e1i H\u01b0ng, c\u00f9ng x\u00e2y d\u1ef1ng <i>T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n <\/i>v\u00e0 Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay. <\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Nhat-Linh-family.jpg\" rel=\"lightbox[67731]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"Nhat Linh family\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"Nhat Linh family\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Nhat-Linh-family_thumb.jpg\" width=\"386\" height=\"411\"><\/a> <\/p>\n<p>B\u00e0 Th\u1ebf vi\u1ebft: <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Sau khi t\u1edd b\u00e1o \u0111\u00e3 v\u1eefng v\u00e0ng r\u1ed3i. C\u00e1c anh th\u1ea5y m\u1eb9 t\u00f4i \u1edf C\u1ea9m Gi\u00e0ng c\u00f3 chuy\u1ec7n x\u00edch m\u00edch v\u1edbi b\u00e0 h\u00e0ng x\u00f3m x\u1ea5u mi\u1ec7ng, n\u00ean thu\u00ea nh\u00e0 \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng Quan Th\u00e1nh g\u1ea7n to\u00e0 b\u00e1o, \u0111\u00f3n m\u1eb9 t\u00f4i l\u00ean \u1edf, c\u00f9ng v\u1edbi anh T\u01b0, ch\u00fa S\u00e1u, ch\u00fa B\u1ea9y v\u00e0 hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng t\u00f4i.<\/i> <\/p>\n<p><i>Ti\u1ec1n nh\u00e0 Anh Tam lo, ti\u1ec1n \u0103n anh T\u01b0 l\u00e0m tham t\u00e1 lo, l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u0103m m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng, m\u1ed9t th\u00e1ng. Tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 tr\u00f4ng nom. <\/i>(Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 117).<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>To\u00e0 so\u1ea1n d\u1ecdn v\u1ec1 Quan Th\u00e1nh t\u1eeb Phong H\u00f3a s\u1ed1 126 (30-11-1934). V\u1eady vi\u1ec7c \u0111\u00f3n m\u1eb9 l\u00ean H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea9y ra n\u0103m 1935. C\u00f2n Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o c\u01b0\u1edbi v\u1ee3 n\u0103m 1933 v\u00e0 \u1edf g\u1eedi r\u1ec3, n\u00ean kh\u00f4ng \u1edf chung v\u1edbi m\u1eb9 v\u00e0 c\u00e1c em n\u1eefa. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf anh em Nh\u1ea5t Linh, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, kh\u00f4ng h\u1ec1 sao l\u00e3ng b\u1ed5n ph\u1eadn gia \u0111\u00ecnh. <\/p>\n<p><b>4- Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long<\/b> sinh ng\u00e0y 16-11-1907, t\u1ea1i l\u00e0ng H\u00e0n Giang, huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Thu\u1edf nh\u1ecf h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng huy\u1ec7n, t\u00ean cha \u0111\u1eb7t cho l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng T\u01b0 (ch\u00ednh ra l\u00e0 T\u1ee9, nh\u01b0ng v\u00ec tr\u00f9ng t\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u1ee7a cha, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0 T\u01b0). Kho\u1ea3ng 1924, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam \u0111\u1eb7t l\u1ea1i t\u00ean cho c\u00e1c em, T\u01b0 tr\u1edf th\u00e0nh Long. <\/p>\n<p>N\u0103m 1924, \u0111\u1eadu b\u1eb1ng Cao ti\u1ec3u, h\u1ecdc Lu\u1eadt. T\u1ed1t nghi\u1ec7p n\u0103m 1927, l\u00e0m tham t\u00e1 Ng\u00e2n kh\u1ed1 H\u00e0 N\u1ed9i. Ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1ecdc th\u00eam, \u0111\u1eadu t\u00fa t\u00e0i Ph\u00e1p v\u00e0 chuy\u1ec3n sang ng\u1ea1ch T\u01b0 ph\u00e1p, l\u00e0m tham t\u00e1 l\u1ee5c s\u1ef1 t\u1eeb n\u0103m 1929, trong c\u00e1c to\u00e0 &#8220;T\u00e2y \u00e1n&#8221; \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Trung, Nam, B\u1eafc. L\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o m\u1ed9t tr\u0103m m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng, theo Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf. Trong th\u1eddi gian n\u00e0y, c\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 tri huy\u1ec7n, nh\u01b0ng \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i. N\u0103m 1932, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, gi\u00fap anh l\u00e0m b\u00e1o v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh l\u00fd thuy\u1ebft gia c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh n\u0103m 1933 v\u1edbi c\u00f4 Marie Nguy\u1ec5n B\u00ecnh. Gia \u0111\u00ecnh gi\u1ea7u, c\u00f3 b\u1ed1n c\u00e1i nh\u00e0 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ec7t th\u1ef1 \u1edf S\u1ea7m S\u01a1n. C\u00f4 Marie con m\u1ed9t, h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng Ph\u00e1p. \u0110\u00e1m c\u01b0\u1edbi do b\u00e0 n\u1ed9i ch\u1ee7 tr\u00ec, v\u00ec b\u00e0 Nhu kh\u00f4ng tha thi\u1ebft l\u1eafm. Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o \u0111i xem m\u1eaft, b\u1eb1ng l\u00f2ng, \u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi \u1edf r\u1ec3 (Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 118-119). <\/p>\n<p>B\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o (1913-1975), t\u00ean khai sinh l\u00e0 Marie Nguy\u1ec5n B\u00ecnh, nh\u00e0 g\u1ecdi l\u00e0 Nh\u00e3, trong gia ph\u1ea3 h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng ghi t\u00ean Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Nh\u00e3. B\u00e0 qua \u0111\u1eddi n\u0103m 1975 v\u00ec b\u1ec7nh ung th\u01b0 t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n. Tr\u00ean m\u1ed9, b\u00e0 d\u1eb7n c\u00e1c con ghi t\u00ean Nguy\u1ec5n Nh\u00e3, v\u00ec kh\u00f4ng th\u00edch ch\u1eef Th\u1ecb. Cha l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00ecnh, l\u00e0m tham t\u00e1 c\u00f4ng ch\u00e1nh, qu\u1ed1c t\u1ecbch Ph\u00e1p. Villa c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh \u1edf S\u1ea7m S\u01a1n c\u0169ng t\u00ean Villa Nguy\u1ec5n B\u00ecnh. Sau b\u00e0 \u0111\u1ed5i sang qu\u1ed1c t\u1ecbch Vi\u1ec7t.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn15_4652\" name=\"_ftnref15_4652\">[15]<\/a> <\/p>\n<p>S\u1ef1 gi\u1ea7u sang ph\u00fa qu\u00fd c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh b\u00e0 hi\u1ec7n r\u00f5 trong b\u00e0i <i>M\u1eb9 t\u00f4i <\/i>c\u1ee7a T\u1eeb Dung<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn16_4652\" name=\"_ftnref16_4652\">[16]<\/a>, con \u00fat Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi ghi v\u1ec1 m\u1eb9: thu\u1ed9c &#8220;<i>gia \u0111\u00ecnh qu\u00fd ph\u00e1i, tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3<\/i>&#8220;, b\u00e0 ngo\u1ea1i l\u00e0 &#8220;<i>m\u1ec7nh ph\u1ee5 \u0111\u00e0i c\u00e1c<\/i>&#8220;, v.v&#8230; <\/p>\n<p>\u00d4ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long c\u00f3 b\u1ed1n con: Nguy\u1ec5n Minh Thu (1934), Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng \u00c1nh (1935) Nguy\u1ec5n Lan Ph\u01b0\u01a1ng t\u1ee9c Nguy\u1ec5n L\u00e2n (1937) v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u1eeb Dung (1946)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn17_4652\" name=\"_ftnref17_4652\">[17]<\/a>. Nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1eb7ng Th\u01a1 Th\u01a1 l\u00e0 con b\u00e0 Minh Thu. <\/p>\n<p>S\u1ef1 gi\u1ea7u c\u00f3 c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o g\u00e2y chia r\u1ebd v\u00ec n\u00f3 t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n v\u1edbi c\u00e1i ngh\u00e8o c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf v\u00e0 Th\u1ea1ch Lam. <\/p>\n<p>Trong b\u00e0i h\u1ed3i \u1ee9c <i>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o hay s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169<\/i>, in tr\u00ean b\u00e1o V\u0103n s\u1ed1 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o (V\u0103n s\u1ed1 107-108, 15-6-68), Th\u1ebf Uy\u00ean, \u0111\u00e3 nh\u1edb v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1c: &#8220;<i>\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd t\u1ed1t nh\u1ea5t v\u00e0 t\u1eed t\u1ebf nh\u1ea5t&#8221;,<\/i> nh\u01b0ng ngay t\u1eeb nh\u1ecf, c\u1eadu b\u00e9 Th\u1ebf Uy\u00ean \u0111\u00e3 c\u1ea3m th\u1ea5y &#8220;<i>c\u00e1i kho\u1ea3ng c\u00e1ch<\/i>&#8221; gi\u1eefa c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh. V\u1edbi c\u00e1c con c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, l\u00e0 b\u1ea1n ch\u01a1i t\u1eeb nh\u1ecf, c\u1eadu v\u1eabn th\u1ea5y m\u00ecnh xa c\u00e1ch v\u1edbi &#8220;<i>c\u00e1c anh c\u00e1c ch\u1ecb<\/i>&#8220;, c\u00f2n <i>&#8220;\u0111\u1ed1i v\u1edbi gia \u0111\u00ecnh Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, th\u00ec kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u00f3 nh\u1eefng lo\u1ea1i giao thi\u1ec7p nh\u01b0 th\u1ebf&#8221;. <\/i>G\u1eb7p nhau \u1edf m\u1ed9t ng\u00e0y gi\u1ed7, c\u1eadu th\u1ea5y th\u00edch A, con trai duy nh\u1ea5t c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, \u0111\u00f2i m\u1eb9 d\u1eabn l\u00ean ch\u01a1i nh\u00e0 &#8220;b\u00e1c Long&#8221; nh\u01b0ng m\u1eb9 kh\u00f4ng b\u1eb1ng l\u00f2ng [nh\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o \u1edf s\u1ed1 18 Amiral Courbet]. N\u00e0i n\u1ec9 m\u00e3i, m\u1eb9 c\u0169ng cho \u0111i, nh\u01b0ng g\u1eb7p nhau, &#8220;<i>t\u00f4i c\u0169ng e d\u00e8 nhi\u1ec1u v\u00ec A. kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 m\u1eb9 t\u00f4i lu\u00f4n lu\u00f4n l\u1eeb m\u1eaft. V\u00e0i tu\u1ea7n sau, t\u00f4i l\u1ea1i \u0111\u00f2i \u0111i n\u1eefa nh\u01b0ng m\u1eb9 t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ecbu&#8221;.<\/i> Th\u1ebf l\u00e0 c\u1eadu b\u00e9 \u0111i t\u00ecm b\u1ea1n m\u1ed9t m\u00ecnh. <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>T\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn c\u1eeda nh\u00e0, t\u00f4i v\u1edbi m\u00e3i m\u1edbi t\u1edbi c\u00e1i chu\u00f4ng. C\u00e1nh c\u1ed5ng kh\u00f4ng m\u1edf, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 m\u1edf chi\u1ebfc c\u1eeda nh\u1ecf ra ng\u00f3 t\u00f4i r\u1ed3i g\u1eaft: &#8220;M\u00e0y l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec m\u00e0 k\u00e9o chu\u00f4ng \u1ea7m \u1ef9 l\u00ean th\u1ebf! Mu\u1ed1n c\u00e1i g\u00ec?&#8221; M\u1ed9t \u0111\u1ee9a b\u00e9 l\u00ean t\u00e1m l\u00ean ch\u00edn \u0111i ki\u1ebfm b\u1ea1n, t\u00ednh l\u1ea1i d\u00fat d\u00e1t nh\u01b0 t\u00f4i l\u00e0m sao m\u00e0 di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c, cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn g\u1ecdi n\u00f3 b\u1eb1ng m\u00e0y v\u1edbi gi\u1ecdng b\u1ef1c d\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 n\u00f3 mu\u1ed1n ki\u1ebfm. T\u00f4i l\u1ee7i th\u1ee7i \u0111i v\u1ec1 v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau t\u00f4i x\u1ebfp A. c\u00f9ng gia \u0111\u00ecnh v\u00e0o m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 chu\u00f4ng \u1edf c\u1ed5ng, c\u00f3 ch\u00f3 b\u1eb9c-gi\u00ea s\u1ee7a vang, nghi\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 cho m\u1ed9t \u0111\u1ee9a b\u00e9 \u0111en thui ngh\u1ecbch ng\u1ee3m nh\u01b0-con-thuy\u1ec1n-ch\u00e0i. Kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng bao gi\u1edd t\u00f4i tr\u1edf l\u1ea1i th\u0103m gia \u0111\u00ecnh \u1ea5y, ngay c\u1ea3 A. t\u00f4i c\u0169ng t\u00ecm c\u00e1ch l\u1ea3ng tr\u00e1nh trong nh\u1eefng ng\u00e0y g\u1eb7p \u1edf tr\u1ea1i c\u1ee7a b\u00e0 ngo\u1ea1i: m\u1eb9 t\u00f4i c\u1ea5m t\u00f4i ch\u01a1i c\u00f9ng v\u00e0 b\u00e1c g\u00e1i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00edch \u0111\u1ec3 A. giao thi\u1ec7p<\/i>&#8220;<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn18_4652\" name=\"_ftnref18_4652\">[18]<\/a>.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>\u0110o\u1ea1n v\u0103n n\u00e0y c\u1ee7a Th\u1ebf Uy\u00ean ghi \u1ea5n s\u00e2u \u0111\u1eadm trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. B\u1edfi n\u00f3 phanh phui tr\u1ea7n tr\u1ee5i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u00e2n chia gia c\u1ea5p, m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t r\u00f5 v\u00e0 hay h\u01a1n. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc h\u1eddi h\u1ee3t c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng Th\u1ebf Uy\u00ean &#8220;n\u00f3i x\u1ea5u&#8221; gia \u0111\u00ecnh. Kh\u00f4ng, \u00f4ng ch\u1ec9 n\u00f3i l\u00ean s\u1ef1 th\u1ef1c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i, kh\u00f4ng d\u00e1m vi\u1ebft ra v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00edch th\u1ef1c. Trong su\u1ed1t th\u1eddi tu\u1ed5i tr\u1ebb, \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u1ebfp &#8220;b\u00e1c Long&#8221; v\u00e0o c\u00e1i th\u1ebf gi\u1edbi tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3, nh\u00e0 c\u00f3 ch\u00f3 b\u00e9c- gi\u00ea, m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u00e1ng nghi, kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp x\u00fac. Nh\u01b0ng t\u1eeb khi t\u00ecm hi\u1ec3u t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, \u00f4ng l\u1ea1i c\u00e0ng b\u1ee1 ng\u1ee1, \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi: &#8220;<i>Gia \u0111\u00ecnh th\u00ec nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 tranh \u0111\u1ea5u v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf kia&#8221;. <\/i>C\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb h\u00f4m nay, v\u1edbi nh\u1eefng ai mu\u1ed1n nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o: T\u1ea1i sao m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong ho\u00e0n c\u1ea3nh tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 l\u1ea1i vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c <i>B\u00f9n l\u1ea7y n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng<\/i>, \u0111\u00e0o s\u00e2u v\u00e0o n\u1ed9i t\u1ea1ng \u0111en t\u1ed1i tr\u0103m m\u1eb7t c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng d\u00e2n qu\u00ea, m\u00e0 l\u1ea1i vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c <i>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ea7n lao, <\/i>phanh phui t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ed9i \u00e1c th\u1ef1c d\u00e2n trong nh\u1eefng \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n cao su r\u1eebng s\u00e2u n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c?  <\/p>\n<p>Th\u1ebf Uy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi k\u1ebft th\u1eadt hay: <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>\u0110em so s\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed1n s\u00e1ch t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft, th\u00ec th\u1ea5y t\u1ea5t c\u1ea3 ba t\u1eadp ti\u1ec3u lu\u1eadn \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n, t\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e0nh cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng c\u0169 m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i b\u1eb1ng n\u1eeda s\u1ed1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i c\u1ee7a ri\u00eang cu\u1ed1n B\u00f9n l\u1ea7y n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng v\u00e0 n\u1ed7i tha thi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng sao b\u1eb1ng m\u1ed9t g\u00f3c (&#8230;) Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i hay ch\u00fang ta \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh k\u1ebb tha h\u01b0\u01a1ng tr\u00ean ch\u00ednh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh?<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p>L\u1eddi n\u00e0y Th\u1ebf Uy\u00ean vi\u1ebft th\u00e1ng 11 n\u0103m 1967, th\u1eadt l\u00e0 cay \u0111\u1eafng nh\u01b0ng kh\u00f4ng xa s\u1ef1 th\u1ef1c. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 ri\u00eang Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tranh \u0111\u1ea5u m\u00e3nh li\u1ec7t h\u01a1n c\u1ea3, m\u00e0 Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh, Th\u1ea1ch Lam c\u0169ng v\u1eady, nh\u01b0 th\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u00e3 chia nhau ph\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ebft v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c. Khi\u1ebfn ng\u00e0y nay, ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1ecdc h\u1ecd, l\u00e0 ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u00f5 m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh t\u00e0n \u00e1c, h\u1ee7 l\u1eadu, c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ea5n n\u1ea1n c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 th\u1ee9c th\u1eddi, \u0111\u00e3 nh\u00ecn ra con \u0111\u01b0\u1eddng tranh \u0111\u1ea5u, <i>tr\u01b0\u1edbc<\/i> v\u00e0 <i>tr\u00ean <\/i>nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Th\u1ebf h\u1ec7 sau \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ea5y ai quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c &#8220;\u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc&#8221; n\u1eefa, m\u00e0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111i v\u00e0o c\u00e1 nh\u00e2n con ng\u01b0\u1eddi, kh\u00e1m ph\u00e1 cu\u1ed9c hi\u1ec7n sinh, t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd ch\u1ee9ng minh nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a Th\u1ebf Uy\u00ean. <\/p>\n<p>V\u1eabn tr\u00ean b\u00e1o V\u0103n, s\u1ed1 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, ngo\u00e0i b\u00e0i <i>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o hay s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169<\/i>, c\u00f2n c\u00f3 b\u00e0i <i>\u0110\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o<\/i> c\u0169ng c\u1ee7a Th\u1ebf Uy\u00ean v\u00e0 b\u00e0i <i>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o m\u1ed9t v\u1eadn \u0111\u1ed9ng l\u1ecbch<\/i> <i>s\u1eed<\/i> c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec5m M\u1eadu. \u0110\u00e2y l\u00e0 hai b\u00e0i nghi\u00ean c\u1ee9u s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u1ec1 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o. <\/p>\n<p>Nh\u01b0ng s\u1ed1 b\u00e1o t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m n\u00e0y b\u1ecb ba b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1eddi danh Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u00e1p \u0111\u1ea3o, m\u00e0 hai b\u00e0i c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch h\u1ea1 b\u1ec7 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n: <\/p>\n<p>&#8211; <i>V\u00e0i n\u00e9t v\u1ec1 gi\u00f2ng h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng<\/i> <\/p>\n<p>&#8211; <i>T\u1eeb phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n.<\/i> <\/p>\n<p>&#8211; <i>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u1edbi Con \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng.<\/i> <\/p>\n<p>B\u00e0i \u0111\u1ea7u vi\u1ebft v\u1ec1 ti\u1ec3u s\u1eed d\u00f2ng h\u1ecd, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ph\u00e0n n\u00e0n. <\/p>\n<p>Trong b\u00e0i th\u1ee9 ba vi\u1ebft v\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft <i>Con \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng,<\/i> \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i t\u1ef1 khen m\u00ecnh: <i>&#8220;K\u1ec3 ra, c\u00f3 \u0111\u1ee7 can \u0111\u1ea3m ng\u1ed3i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i quy\u1ec3n Con \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng, t\u00f4i t\u1ef1 th\u1ea5y v\u00ec m\u1ed9t c\u00f4ng t\u00e1c ph\u1ea3i ho\u00e0n th\u00e0nh ch\u1ee9 t\u00ecnh th\u1ef1c kh\u00f4ng sao ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ed5i. T\u00f4i kh\u00f4ng hi\u1ec3u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc ng\u00e0y nay t\u00ecm th\u1ea5y ni\u1ec1m h\u1ee9ng th\u00fa n\u00e0o khi xem quy\u1ec3n \u1ea5y t\u00e1i b\u1ea3n<\/i>&#8220;.  <\/p>\n<p>M\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh ch\u1ee7 quan v\u00e0 ki\u00eau ng\u1ea1o. Ch\u1ee7 quan v\u00ec \u00f4ng ngh\u0129 h\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. Ki\u00eau ng\u1ea1o v\u00ec cho r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111\u1ea7y can \u0111\u1ea3m v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t &#8220;c\u00f4ng t\u00e1c&#8221; ph\u1ea3i ho\u00e0n th\u00e0nh. C\u00f4ng t\u00e1c g\u00ec? \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1.  <\/p>\n<p>&#8220;C\u00f4ng t\u00e1c&#8221; \u1ea5y hi\u1ec3n hi\u1ec7n trong vi\u1ec7c \u00f4ng c\u1ed1 t\u00ecm c\u00e1ch v\u1ea1ch ra nh\u1eefng &#8220;c\u00e1i d\u1edf&#8221; c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o: <\/p>\n<p><i>&#8220;N\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1 r\u1eebng, ph\u00e1 r\u1eaby, \u00f4ng <\/i>[Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o]<i> c\u00f3 v\u1ebb nh\u1ecf nhoi c\u1ea1nh L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng&#8221;.<\/i> <\/p>\n<p><i>&#8220;N\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng qu\u00ea, d\u00e2n qu\u00ea, n\u1ed7i kh\u1ed5 c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng b\u00e0o ta th\u00ec \u00f4ng ch\u1ec9 bi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch l\u00f9 m\u00f9, t\u1ed5ng qu\u00e1t, b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9t kh\u1ed1i nh\u1eefng Ng\u00f4 T\u1ea5t T\u1ed1, Nam Cao, T\u00f4 Ho\u00e0i.&#8221;<\/i> <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p>\u00d4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n c\u00f3 quy\u1ec1n c\u00f3 nh\u1eefng &#8220;nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh&#8221; nh\u01b0 tr\u00ean, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng n\u00ean vi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e2u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y: <\/p>\n<p><i>&#8220;V\u00e0 cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, d\u00f9 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 ch\u1ebft nh\u01b0ng b\u1ecdn Duy \u1ea5y, Minh \u1ea5y, Y\u1ebfn \u1ea5y \u0111\u00e3 ch\u1ebft ch\u01b0a?<\/i> [Duy, Minh, Y\u1ebfn l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt trong <i>Con \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng<\/i>] \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u v\u0103n th\u00e2m \u0111\u1ed9c, tr\u00f9 \u1ec3m, \u0111\u1ea7y th\u00f9 h\u1eadn v\u1ec1 <i>m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi<\/i> m\u00e0 \u00f4ng Xu\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft, kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u00e1c ph\u1ea9m, v\u00ec \u00f4ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ecdc Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng c\u1ea9n th\u1eadn. <\/p>\n<p>B\u00e0i th\u1ee9 hai <i>T\u1eeb phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, <\/i>l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i l\u1eadp thuy\u1ebft c\u00f4ng phu, c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c, t\u00e1c gi\u1ea3 gi\u1edbi thi\u1ec7u Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi r\u1ea5t hoa m\u1ef9, ph\u1ec9nh ph\u1edd: <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Trong \u00fd mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o nh\u01b0 l\u00fd thuy\u1ebft gia c\u1ee7a m\u1ed9t V\u0103n \u0110o\u00e0n l\u1edbn, c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0o m\u1ed9t l\u1edbp thanh ni\u00ean h\u1ecdc th\u1ee9c (&#8230;) \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u1ec1u do m\u1ed9t tay \u00f4ng tung ho\u00e0nh trong nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u1eddi. (&#8230;) T\u00ecm hi\u1ec3u cho h\u1ebft t\u00ednh c\u00e1ch \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o (&#8230;) c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i h\u1ebft Phong Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay, Ch\u1ee7 Nh\u1eadt&#8230; v\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c m\u1edbi th\u1ea5y r\u00f5 \u00f4ng h\u01a1n. <\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Sau khi <i>\u0111\u1ecdc l\u1ea1i h\u1ebft Phong Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay, Ch\u1ee7 Nh\u1eadt<\/i> (ch\u00fang t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft Ch\u1ee7 Nh\u1eadt l\u00e0 b\u00e1o n\u00e0o, c\u1ee7a ai), \u00f4ng Xu\u00e2n nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng: <i>&#8220;M\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u1ec7m ph\u1ea3n \u00e1nh t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c bi\u00ean t\u1eadp vi\u00ean hai b\u00e1o Phong Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay: &#8220;M\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u1ec7m c\u00f3 th\u1ec3 xem nh\u01b0 kim ch\u1ec9 nam \u0111\u1ec3 m\u1ecdi n\u1ed7 l\u1ef1c d\u1ed3n v\u00e0o v\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean b\u1eaft k\u1ecbp n\u00f3 b\u1eb1ng \u0111\u1ee7 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n v\u0103n h\u1ecdc, ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 c\u1ea3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i n\u1eefa (\u00e1o t\u00e2n th\u1eddi Lemur, nh\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng, h\u00f4i ch\u1ee3 t\u1eeb thi\u1ec7n, v.v&#8230;<\/i> &#8221; <\/p>\n<p>Sau khi t\u00f4n vinh <i>M\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u1ec7m<\/i>, \u00f4ng so s\u00e1nh t\u1eebng \u0111i\u1ec3m m\u1ed9t trong m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n v\u00e0 \u00f4ng k\u1ebft lu\u1eadn: <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eabm ngh\u0129 nhi\u1ec1u, b\u1ea1n \u0111\u1ecdc th\u1ea5y ngay l\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft gia, tr\u00ean nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f2n s\u00fat k\u00e9m xa phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n 1904. (&#8230;) T\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c, t\u1eeb t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, g\u1ea7n nh\u01b0 mang h\u1eb3n t\u1ef1 T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1, qu\u00e1 n\u1eb7ng ch\u1ee7 nghi\u00e3 c\u00e1 nh\u00e2n ti\u00eau c\u1ef1c (&#8230;) Kh\u00f4ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1ef1 qu\u1ea7n ch\u00fang r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 qu\u1ea7n ch\u00fang nh\u01b0 phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n. (&#8230;) Ch\u1ee7 nghi\u00e3 c\u00e1 nh\u00e2n h\u1eb9p h\u00f2i v\u00e0 l\u1ea1c l\u00f5ng c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u00e3 t\u1ef1 giam m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u01a1i trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u00edch k\u1ef7 n\u00ean kh\u00f4ng bao gi\u1edd h\u1ecd bi\u1ebft qu\u1ea7n ch\u00fang l\u00e0 ai. L\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec5m t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tr\u00e0o ph\u00fang c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, thanh ni\u00ean ch\u1eb3ng bi\u1ebft c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t. \u00c1c h\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1i c\u01b0\u1eddi \u1ea5y th\u01b0\u1eddng ch\u0129a m\u0169i nh\u1ecdn v\u1ec1 phi\u00e1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau: qu\u1ea7n ch\u00fang, n\u00ean c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a thanh ni\u00ean th\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u1ea7n ch\u00fang r\u1ea5t l\u1ec7ch l\u1ea1c (&#8230;) So v\u1edbi phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n c\u00e1ch n\u00f3 \u0111\u00e3 ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m v\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u00fang m\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng v\u1edbi n\u00f3, l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a n\u00f3, th\u00ec m\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u1ec7m ch\u01b0a c\u00f3 \u0111i\u1ec3m g\u00ec m\u1edbi h\u01a1n m\u00e0 c\u00f2n thua s\u00fat nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m c\u0103n b\u1ea3n c\u0169 (&#8230;) B\u00e2y gi\u1edd ai c\u0169ng th\u1ea5y T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n ch\u1ec9 c\u00f2n vang b\u00f3ng th\u1eddi n\u00e0o&#8230; Ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm \u0111\u1ecdc v\u0103n ph\u1ea9m c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n nh\u01b0 t\u00ecm nh\u1eefng truy\u1ec7n t\u00ecnh kh\u00f4ng h\u1ea1 c\u1ea5p. Th\u1ebf th\u00f4i! <\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u danh ti\u1ebfng, v\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m <i>Phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n<\/i>, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c <i>ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc m\u1ecdi mi\u1ec1n<\/i> k\u00ednh tr\u1ecdng. Nh\u01b0ng \u00f4ng l\u1ea1i n\u1eb7ng \u0111\u1ea7u \u00f3c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, gh\u00e9t nh\u1eefng tr\u00e0o l\u01b0u v\u0103n h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t S\u00e1ng T\u1ea1o, v\u00ec \u00f4ng cho r\u1eb1ng S\u00e1ng T\u1ea1o l\u00e0 nh\u00f3m ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc di c\u01b0 \u0111\u1ed9c chi\u1ebfm v\u0103n \u0111\u00e0n mi\u1ec1n Nam. Trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, \u00f4ng d\u1ed3n to\u00e0n l\u1ef1c \u0111\u00e1nh Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n.  <\/p>\n<p>\u00d4ng cho bi\u1ebft <i>c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc l\u1ea1i h\u1ebft Phong Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay, Ch\u1ee7 Nh\u1eadt&#8230; <\/i>th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, v\u1eady m\u00e0 sau khi &#8220;\u0111\u1ecdc h\u1ebft&#8221; <i>Phong Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay, <\/i>v\u00e0 <i>Ch\u1ee7 Nh\u1eadt<\/i>, \u00f4ng l\u1ea1i ch\u1ec9 th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed7i cu\u1ed1n <i>M\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u00eam<\/i> l\u00e0 \u0111\u00e1ng n\u00f3i, c\u00f2n nh\u1eefng v\u0103n ph\u1ea9m kh\u00e1c c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, theo \u00f4ng, ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng <i>truy\u1ec7n t\u00ecnh<\/i> <i>kh\u00f4ng h\u1ea1 c\u1ea5p<\/i>, n\u00ean \u00f4ng kh\u00f4ng th\u00e8m &#8220;\u0111\u1ecdc th\u1eadt&#8221;.  <\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 ph\u00ea b\u00ecnh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, \u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc c\u00f3 cu\u1ed1n <i>M\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u1ec7m<\/i>, m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch m\u1ecfng, lo\u1ea1i guide, vi\u1ebft ri\u00eang cho tu\u1ed5i tr\u1ebb, khuy\u00ean h\u1ecd n\u00ean r\u00e8n th\u00e2n th\u1ec3, luy\u1ec7n ch\u00ed kh\u00ed. \u00d4ng \u0111em cu\u1ed1n guide n\u00e0y so s\u00e1nh v\u1edbi phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n, m\u1ed9t s\u1ef1 so s\u00e1nh kh\u1eadp khi\u1ec5ng gi\u1eefa h\u00e1i c\u00e1i kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c: nh\u01b0 ta so s\u00e1nh m\u1ed9t b\u00e0i hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u0111\u1ee9c d\u1ee5c thi\u1ebfu ni\u00ean v\u1edbi m\u1ed9t h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u00e1ch m\u1ea1ng.  <\/p>\n<p>\u00d4ng m\u1ed5 x\u1ebb cu\u1ed1n guide \u0111\u00f3, so s\u00e1nh &#8220;t\u1eebng \u0111i\u1ec3m&#8221; (10 \u0111i\u1ec3m) v\u1edbi phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n, \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng: Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft gia c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, th\u1ef1c ra, ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng g\u00ec c\u1ea3, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0a ra trong s\u00e1ch c\u00f2n k\u00e9m xa phong tr\u00e0o Duy T\u00e2n v\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00f3ng khung h\u1ecd trong m\u1ea5y c\u00e1i khu\u00f4n: <i>&#8220;ch\u1ee7 nghi\u00e3 c\u00e1 nh\u00e2n h\u1eb9p h\u00f2i&#8221;, &#8220;\u00edch k\u1ef7 kh\u00f4ng bao gi\u1edd bi\u1ebft qu\u1ea7n ch\u00fang l\u00e0 ai&#8221;, &#8220;v\u1ec1 tranh h\u00e0i h\u01b0\u1edbc, v\u0103n tr\u00e0o ph\u00fang th\u00ec ngay trong&#8230; Nh\u1ecb thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3.&#8221; &#8220;Ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm \u0111\u1ecdc v\u0103n ph\u1ea9m c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n nh\u01b0 t\u00ecm nh\u1eefng truy\u1ec7n t\u00ecnh kh\u00f4ng h\u1ea1 c\u1ea5p. Th\u1ebf th\u00f4i!&#8221;<\/i> <\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0<i> <\/i>l\u1ed1i <i>\u0111\u1ecdc m\u1ed9t bi\u1ebft m\u01b0\u1eddi<\/i> c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u m\u00e0 Thanh L\u00e3ng \u0111i \u0111\u1ea7u. <i><\/i> <\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o kh\u00f4ng ch\u1ec9 ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh sai l\u1ea7m v\u00e0 m\u00f9 qu\u00e1ng c\u1ee7a Thanh L\u00e3ng. Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u &#8220;kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc&#8221; m\u00e0 k\u1ecbch li\u1ec7t mi\u1ec7t th\u1ecb Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. Sau c\u00f9ng, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Thanh L\u00e3ng, \u0111\u00e3 b\u1ecf h\u1eb3n Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o ra ngo\u00e0i, khi vi\u1ebft v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, ch\u1ec9 k\u1ec3: Nh\u1ea5t Linh, Kh\u00e1i H\u01b0ng, Th\u1ebf L\u1eef v\u00e0 Th\u1ea1ch Lam. <\/p>\n<p><b>5- Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf <\/b>kh\u00f4ng ghi r\u00f5 n\u0103m n\u00e0o b\u00e0 l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh, ch\u1ec9 v\u1eafn t\u1eaft: <i>&#8220;Tr\u01b0\u1edbc h\u00f4m m\u1eb9 t\u00f4i \u0111i, t\u00f4i th\u1ea5y ch\u00fa S\u00e1u v\u00e0 anh Ho\u00e0n t\u1edbi nh\u00e0. T\u00f4i c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u00fd, ch\u1ec9 th\u1ea5y anh Ho\u00e0n c\u1ea7m m\u1ed9t ch\u00e9n tr\u00e0 h\u01b0\u01a1ng m\u1eddi m\u1eb9 t\u00f4i v\u00e0 n\u00f3i: &#8220;M\u1eb9 nh\u1eadn con l\u00e0 r\u1ec3 xin ph\u00e9p m\u1eb9 u\u1ed1ng ch\u00e9n tr\u00e0 n\u00e0y<\/i>&#8221; (Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 202). <\/p>\n<p>Ba ch\u1eef <i>m\u1eb9 t\u00f4i \u0111i<\/i> trong c\u00e2u tr\u00ean \u0111\u00e2y, ch\u1ec9 chuy\u1ebfn v\u1ec1 Hu\u1ebf, cu\u1ed1i n\u0103m 1930, \u0111\u1ec3 c\u00e1m \u01a1n c\u00e1c quan \u0111\u00e3 c\u1ea5p h\u1ecdc b\u1ed5ng cho Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam \u0111i Ph\u00e1p. <\/p>\n<p>Ta l\u1ea1i bi\u1ebft r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u00e0 Th\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Tu\u1ea5n (nh\u00e0 v\u0103n Duy Lam) sinh n\u0103m 1932. V\u1eady b\u00e0 Th\u1ebf l\u1ea5y ch\u1ed3ng n\u0103m 1931<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn19_4652\" name=\"_ftnref19_4652\">[19]<\/a>. Ch\u1ed3ng b\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0n, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0m ch\u1ee7 b\u00fat b\u00e1o Ph\u1ee5 N\u1eef (Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 227). N\u0103m 1939, \u00f4ng Ho\u00e0n \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c, v\u1ec1 l\u00e0m qu\u1ea3n l\u00fd nh\u00e0 in b\u00e1o Ng\u00e0y Nay, k\u1ec3 t\u1eeb s\u1ed1 166 (17-6-1939). <\/p>\n<p>\u00d4ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0n-Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf sinh c\u00e1c con: Nguy\u1ec5n Kim Tu\u1ea5n (Duy Lam) (1932-2021), Nguy\u1ec5n Kim D\u0169ng (Th\u1ebf Uy\u00ean) (1935-2013), Nguy\u1ec5n Kim S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Tuy\u1ebft v\u00e0 Nguy\u1ec5n Cao Th\u1ecb Li\u1ec5u. <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf c\u00f3 l\u1ed1i th\u1ef1c th\u00e0, th\u1eb3ng th\u1eafn v\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng. Cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd \u0111\u00e3 x\u00e1c nh\u1eadn v\u0103n t\u00e0i c\u1ee7a b\u00e0. Kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf hay v\u00e0 \u0111\u00fang h\u01a1n Vi\u1ec5n S\u01a1n Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch: <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh trung th\u1ef1c v\u00e0 sinh \u0111\u1ed9ng v\u1edbi ng\u00f2i b\u00fat ch\u1ea5t ph\u00e1c, \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t khi\u00e1 c\u1ea1nh ri\u00eang, v\u1edbi con m\u1eaft nh\u00ecn c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef duy nh\u1ea5t trong b\u1ea9y anh ch\u1ecb em.<\/i> <\/p>\n<p><i>Ch\u1ecb t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m m\u00e0 anh em trai ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c hay \u00edt \u0111\u1ec3 \u00fd t\u1edbi.<\/i> <\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb th\u00e2n m\u1eadt nh\u1ea5t c\u1ee7a t\u00f4i \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u0103n s\u00f3c cho t\u00f4i t\u1eeb l\u00fac c\u00f2n b\u00e9. C\u0169ng nh\u01b0 tr\u0103m ngh\u00ecn ph\u1ee5 n\u1eef Vi\u1ec7t kh\u00e1c, \u0111\u00e3 s\u1ed1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00e2m th\u1ea7m so v\u1edbi c\u00e1c anh em trai. Ch\u1ecb ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i h\u1ecdc m\u1ea5y n\u0103m, trong khi ch\u00fang t\u00f4i ai c\u0169ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t kh\u00e1 cao, nh\u01b0ng ch\u1ecb \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u1eb1ng t\u1ea5m l\u00f2ng m\u00ecnh h\u01a1n l\u00e0 b\u1eb1ng ng\u00f2i b\u00fat.<\/i> <\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7, gia \u0111\u00ecnh g\u1eb7p c\u1ea3nh sa s\u00fat, ph\u1ea3i d\u1ecdn v\u1ec1 qu\u00ea ngo\u1ea1i ph\u1ed1 huy\u1ec7n nh\u1ecf C\u1ea9m Gi\u00e0ng, chung quanh \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng m\u00f4ng qu\u1ea1nh. Nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u00f4ng r\u00e9t m\u01b0\u1edbt, gi\u00f3 b\u1ea5c th\u1ed5i tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, tr\u00ean nh\u1eefng c\u0103n nh\u00e0 tranh l\u1ee5p x\u1ee5p, m\u00e0 t\u1ed1i \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ng\u1ecdn \u0111\u00e8n d\u1ea7u le l\u00f3i. D\u00e2n ngh\u00e8o x\u00e1c x\u01a1, m\u00e0 ngay ch\u00ednh nh\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i, \u0111\u1ebfn ba m\u01b0\u01a1i T\u1ebft ph\u1ea3i l\u1ea9n tr\u1ed1n ch\u1ee7 n\u1ee3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f2i, m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e1nh ch\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e0 \u0103n. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng. Kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3nh tr\u1ea1ng nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n xu\u1ea5t ch\u00fang hay nh\u1eefng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ea3i c\u00e1ch x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00e0 \u00f3c c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n t\u1ed9c, d\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u00e3 g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh trong c\u1ea3 m\u1ed9t giao \u0111o\u1ea1n l\u1ecbch s\u1eed sau n\u00e0y.<\/i> <\/p>\n<p><i>H\u1ed1i \u1ea5y, ch\u1ecb l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1ea5t v\u1ea3 nh\u1ea5t trong gia \u0111\u00ecnh. Coi c\u1eeda h\u00e0ng, n\u1ea5u, gi\u1eb7t, s\u0103n s\u00f3c c\u00e1c em. S\u00e1ng ch\u1ecb l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u1eady s\u1edbm nh\u1ea5t v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee7 mu\u1ed9n nh\u1ea5t. Nhi\u1ec1u khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u1ecbt c\u00e1 \u0103n, ch\u1ecb c\u0169ng nh\u01b0\u1eddng cho b\u00e0 n\u1ed9i gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 cho ch\u00fang t\u00f4i. (&#8230;)<\/i> <\/p>\n<p><i>Khi th\u00e0nh gia th\u1ea5t, hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng v\u1eabn ngh\u00e8o, nh\u01b0ng ch\u1ecb v\u1eabn nh\u1ecbn \u0103n nh\u1ecbn m\u1eb7c \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng m\u1ea5y \u0111\u1ee9a con \u0111i h\u1ecdc. T\u00f4i th\u01b0\u1eddng l\u00ean \u0111\u00ea Y\u00ean Ph\u1ee5 \u0111\u1ec3 th\u0103m gia \u0111\u00ecnh ch\u1ecb v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh anh Th\u1ea1ch Lam, hai gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o v\u00e0 thi\u1ebfu th\u1ed1n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean. Nh\u01b0ng ch\u1ecb v\u1eabn quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch Lam, c\u00f3 l\u00fac ngh\u00e8o \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ec1n b\u00f4ng \u0111\u1eafp, hai ch\u1ecb em v\u1eabn gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau khi c\u1ea7n thi\u1ebft. <\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn20_4652\" name=\"_ftnref20_4652\">20]<\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u00f3m t\u1eaft cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb duy nh\u1ea5t, n\u00f3i l\u00ean c\u1ea3nh ngh\u00e8o kh\u1ed5 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf v\u00e0 Th\u1ea1ch Lam, t\u1ed1 c\u00e1o s\u1ef1 tr\u1ecdng nam khinh n\u1eef trong gia \u0111\u00ecnh, m\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9. Ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9, b\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhu, \u0111\u00e3 b\u1ea1c \u0111\u00e3i, h\u1ea5t h\u1ee7i con g\u00e1i: V\u1eady chuy\u1ec7n <i>tr\u1ecdng nam khinh n\u1eef <\/i>ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb \u0111\u00e0n b\u00e0, ho\u1eb7c \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ed3ng l\u00f5a, v\u00ec ngu d\u1ed1t, nh\u1eafm m\u1eaft tu\u00e2n theo &#8220;truy\u1ec1n th\u1ed1ng&#8221;. <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft r\u1ea5t th\u1ef1c v\u1ec1 nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n gia \u0111\u00ecnh, v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng c\u1edd b\u1ea1c, ghen tu\u00f4ng, nghi\u1ec7n ng\u1eadp. Nh\u01b0ng kh\u00f3 nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 c\u01b0 x\u1eed \u0111\u1ed9c \u00e1c, b\u1ea5t c\u00f4ng v\u1edbi ch\u00ednh con g\u00e1i. Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u00f9n tay, kh\u00f4ng m\u1ea3y may gi\u1ea5u di\u1ebfm, kh\u00f4ng t\u00f4 h\u1ed3ng m\u1eb9 theo th\u00f3i th\u01b0\u1eddng, v\u00ec v\u1eady, b\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00edch th\u1ef1c, c\u0169ng nh\u01b0 Kh\u00e1i H\u01b0ng \u0111\u00e3 v\u1ea1ch tr\u1ea7n b\u1ed9 m\u1eb7t d\u00ec gh\u1ebb con ch\u1ed3ng, th\u1ea3m k\u1ecbch c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, trong <i>Tho\u00e1t ly<\/i>. <\/p>\n<p><b>6- Th\u1ea1ch Lam Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng L\u00e2n <\/b>sinh ng\u00e0y 7-7-1910 t\u1ea1i Th\u00e1i H\u00e0 \u1ea4p. Th\u1ee7a nh\u1ecf h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng s\u01a1 h\u1ecdc C\u1ea9m Gi\u00e0ng t\u1edbi 14 tu\u1ed5i. 15 tu\u1ed5i, \u0111\u1ed7 b\u1eb1ng c\u01a1 th\u1ee7y (ti\u1ec3u h\u1ecdc). T\u1ef1 h\u1ecdc m\u1ed9t n\u0103m thi \u0111\u1eadu b\u1eb1ng Th\u00e0nh chung l\u00fac 16 tu\u1ed5i. \u0110\u1ed7 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng Canh n\u00f4ng, h\u1ecdc m\u1ed9t n\u0103m, xin th\u00f4i. V\u00e0o tr\u01b0\u1eddng Albert Sarraut. Sau khi \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i I, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ngh\u1ec9. T\u1eeb 1932, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m b\u00e1o, vi\u1ebft cho Phong Ho\u00e1 t\u1eeb s\u1ed1 14 (22-9-1932). <\/p>\n<p>Sau \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbi Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long (1933), v\u1ee3 ch\u1ed3ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf thu\u00ea nh\u00e0 \u1edf v\u1edbi ch\u00fa S\u00e1u (Th\u1ea1ch Lam) t\u1ea1i l\u00e0ng Y\u00ean Ph\u1ee5, b\u00ean H\u1ed3 T\u00e2y. Ch\u00fa B\u1ea9y (Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch) h\u1ecdc thu\u1ed1c, \u1edf n\u1ed9i tr\u00fa. B\u00e0 Nhu l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 C\u1ea9m Gi\u00e0ng, m\u1ed9t m\u00ecnh. <\/p>\n<p>Th\u1ea1ch Lam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong gia \u0111\u00ecnh t\u1ef1 c\u01b0\u1edbi v\u1ee3, r\u1ed3i m\u1edbi \u0111em v\u1ec1 tr\u00ecnh m\u1eb9, n\u0103m 1935. Nh\u00ecn \u1ea3nh, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 \u0111\u1eb9p v\u00e0 hi\u1ec1n, t\u00ean b\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb S\u00f3i (nh\u01b0 hoa s\u00f3i v\u00e0 b\u00e0 c\u0169ng th\u00edch hoa s\u00f3i), khi quy y c\u00f3 ph\u00e1p danh Di\u1ec7u T\u1ef1. B\u00e0 sinh n\u0103m \u1ea4t T\u1ef5 (1905), nguy\u00ean qu\u00e1n x\u00f3m Thanh V\u00e2n, th\u00f4n V\u00e2n Th\u1ecb, x\u00e3 \u0110a T\u00e2n, huy\u1ec7n Gia Vi\u1ec5n, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh. Cha l\u00e0 \u00f4ng T\u1ee9. L\u1ea5y Th\u1ea1ch Lam l\u00e0 con th\u1ee9 S\u00e1u n\u00ean c\u00e1c ch\u00e1u \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 th\u00edm S\u00e1u. Khi v\u00e0o Nam n\u0103m 1954, b\u00e0 khai t\u00ean Nguy\u1ec5n Th\u1ecb S\u00e1u trong th\u1ebf v\u00ec khai sinh<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn21_4652\" name=\"_ftnref21_4652\">[21]<\/a>. <\/p>\n<p>V\u1ec1 t\u00ecnh c\u1ea3nh gia \u0111\u00ecnh Th\u1ea1ch Lam, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf vi\u1ebft: <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p><i>&#8220;L\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ba m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed3ng, v\u1edbi v\u1eadt gi\u00e1 h\u1ed3i \u0111\u00f3 ph\u1ea3i \u0103n ti\u00eau d\u00e8 s\u1ebbn. Anh Tam \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ecb Tam bu\u00f4n b\u00e1n ph\u1ee5 v\u00e0o, anh T\u01b0 \u0111i l\u00e0m c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 m\u00ecnh ch\u00fa S\u00e1u l\u00e0 \u0111\u00f3i v\u00e0 ngh\u00e8o nh\u1ea5t. Nh\u00e0 tranh v\u00e1ch \u0111\u1ea5t, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn c\u00e1i m\u1ec1n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n mua. M\u1ed9t h\u00f4m sang s\u1edbm k\u00eau ch\u00fa c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u1ea5y n\u1eb1m \u0111\u1eafp c\u00e1i ch\u0103n d\u1ea1 m\u1ecfng, v\u00ec l\u1ea1nh qu\u00e1 \u0111\u1eafp th\u00eam c\u1ea3 c\u00e1i kh\u0103n gi\u1ea3i b\u00e0n v\u00e0 \u00e1o m\u01b0a n\u1eefa. Nh\u00e0 \u1edd ven H\u1ed3 T\u00e2y m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea1nh gi\u00e1 l\u00e0m sao ch\u1ecbu n\u1ed5i.<\/i> <\/p>\n<p><i>T\u00f4i h\u1ecfi th\u00edm S\u00e1u c\u00e1i m\u1ec1n b\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t ti\u1ec1n c\u00f9ng v\u1edbi ch\u1ecb \u0111\u00e2u kh\u00f4ng \u0111em ra \u0111\u1eafp. Th\u00edm n\u00f3i c\u00e1i m\u1ec1n c\u00f3 ba \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng r\u1ed3i, c\u00f2n l\u1ea1i hai \u0111\u1ed3ng th\u00f4i m\u00e0 em vay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean \u0111\u00e0nh b\u1ecf m\u1ea5t, c\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u.<\/i> <\/p>\n<p><i>Sau m\u1eb9 t\u00f4i ph\u1ea3i mua cho ch\u00fa \u1ea5y c\u00e1i m\u1ec1n b\u00f4ng kh\u00e1c k\u1ebbo s\u1ee3 l\u1ea1nh qu\u00e1 sinh b\u1ec7nh.&#8221;<\/i> (Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 120). <\/p>\n<p>Tuy l\u00e0m b\u00e1o, Nh\u1ea5t Linh v\u1eabn \u0111i d\u1ea1y h\u1ecdc, \u00f4ng ch\u1ec9 ngh\u1ec9 d\u1ea1y trong kho\u1ea3ng 1935-1936. L\u01b0\u01a1ng \u00f4ng r\u1ea5t cao 300 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng (theo Kh\u00e1i H\u01b0ng trong <i>Nh\u1eefng ng\u00e0y vui<\/i>). Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o c\u0169ng l\u00e0m tham t\u00e1 \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb b\u1eaft (1941). Nh\u1eefng s\u00e1ch c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh b\u00e1n r\u1ea5t ch\u1ea1y. Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n l\u00fac \u0111\u1ea7u l\u00e0 ti\u1ec1n b\u00e1n s\u00e1ch <i>N\u1eeda ch\u1eebng xu\u00e2n<\/i> c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng. <\/p>\n<p>Th\u1ea1ch Lam ngh\u00e8o v\u00ec ch\u1ec9 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 b\u00e1o, 30 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng, v\u00e0 s\u00e1ch c\u1ee7a Th\u1ea1ch Lam in ra b\u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ea1y b\u1eb1ng s\u00e1ch Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh. V\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd c\u00f2n do m\u1ed9t l\u00fd do kh\u00e1c: Th\u1ea1ch Lam r\u1ea5t h\u00e0o ph\u00f3ng v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8, (theo Th\u1ebf L\u1eef v\u00e0 \u0110inh H\u00f9ng) v\u00e0 \u00f4ng nghi\u1ec7n thu\u1ed1c phi\u1ec7n t\u1eeb r\u1ea5t tr\u1ebb, \u0110inh H\u00f9ng vi\u1ebft:<i> &#8220;Anh <\/i>[Th\u1ea1ch Lam]<i> s\u1ebd vi\u1ebft &#8220;Th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u0103ng h\u1ecfa&#8221; m\u1ed9t thi\u00ean h\u1ed3i k\u00fd k\u1ec3 l\u1ea1i th\u1eddi k\u1ef3 su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi n\u0103m anh dan d\u00edu v\u1edbi \u1ea3 Ph\u00f9 dung. Hi\u1ec7n anh \u0111\u00e3 ly d\u1ecb c\u00f9ng \u1ea3 r\u1ed3i, nh\u01b0ng &#8220;m\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e8n l\u1eeda bi\u1ebft bao nhi\u00eau t\u00ecnh&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn22_4652\" name=\"_ftnref22_4652\"><i><b>[22]<\/b><\/i><\/a><i>.<\/i> <\/p>\n<p>Sau khi Phong H\u00f3a b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u1eeda v\u0129nh vi\u1ec5n, t\u1ea5t c\u1ea3 &#8220;l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng&#8221; T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n d\u1ed3n v\u00e0o Ng\u00e0y Nay, t\u1eeb s\u1ed1 16 (12-7-36). Ng\u00e0y Nay ti\u1ebfp t\u1ee5c ra \u0111\u1ebfn s\u1ed1 224 (7-9-40). Nh\u01b0ng t\u1eeb kho\u1ea3ng s\u1ed1 100 tr\u1edf \u0111i, Kh\u00e1i H\u01b0ng c\u0169ng d\u1ea7n d\u1ea7n v\u1eafng m\u1eb7t, t\u1edd b\u00e1o do Th\u1ea1ch Lam tr\u00f4ng nom. <\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 1938, khi Nh\u1ea5t Linh l\u1eadp \u0111\u1ea3ng H\u01b0ng Vi\u1ec7t, th\u00ec Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, c\u0169ng \u00edt th\u1ea5y xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean b\u00e1o, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u1eabn vi\u1ebft nh\u01b0ng v\u1ec1 sau \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh T\u01b0\u1eddng V\u00e2n. Nh\u1ea5t Linh s\u1ed1ng trong b\u00ed m\u1eadt, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ti\u1ec3u thuy\u1ebft <i>B\u01b0\u1edbm Tr\u1eafng<\/i> cho Th\u1ea1ch Lam \u0111\u0103ng h\u00e0ng tu\u1ea7n. R\u1ed3i Kh\u00e1i H\u01b0ng c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i sang T\u1ea7u. K\u1ec3 t\u1eeb s\u1ed1 211 (8-6-40) Ng\u00e0y Nay y\u1ebfu h\u1eb3n \u0111i, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng t\u00e1c. Ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t m\u00ecnh, Th\u1ea1ch Lam ki\u00eam c\u1ea3 t\u1edd b\u00e1o l\u1eabn nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0110\u1eddi Nay, qu\u00e1 s\u1ee9c, \u00f4ng b\u1ecb lao, lao t\u00e2m, lao l\u1ef1c. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nay b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf s\u1ed1 224 (7-9-40). Th\u1ea1ch Lam m\u1ea5t ng\u00e0y 27-6-1942<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn23_4652\" name=\"_ftnref23_4652\">[23]<\/a> t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang \u1edf Y\u00ean Ph\u1ee5, c\u1ea1nh H\u1ed3 T\u00e2y, \u1edf tu\u1ed5i 32. Trong chi\u1ebfn tranh, m\u1ed9 \u00f4ng \u1edf ngh\u0129a trang H\u1ee3p Thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n l\u00ean Y\u00ean K\u1ef3. N\u0103m 2004, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i t\u00ecm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 cha. <\/p>\n<p>B\u00e0 Th\u1ea1ch Lam m\u1ea5t t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n ng\u00e0y 4-2-1970 v\u00ec b\u1ec7nh ung th\u01b0 bao t\u1eed, ch\u00f4n c\u1ea5t t\u1ea1i nghi\u00e3 trang Gi\u00e1c Minh. Sau 1975, nghi\u00e3 trang b\u1ecb gi\u1ea3i to\u1ea3, tro c\u1ed1t b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 nghi\u00e3 trang Y\u00ean K\u1ef3, B\u1ea5t B\u1ea1t, S\u01a1n T\u00e2y, g\u1ea7n m\u1ed9 ch\u1ed3ng.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn24_4652\" name=\"_ftnref24_4652\">[24]<\/a> <\/p>\n<p>Th\u1ea1ch Lam v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb S\u00f3i c\u00f3 ba con: Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhung (1936) (v\u1ee3 Trung t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 Quang Tr\u01b0\u1edfng, nguy\u00ean T\u01b0 l\u1ec7nh qu\u00e2n \u0111o\u00e0n I, VNCH), Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng \u0110\u1eb1ng (1939) v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang (1942) b\u00e1c s\u0129 y khoa. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang ra \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ba ng\u00e0y th\u00ec cha m\u1ea5t, \u00f4ng l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 t\u1eadp th\u01a1 v\u0103n gi\u00e1 tr\u1ecb <i>Kh\u00f3i h\u1ed3 bay<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn25_4652\" name=\"_ftnref25_4652\"><i><b>[25]<\/b><\/i><\/a>. Cho \u0111\u1ebfn nay, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang<i> <\/i>l\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 duy nh\u1ea5t c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng. <\/p>\n<p><b>7- Vi\u1ec5n S\u01a1n Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch<\/b>, ng\u01b0\u1eddi con \u00fat, sinh n\u0103m 1916 t\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng. H\u1ecdc ti\u1ec3u h\u1ecdc t\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng, Th\u00e1i B\u00ecnh v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng H\u00e0ng V\u00f4i, H\u00e0 N\u1ed9i. H\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng B\u01b0\u1edfi m\u1ed9t th\u1eddi gian r\u1ed3i b\u1ecf. T\u1ef1 h\u1ecdc, \u0111\u1eadu t\u00fa t\u00e0i Ph\u00e1p, ban tri\u1ebft. N\u0103m 1944, t\u1ed1t nghi\u1ec7p y khoa b\u00e1c s\u0129. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch vi\u1ebft b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean, <i>Xu\u00e2n,<\/i> k\u00fd t\u00ean T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, \u0111\u0103ng tr\u00ean PH Xu\u00e2n, s\u1ed1 85 (11-2-1934). C\u00f3 v\u0103n t\u00e0i, nh\u01b0ng ch\u1ecdn y khoa, n\u00ean ch\u1ec9 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng g\u00f3p b\u00e0i tr\u00ean Phong Ho\u00e1. \u00d4ng vi\u1ebft th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean h\u01a1n, tr\u00ean Ng\u00e0y Nay. <\/p>\n<p>Khi Th\u1ea1ch Lam m\u1ea5t n\u0103m 1942, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch \u0111ang h\u1ecdc y khoa, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 thay anh qu\u1ea3n l\u00fd nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0110\u1eddi Nay cho \u0111\u1ebfn khi Kh\u00e1i H\u01b0ng, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1 n\u0103m 1943. <\/p>\n<p>N\u0103m 1945, khi T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra l\u1ea1i b\u00e1o <i>Ng\u00e0y<\/i> <i>Nay k\u1ef7 nguy\u00ean m\u1edbi<\/i> (5-5-1945) v\u1edbi Kh\u00e1i H\u01b0ng, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed; Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch gi\u1eef ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c. Ng\u00e0y 19-8-1945, Vi\u1ec7t Minh l\u00ean n\u1eafm ch\u00ednh quy\u1ec1n. <i>Ng\u00e0y Nay k\u1ef7 nguy\u00ean m\u1edbi<\/i> ra s\u1ed1 16 (18-8-1945) l\u00e0 s\u1ed1 ch\u00f3t. <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam t\u1eeb Trung Hoa tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc th\u00e1ng 11-1945<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn26_4652\" name=\"_ftnref26_4652\">[26]<\/a>. Th\u00e1ng 3-1946, \u00f4ng tham d\u1ef1 ch\u00ednh ph\u1ee7 Li\u00ean Hi\u1ec7p (c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long). <\/p>\n<p>Th\u00e1ng 4-1946, \u00f4ng c\u1ea7m \u0111\u1ea7u ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam \u0111i d\u1ef1 h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0110\u00e0 L\u1ea1t. H\u1ed9i ngh\u1ecb th\u1ea5t b\u1ea1i. \u00d4ng t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng d\u1ef1 h\u1ed9i ngh\u1ecb Fontainebleau, l\u00ean \u0110\u1ec7 Tam Chi\u1ebfn khu V\u0129nh Y\u00ean, r\u1ed3i \u0111i Trung Qu\u1ed1c. <\/p>\n<p>T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch theo V\u0169 H\u1ed3ng Khanh l\u00e3nh \u0111\u1ea1o l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng r\u00fat l\u00ean Y\u00ean B\u00e1i. Giao chi\u1ebfn v\u1edbi Vi\u1ec7t Minh, Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng thua tr\u1eadn. Th\u00e1ng 7-1946, T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh r\u00fat sang Trung Hoa c\u1ea7u vi\u1ec7n. <\/p>\n<p>Khi c\u00f2n t\u1eadp s\u1ef1 t\u1ea1i b\u1ec7nh vi\u1ec7n Ph\u1ee7 Do\u00e3n, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch g\u1eb7p H\u1ee9a B\u1ea3o Li\u00ean, m\u1ed9t h\u1ecdc sinh Hoa ki\u1ec1u, sinh t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n nguy\u1ec7n t\u1ea1i \u0111\u00e2y. Khi ch\u1ea1y sang Trung Hoa, g\u1eb7p l\u1ea1i H\u1ee9a B\u1ea3o Li\u00ean, \u0111ang h\u1ecdc ban v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc C\u00f4n Minh; c\u01b0\u1edbi nhau cu\u1ed1i n\u0103m 1946. <\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8-1948, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o m\u1ea5t \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t tr\u00ean xe l\u1eeda t\u1eeb H\u1ed3ng K\u00f4ng v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u. <\/p>\n<p>N\u0103m 1948, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch v\u00e0 H\u1ee9a B\u1ea3o Li\u00ean l\u1ef1a ch\u1ecdn theo x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 nghi\u00e3, chia tay v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh, \u1edf l\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c. T\u1eeb 1950, h\u00e0nh ngh\u1ec1 b\u00e1c s\u0129 t\u1ea1i Ph\u1eadt S\u01a1n. <\/p>\n<p>H\u1ed3i k\u00fd <i>Vi\u1ec7t Nam nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn27_4652\" name=\"_ftnref27_4652\"><i><b>[27]<\/b><\/i><\/a><i> <\/i>v\u00e0 <i>Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 qua<\/i> (hai t\u1eadp)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn28_4652\" name=\"_ftnref28_4652\">[28]<\/a> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, thu\u1eadt l\u1ea1i chuy\u1ec7n gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u trong Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng. <\/p>\n<p>H\u1ed3i k\u00fd <i>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch v\u00e0 t\u00f4i<\/i> (1998) c\u1ee7a H\u1ee9a B\u1ea3o Li\u00ean, cho bi\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi th\u0103ng tr\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e0 trong th\u1eddi gian \u1edf Trung qu\u1ed1c.  <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch-H\u1ee9a B\u1ea3o Li\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t trai Nguy\u1ec5n H\u1ee9a Ki\u00ean v\u00e0 n\u0103m g\u00e1i: Nguy\u1ec5n H\u1ee9a Lan, Nguy\u1ec5n H\u1ee9a Linh, Nguy\u1ec5n H\u1ee9a Loan, Nguy\u1ec5n H\u1ee9a Anh, Nguy\u1ec5n H\u1ee9a Tr\u00e2n. <\/p>\n<p>N\u0103m 1988, c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh sang \u0111\u1ecbnh c\u01b0 M\u1ef9. \u00d4ng m\u1ea5t ng\u00e0y 11-5-2013, t\u1ea1i California, Hoa K\u1ef3. <\/p>\n<p><b>Gia \u0111\u00ecnh tan t\u00e1c<\/b> <\/p>\n<p><b><\/b> <\/p>\n<p>Cu\u1ed1i n\u0103m 1946, chi\u1ebfn tranh Ph\u00e1p Vi\u1ec7t b\u00f9ng n\u1ed5. \u0110\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng tan t\u00e1c: v\u1eeba ch\u1ea1y lo\u1ea1n, v\u1eeba tr\u00e1nh s\u1ef1 l\u00f9ng b\u1eaft c\u1ee7a Vi\u1ec7t Minh. <\/p>\n<p>V\u00ec l\u00e0 m\u1eb9 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam, b\u00e0 Nhu ph\u1ea3i l\u00e1nh \u1edf ch\u00f9a \u0110\u00e0o Xuy\u00ean (Gia L\u00e2m, H\u00e0 N\u1ed9i), ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i t\u00ean chuy\u1ec3n sang ch\u00f9a s\u01b0 n\u1eef B\u1ed1i Kh\u00ea (Thanh Oai, H\u00e0 N\u1ed9i). Sau c\u00f9ng b\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c H\u00e0 N\u1ed9i. <\/p>\n<p>V\u1ee3 con Th\u1ea1ch Lam b\u1ecf tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng, t\u1ea3n c\u01b0 \u0111\u1ebfn x\u00f3m \u0110\u00eca, c\u00e1ch Nh\u00e3 Nam s\u00e1u, b\u1ea9y c\u00e2y s\u1ed1, trong ba n\u0103m. \u0110\u1eddi s\u1ed1ng r\u1ea5t c\u01a1 c\u1ef1c. B\u00e0 Th\u1ea1ch Lam ph\u1ea3i ch\u00f4n \u0111\u1ed1t d\u0129 v\u00e3ng, h\u00ecnh \u1ea3nh gia \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ed5i h\u1ecd c\u00e1c con, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng th\u00e0nh Nguy\u1ec5n Th\u1ea1ch<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn29_4652\" name=\"_ftnref29_4652\">[29]<\/a>. <\/p>\n<p>B\u00e0 Nh\u1ea5t Linh \u0111\u01b0a con v\u1ec1 l\u00e1nh \u1edf nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3 l\u00e0ng Ph\u01b0\u1ee3ng V\u0169, ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn, qu\u00ea m\u00ecnh, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ecb b\u1eaft, b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111i v\u1edbi con trai c\u1ea3 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t, 15 tu\u1ed5i c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng C\u1ea9m, anh ch\u1ed3ng v\u00e0 Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng T\u00edn, em ru\u1ed9t.  <\/p>\n<p>Nh\u1edd v\u1ee5 Ph\u00e1p b\u1ecf bom, Vi\u1ec7t d\u1eabn m\u1eb9 ch\u1ea1y tho\u00e1t, v\u1ec1 tr\u00fa \u1edf nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng th\u1ee7a tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i ch\u1ea1y l\u00ean m\u1ea1n ng\u01b0\u1ee3c. \u00d4ng C\u1ea9m v\u00e0 \u00f4ng T\u00edn b\u1ecb x\u00edch v\u1edbi nhau, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ed1n. C\u1ea3 hai b\u1ecb \u0111\u01b0a \u0111i m\u1ea5t t\u00edch. B\u00e0 Nh\u1ea5t Linh Ph\u1ea1m Th\u1ecb Nguy\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh Ph\u1ea1m Th\u1ecb Li\u00ean<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn30_4652\" name=\"_ftnref30_4652\">[30]<\/a>. <\/p>\n<p>N\u0103m 1949, b\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhu thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm v\u1ee3 con Th\u1ea1ch Lam, h\u1ecd t\u00ecm \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f3m \u0110\u00eca, d\u1eabn hai b\u00e9 trai v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f4 con g\u00e1i c\u00f9ng m\u1eb9 v\u1ec1 qua C\u1ea9m Gi\u00e0ng. S\u00e1ng h\u00f4m sau, T\u01b0\u1eddng Nhung c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng t\u00ean Nhung \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n \u0111i ch\u01a1i: <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p><i>&#8220;V\u1eeba \u0111i n\u00f3 v\u1eeba k\u00e9o tay t\u00f4i \u0111i qua nh\u00e0 ga h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng tr\u1ea1i c\u1ee7a gia \u0111\u00ecnh t\u00f4i. \u0110i m\u00e3i m\u00e0 t\u00f4i ch\u1eb3ng nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u1ea1i, ch\u1ec9 th\u1ea5y to\u00e0n l\u00e0 ru\u1ed9ng v\u00e0 ru\u1ed9ng. \u0110i th\u00eam m\u1ed9t qu\u00e3ng n\u1eefa, n\u00f3 d\u1eaft t\u00f4i l\u00ean ng\u1ed3i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea7y t\u1ea7u ho\u1ea3, r\u1ed3i n\u00f3 ch\u1ec9 tay v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t n\u00f3i &#8220;Tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng c\u1ee7a m\u00e0y \u1edf \u0111\u1ea5y&#8221;. R\u1ed3i n\u00f3 n\u00f3i ti\u1ebfp, khi Vi\u1ec7t Minh r\u00fat lui h\u1ecd \u0111\u1eb7t m\u00ecn gi\u1eadt x\u1eadp h\u1ebft. Ngay c\u1ea3 tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u1ee7a tao v\u1edbi m\u00e0y c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e1. V\u00ec v\u1eady, ng\u1ed3i ngay tr\u01b0\u1edbc c\u1ed5ng tr\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y v\u1ebft t\u00edch g\u00ec c\u00f2n l\u1ea1i, ch\u1ec9 to\u00e0n c\u1ecf hoang. N\u1ebfu con Nhung kh\u00f4ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t trang tr\u1ea1i r\u1ed9ng l\u1edbn, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd c\u00f3 ti\u1ebfng c\u1ea3 m\u1ed9t v\u00f9ng.&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn31_4652\" name=\"_ftnref31_4652\"><i><b>[31]<\/b><\/i><\/a><i><\/i> <\/p>\n<p>Tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh b\u00ecnh \u0111\u1ecba. <\/p>\n<p>Gia \u0111\u00ecnh Th\u1ea1ch Lam tr\u1edf v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, s\u1ed1ng nh\u1edd c\u00f4 N\u0103m (Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf) m\u1ed9t th\u1eddi gian. B\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb S\u00f3i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i xoay s\u1edf, t\u1ea7n \u1ea3o bu\u00f4n b\u00e1n, nu\u00f4i con. <\/p>\n<p>R\u1ed3i n\u0103m 1953, b\u00e0 n\u1ed9i L\u00ea Th\u1ecb S\u00e2m l\u1ea1i &#8220;\u0111\u00edch th\u00e2n&#8221; \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u00f4ng Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u00e1m, T\u1ed5ng Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c B\u01b0u \u0110i\u1ec7n, xin cho con d\u00e2u v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf B\u01b0u \u0110i\u1ec7n, t\u1eeb 1953 \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 h\u01b0u n\u0103m 1967. T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00e1c con Th\u1ea1ch Lam \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng y\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, t\u1edbi khi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh. <\/p>\n<p><b>Ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9, ng\u01b0\u1eddi b\u00e0<\/b> <\/p>\n<p><b><\/b> <\/p>\n<p>B\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhu nh\u0169 danh L\u00ea Th\u1ecb S\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt ngo\u1ea1i kh\u1ed5. Kh\u00f4ng nh\u1eefng nu\u00f4i ch\u1ed3ng, nu\u00f4i con, t\u1eeb khi ch\u1ed3ng c\u00f2n s\u1ed1ng, b\u00e0 c\u00f2n lo c\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e1u, b\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t ai. <\/p>\n<p>Khi Nh\u1ea5t Linh cho Kh\u00e1i H\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi con trai th\u1ee9 hai l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tri\u1ec7u. Kh\u00e1i H\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c cho con th\u00e0nh Tr\u1ea7n Kh\u00e1nh Tri\u1ec7u, nh\u01b0ng b\u00e0 n\u1ed9i c\u1ea5m<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn32_4652\" name=\"_ftnref32_4652\">[32]<\/a>. <\/p>\n<p>B\u00e0 m\u1ea5t ng\u00e0y 16-7 n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn33_4652\" name=\"_ftnref33_4652\">[33]<\/a> (26-8-1961) \u1edf S\u00e0i G\u00f2n. Ch\u00f4n \u1edf nghi\u00e3 trang ch\u00f9a Gi\u00e1c Minh<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn34_4652\" name=\"_ftnref34_4652\">[34]<\/a> (G\u00f2 V\u1ea5p). Sau, c\u00e1c ch\u00e1u \u0111\u01b0a tro c\u1ed1t b\u00e0 v\u1ec1 nghi\u00e3 \u0111\u1ecba Tr\u1eef La, C\u1ea9m Gi\u00e0ng b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9 \u00f4ng. <\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh t\u0129nh l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng, khi ch\u1ed3ng ch\u1ebft, m\u1eb9 ch\u1ed3ng kh\u00f3c l\u00f3c, b\u00e0 th\u1ea3n nhi\u00ean b\u1ea3o: <i>&#8220;Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00e3 y\u00ean ph\u1eadn r\u1ed3i, b\u00e2y gi\u1edd b\u00e0 ph\u1ea3i th\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ch\u00e1u lo sao cho kh\u1ecfi ch\u1ebft \u0111\u00f3i, \u0111\u1ec3 y\u00ean con c\u00f2n ph\u1ea3i lo bu\u00f4n b\u00e1n ch\u1ee9 c\u1ee9 ng\u1ed3i kh\u00f3c ho\u00e0i sao, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft c\u0169ng ch\u1ea3 s\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng th\u00ec ch\u1ebft \u0111\u00f3i&#8221;. T\u1eeb \u0111\u00f3 b\u00e0 t\u00f4i th\u00f4i kh\u00f4ng kh\u00f3c v\u00e0 ch\u1ec9 kh\u00f3c khi n\u00e0o m\u1eb9 t\u00f4i \u0111i v\u1eafng&#8221; <\/i>(Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 53). <\/p>\n<p>B\u00e0 d\u1ecbu d\u00e0ng v\u1edbi con trai, \u00e2u y\u1ebfm v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e1u. Nh\u01b0ng b\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 ch\u1ed3ng cay nghi\u1ec7t, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch vi\u1ebft: <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<p><i>&#8220;&#8230;V\u00ec trong nh\u00e0 b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi t\u1ea5n k\u1ecbch m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u bi \u0111\u00e1t. H\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 ch\u1ecb \u0111\u00e3 mang c\u1ea3 oan \u1ee9c xu\u1ed1ng su\u1ed1i v\u00e0ng, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb d\u00e2u hi\u1ec1n l\u00e0nh \u00edt n\u00f3i c\u1ee7a t\u00f4i.&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn35_4652\" name=\"_ftnref35_4652\"><i><b>[35]<\/b><\/i><\/a><i><\/i> <\/p>\n<p>B\u00e0 \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n uy v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, ai c\u0169ng s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m g\u1ea7n, k\u1ec3 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i duy nh\u1ea5t: <\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>T\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng. Khi nh\u1ecf \u0111\u00e3 t\u1eebng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng m\u1ea5y \u0111\u1ee9a em kh\u00f3 t\u00ednh v\u00e0 b\u00e0 m\u1eb9 nghi\u00eam kh\u1eafc m\u00e0 t\u00f4i r\u1ea5t s\u1ee3 \u00edt khi d\u00e1m d\u00e0ng m\u1eb7t. H\u1ec5 l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec h\u1ecfng l\u00e0 b\u00e0 c\u1ee5 c\u1ed1c l\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1eafng nhi\u1ebfc \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u. T\u00f4i ch\u1ec9 nh\u1edd v\u00e0o t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a b\u00e0 n\u1ed9i t\u00f4i th\u00f4i, c\u00e1i b\u00e1nh c\u00e1i k\u1eb9o g\u00ec, b\u00e0 n\u1ed9i c\u0169ng gi\u1ea5u b\u1edbt cho t\u00f4i (&#8230;) D\u00f9 t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ed3ng c\u00f3 con nh\u01b0ng v\u1eabn k\u00ednh s\u1ee3 m\u1eb9 t\u00f4i nh\u01b0 h\u1ed3i c\u00f2n b\u00e9, m\u1eb9 b\u1ea3o sao nghe v\u1eady kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00e1m n\u00f3i sai l\u1eddi. <\/i>(Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, trang 222, 243).<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, c\u0169ng ch\u1ec9 th\u01b0\u01a1ng b\u00e0 n\u1ed9i:<\/p>\n<p><i><\/i> <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>C\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a b\u00e0 t\u00f4i, c\u00e1i ch\u1ebft l\u00e0m cho t\u00f4i x\u00fac \u0111\u1ed9ng s\u00e2u xa, r\u1ea5t l\u00e2u m\u00e3i v\u1ec1 sau n\u00e0y v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1edbt. T\u1eeb l\u00fac c\u00f2n nh\u1ecf, t\u00f4i lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1edbi b\u00e0 t\u00f4i, v\u00ec b\u00e0 s\u1ed1ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, cay \u0111\u1eafng h\u01a1n ai h\u1ebft trong ph\u1ea7n cu\u1ed1i \u0111\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi con trai duy nh\u1ea5t \u0111\u00e3 m\u1ea5t, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do con d\u00e2u t\u1ea7n t\u1ea3o l\u00e0m \u0103n. Bi k\u1ecbch m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u kh\u00f4ng m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh n\u00e0o l\u00fac \u0111\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi. Ni\u1ec1m an \u1ee7i duy nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u00e0 l\u00e0 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00e1u: v\u00e0 s\u00e1ng n\u00e0o b\u00e0 c\u0169ng th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2m ng\u1ecdn \u0111\u00e8n con tr\u00ean b\u00e0n th\u1edd, r\u1ed3i ng\u1ed3i y\u00ean ni\u1ec7m Ph\u1eadt v\u1edbi chu\u1ed7i tr\u00e0ng h\u1ea1t \u0111en b\u00f3ng.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn36_4652\" name=\"_ftnref36_4652\"><i><b>[36]<\/b><\/i><\/a><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch kh\u00f4ng vi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 m\u1eb9. <\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh kh\u00e1c xa ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, d\u00f9 c\u00f9ng m\u1ed9t m\u1eb9. <\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i x\u1eed l\u1ea1 l\u00f9ng gi\u1eefa con trai v\u00e0 con g\u00e1i: v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh, ng\u01b0\u1eddi con &#8220;th\u00e0nh c\u00f4ng&#8221; b\u00e0 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 k\u00ednh tr\u1ecdng, nh\u01b0ng b\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i duy nh\u1ea5t, b\u1eaft ph\u1ea3i b\u1ecf h\u1ecdc, qu\u00e1n xuy\u1ebfn vi\u1ec7c n\u1ed9i tr\u1ee3, h\u1ea7u h\u1ea1 m\u1eb9 v\u00e0 lo cho c\u00e1c em, t\u1eeb l\u00fac 10 tu\u1ed5i.  <\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e1u, nh\u1ea5t l\u00e0 con Th\u1ea1ch Lam, ng\u01b0\u1eddi con trai th\u00f4ng minh nh\u1ea5t nh\u00e0, b\u00e0 y\u00eau qu\u00fd, ch\u1ebft y\u1ec3u: <i>&#8220;B\u00e0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u00e1nh m\u1eafng v\u00e0 r\u1ea5t y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ch\u00e1u, nh\u01b0ng t\u00f4i r\u1ea5t s\u1ee3 b\u00e0, nh\u1ea5t l\u00e0 khi ph\u1ea3i ng\u1ed3i \u0103n c\u01a1m chung v\u1edbi b\u00e0&#8221;, <\/i>T\u01b0\u1eddng Nhung k\u1ec3 l\u1ea1i<i>.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn37_4652\" name=\"_ftnref37_4652\">[37]<\/a><i><\/i> <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ecnh anh em b\u1ec1n ch\u1eb7t, v\u1ebd ch\u00e2n dung ch\u00ednh x\u00e1c c\u00e1c anh v\u00e0 hai em, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft nh\u1eefng trang h\u1ed3i k\u00fd cay \u0111\u1eafng v\u1ec1 <i>T\u00ecnh m\u1eb9 con<\/i>, thu\u1eadt l\u1ea1i h\u00ecnh \u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 nghi\u1ec7t ng\u00e3, to\u00e0n tr\u1ecb trong gia \u0111\u00ecnh, v\u1edbi m\u1ed9t ng\u00f2i b\u00fat th\u1ea3n nhi\u00ean, ch\u00e2n th\u1eadt. <\/p>\n<p>V\u1ea7n \u0111\u1ec1 tr\u1ecdng nam khinh n\u1eef, kh\u00f4ng cho con g\u00e1i \u0111i h\u1ecdc, m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u, c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169, l\u00e0 m\u1ea5u ch\u1ed1t t\u1ea5t c\u1ea3, tr\u1edf th\u00e0nh v\u1ea5n n\u1ea1n h\u00e0ng \u0111\u1ea7u trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, ph\u1ea3i \u0111\u1ea1p \u0111\u1ed5. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch di\u1ec5n t\u1ea3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u1ef1c tr\u1ea1ng n\u00e0y trong c\u00e2u:<i><\/i> <\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Ch\u00ednh nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t nghi\u1ec7t ng\u00e3 trong gia \u0111\u00ecnh ch\u00fang t\u00f4i gi\u1eefa m\u1ea5y l\u1edbp m\u1eb9 ch\u1ed3ng n\u00e0ng d\u00e2u, c\u00f9ng v\u1edbi nhi\u1ec1u n\u1ed7i b\u1ea5t h\u1ea1nh c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb tr\u00f3i bu\u1ed9c trong l\u1ec5 gi\u00e1o phong ki\u1ebfn l\u1ea1c h\u1eadu tr\u00ean x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ec1 t\u00e0i cho nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m sau n\u00e0y &#8211; th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 cu\u1ed1n \u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh<\/i>&#8220;<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftn38_4652\" name=\"_ftnref38_4652\">[38]<\/a>.<b><\/b> <\/p>\n<p><b><\/b><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>(C\u00f2n n\u1eefa)<\/p>\n<p><strong>Th\u1ee5y Khu\u00ea<\/strong><br \/> thuykhue.free.fr <\/p>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\">\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref1_4652\" name=\"_ftn1_4652\">[1]<\/a> H\u1ed3i k\u00fd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, <i>Vi\u1ec7t Nam nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed, <\/i>do Nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed xu\u1ea5t b\u1ea3n, Montr\u00e9al, Canada, 1981, trang 44-45. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref2_4652\" name=\"_ftn2_4652\">[2]<\/a> H\u1ed3i k\u00fd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, <i>Vi\u1ec7t Nam nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed, <\/i>trang 45. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref3_4652\" name=\"_ftn3_4652\">[3]<\/a> Theo ti\u1ec3u s\u1eed Nh\u1ea5t Linh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd. <i>S\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft v\u1edbi<\/i>&#8230; nxb B\u00e1ch Khoa, Xu\u00e2n Thu t\u00e1i b\u1ea3n \u1ecf Hoa K\u1ef3, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 n\u0103m, trang 21. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref4_4652\" name=\"_ftn4_4652\">[4]<\/a> <i>Tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd, <\/i>in trong<i> <\/i><i>S\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft v\u1edbi<\/i>&#8230; nxb B\u00e1ch Khoa, trang 16. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref5_4652\" name=\"_ftn5_4652\">[5]<\/a> Ng\u00e0y Nay t\u1eeb s\u1ed1 27 (27-9-36) \u0111\u1ebfn s\u1ed1 32 (1-11-36), sau in th\u00e0nh s\u00e1ch ch\u1ec9 gi\u1eef t\u00ean <i>T\u1ed1i T\u0103m<\/i> v\u00e0 b\u1ecf t\u00ean Kh\u00e1i H\u01b0ng. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref6_4652\" name=\"_ftn6_4652\">[6]<\/a> B\u00e0 Nh\u1ea5t Linh m\u1ea5t ng\u00e0y 6-5-1981, t\u1ea1i Orsay, Ph\u00e1p. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref7_4652\" name=\"_ftn7_4652\">[7]<\/a> B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Th\u00e1i H\u1ecdc. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref8_4652\" name=\"_ftn8_4652\">[8]<\/a> B\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kim Th\u01b0 m\u1ea5t ng\u00e0y 6-5-1976. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref9_4652\" name=\"_ftn9_4652\">[9]<\/a> Theo \u0111i\u1ec7n th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft ng\u00e0y 15-5-2020. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref10_4652\" name=\"_ftn10_4652\">[10]<\/a> Theo Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o S\u01a1n, <i>Nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m ri\u00eang v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh,<\/i> in trong <i>Nh\u1ea5t Linh ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129, ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn s\u0129<\/i>, Th\u1ebf K\u1ef7, 2004, trang 81). <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref11_4652\" name=\"_ftn11_4652\">[11]<\/a> B\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Kim Thoa m\u1ea5t ng\u00e0y 6-2-2006 t\u1ea1i Marseille, Ph\u00e1p. Sang Ph\u00e1p t\u1eeb 1966, b\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, trong nhi\u1ec3u n\u0103m s\u0103n s\u00f3c \u00f4ng b\u00e0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, \u0111\u1ebfn l\u00fac gi\u00e1o s\u01b0 m\u1ea5t, n\u0103m 1996. (Theo <i>Ch\u1ecb Thoa<\/i> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, in trong <i>Nh\u1ea5t Linh cha t\u00f4i<\/i>, V\u0103n M\u1edbi, 2006; nxb Ph\u1ee5 N\u1eef t\u00e1i b\u1ea3n trong n\u01b0\u1edbc, 2020). <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref12_4652\" name=\"_ftn12_4652\">[12]<\/a> Ng\u00e0y sinh c\u00e1c con c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam ch\u00e9p theo lu\u1eadn \u00e1n <i>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam s\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft<\/i> c\u1ee7a Maria Strakovova, Ti\u1ec7p Kh\u1eafc, 2011. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref13_4652\" name=\"_ftn13_4652\">[13]<\/a> Theo <i>Ti\u1ec3u s\u1eed<\/i> Nh\u1ea5t Linh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd, <i>S\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft v\u1edbi<\/i>&#8230; trang 21. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref14_4652\" name=\"_ftn14_4652\">[14]<\/a> Theo l\u1eddi d\u1eabn nh\u1eadp b\u00e0i <i>N\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi \u00f4ng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng, <\/i>do Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam vi\u1ebft<i>, <\/i>tr\u00ean Phong H\u00f3a s\u1ed1 16 (6-10-1932). <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref15_4652\" name=\"_ftn15_4652\">[15]<\/a> Theo \u0111i\u1ec7n th\u01b0 c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n \u0110\u1eb7ng Th\u01a1 Th\u01a1, ch\u00e1u ngo\u1ea1i Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, ng\u00e0y 4-7-2020. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref16_4652\" name=\"_ftn16_4652\">[16]<\/a> In trong <i>K\u1ef7 y\u1ebfu<\/i> <i>tri\u1ec3n l\u00e3m v\u00e0 h\u1ed9i th\u1ea3o v\u1ec1 b\u00e1o Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, NXB Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, 2014, California, trang 212-217. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref17_4652\" name=\"_ftn17_4652\">[17]<\/a> Theo b\u00e0i <i>M\u1eb9 t\u00f4i<\/i> c\u1ee7a T\u1eeb Dung, in trong <i>K\u1ef7 y\u1ebfu tri\u1ec3n l\u00e3m v\u00e0 h\u1ed9i th\u1ea3o v\u1ec1 b\u00e1o Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, nx Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, 2014, California. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref18_4652\" name=\"_ftn18_4652\">[18]<\/a> V\u0103n, T\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, s\u1ed1 107-108 (15-6-68), trang 14-15. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref19_4652\" name=\"_ftn19_4652\">[19]<\/a> Ti\u1ec3u s\u1eed Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf in b\u00eca sau cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd, ghi b\u00e0 l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh n\u0103m 1933, l\u00e0 sai. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref20_4652\" name=\"_ftn20_4652\">[20]<\/a> Tr\u00edch <i>V\u00e0i c\u1ea3m ngh\u0129 v\u1ec1 cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a ch\u1ecb t\u00f4i: Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf <\/i>c\u1ee7a Vi\u1ec5n S\u01a1n Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, in trong <i>H\u1ed3i k\u00fd v\u1ec1 gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng <\/i>c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf, V\u0103n Ho\u00e1 Ng\u00e0y Nay, 1996, Hoa K\u1ef3, trang 255-256. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref21_4652\" name=\"_ftn21_4652\">[21]<\/a> Ch\u00fang t\u00f4i vi\u1ebft theo th\u00f4ng tin c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref22_4652\" name=\"_ftn22_4652\">[22]<\/a> \u0110inh H\u00f9ng, <i>T\u00ecm hi\u1ec3u Th\u1ea1ch Lam th\u00eam m\u1ed9t v\u00e0i khi\u00e1 c\u1ea1nh<\/i>, V\u0103n s\u1ed1 36 (15-6-1965), T\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Th\u1ea1ch Lam, trang 58. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref23_4652\" name=\"_ftn23_4652\">[23]<\/a> Nh\u1eefng ch\u1ed5 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft 28-6-1942, ch\u00fang t\u00f4i s\u1eeda l\u1ea1i theo t\u01b0 li\u1ec7u c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref24_4652\" name=\"_ftn24_4652\">[24]<\/a> Theo \u0111i\u1ec7n th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang ng\u00e0y 6-7-2020. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref25_4652\" name=\"_ftn25_4652\">[25]<\/a> Nxb Th\u1ea1ch Ng\u1eef, 2012, Hoa K\u1ef3. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref26_4652\" name=\"_ftn26_4652\">[26]<\/a> Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, <i>T\u01b0\u1edfng nh\u1edb Kh\u00e1i H\u01b0ng<\/i>, trong cu\u1ed1n <i>Kh\u00e1i H\u01b0ng, k\u1ef7 v\u1eadt \u0111\u1ea7u tay v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng<\/i>, <i>t\u1eadp 1, H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean<\/i>, nxb Ph\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0ng, California, 1997, trang 166. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref27_4652\" name=\"_ftn27_4652\">[27]<\/a> <i>Vi\u1ec7t Nam nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed<\/i> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, Nh\u00f3m Nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed \u0111\u1ecba xu\u1ea5t b\u1ea3n, Montr\u00e9al, 1981. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref28_4652\" name=\"_ftn28_4652\">[28]<\/a> <i>Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 qua<\/i> I v\u00e0 II, c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, Th\u1ea1ch Ng\u1eef, California, 1999 v\u00e0 2000. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref29_4652\" name=\"_ftn29_4652\">[29]<\/a> Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang, <i>Th\u1ea1ch Lam cha t\u00f4i trong tr\u00ed t\u01b0\u1edfng,<\/i> in trong t\u1eadp <i>Kh\u00f3i h\u1ed3 bay<\/i>, trang 303. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref30_4652\" name=\"_ftn30_4652\">[30]<\/a> Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, <i>B\u00e0 C\u1ea9m L\u1ee3i<\/i>, in trong <i>Nh\u1ea5t Linh cha t\u00f4i,<\/i> trang 241. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref31_4652\" name=\"_ftn31_4652\">[31]<\/a> <i>M\u1eb9 t\u00f4i, b\u00e0 Th\u1ea1ch Lam Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng L\u00e2n<\/i> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhung, in trong s\u00e1ch <i>K\u1ef7 y\u1ebfu tri\u1ec3n l\u00e3m v\u00e0 h\u1ed9i th\u1ea3o v\u1ec1 b\u00e1o Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, nxb Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, 2014, California. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref32_4652\" name=\"_ftn32_4652\">[32]<\/a> Theo l\u1eddi \u00f4ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tri\u1ec7u n\u00f3i v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i qua \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i, ng\u00e0y 17-6-2017. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref33_4652\" name=\"_ftn33_4652\">[33]<\/a> Theo ng\u00e0y gi\u1ed7, do Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhung ghi l\u1ea1i trong b\u00e0i <i>B\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng<\/i>. C\u00f3 ch\u1ed7 ghi 15-8-62. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref34_4652\" name=\"_ftn34_4652\">[34]<\/a> Nghi\u00e3 trang n\u00e0y l\u00e0 n\u01a1i ch\u00f4n th\u00e2n nh\u00e2n gia \u0111\u00ecnh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng: \u00f4ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y, \u00f4ng Nguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0n (ch\u1ed3ng b\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf) v\u00e0 b\u00e0 Th\u1ea1ch Lam, \u0111\u1ec1u ch\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea5y. Sau tro c\u1ed1t \u00f4ng b\u00e0 Nh\u1ea5t Linh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 H\u1ed9i An. Tro c\u1ed1t b\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb S\u00e2m v\u00e0 b\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb S\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a ra B\u1eafc. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref35_4652\" name=\"_ftn35_4652\">[35]<\/a> Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, <i>Vi\u1ec7t Nam nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed<\/i>, Nh\u00f3m Nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed \u0111\u1ecba, Montr\u00e9al, 1981, trang 45. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref36_4652\" name=\"_ftn36_4652\">[36]<\/a> Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, <i>Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 qua,<\/i> <i>cu\u1ed1n I<\/i>, <i>1916-1946<\/i>, Nxb Th\u1ea1ch Ng\u1eef, 1988, Hoa K\u1ef3, trang 44. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref37_4652\" name=\"_ftn37_4652\">[37]<\/a> <i>B\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 tr\u1ea1i C\u1ea9m Gi\u00e0ng<\/i> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Nhung, t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Giang. <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/Downloads\/#_ftnref38_4652\" name=\"_ftn38_4652\">[38]<\/a> Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, <i>Vi\u1ec7t Nam m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 qua,<\/i> <i>cu\u1ed1n I, 1916-1946<\/i>, Nxb Th\u1ea1ch Ng\u1eef, 1988, Hoa K\u1ef3, trang 44.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ebf m\u00f4 t\u1ea3 t\u00ecnh anh em b\u1ec1n ch\u1eb7t, v\u1ebd ch\u00e2n dung ch\u00ednh x\u00e1c c\u00e1c anh v\u00e0 hai em, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft nh\u1eefng trang h\u1ed3i k\u00fd cay \u0111\u1eafng v\u1ec1 T\u00ecnh m\u1eb9 con, thu\u1eadt l\u1ea1i h\u00ecnh \u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 nghi\u1ec7t ng\u00e3, to\u00e0n tr\u1ecb trong gia \u0111\u00ecnh, v\u1edbi m\u1ed9t ng\u00f2i b\u00fat th\u1ea3n nhi\u00ean, ch\u00e2n th\u1eadt.<\/p>\n","protected":false},"author":1108,"featured_media":67728,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,9,181,289],"tags":[383],"class_list":["post-67731","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-nghien-cuu","category-tu-lieu","category-tu-luc-van-doan-phong-hoa-ngay-nay","tag-tu-luc-van-doan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1108"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67731"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67732,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67731\/revisions\/67732"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67728"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}