{"id":66898,"date":"2020-12-16T09:35:00","date_gmt":"2020-12-16T09:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=66898"},"modified":"2022-02-21T02:35:57","modified_gmt":"2022-02-21T02:35:57","slug":"tu-luc-van-don-van-hoc-v-cch-mang-6","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/66898\/tu-luc-van-don-van-hoc-v-cch-mang-6","title":{"rendered":"T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o&agrave;n V\u0103n h\u1ecdc v&agrave; c&aacute;ch m\u1ea1ng (6)"},"content":{"rendered":"<p><b><br \/>\nS\u1ef1 ti\u1ebfp nh\u1eadn T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/b><\/p>\n<p><b>Tr\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh <\/b>l\u00e0 nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh s\u00e2u s\u1eafc, \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t s\u00e1ng t\u1ea1o v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. T\u00e1c ph\u1ea9m <i>D\u01b0\u1edbi m\u1eaft t\u00f4i<\/i> (1939), ph\u1ea7n vi\u1ebft v\u1ec1 Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 ch\u00e2n x\u00e1c h\u01a1n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft sau. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 <i>H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean, N\u1eeda ch\u1eebng xu\u00e2n, G\u00e1nh h\u00e0ng hoa, \u0110\u1eddi m\u01b0a gi\u00f3, \u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, L\u1ea1nh l\u00f9ng, Tr\u1ed1ng m\u00e1i, Gia \u0111\u00ecnh<\/i>, b\u1eb1ng c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecb l\u1ed7i th\u1eddi.<\/p>\n<p>Trong th\u1eddi k\u1ef3 mi\u1ec1n B\u1eafc tri\u1ec7t h\u1ea1 Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng v\u00ec l\u00fd do ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 b\u1ea3n <i>\u0110\u1ec1 c\u01b0\u01a1ng v\u0103n h\u00f3a<\/i> c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Chinh \u0111\u00e3 kh\u00f3a tr\u00e1i v\u0103n h\u1ecdc trong b\u1ed1n b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n th\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc th\u1eddi k\u1ef3 1932-1945, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n: <i>Tr\u01b0\u01a1ng Ch\u00ednh<\/i> <i>v\u1eabn \u0111\u1ee9ng v\u1eefng<\/i> <i>nh\u01b0 c\u00e2y t\u00f9ng<\/i>. Nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c in l\u1ea1i trong <i>L\u01b0\u1ee3c th\u1ea3o l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam<\/i> (Nxb X\u00e2y D\u1ef1ng, 1957) v\u00e0 <i>T\u1ed5ng t\u1eadp v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam<\/i> (Nxb Khoa H\u1ecdc X\u00e3 H\u1ed9i, 1997).<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p><b>Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eedu <\/b>c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi Phong H\u00f3a. \u00d4ng \u1edf trong nh\u00f3m Nguy\u1ec5n V\u1ef9 v\u00e0 th\u01a1 B\u1ea1ch Nga, \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. Nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng T\u1eedu c\u00f3 t\u00ednh b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng, khi khen <i>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t<\/i> th\u00ec h\u1ebft l\u1eddi m\u00e0 khi ch\u00ea <i>L\u1ea1nh l\u00f9ng<\/i>, <i>\u0110\u1eddi m\u01b0a gi\u00f3<\/i> c\u0169ng th\u00e1i qu\u00e1. \u0110i\u1ec3m n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ed5 h\u1ee7 (mu\u1ed1n \u0111\u00e0n b\u00e0 ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u1ea1o ti\u1ebft h\u1ea1nh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh b\u00eanh v\u1ef1c m\u1ed9t c\u00f4 g\u00e1i \u0111i\u1ebfm) v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng tinh t\u1ebf l\u1eafm v\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eadn ra \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1 tr\u1ecb v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i c\u1ee7a <i>L\u1ea1nh l\u00f9ng<\/i> b\u00ean c\u1ea1nh <i>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t<\/i>, m\u1eb7c d\u00f9 \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh &#8220;m\u1edbi nh\u1ea5t&#8221; v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0a ph\u00ea b\u00ecnh M\u00e1c-x\u00edt v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam. Sau n\u00e0y, \u00f4ng l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft gia c\u1ee7a phong tr\u00e0o Nh\u00e2n V\u0103n Giai Ph\u1ea9m, vi\u1ebft nh\u1eefng b\u00e0i l\u00fd lu\u1eadn n\u1ea9y l\u1eeda \u0111\u00f2i h\u1ecfi t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 d\u00ecu d\u1eaft sinh vi\u00ean \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 v\u1ebft son \u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho \u0111\u1eddi sau.<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p><b>V\u0169 Ng\u1ecdc Phan:<\/b> B\u1ed9<b> <\/b><i>Nh\u00e0 v\u0103n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i,<\/i> 5 t\u1eadp (1941-1942) c\u1ee7a V\u0169 Ng\u1ecdc Phan c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i. Tuy c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m \u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n l\u1ea1i ho\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ed7i th\u1eddi, nh\u01b0ng nh\u00ecn chung, b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m ph\u00ea b\u00ecnh l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam trong th\u1ebf k\u1ef7 XX. V\u0169 Ng\u1ecdc Phan \u0111\u00e3 v\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 m\u1eb7t trung th\u1ef1c c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam n\u1eeda \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7. \u00d4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng trung th\u1ef1c khi ph\u00ea b\u00ecnh, kh\u00f4ng b\u00e8 ph\u00e1i, kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ecb b\u1ea1n b\u00e8, kh\u00f4ng xu n\u1ecbnh. Khi mi\u1ec1n B\u1eafc &#8220;\u0111\u00e1nh&#8221; Nh\u00e2n V\u0103n, \u00f4ng im l\u1eb7ng, kh\u00f4ng v\u1ec1 h\u00f9a. \u00d4ng lui v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u ca dao. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3m \u0111\u00e1ng tr\u00e1nh: v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta coi \u00f4ng l\u00e0 th\u1ea7y, n\u00ean c\u1ee9 ch\u00e9p nguy\u00ean nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng vi\u1ebft, th\u00ed d\u1ee5 V\u0169 Ng\u1ecdc Phan b\u1ea3o Kh\u00e1i H\u01b0ng l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n l\u00fd t\u01b0\u1edfng, nh\u00e0 v\u0103n phong t\u1ee5c (c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec \u00f4ng bi\u1ebft Kh\u00e1i H\u01b0ng \u0111\u1eb7t t\u00ean cho t\u1edd Phong H\u00f3a), Nh\u1ea5t Linh l\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia lu\u1eadn \u0111\u1ec1, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u1ee9 ch\u00e9p l\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u1ea3 \u0111\u1ebfn Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng tin m\u00ecnh vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u1ec1 l\u00e0 d\u1edf!<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean c\u00f4ng c\u1ee7a V\u0169 Ng\u1ecdc Phan kh\u00f4ng nh\u1ecf: n\u1ebfu b\u1ed9 <i>Nh\u00e0 v\u0103n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/i> b\u1ecb c\u1ea5m \u1edf B\u1eafc, th\u00ec \u1edf trong Nam, h\u1ecdc sinh trung h\u1ecdc v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y; sau c\u00f3 th\u00eam b\u1ed9 <i>Vi\u1ec7t Nam v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed gi\u1ea3n \u01b0\u1edbc t\u00e2n bi\u00ean<\/i> c\u1ee7a Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169.<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p><b>D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng H\u00e0m <\/b>so\u1ea1n <i>Vi\u1ec7t Nam v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed y\u1ebfu<\/i> n\u0103m 1941, l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng cu\u1ed1n v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ta, T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng b\u1ea9y, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng ch\u00f3t. L\u00e0 s\u00e1ch y\u1ebfu l\u01b0\u1ee3c, t\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng g\u00ec ch\u00ednh y\u1ebfu cho l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u1ecdc g\u1ea7n ng\u00e0n n\u0103m, n\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc qu\u1ed1c ng\u1eef ch\u1ec9 chi\u1ebfm v\u00e0i trang. Tuy nhi\u00ean gi\u00e1o s\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng H\u00e0m \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng l\u1ef1a ch\u1ecdn v\u00e0 ph\u00e2n chia ch\u00ednh \u0111\u00e1ng: \u00f4ng chia v\u0103n h\u1ecdc n\u1eeda \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX l\u00e0m hai ph\u00e1i t\u00e2n c\u1ef1u v\u00e0 n\u00f3i r\u00f5 \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed7i ph\u00e1i, n\u00eau t\u00ean nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n ti\u00eau bi\u1ec3u. Th\u00ed d\u1ee5 khi vi\u1ebft v\u1ec1 Th\u01a1 m\u1edbi, \u00f4ng ch\u1ecdn ba nh\u00e0 th\u01a1 ti\u00eau bi\u1ec3u: H\u00e0n M\u1eb7c T\u1eed, Th\u1ebf L\u1eef v\u00e0 Xu\u00e2n Di\u1ec7u, l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ef1a ch\u1ecdn tinh t\u01b0\u1eddng. Ph\u1ea7n v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, t\u1eeb trang 453 d\u1ebfn trang 456, sau khi n\u00f3 r\u00f5 t\u00f4n ch\u1ec9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd, \u00f4ng gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ea5y t\u00e1c ph\u1ea9m ch\u00ednh c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, Kh\u00e1i H\u01b0ng, Th\u1ebf L\u1eef, r\u1ed3i x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u00e3 l\u00e0m. Tuy s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng H\u00e0m c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay. S\u00e1ch vi\u1ebft v\u00e0 in d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, n\u00ean \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn tinh th\u1ea7n ch\u1ed1ng Ph\u00e1p c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. Nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, Th\u1ea1ch Lam, l\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ebfu s\u00f3t.<b><\/b><\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p><b>Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169<\/b> vi\u1ebft b\u1ed9<b> <\/b><i>Vi\u1ec7t Nam v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed gi\u1ea3n \u01b0\u1edbc t\u00e2n bi\u00ean,<\/i> m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1ed3 s\u1ed9, ba cu\u1ed1n, in t\u1eeb 1961 \u0111\u1ebfn 1965 t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n. \u0110\u00e2y l\u00e0 b\u1ed9 v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00fang \u0111\u1eafn h\u01a1n c\u1ea3. Cu\u1ed1n ba, d\u00e0nh cho v\u0103n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i 1862-1945, \u00f4ng \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1 k\u1ef9 hai tr\u00e0o l\u01b0u t\u00e2n c\u1ef1u l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc qu\u1ed1c ng\u1eef: nh\u00f3m \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng-Nam Phong (Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh-Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh) v\u00e0 nh\u00f3m Phong H\u00f3a-Ng\u00e0y Nay (T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n). V\u1ec1 nh\u00f3m T\u1ef1 L\u1ef1c, \u00f4ng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u00eau bi\u1ec3u c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, Kh\u00e1i H\u01b0ng, v\u00e0 Th\u1ea1ch Lam. \u00d4ng c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn t\u00ednh c\u00e1ch tr\u00e0o ph\u00fang c\u1ee7a Phong H\u00f3a n\u00f3i chung, nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u1eadn ra gi\u00e1 tr\u1ecb v\u0103n tr\u00e0o ph\u00fang c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o. Nh\u1ea5t Linh cho bi\u1ebft: nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n V\u0169 Ng\u1ecdc Phan vi\u1ebft v\u1ec1 <i>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, L\u1ea1nh l\u00f9ng, \u0110\u00f4i b\u1ea1n, B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/i> \u0111\u00e3 b\u1ecb ki\u1ec3m duy\u1ec7t c\u1ee7a Ph\u00e1p h\u1ed3i \u0111\u00f3 (1942) xo\u00e1 b\u1ecf<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn1_4911\" name=\"_ftnref1_4911\">[1]<\/a>. V\u00ec v\u1eady, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u t\u1ea1i sao nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1eadp ni\u00ean 40, nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng H\u00e0m, V\u0169 Ng\u1ecdc Phan, kh\u00f4ng ho\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eafc nh\u1edf \u0111\u1ebfn t\u00ednh c\u00e1ch ph\u1ea3n kh\u00e1ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n; nh\u01b0ng t\u1ea1i sao, nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u sau n\u00e0y nh\u01b0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169, Thanh L\u00e3ng c\u0169ng b\u1ecf qua?<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169 ph\u1ea1m m\u1ed9t s\u1ed1 sai l\u1ea7m:<\/p>\n<p>1- Ph\u1ea7n v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e2u: <i>&#8220;N\u00f3i \u0111\u1ebfn T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft n\u00f3i \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ra s\u00e1ng l\u1eadp ra n\u00f3&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn2_4911\" name=\"_ftnref2_4911\"><i><b>[2]<\/b><\/i><\/a><i>. <\/i>M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1eadn tr\u1ecdng kh\u00f4ng th\u1ec3 vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf, b\u1edfi v\u00ec c\u1ea3 ph\u1ea7n T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n sau \u0111\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o \u00f4ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng: <i>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng ra s\u00e1ng l\u1eadp <\/i>T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n c\u1ea3.<i> <\/i>Nh\u01b0ng c\u00e2u n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta ch\u00e9p l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1eeb \u0111\u00f3 n\u1ea9y sinh s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00f4n vai tr\u00f2 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh trong T\u1ef1 L\u1ef1c, b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta t\u01b0\u1edfng Nh\u1ea5t Linh l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3. Th\u1eadm ch\u00ed Vu Gia c\u00f2n vi\u1ebft: <i>&#8220;L\u00fac \u0111\u1ea7u, Kh\u00e1i H\u01b0ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ebft nh\u1eefng b\u00e0i ngh\u1ecb lu\u1eadn, v\u00ec \u00f4ng cho \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng. Nh\u01b0ng \u00f4ng Nh\u1ea5t Linh khuy\u00ean \u00f4ng n\u00ean vi\u1ebft truy\u1ec7n ng\u1eafn, truy\u1ec7n d\u00e0i c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch v\u0103n ngh\u1ec7 th\u00ec h\u01a1n. M\u00e3i \u00f4ng m\u1edbi ch\u1ecbu th\u00ed nghi\u1ec7m lo\u1ea1i n\u00e0y, v\u00e0 s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a \u00f4ng m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t r\u00f5 r\u1ec7t<\/i>&#8220;<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn3_4911\" name=\"_ftnref3_4911\">[3]<\/a> C\u00e2u n\u00e0y ti\u00eau bi\u1ec3u cho c\u00e1ch vi\u1ebft suy di\u1ec5n t\u1eeb m\u1ed9t \u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc. Nghe ng\u01b0\u1eddi ta k\u1ec3, hay ch\u00ednh T\u00fa M\u1ee1, Th\u1ebf L\u1eef k\u1ec3 r\u1eb1ng Nh\u1ea5t Linh &#8220;b\u1ea3o&#8221; T\u00fa M\u1ee1 l\u00e0m th\u01a1 tr\u00e0o ph\u00fang, Nh\u1ea5t Linh &#8220;b\u1ea3o&#8221; Th\u1ebf L\u1eef vi\u1ebft truy\u1ec7n trinh th\u00e1m&#8230; th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng suy ra r\u1eb1ng: Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng &#8220;b\u1ea3o&#8221; Kh\u00e1i H\u01b0ng vi\u1ebft truy\u1ec7n ng\u1eafn, truy\u1ec7n d\u00e0i, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa r\u1ed3i. Sai m\u1ed9t ly \u0111i m\u1ed9t d\u1eadm. Nh\u1ea5t l\u00e0 khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft sau, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 vi\u1ebft ho\u1eb7c ch\u1ec9 d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng giai tho\u1ea1i do v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n hay \u1edf trong T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n k\u1ec3 l\u1ea1i (c\u00f3 khi ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecba \u0111\u1eb7t) th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn sai l\u1ea7m.<\/p>\n<p>2- \u00d4ng l\u1ea1i vi\u1ebft: &#8220;<i>Trong t\u1eadp Nh\u1eefng ng\u00e0y vui vi\u1ebft v\u1ec1 sau, Kh\u00e1i H\u01b0ng c\u00f3 cho bi\u1ebft h\u1ecd c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh khi \u0111\u00f3 l\u1eadp m\u1ed9t th\u1ee9 &#8220;pl\u00e9iade&#8221; v\u1edbi &#8220;b\u1ea9y v\u00ec sao&#8221;. \u0110\u00f3 l\u00e0 Nh\u1ea5t Linh t\u1ee9c Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam (c\u0169ng k\u00fd c\u00e1c bi\u1ec7t hi\u1ec7u kh\u00e1c Nh\u1ecb Linh, B\u1ea3o S\u01a1n, \u0110\u00f4ng S\u01a1n), Kh\u00e1i H\u01b0ng t\u1ee9c Tr\u1ea7n Kh\u00e1nh D\u01b0, T\u00fa M\u1ee1 t\u1ee9c H\u1ed3 Tr\u1ecdng Hi\u1ebfu&#8230;&#8221; <\/i>(trang 433-434). T\u00f4i \u0111\u00e3 r\u00f2 c\u1ea3 b\u1ea3n tr\u00ean b\u00e1o l\u1eabn b\u1ea3n in s\u00e1ch <i>Nh\u1eefng ng\u00e0y vui,<\/i> kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o Kh\u00e1i H\u01b0ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn hai ch\u1eef <i>Th\u1ea5t tinh<\/i>. Vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00f4i s\u1ebd vi\u1ebft r\u00f5 h\u01a1n trong ch\u01b0\u01a1ng <i>Ch\u00fac th\u01b0 v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh,<\/i> \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u01b0a ra nh\u1eadn x\u00e9t: Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc <i>Nh\u1eefng ng\u00e0y vui<\/i> c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng. R\u1ed3i \u00f4ng l\u1ea1i t\u01b0\u1edfng Nh\u1ecb Linh l\u00e0 b\u00fat hi\u1ec7u c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, th\u1ef1c ra Nh\u1ecb Linh l\u00e0 Kh\u00e1i H\u01b0ng. S\u1ef1 nh\u1ea7m l\u1eabn n\u00e0y khi\u1ebfn t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng k\u00fd Nh\u1ecb Linh, nhi\u1ec1u l\u1eafm, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o &#8220;s\u1ed5&#8221; Nh\u1ea5t Linh. M\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 m\u00ecnh Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 l\u1ebd h\u1ecd ch\u00e9p l\u1ea1i c\u00e1i sai c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>3- \u00d4ng vi\u1ebft: <i>&#8220;C\u00f3 \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i ghi nh\u1eadn l\u00e0 trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n T\u1ef1 L\u1ef1c, Th\u1ebf L\u1eef c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e2u v\u0103n tinh vi, r\u00e8n gi\u0169a h\u01a1n c\u1ea3. \u0110\u1ecdc \u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 c\u00e1i c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng th\u1ea5y c\u00e1i kh\u00f3 t\u00ednh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean &#8220;\u0111\u00e3i h\u1ea1t s\u1ea1n&#8221; tr\u00ean Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay, v\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ea5p nh\u1eadn n\u01a1i m\u00ecnh m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1ec5 d\u00e0ng l\u1ecfng l\u1ebbo n\u00e0o c\u1ea3.&#8221;<\/i> (trang 486-487)<\/p>\n<p>\u00d4ng l\u1ea1i t\u01b0\u1edfng ng\u00f2i b\u00fat <i>chuy\u00ean &#8220;\u0111\u00e3i h\u1ea1t s\u1ea1n&#8221; <\/i>tr\u00ean Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay<i> <\/i>l\u00e0 Th\u1ebf L\u1eef, cho n\u00ean \u00f4ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh <i>trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n T\u1ef1 L\u1ef1c, Th\u1ebf L\u1eef c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00e2u v\u0103n tinh vi, r\u00e8n gi\u0169a h\u01a1n c\u1ea3, <\/i>b\u1edfi v\u00ec \u00f4ng c\u0169ng l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft, <i>ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i s\u1ea1n<\/i> tr\u00ean Phong H\u00f3a c\u00f3 b\u00fat hi\u1ec7u Nh\u00e1t Dao C\u1ea1o v\u00e0 H\u00e0n \u0110\u00e3i \u0110\u1eadu l\u00e0 Kh\u00e1i H\u01b0ng, m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u1ef1 s\u1eed v\u0103n \u0111\u00e0n \u1edf B\u1eafc, gi\u1ed1ng nh\u01b0 Phan Kh\u00f4i \u1edf trong Nam.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng sai l\u1ea7m n\u00e0y khi\u1ebfn \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u00ecn nh\u1eadn \u0111\u00fang m\u1ee9c vai tr\u00f2 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n trong T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. \u00d4ng c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o v\u00ec \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y gi\u00e1 tr\u1ecb v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u00e0i h\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, sau Ho\u00e0ng T\u00edch Chu, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 khai ph\u00e1 l\u1ed1i vi\u1ebft ho\u1ea1t k\u00ea ch\u00e2m bi\u1ebfm trong v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 l\u00e0 l\u00fd thuy\u1ebft gia c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean vi\u1ebft nh\u1eefng b\u00e0i l\u00fd lu\u1eadn nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 quy\u1ec1n c\u00f4ng d\u00e2n, lu\u1eadt lao \u0111\u1ed9ng, v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u00f2i h\u1ecfi t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p><b>Nh\u1eadt Th\u1ecbnh v\u00e0 cu\u1ed1n Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh<\/b><\/p>\n<p>Cu\u1ed1n <i>Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh <\/i>c\u1ee7a Nh\u1eadt Th\u1ecbnh g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea7m duy nh\u1ea5t vi\u1ebft v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh (c\u00f2n m\u1ed9t cu\u1ed1n n\u1eefa c\u1ee7a L\u00ea H\u1eefu M\u1ee5c, t\u00f4i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc), do V\u0103n xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n, 1966, b\u1ea3n \u0110\u1ea1i Nam ch\u1ee5p l\u1ea1i \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 n\u0103m. Nh\u1eadt Th\u1ecbnh c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ecdc v\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u kh\u00e1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00e1c ph\u1ea9m v\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 g\u1eb7p Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, con \u00fat Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ec3 h\u1ecfi nh\u1eefng th\u00f4ng tin v\u00e0 xin t\u00e0i li\u1ec7u h\u00ecnh \u1ea3nh khi so\u1ea1n s\u00e1ch. \u00d4ng l\u1ea1i thu\u1ed9c l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh l\u00fac sinh th\u1eddi, n\u00ean cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tin c\u1eady, nhi\u1ec1u n\u01a1i tr\u00edch d\u1eabn v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1ea5t v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Nh\u1eadt Th\u1ecbnh kh\u00f4ng quen vi\u1ec7c vi\u1ebft bi\u00ean kh\u1ea3o, n\u00ean \u00f4ng m\u1eafc nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m quan tr\u1ecdng m\u00e0 gi\u1edbi chuy\u00ean m\u00f4n kh\u00f4ng l\u00e0m:<\/p>\n<p>1- \u00d4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n d\u1eabn ch\u1ee9ng, r\u1ea5t \u00edt khi \u00f4ng vi\u1ebft r\u00f5, tr\u00edch \u1edf s\u00e1ch n\u00e0o. V\u00ec v\u1eady, nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u \u00f4ng \u0111\u01b0a ra, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Nh\u1ea5t Linh, \u0111\u00f4i khi r\u1ea5t qu\u00fd, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 hi\u1ec7u tham chi\u1ebfu (note de r\u00e9f\u00e9rence), n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ec7n d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>2- \u00d4ng hay ch\u00e9p l\u1ea1i c\u00e1i sai c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u00e0 kh\u00f4ng ki\u1ec3m ch\u1ee9ng, ngay c\u00e2u m\u1edf \u0111\u1ea7u: <i>&#8220;Nh\u1ea5t Linh (Nh\u1ecb Linh hay B\u00e1ch Linh) l\u00e0 b\u00fat hi\u1ec7u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam&#8221; <\/i>l\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y sai r\u1ed3i: Kh\u00f4ng! Nh\u1ecb Linh l\u00e0 b\u00fat hi\u1ec7u c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng. C\u00e1i sai n\u00e0y \u00f4ng ch\u00e9p l\u1ea1i Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169 v\u00e0 c\u00f2n th\u00eam v\u00e0o hai ch\u1eef B\u00e1ch Linh n\u1eefa! B\u00e1ch Linh l\u00e0 t\u00ean Th\u1ea1ch Lam (\u00edt khi k\u00fd). L\u00ea Ta (Th\u1ebf L\u1eef) trong b\u00e0i <i>L\u00ea Ta l\u00e0m b\u00e1o<\/i> (PH s\u1ed1 104, 29-6-34) k\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n: \u00d4ng \u1edf tr\u1ecd B\u1ea1ch Mai, \u0111ang \u0111\u00f3i, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e1ch Linh g\u1ecdi v\u1ec1 \u1edf chung nh\u00e0 H\u00e0ng B\u00f4ng, l\u00e0m b\u00e1o m\u1ed9t tu\u1ea7n b\u1ed1n ng\u00e0y, l\u01b0\u01a1ng 30 \u0111\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng, v.v&#8230;<\/p>\n<p>3- Nh\u1eadt Th\u1ecbnh hay th\u00eam th\u1eaft, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 cao s\u1ef1 kh\u00e1m ph\u00e1 c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 c\u00e1i t\u00ean Nh\u1ea5t Linh, \u00f4ng vi\u1ebft: &#8220;<i>\u0110\u1ec3 \u0111\u1ea3 ph\u00e1 c\u00e1i quan ni\u1ec7m sai l\u1ea7m \u0111\u00f3 <\/i>[tin r\u1eb1ng m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u linh thi\u00eang, th\u1ea7n th\u00e1nh]<i> \u00f4ng t\u1ef1 cho \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec linh thi\u00eang v\u00e0 t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 Nh\u1ea5t Linh, Nh\u1ecb Linh. Kh\u00e1i H\u01b0ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u00f4ng k\u00fd t\u00ean Nh\u1ea5t Linh, Nh\u1ecb Linh hay Tam Linh, B\u00e1ch Linh.&#8221; <\/i>(trang 19, b\u1ea3n \u0110\u1ea1i Nam). V\u1eabn trong &#8220;tinh th\u1ea7n&#8221; cho r\u1eb1ng Kh\u00e1i H\u01b0ng l\u00e0 &#8220;\u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7&#8221; c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, \u00f4ng b\u1ea3o Kh\u00e1i H\u01b0ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc Nh\u1ea5t Linh, k\u00fd c\u1ea3 b\u1ed1n t\u00ean: Nh\u1ea5t Linh, Nh\u1ecb Linh, Tam Linh, B\u00e1ch Linh. Sao tham lam qu\u00e1 v\u1eady? Tam Linh l\u00e0 b\u00fat hi\u1ec7u c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, c\u00f2n B\u00e1ch Linh t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean r\u1ed3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u01b0ng sai l\u1ea7m v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft. Nh\u01b0ng c\u00e1i sai l\u1ea7m ch\u00ednh trong cu\u1ed1n <i>Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh <\/i>l\u00e0 v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p:<\/p>\n<p>4- Nh\u1eadt Th\u1ecbnh vi\u1ebft bi\u00ean kh\u1ea3o nh\u01b0 vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u1eady, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p <i>bi\u00ean kh\u1ea3o h\u01b0 c\u1ea5u<\/i>.<\/p>\n<p>Th\u00ed d\u1ee5 trong ch\u01b0\u01a1ng VI t\u1ef1a \u0111\u1ec1 <i>Nh\u00f3m T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n,<\/i> \u00f4ng vi\u1ebft nh\u01b0 sau:<i><\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>H\u1ed3i Nh\u1ea5t Linh c\u00f2n d\u1ea1y \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u0103ng Long, \u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd t\u1edbi m\u1ed9t b\u00e0i kh\u1ea3o lu\u1eadn ng\u1eafn tr\u00ean b\u00e1o V\u0103n H\u1ecdc, k\u00fd t\u00ean B\u00e1n Than. Ch\u1eafc anh ch\u00e0ng n\u00e0y c\u00f3 h\u1ecd v\u1edbi \u00f4ng Tr\u1ea7n Kh\u00e1nh D\u01b0 \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n, t\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i:<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t g\u00e1nh ki\u1ec1n kh\u00f4n ru\u1ed5i xu\u1ed1ng ng\u00e0n,<br \/>\n<\/i><i>H\u1ecfi chi b\u00e1n \u0111\u1ea5y? G\u1eedi r\u1eb1ng than<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ed9t nhi\u00ean \u00f4ng nh\u1edb t\u1edbi gi\u00e1o s\u01b0 Tr\u1ea7n Kh\u00e1nh Gi\u01b0, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi k\u00edn \u0111\u00e1o, d\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft nhau. Nh\u1ea5t Linh th\u1ea5y Kh\u00e1i H\u01b0ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng hi\u1ebfm c\u00f3 v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng (&#8230;) H\u1ecd c\u00f9ng m\u1ed9t tinh th\u1ea7n ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, th\u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u00e1t c\u00e1nh nhau h\u01a1n. H\u1ecd th\u1ea3o lu\u1eadn \u0111\u1ec3 th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t ban bi\u00ean t\u1eadp g\u1ed3m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat c\u00f3 tinh th\u1ea7n ho\u1ea1t k\u00ea v\u00e0 tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng h\u1ee7 t\u1ee5c, d\u1ecb \u0111oan<\/i>&#8221; (trang 128).<\/p><\/blockquote>\n<p>V\u1ec1 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, \u00f4ng c\u0169ng vi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf:<i><\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0 T\u1ee9 Ly. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t gi\u1edd x\u1ea5u m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tr\u00e1nh nh\u01b0ng \u00f4ng kh\u00f4ng ki\u00eang m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1eb7t cho m\u00ecnh c\u00e1i t\u00ean x\u1ea5u \u0111\u00f3. Sau \u00f4ng b\u1ecb b\u1ecdn m\u1eadt th\u00e1m Ph\u00e1p theo d\u00f5i v\u00e0 l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, b\u1edfi \u00f4ng hay vi\u1ebft nh\u1eefng b\u00e0i c\u00f4ng k\u00edch ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u1edf Vi\u1ec7t Nam. \u0110\u1ec3 tr\u00e1nh nh\u1eefng s\u1ef1 l\u00f4i th\u00f4i c\u00f3 h\u1ea1i cho t\u1edd Phong H\u00f3a, \u00f4ng \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o (gi\u1edd Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o), tr\u00e1i v\u1edbi T\u1ee9 Ly \u0111\u1ec3 tr\u00eau ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p. V\u00ec th\u1ebf n\u0103m 1936, \u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 Cao B\u00e1 Qu\u00e1t&#8221; <\/i>(trang 128).<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00d4ng t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt m\u1ecdi chuy\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t t\u1ef1 nhi\u00ean, nh\u01b0 \u00f4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng m\u1ee5c k\u00edch, \u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3 Nh\u1ea5t Linh, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o ngh\u0129 g\u00ec, n\u00f3i g\u00ec. \u00d4ng c\u00f2n k\u1ec3 l\u1eddi Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o S\u01a1n thu\u1eadt l\u1ea1i r\u1eb1ng:<\/p>\n<blockquote><p><i>Trong khi \u0111i d\u1ea1y h\u1ecdc, anh <\/i>[Nh\u1ea5t Linh]<i> \u0111\u1ec3 d\u00e0nh ti\u1ec1n l\u00e0m b\u00e1o, anh ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ef1 l\u00e0m b\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00e2m ch\u00ed anh ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 v\u00e0o c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ee5c \u0111\u00edch l\u00e0 l\u00e0m b\u00e1o. \u0110\u1ebfn khi anh g\u1eb7p d\u1ecbp \u00f4ng Ph\u1ea1m H\u1eefu Ninh nh\u01b0\u1eddng cho l\u00e0m t\u1edd Phong H\u00f3a, anh em kh\u00f4ng ai ng\u1ea1c nhi\u00ean th\u1ea5y anh b\u1ecf c\u00e1i ngh\u1ec1 h\u00e0ng th\u00e1ng (ngh\u1ec1 d\u1eady h\u1ecdc) \u0111\u01b0\u01a1ng cung c\u1ea5p cho anh ba tr\u0103m \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t ngh\u1ec1 ch\u1ec9 \u0111em l\u1ea1i cho anh c\u00f3 30 \u0111\u1ed3ng b\u1ea1c, nghi\u00e3 l\u00e0 1\/10 s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng c\u0169<\/i> (trang 34).<\/p><\/blockquote>\n<p>Nh\u1eefng l\u1eddi k\u1ec3 tr\u00ean \u0111\u00e2y- d\u00f9 ghi l\u00e0 c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o S\u01a1n&#8211;c\u0169ng kh\u00f4ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1edfi v\u00ec Nh\u1ea5t Linh l\u00e0m b\u00e1o t\u1eeb n\u0103m 1932, nh\u01b0ng \u00f4ng v\u1eabn d\u1ea1y h\u1ecdc (theo b\u1ea3ng qu\u1ea3ng c\u00e1o t\u00ean c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 tr\u01b0\u1eddng Th\u0103ng Long in tr\u00ean Phong H\u00f3a). \u00d4ng ch\u1ec9 ng\u1eebng d\u1ea1y trong hai<i> <\/i>ni\u00ean kh\u00f3a 1935-1936 v\u00e0 1936-1937, r\u1ed3i \u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i d\u1ea1y ni\u00ean kh\u00f3a 1937-1938 (v\u1eabn theo qu\u1ea3ng c\u00e1o tr\u00ean Phong H\u00f3a). H\u01a1n n\u1eefa Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o S\u01a1n ch\u1ec9 g\u1eb7p Nh\u1ea5t Linh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u1edf chi\u1ebfn khu V\u0129nh Y\u00ean: <i>&#8220;L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p \u00f4ng <\/i>[Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam],<i> ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi \u00f4ng l\u00e0 \u1edf Chi\u1ebfn khu c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng trong t\u1ec9nh V\u0129nh Y\u00ean, sau khi \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i giao trong ch\u00ednh ph\u1ee7 Li\u00ean Hi\u1ec7p kh\u00e1ng chi\u1ebfn, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u00f4ng \u0111i sang Trung Hoa&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn4_4911\" name=\"_ftnref4_4911\"><i><b>[4]<\/b><\/i><\/a><i>.<\/i><\/p>\n<p>V\u1eady th\u00ec l\u00e0m sao Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o S\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vi\u1ec7c x\u1ea9y ra kho\u1ea3ng 1930-1932? M\u00e0 l\u1ea1i sai nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng do Nh\u1ea5t Linh k\u1ec3 l\u1ea1i cho \u00f4ng S\u01a1n nghe trong th\u1eddi k\u1ef3 s\u1ed1ng chung v\u1edbi nhau \u1edf H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng r\u1ed3i.<\/p>\n<p>C\u0169ng v\u1eabn theo c\u00e1ch \u0111\u00f3, Nh\u1eadt Th\u1ecbnh vi\u1ebft v\u1ec1 tu\u1ed5i th\u01a1 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, \u0111i h\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m g\u00ec, b\u1ea1n b\u00e8 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i ra sao, h\u1ec7t nh\u01b0 Nh\u1ea5t Linh k\u1ec3 l\u1ea1i. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111o\u1ea1n Nh\u1ea5t Linh &#8220;theo c\u00e1ch m\u1ea1ng&#8221; nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>&#8220;<i>\u00d4ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u00e1i H\u1ecdc, l\u00e3nh t\u1ee5 Vi\u1ec7t nam Qu\u1ed1c d\u00e2n \u0111\u1ea3ng, xin gia nh\u1eadp \u0111\u1ea3ng v\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o Nam ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. Ng\u00e0y 4-3-1926 \u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi V\u0169 \u0110\u00ecnh Di v\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Li\u1ec7u&#8230;&#8221;<\/i> (trang 29), ngh\u0129a l\u00e0 c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1eadt, c\u00f2n ghi r\u00f5 c\u1ea3 ng\u00e0y th\u00e1ng g\u1eb7p g\u1ee1 n\u1eefa. M\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0o n\u00f3i Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam xin gia nh\u1eadp \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u00e1i H\u1ecdc c\u1ea3. (N\u1ebfu c\u00f3 th\u1eadt th\u00ec Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u00e0o \u0111\u00e3 vi\u1ebft l\u1ea1i r\u1ed3i).<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u00f2n ng\u00e2y th\u01a1 n\u1eefa, v\u00ed d\u1ee5 truy\u1ec7n <i>\u0110i T\u00e2y<\/i> Nh\u1ea5t Linh vi\u1ebft k\u00fd t\u00ean L\u00e3ng Du, c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u00f4ng b\u1ecba, nh\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c \u00f4ng xin \u0111i Ph\u00e1p, g\u1eedi \u0111\u1ebfn 10 l\u00e1 \u0111\u01a1n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi, ph\u1ea3i nh\u1edd c\u00f4 nh\u00e2n t\u00ecnh&#8230; th\u1ebf n\u00e0y th\u1ebf kia, m\u00e0 Nh\u1eadt Th\u1ecbnh tin l\u00e0 th\u1eadt, tr\u00edch l\u1ea1i. S\u1ef1 th\u1eadt Nh\u1ea5t Linh xin \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdc b\u1ed5ng c\u1ee7a c\u00e1c quan \u1edf Hu\u1ebf c\u1ea5p cho \u0111i du h\u1ecdc.<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady, cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Nh\u1eadt Th\u1ecbnh c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1edbi h\u1ea1n, \u0111\u1ecdc nh\u01b0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft th\u00ec r\u1ea5t h\u1ea5p d\u1eabn nh\u01b0ng kh\u00f3 d\u00f9ng trong vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay c\u00f3 nhi\u1ec1u sinh vi\u00ean ngo\u1ea1i qu\u1ed1c l\u00e0m lu\u1eadn \u00e1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t. Trong b\u1ea3n lu\u1eadn \u00e1n v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh c\u1ee7a c\u00f4 Maria Strakovova, m\u1ed9t sinh vi\u00ean Ti\u1ec7p Kh\u1eafc, th\u1ea5y tr\u00edch d\u1eabn Nh\u1eadt Th\u1ecbnh kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Sinh vi\u00ean Nh\u1eadt nghi\u00ean c\u1ee9u Vi\u1ec7t h\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3, h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn. Aki Tanaka nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 l\u00e0m lu\u1eadn \u00e1n v\u1ec1 Kh\u00e1i H\u01b0ng, \u0111\u00e3 sang Vi\u1ec7t Nam \u1edf nhi\u1ec1u n\u0103m h\u1ecdc ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ea5m nhu\u1ea7n v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t n\u1eefa. Cho n\u00ean ch\u00fang ta ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ea9n th\u1eadn trong vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u, kh\u00f4ng h\u1ecd c\u01b0\u1eddi cho.<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n n\u01b0\u1edbc ta gi\u1ea7u m\u1ea1nh l\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1ed1i s\u1ed1ng \u1ea5u tr\u0129 v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c, ki\u1ec3u m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u00f3 v\u00e0i c\u00e2u ph\u00ea b\u00ecnh ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed3 Ch\u00ed Minh nh\u01b0 cu\u1ed1n <i>M\u1ed9t c\u01a1n gi\u00f3 b\u1ee5i<\/i> c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim, in ra l\u00e0 b\u1ecb t\u1ecbch thu li\u1ec1n. T\u00f4i cho \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 \u1ea5u tr\u0129 tinh th\u1ea7n m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ee5t h\u1eadu s\u00e2u xa; c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 cung c\u1ea5p cho sinh vi\u00ean nh\u1eefng lo\u1ea1i t\u00e0i li\u1ec7u v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, qua b\u1ed9 s\u00e1ch qu\u00fd h\u00f3a c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image002-5.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image002\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image002_thumb-5.jpg\" alt=\"clip_image002\" width=\"250\" height=\"382\" border=\"0\"><\/a><b><\/b><\/p>\n<p><b>Thanh L\u00e3ng v\u00e0 <i>B\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 V\u0103n H\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam<\/i><\/b><\/p>\n<p>Thanh L\u00e3ng<b> <\/b>l\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0<b> <\/b>\u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n khoa, ti\u1ebfn s\u0129 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1p, m\u1ed9t trong nh\u1eefng gi\u00e1o s\u01b0 v\u0103n khoa h\u00e0ng \u0111\u1ea7u \u1edf mi\u1ec1n Nam; \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng r\u1ea5t l\u1edbn v\u00ec \u00f4ng d\u1ea1y c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u0103n khoa Hu\u1ebf, S\u00e0i G\u00f2n, t\u1eeb 1957 \u0111\u1ebfn 1975, ngo\u00e0i vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u00f4ng c\u00f2n vi\u1ebft nhi\u1ec1u s\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u.<\/p>\n<p>B\u1ed9 s\u00e1ch <i>B\u1ea3ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam<\/i>, hai t\u1eadp, c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n khoa v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 &#8220;khu\u00f4n m\u1eabu&#8221; cho ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u. T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n n\u1eb1m trong <i>B\u1ea3ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, quy\u1ec3n h\u1ea1,<\/i><b> <\/b>ph\u1ea7n <i>V\u0103n H\u1ecdc th\u1ebf h\u1ec7 1932 (1932-1945), Ch\u01b0\u01a1ng I: \u0110\u1eb7c t\u00ednh chung c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 1932.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p>N\u0103m 1972, khi in b\u1ed9 s\u00e1ch <i>Ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf h\u1ec7 1932<\/i>, \u00f4ng \u0111\u01b0a ph\u1ea7n n\u00e0y l\u00ean \u0111\u1ea7u, c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00f4i ch\u00fat v\u00e0 ph\u00e2n chia ti\u1ec3u \u0111o\u1ea1n r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n, nh\u01b0ng v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean n\u1ed9i dung c\u00e2u ch\u1eef. Hi\u1ec7n nay, ph\u1ea7n vi\u1ebft n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean m\u1ea1ng Chim Vi\u1ec7t C\u00e0nh Nam. V\u00ec v\u1eady ch\u00fang t\u00f4i th\u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u00ecn l\u1ea1i quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n.<\/p>\n<p>Ch\u1ecdn n\u0103m 1932 l\u00e0m kh\u1edfi \u0111i\u1ec3m cho m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi, Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft:<\/p>\n<p><i>Th\u1ef1c v\u1eady, chung quanh nh\u1eefng n\u0103m 32, nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1 quan tr\u1ecdng \u0111\u00e3 x\u1ea9y ra, gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c s\u1eeda so\u1ea1n v\u00e0 x\u00f4 \u0111\u1ea9y, h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u1ee9c b\u00e1ch, s\u1ef1 th\u00e0nh h\u00ecnh m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng \u0111i m\u1edbi, m\u1ed9t l\u1ed1i s\u1ed1ng m\u1edbi, m\u1ed9t l\u1ed1i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u1edbi, m\u1ed9t l\u1ed1i c\u1ea3m x\u00fac m\u1edbi, m\u1ed9t l\u1ed1i suy t\u01b0 m\u1edbi&#8230; m\u1ed9t l\u1ed1i vi\u1ebft m\u1edbi v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o m\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00fd do r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p, thu\u1ed9c \u0111\u1ee7 m\u1ecdi chi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng: ch\u00ednh tr\u1ecb, kinh t\u1ebf, x\u00e3 h\u1ed9i, v\u0103n h\u1ecdc, t\u00e2m l\u00fd&#8230;&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn5_4911\" name=\"_ftnref5_4911\"><b>[5]<\/b><\/a><i><br \/>\n<\/i><\/p>\n<p>\u00d4ng k\u1ec3 ra b\u1ed1n l\u00fd do ch\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi n\u00e0y:<\/p>\n<p>1- Nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb: Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng n\u1ed5i l\u00ean v\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00e1n \u00e1p. Nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i m\u1edbi ra \u0111\u1eddi. \u0110\u00e1ng k\u1ec3 h\u01a1n c\u1ea3 l\u00e0 \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng C\u1ed9ng S\u1ea3n \u0110\u1ea3ng.<\/p>\n<p>2- Vi\u1ec7c vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i h\u1ed3i loan.<\/p>\n<p>3- Nh\u1eefng c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a n\u1ed9i c\u00e1c B\u1ea3o \u0110\u1ea1i.<\/p>\n<p>4- L\u1ed1i s\u1ed1ng x\u00e9 r\u00e0o c\u1ee7a v\u1ecb vua tr\u1ebb.<\/p>\n<p>V\u1ec1 \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 1: s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc l\u00e0 do nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n v\u00ec \u00f4ng c\u00f3 l\u00fd hay kh\u00f4ng, kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng. Nh\u01b0ng ba \u0111i\u1ec3m sau, c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n l\u1ea1i.<b><\/b><\/p>\n<p><b>S\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb khi vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc?<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng g\u1ed1c g\u00e1c c\u1ee7a vi\u1ec7c canh t\u00e2n l\u00e0 do l\u00f2ng mong mu\u1ed1n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Ph\u00e1p, \u00f4ng d\u1eabn l\u1eddi Albert Sarraut, c\u1ef1u To\u00e0n quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 B\u1ed9 Tr\u01b0\u1edfng Thu\u1ed9c \u0110\u1ecba, khi ti\u1ec5n vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i l\u1ea5y t\u1ea7u v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, \u1edf Marseille, n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>T\u00e2u Ho\u00e0ng Th\u01b0\u1ee3ng, Ho\u00e0ng Th\u01b0\u1ee3ng s\u1ebd g\u00e1nh m\u1ed9t g\u00e1nh r\u1ea5t n\u1eb7ng n\u1ec1, l\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t v\u1ecb \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng t\u00e2n th\u1eddi, song ph\u1ea3i tu\u00e2n theo c\u1ed5 t\u1ee5c, Ng\u00e0i ph\u1ea3i l\u00e0m cho m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u1ed5 h\u00f3a ra m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc kim&#8230;<\/i> &#8221; (S\u0111d, trang 599).<\/p>\n<p>V\u00e0 \u00f4ng cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c vua v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i m\u1ecdi s\u1ef1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i n\u1ed9i c\u00e1c:<\/p>\n<p><i>N\u1ed9i c\u00e1c c\u0169 g\u1ed3m c\u00e1c quan gi\u00e0 b\u1ecb b\u00e3i b\u1ecf v\u00e0 theo<\/i> <i>\u0111\u1ea1o d\u1ee5 ch\u1ec9 ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 5 n\u0103m 1933, vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i c\u00f4ng b\u1ed1 th\u00e0nh ph\u1ea7n m\u1ed9t n\u1ed9i c\u00e1c m\u1edbi g\u1ed3m nh\u1eefng v\u1ecb Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0 r\u1ea5t tr\u1ebb: Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, B\u1ed9 L\u1ea1i, ba m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t tu\u1ed5i; Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, B\u1ed9 Qu\u1ed1c D\u00e2n Gi\u00e1o D\u1ee5c, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, H\u1ed3 \u0110\u1eafc Kh\u1ea3i, B\u1ed9 T\u00e0i Ch\u00e1nh, ba m\u01b0\u01a1i t\u00e1m tu\u1ed5i, B\u00f9i B\u1eb1ng \u0110o\u00e0n, B\u1ed9 T\u01b0 Ph\u00e1p, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i, Th\u00e1i V\u0103n To\u1ea3n, B\u1ed9 C\u00f4ng T\u00e1c, b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ea9y tu\u1ed5i&#8221;<\/i> (trang 602).<\/p>\n<p>\u00d4ng c\u0169ng cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i h\u1ed3i loan l\u00e0m cho l\u00f2ng d\u00e2n kh\u1eafp n\u01a1i hoan h\u1ef7, v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb:<br \/>\n<i><\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>Th\u1eadt v\u1eady, kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p l\u00e0m ra m\u1eb7t hoan h\u1ec9, kh\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u01a1n s\u01a1 t\u1ecf ra vui m\u1eebng v\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ecb vua \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u0103n minh t\u00e2n ti\u1ebfn, m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn d\u01b0 lu\u1eadn b\u00e1o ch\u00ed to\u00e0n qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u t\u1ecf n\u1ed7i h\u00e2n hoan v\u00e0 hi\u00ean ngang trong d\u1ecbp vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i h\u1ed3i loan (&#8230;)<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ea4y kh\u00eda c\u1ea1nh v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a vi\u1ec7c vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i h\u1ed3i loan l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c canh c\u1ea3i h\u1ecdc ch\u00e1nh, s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i gi\u00e1o d\u1ee5c, vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00e1ng l\u01b0u \u00fd, g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u d\u01b0 lu\u1eadn thu\u1eadn l\u1ee3i cho nh\u00e0 vua <\/i> (trang 602-603).<\/p><\/blockquote>\n<p>Sau khi tr\u00edch d\u1eabn d\u00e0i r\u1ed9ng b\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean V\u0103n h\u1ecdc t\u1ea1p ch\u00ed s\u1ed1 4 th\u00e1ng 8 v\u00e0 9- 1932, ca t\u1ee5ng vi\u1ec7c ng\u1ef1 gi\u00e1 h\u1ed3i loan v\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh cho vi\u1ec7c vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n d\u00e2n \u1ee7ng h\u1ed9, \u00f4ng vi\u1ebft ti\u1ebfp:<\/p>\n<blockquote><p><i>Tu\u1ea7n b\u00e1o Phong H\u00f3a c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u00e0i n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i h\u1ed3i loan, nh\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c loan truy\u1ec1n nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a nh\u00e0 vua \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng cu\u1ed9c canh t\u00e2n x\u1ee9 s\u1edf.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 h\u00f4 h\u00e0o canh t\u00e2n, x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi, c\u1edfi b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1eadp t\u1ee5c c\u0169.<\/i> (trang 605).<\/p><\/blockquote>\n<p>Sau vi\u1ec7c ng\u1ef1 gi\u00e1 h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng, Thanh L\u00e3ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a nh\u00e0 vua.<\/p>\n<p><b>Nh\u1eefng c\u1ea3i c\u00e1ch c\u1ee7a n\u1ed9i c\u00e1c B\u1ea3o \u0110\u1ea1i<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf nh\u00e0 vua th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch, \u00f4ng tr\u00edch l\u1eddi hu\u1ea5n d\u1ee5 ng\u00e0y 10-9-32 c\u1ee7a B\u1ea3o \u0110\u1ea1i:<\/p>\n<blockquote><p><i>Ta s\u1ebd tuy\u1ec3n d\u1ee5ng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1eddi x\u01b0a l\u00e0 do th\u00ed kh\u1ea3o, \u0111\u1ec1 m\u1ee5c lu\u00e2n l\u00fd kinh v\u0103n v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 khoa h\u1ecdc v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb ph\u00e9p lu\u1eadt t\u00e2n th\u1eddi, h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng ph\u00e2n s\u1ed1 l\u00e0 tr\u00fang tuy\u1ec3n. (&#8230;)<\/i><\/p>\n<p><i>&#8230; nh\u00e2n c\u00f3 ch\u00e1nh ph\u1ee7 B\u1ea3o h\u1ed9 \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ecdc v\u1ee5 hay t\u1ed1t, \u0111\u1eb7t th\u1ea7y c\u00f3 m\u00f4 ph\u1ea1m t\u00e2n th\u1eddi, c\u1ee9 c\u01a1 s\u1edf v\u1eefng b\u1ec1n \u1ea5y, ta s\u1ebd s\u1eeda l\u1ea1i b\u1ed9 H\u1ecdc s\u1ebd g\u1ecdi b\u1eb1ng b\u1ed9 Qu\u1ed1c d\u00e2n Gi\u00e1o d\u1ee5c, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u minh ch\u00fa \u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i>Ta mu\u1ed1n s\u1eafp \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c c\u1ee7a qu\u1ed1c d\u00e2n theo n\u1ec1n v\u1eefng b\u1ec1n gia \u0111\u00ecnh gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 lu\u00e2n l\u00fd \u0111\u1eddi x\u01b0a.&#8221; <\/i>(trang 604-605).<\/p><\/blockquote>\n<p>B\u00e0i d\u1ee5 r\u1ea5t d\u00e0i, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i t\u1ea1m tr\u00edch d\u1eabn v\u00e0i c\u00e2u nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 th\u1ea5y c\u00e1i tinh th\u1ea7n h\u1ed5 h\u1ee1i c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng khi vi\u1ebft nh\u1eefng d\u00f2ng tr\u00ean \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng d\u00f2ng n\u00e0y, n\u1ebfu gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft cu\u1ed1i n\u0103m 1932 (vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc th\u00e1ng 9-1932) th\u00ec c\u00f2n hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng \u00f4ng vi\u1ebft \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, n\u0103m 1966-67, th\u00ec th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u n\u1ed5i.<\/p>\n<p>To\u00e0n d\u00e2n vui m\u1eebng v\u00e0 tin t\u01b0\u1edfng khi v\u1ecb vua tr\u1ebb v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1ef1 nhi\u00ean. Nam Phong s\u1ed1 186 (th\u00e1ng 7-1933) <i>S\u1ed1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 ngh\u00eanh gi\u00e1 \u0111\u1ee9c B\u1ea3o \u0110\u1ea1i Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf, <\/i>c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1i t\u1ef1a h\u1ebft s\u1ee9c g\u1ee3i c\u1ea3m: <i>V\u1ecb qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng t\u00e2n th\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Nam; \u0110\u00f4 th\u00e0nh Hu\u1ebf l\u00e0 trung t\u00e2m \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ch\u00ednh tr\u1ecb Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi; Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng; Nh\u1eefng l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf; C\u00e1c b\u00e1o Ph\u00e1p ca t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c B\u1ea3o \u0110\u1ea1i&#8230;<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd &#8220;ph\u00fang d\u1ee5&#8221; n\u00e0y kh\u00f4ng s\u1ed1ng l\u00e2u h\u01a1n v\u00e0i th\u00e1ng. Nh\u1eefng ni\u1ec1m tin c\u0169ng theo nhau ch\u1ebft y\u1ec3u: Phong H\u00f3a \u0111\u0103ng tin vua v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc v\u00e0i th\u00e1ng r\u1ed3i t\u1ecbt. Nam Phong sau s\u1ed1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u0169ng ng\u1eebng lu\u00f4n. B\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p c\u00f3 cho vua l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng mong mu\u1ed1n \u0111\u00e2u?<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, s\u1ef1 th\u1ef1c ph\u0169 ph\u00e0ng l\u1ed9 r\u00f5: Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ch\u1ec9 \u0111\u01b0a vua v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u00f9 nh\u00ecn. H\u1ecd n\u00f3i mi\u1ec7ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng cho vua t\u1ef1 \u00fd c\u1ea3i c\u00e1ch b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec. R\u00fat c\u1ee5c, nh\u00e0 vua ch\u1ec9 xin \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd n\u1edbi r\u1ed9ng vi\u1ec7c canh gi\u1eef c\u1ee5 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u1ea1i cho b\u1ed9 H\u1ecdc l\u00e0 B\u1ed9 Qu\u1ed1c d\u00e2n Gi\u00e1o d\u1ee5c m\u00e0 th\u00f4i, b\u1edfi v\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1ecdc, <i>ch\u00e1nh ph\u1ee7 B\u1ea3o h\u1ed9 \u0111\u00e3 t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ecdc v\u1ee5 hay t\u1ed1t, \u0111\u1eb7t th\u1ea7y c\u00f3 m\u00f4 ph\u1ea1m t\u00e2n th\u1eddi&#8221; <\/i>r\u1ed3i<i>.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p>N\u0103m 1995, khi ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ecfng v\u1ea5n gi\u00e1o s\u01b0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng k\u00e8m to\u00e1n vua \u1edf Paris, \u00f4ng ng\u1eadm ng\u00f9i nh\u1eafc l\u1ea1i chuy\u1ec7n \u00f4ng v\u1ec1 th\u0103m vua n\u0103m 1934, \u00f4ng n\u00f3i v\u1edbi vua: <i>&#8220;Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean Vi\u1ec7t Nam nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00ecn v\u00e0o Ng\u00e0i v\u1ec1 c\u1ea3i c\u00e1ch n\u00e0y, c\u1ea3i c\u00e1ch kia, th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec, ch\u1ee9 m\u00e0 ai c\u0169ng \u0111\u1ec3 \u00fd t\u1edbi, nh\u1ea5t l\u00e0 thanh ni\u00ean Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng ch\u1ec9 gi\u1ea3 l\u1eddi t\u00f4i m\u1ed9t c\u00e2u, l\u00fac \u1ea5y \u00f4ng ch\u1ec9 n\u00f3i: L\u00e0m th\u00ec l\u00e0m v\u1edbi ai? L\u00e0m v\u1edbi ai? <\/i>R\u1ed3i n\u0103m 1942, \u00f4ng v\u1ec1 Hu\u1ebf, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u0103m vua l\u1ea7n n\u1eefa: <i>&#8220;Th\u1ea5y b\u1ed9 \u00f4ng \u1ea5y bu\u1ed3n l\u1eafm. Tr\u00f4ng th\u1ea5y \u00f4ng \u1ea5y bu\u1ed3n l\u1eafm v\u00e0 \u00f4ng \u1ea5y kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec h\u1ebft c\u1ea3!&#8221;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn6_4911\" name=\"_ftnref6_4911\"><i><b>[6]<\/b><\/i><\/a><i> <\/i>\u0110\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c.<\/p>\n<p>N\u1ebfu gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y <i>T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00fac \u1ea5y l\u00e0 h\u00f4 h\u00e0o canh t\u00e2n, x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi, c\u1edfi b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1eadp t\u1ee5c c\u0169&#8221;<\/i> th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 \u00f4ng qu\u00e1 ng\u00e2y th\u01a1 ho\u1eb7c \u00f4ng qu\u00e1 n\u00f4ng c\u1ea1n. N\u0103m 1932, h\u1ecdc gi\u1ea3 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh c\u0169ng \u0111\u00e3 tin nh\u01b0 th\u1ebf, \u00f4ng b\u1ecf Nam Phong \u0111\u1ec3 v\u1ec1 Hu\u1ebf l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, r\u1ed3i c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec c\u1ea3, nh\u01b0ng \u00f4ng \u1edf l\u1ea1i Hu\u1ebf, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 vua m\u1ed9t m\u00ecnh. \u00d4ng Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m ch\u1ec9 \u1edf l\u1ea1i \u00edt l\u00e2u, bi\u1ebft m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c quy\u1ec1n, c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eeb ch\u1ee9c. V\u00ec th\u1ebf khi Nh\u1eadt \u0111\u1ea3o ch\u00ednh Ph\u00e1p, trao l\u1ea1i ch\u00ednh quy\u1ec1n cho B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 m\u1eddi hai h\u1ecdc gi\u1ea3 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim v\u00e0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n v\u1ec1 Hu\u1ebf, l\u1eadp ch\u00ednh ph\u1ee7. Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n k\u1ec3 l\u1ea1i: &#8220;<i>\u00d4ng B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi c\u1ee5 Kim c\u0169ng nh\u01b0 v\u1edbi t\u00f4i l\u00e0:<\/i> &#8220;<i>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00e1c anh mu\u1ed1n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ed9c l\u1eadp, b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i th\u00ec l\u1ea1i ch\u1ed1i, m\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu <\/i>[nh\u1eadn] <i>\u0111\u1ed9c l\u1eadp, th\u1ebf r\u1ed3i sau n\u00e0y n\u00f3i th\u1ebf n\u00e0o <\/i>[v\u1edbi qu\u1ed1c d\u00e2n]<i>?&#8221; V\u00ec c\u00e2u \u1ea5y, m\u1edbi convaincre <\/i>[thuy\u1ebft ph\u1ee5c]<em> \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee5<\/em>.&#8221;<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn7_4911\" name=\"_ftnref7_4911\"><b>[7]<\/b><\/a> Xem nh\u01b0 v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cho ta \u0111\u1ed9c l\u1eadp d\u00f9 h\u1ecd c\u00f3 l\u1eadp ra m\u1ea5y ch\u00ednh ph\u1ee7 m\u1edbi c\u0169ng th\u1ebf th\u00f4i. Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn khi ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim ra \u0111\u1eddi, v\u1edbi nh\u1eefng nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c ch\u00e2n ch\u00ednh, trong b\u1ed1n th\u00e1ng, \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea3i c\u00e1ch th\u1ef1c s\u1ef1, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 gi\u00e1o d\u1ee5c.<\/p>\n<p>V\u1eady m\u00e0 gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft v\u1ec1 ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y: &#8220;<i>Ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim \u0111\u00e3 nh\u1edd v\u00e0o th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a Nh\u1eadt, l\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1ch th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0ng n\u1ec1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a ch\u00e1nh th\u1ec3 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ai \u0111\u1ec3 \u00fd, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn<\/i>&#8221; (trang 637). C\u00e1ch vi\u1ebft c\u1ee7a Thanh L\u00e3ng l\u00e0 nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ea7y nh\u1eefng l\u1ed7i &#8220;t\u1ea7y \u0111\u00ecnh&#8221;: <i>Ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim l\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1ch th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a Ph\u00e1p<\/i>? L\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<i> <\/i>Bao gi\u1edd?<i><\/i><\/p>\n<p><b>L\u1ed1i s\u1ed1ng x\u00e9 r\u00e0o c\u1ee7a v\u1ecb vua tr\u1ebb<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 ch\u1ee9ng minh &#8220;c\u00f4ng lao&#8221; c\u1ee7a nh\u00e0 vua trong vi\u1ec7c &#8220;c\u1ea3i c\u00e1ch&#8221;, gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft:<\/p>\n<blockquote><p><i>B\u1edfi v\u00ec vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, nh\u01b0 ta th\u1ea5y, t\u1ecf ra r\u1ea5t ham c\u1ea3i c\u00e1ch, b\u1ecf c\u00e1c th\u00f3i t\u1ee5c c\u1ed5 h\u1ee7 nh\u01b0 t\u1ee5c l\u1ea1y l\u1ee5c. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, m\u1ed9t nh\u00e0 vua Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 d\u00e1m du tu\u1ea7n kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t c\u00e1ch b\u00ecnh d\u1ecb nh\u01b0 vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i. C\u0169ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, m\u1ed9t vua Vi\u1ec7t Nam l\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ee3 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 \u1ea5y v\u1eeba l\u00e0 con g\u00e1i b\u00ecnh d\u00e2n, v\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng gi\u00e1o, m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o d\u1ea7u sao v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1ea5t l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1ed9c \u01b0a th\u00edch. Vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo s\u1edf th\u00edch ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo l\u1ec5 gi\u00e1o, hay t\u1eadp t\u1ee5c c\u0169, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 th\u00fac b\u00e1ch c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed9c&#8221; <\/i>(trang 632).<\/p><\/blockquote>\n<p>V\u00e0 \u00f4ng \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t k\u1ebft lu\u1eadn xanh r\u1eddn:<\/p>\n<blockquote><p><i>\u0110i tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh trong H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean, N\u1eeda ch\u1eebng xu\u00e2n, \u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 tranh \u0111\u1ea5u th\u00e0nh c\u00f4ng cho vi\u1ec7c t\u1ef1 do k\u1ebft h\u00f4n, cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9, \u0111\u1ed9c th\u00ea, m\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh. B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 do c\u00e1 nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n&#8221; <\/i>(trang 632-632).<\/p><\/blockquote>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng \u0111\u00e3 l\u1ea7m l\u1ed9n m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00e1 nh\u00e2n v\u1edbi s\u1ef1 tranh \u0111\u1ea5u cho m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i: vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i l\u1ea5y <i>m\u1ed9t v\u1ee3<\/i> l\u00e0 chuy\u1ec7n ri\u00eang c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y, v\u1ea3 l\u1ea1i \u00f4ng \u0111i Ph\u00e1p t\u1eeb l\u00fac 9 tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 ch\u1ed3ng \u00f4ng c\u1ef1u c\u00f4ng s\u1ee9 Charles nu\u00f4i, th\u1ea5m nhu\u1ea7n v\u0103n h\u00f3a Ph\u00e1p, th\u00ec chuy\u1ec7n l\u1ea5y <i>m\u1ed9t v\u1ee3<\/i> ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 l\u1ea1. Ch\u1ec9 khi n\u00e0o nh\u00e0 vua ra \u0111\u01b0\u1ee3c<i> \u0111\u1ea1o d\u1ee5 c\u1ea5m \u0111a th\u00ea<\/i>, th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3 \u00f4ng m\u1edbi c\u1ea3i ti\u1ebfn x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam. \u00d4ng l\u00e0m vua, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n cai tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ed9c m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do l\u1ea5y v\u1ee3 n\u1eefa, th\u00ec s\u1ed1ng l\u00e0m g\u00ec? Gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng c\u00f3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u0103ng?<\/p>\n<p>T\u1ec7 h\u1ea1i nh\u1ea5t l\u00e0 \u00f4ng gi\u00e1o s\u01b0 c\u00f2n cho r\u1eb1ng: vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n: &#8220;<i>B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 tranh \u0111\u1ea5u th\u00e0nh c\u00f4ng cho vi\u1ec7c t\u1ef1 do k\u1ebft h\u00f4n, cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9, \u0111\u1ed9c th\u00ea, m\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh. B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 do c\u00e1 nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n.&#8221;<\/i><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng! Vua B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ecb Ph\u00e1p b\u00f3 ch\u00e2n b\u00f3 tay t\u1eeb n\u0103m 1933 r\u1ed3i. Vi\u1ec7c x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam c\u1ea3i ti\u1ebfn, kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1edd B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1edd ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh, nh\u1edd v\u0103n tr\u00e0o ph\u00fang c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, v\u0103n ngh\u1ecb lu\u1eadn c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, tranh h\u00fd h\u1ecda c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 hy sinh c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u n\u00e0y. N\u1ebfu Thanh L\u00e3ng kh\u00f4ng nh\u00ecn ra, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1eebng b\u1ed9i b\u1ea1c xo\u00e1 b\u1ecf.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng t\u00e1c h\u1ea1i s\u00e2u xa nh\u1ea5t l\u00e0 vi\u1ec7c Thanh L\u00e3ng hi\u1ec3u l\u1ea7m, ho\u1eb7c c\u1ed1 \u00fd xuy\u00ean t\u1ea1c ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Phong H\u00f3a Ng\u00e0y Nay. Trong ph\u1ea7n gi\u1edbi thi\u1ec7u b\u1ed9 m\u1eb7t c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 b\u00e1o Phong H\u00f3a, \u0111\u1ec1u xoay quanh m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m: <i>Phong H\u00f3a h\u1ea1 b\u1ec7 t\u1ea5t c\u1ea3.<\/i><\/p>\n<p><b>Phong H\u00f3a h\u1ea1 b\u1ec7 t\u1ea5t c\u1ea3<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u Phong H\u00f3a, c\u00e2u \u0111\u1ea7u Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft r\u1ea5t n\u1ed3ng nhi\u1ec7t:<br \/>\n<i><\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>Tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam, tu\u1ea7n b\u00e1o Phong H\u00f3a c\u1ee7a \u00f4ng Ph\u1ea1m H\u1eefu Ninh, ngay t\u1eeb s\u1ed1 1 ra th\u00e1ng Juin 1932, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ed9i dung kh\u00e1c h\u1eb3n c\u00e1c b\u00e1o \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi c\u1ea3 v\u1ec1 v\u0103n c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 \u00fd t\u01b0\u1edfng. Tr\u1ea7n Kh\u00e1nh Gi\u01b0 (Kh\u00e1i H\u01b0ng) l\u00e0 c\u00e2y b\u00fat c\u1ed1t c\u00e1n, gi\u1eef nhi\u1ec1u m\u1ee5c quan tr\u1ecdng tr\u00ean Phong H\u00f3a su\u1ed1t t\u1eeb s\u1ed1 1 cho \u0111\u1ebfn s\u1ed1 14.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng t\u1eeb s\u1ed1 14 ra cu\u1ed1i th\u00e1ng Septembre 1932, khi m\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam \u0111\u1ee9ng ra \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1edd b\u00e1o n\u00e0y v\u1edbi s\u1ef1 c\u1ed9ng t\u00e1c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng, T\u00fa M\u1ee1, T\u1ee9 Ly (Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o)&#8230; th\u00ec b\u00e1o Phong H\u00f3a qu\u1ea3 l\u00e0 tr\u00e1i bom n\u1ed5 gi\u1eefa l\u00e0ng b\u00e1o&#8221; <\/i>(trang 610).<\/p><\/blockquote>\n<p>Sau l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u &#8220;ho\u00e0nh tr\u00e1ng&#8221; \u0111\u00f3, gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f4ng ph\u00e1. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u00f4ng nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00f4ng lao c\u1ee7a Nam Phong:<\/p>\n<blockquote><p><i>Th\u1ef1c v\u1eady, trong su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1eddng, Nam Phong h\u1ea7u nh\u01b0 gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u1ed9t Vi\u1ec7n H\u00e0n L\u00e2m. \u0110i\u1ec1u g\u00ec Nam Phong vi\u1ebft ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 hay, v\u0103n Nam Phong vi\u1ebft ra l\u00e0 \u0111\u1eb9p, \u00fd ki\u1ebfn Nam Phong b\u00e0n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng, lu\u1eadt l\u1ec7 Nam Phong \u0111\u1eb7t ra m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n theo, ch\u1eef Nam Phong ch\u1ebf ra m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u d\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi ta coi Nam Phong nh\u01b0 b\u1eadc th\u1ea7y&#8221; <\/i>(trang 611).<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00d4ng ca t\u1ee5ng Nam Phong nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ec3 tung ra c\u00e2u k\u1ebf ti\u1ebfp:<\/p>\n<p><i>V\u1eady m\u00e0 n\u0103m 1932, v\u1eeba b\u1eaft \u0111\u1ea7u ra \u0111\u1eddi, tu\u1ea7n b\u00e1o Phong H\u00f3a \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o Nam Phong, \u0111\u00e1nh c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Nam Phong, \u0111\u00e1nh ch\u00ednh b\u00e1o Nam Phong, \u0111\u00e1nh ngay c\u1ea3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00f3m Nam Phong b\u00eanh v\u1ef1c, t\u1ee9c l\u00e0 qu\u1ed1c d\u00e2n b\u00eanh v\u1ef1c c\u00f3 tr\u00ean hai ch\u1ee5c n\u0103m.&#8221;<\/i> (trang 611)<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng th\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 nh\u01b0 th\u1ebf v\u1ec1 m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o, d\u00f9 l\u00e0 t\u1edd Nam Phong, nh\u1ea5t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. B\u1edfi v\u00ec ch\u00ednh s\u1ef1 suy ngh\u0129 v\u00e0 suy x\u00e9t, kh\u00f4ng cho ph\u00e9p ta c\u00f4ng k\u00eanh b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o n\u00e0o l\u00ean h\u00e0ng th\u1ea7y c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c c\u1ea3. M\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1ee1ng c\u1eeda m\u1edf cho sinh vi\u00ean v\u00e0o suy ngh\u0129, suy lu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f4ng nh\u1eadn b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec. \u0110\u00e0nh r\u1eb1ng Nam Phong c\u00f3 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng: <i>\u0110i\u1ec1u g\u00ec Nam Phong vi\u1ebft ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 hay, v\u0103n Nam Phong vi\u1ebft ra l\u00e0 \u0111\u1eb9p, \u00fd ki\u1ebfn Nam Phong b\u00e0n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng, lu\u1eadt l\u1ec7 Nam Phong \u0111\u1eb7t ra m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tu\u00e2n theo.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u1edf \u0111\u00e2y r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng: Sau khi k\u1ec3 c\u00f4ng tr\u1eddi bi\u1ec3n c\u1ee7a Nam Phong, Thanh L\u00e3ng gi\u00e1ng m\u1ed9t \u0111\u00f2n ch\u00ed t\u1eed: \u0110\u00e1nh v\u00e0o Nam Phong, \u0111\u00e1nh v\u00e0o c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nam Phong, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u00e1nh v\u00e0o qu\u1ed1c d\u00e2n b\u1edfi v\u00ec Nam Phong l\u00e0 th\u1ea7y qu\u1ed1c d\u00e2n! M\u1ed9t th\u1ee9 l\u1eadp lu\u1eadn nh\u01b0 v\u1eady, l\u00e0m sao c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf th\u1eddi bu\u1ed5i t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7, t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed.<\/p>\n<p>S\u1ef1 c\u1ea5m ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc c\u1ee7a hai ch\u1ebf \u0111\u1ed9: qu\u00e2n ch\u1ee7 chuy\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 \u0111\u1ed9c t\u00e0i to\u00e0n tr\u1ecb. Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 kinh nghi\u1ec7m nh\u1ee1n ti\u1ec1n: sau bao nhi\u00eau n\u0103m (mi\u1ec1n B\u1eafc t\u1eeb 45, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc sau 75) b\u1ecb c\u1ea5m c\u01b0\u1eddi, c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n h\u00e0i h\u01b0\u1edbc b\u1ecb tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng, b\u00e2y gi\u1edd n\u1ebfu mu\u1ed1n g\u00e2y gi\u1ed1ng l\u1ea1i, th\u00ec ph\u1ea3i cho in t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, ch\u1ee7 so\u00e1i c\u1ee7a lo\u1ea1i v\u0103n h\u00e0i h\u01b0\u1edbc ch\u00e2m bi\u1ebfm n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Vua Ch\u00faa hay X\u00edt-Ta-Lin; l\u00e0 linh m\u1ee5c n\u00ean c\u00f3 l\u1ebd \u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Gi\u00e1o h\u1ed9i nhi\u1ec1u h\u01a1n. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng nh\u1eafc ta nh\u1edb l\u1ea1i th\u1eddi k\u1ef3 Gi\u00e1o h\u1ed9i Trung c\u1ed5 c\u1ea5m c\u01b0\u1eddi, s\u00e1ch h\u00e0i h\u01b0\u1edbc b\u1ecb kho\u00e1 tr\u00e1i trong ph\u00f2ng c\u1ea5m c\u1ee7a th\u01b0 vi\u1ec7n, t\u1ea9m thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c, k\u1ebb n\u00e0o to gan d\u00e1m l\u1ebbn v\u00e0o \u0111\u1ecdc l\u00e9n s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c ch\u1ebft c\u1ee9ng m\u00e0 Umberto Eco mi\u00eau t\u1ea3 trong <i>Le nom de la rose<\/i> (T\u00ean \u0111o\u00e1 h\u1ed3ng). Gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng \u0111\u1eadu ti\u1ebfn s\u0129 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1p, t\u1ea5t \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc qua Rabelais. T\u1eeb th\u1ebf k\u1ef7 XVI, Rabelais \u0111\u00e3 \u0111em c\u1ea3 m\u1ecdi t\u1ea7ng l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c, qu\u00fd t\u1ed9c, vua ch\u00faa, cha c\u1ed1, ra ch\u1ebf gi\u1ec5u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u00f4ng coi nh\u1eefng gi\u00e1o s\u01b0 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Sorbonne l\u00e0 b\u1ecdn s\u00e2u b\u1ecd r\u1eafn r\u1ebft c\u1ea3. V\u1eady gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng c\u0169ng c\u1ea5m \u00e0?<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc Nam Phong v\u00e0 Phong H\u00f3a v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o Phong H\u00f3a <i>\u0111\u00e1nh ngay c\u1ea3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a nh\u00f3m Nam Phong b\u00eanh v\u1ef1c, <\/i>nh\u01b0 gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft, b\u1edfi v\u00ec Nam Phong ch\u1eb3ng b\u00eanh v\u1ef1c m\u1ed9t ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng<i> t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt <\/i>n\u00e0o c\u1ea3.<\/p>\n<p>C\u00f2n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1edd Nam Phong th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, m\u00e0 Phong H\u00f3a (t\u1ee9c T\u1ee9 Ly v\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, \u0111\u00e0n em) c\u00f3 vi\u1ebft hay v\u1ebd tranh ch\u1ebf gi\u1ec5u Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, c\u0169ng ch\u1ec9 b\u00f4ng \u0111\u00f9a, c\u00f3 khi d\u00f9ng Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh l\u00e0m \u00f4 d\u00f9 che gi\u1ea5u nh\u1eefng b\u00e0i kh\u00e1c \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o b\u1ecdn quan l\u1ea1i b\u1ed3i T\u00e2y th\u1ee9 thi\u1ec7t. H\u1ecd th\u1eeba hi\u1ec3u c\u00f4ng lao Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ng\u1eef, v\u00e0 h\u1ecd lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1ea7m k\u00ednh tr\u1ecdng. Tr\u00e1i l\u1ea1i, h\u1ecd hay \u0111\u00f9a nh\u1ea3 v\u1edbi Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e3ng, &#8220;l\u00e3nh t\u1ee5&#8221; Nam Phong sau khi Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh v\u00e0o Hu\u1ebf, v\u00ec Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e3ng c\u00f9ng tu\u1ed5i v\u1edbi h\u1ecd (sinh n\u0103m 1909) l\u00e0 con r\u1ec3 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, l\u1ea1i chuy\u00ean vi\u1ebft v\u0103n ti\u1ebfng T\u00e2y (v\u00ec \u00f4ng L\u00e3ng vi\u1ebft ti\u1ebfng Vi\u1ec7t r\u1ea5t d\u1edf), l\u1ea1i th\u00edch vi\u1ebft truy\u1ec7n s\u1ea7u th\u1ea3m u bu\u1ed3n (Eurydice), \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n quy\u1ec1n Robin (ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh th\u1ea3 bom C\u1ed5 Am) c\u1ea5p h\u1ecdc b\u1ed5ng v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng Albert Sarraut, r\u1ed3i n\u0103m 1934 l\u00e0m b\u00ed th\u01b0 cho Robin, v.v&#8230; ng\u1ea7n \u1ea5y th\u1ee9 \u0111\u1ee7 cho h\u1ecd l\u1ea5y Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e3ng ra l\u00e0m bung xung, ch\u1ebf gi\u1ec5u.<\/p>\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfm hoi c\u00f3 \u0111\u1ee7 b\u1ed9 Phong H\u00f3a, t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 60, nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc nh\u1eefng ch\u1ed7 &#8220;ch\u1eedi&#8221;, nh\u01b0 ta s\u1ebd th\u1ea5y \u1edf d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec3 th\u1ed1t ra nh\u1eefng l\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3m \u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u1edf \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 khai s\u00e1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c ng\u1eef c\u1ee7a h\u1ecd, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ef1 tranh \u0111\u1ea5u ch\u1ed1ng th\u1ef1c d\u00e2n, \u0111\u00f2i t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a h\u1ecd, m\u00e0 \u00f4ng ch\u1ec9 ch\u00fa \u00fd tr\u00edch d\u1eabn nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecd ch\u1ebf gi\u1ec5u c\u00e1c c\u1ee5, v\u00ed d\u1ee5 trong b\u00e1o Xu\u00e2n, c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u:<\/p>\n<p>&#8211; M\u1eebng c\u1ee5 Ho\u00e0ng T\u0103ng B\u00ed t\u0103ng ph\u00fac, t\u0103ng l\u1ed9c, t\u0103ng th\u1ecd, t\u0103ng b\u00ed.<\/p>\n<p>&#8211; M\u1eebng c\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u1ea7u n\u0103m h\u1ecdc xem t\u1eed vi, cu\u1ed1i n\u0103m xem th\u1ea7y s\u1ed1.<\/p>\n<p>&#8211; M\u1eebng c\u1ee5 Hu\u1ef3nh Th\u00fac Kh\u00e1ng d\u00f9ng ch\u1eef Nho nhi\u1ec1u b\u1eb1ng n\u0103m b\u1eb1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m ngo\u00e1i.<\/p>\n<p>&#8230;<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 bu\u1ed9c t\u1ed9i h\u1ecd l\u00e0 &#8220;c\u00f4ng k\u00edch c\u00e1 nh\u00e2n&#8221; (trang 614).<\/p>\n<p>Sau khi gi\u1edbi thi\u1ec7u Phong H\u00f3a v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi l\u00e1ng m\u01b0\u1ee3t: &#8220;<i>Tu\u1ea7n b\u00e1o Phong H\u00f3a l\u00e0 lu\u1ed3ng gi\u00f3 m\u1edbi, l\u00e0m x\u00e1o tr\u1ed9n t\u1ea5t c\u1ea3 tr\u1eadt t\u01b0 x\u00e3 h\u1ed9i, th\u1ed5i tung nh\u1eefng l\u1edbp b\u1ee5i b\u1eb7m ph\u1ee7 \u0111\u1ea7y tr\u00ean l\u00e2u \u0111\u00e0i v\u0103n h\u00f3a c\u0169 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa bay m\u00f9 tr\u1eddi&#8221;<\/i> (trang 611). \u00d4ng t\u1ea5n c\u00f4ng ngay: <i>&#8220;Phong H\u00f3a b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u1edf chi\u1ebfn d\u1ecbch khi\u00eau kh\u00edch, h\u1ea1 b\u1ec7 hai l\u00e3nh t\u1ee5 c\u1ee7a hai c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ee9c \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed v\u00e0 Nam Phong t\u1ea1p ch\u00ed&#8221; <\/i>(trang 612).<\/p>\n<p>V\u00e0 Thanh L\u00e3ng \u0111\u00e3 d\u00e0nh 14 trang s\u00e1ch kh\u1ed5 l\u1edbn (t\u1eeb trang 612 \u0111\u1ebfn 624) \u0111\u1ec3 tr\u00edch d\u1eabn v\u00e0 k\u1ec3 t\u1ed9i Phong H\u00f3a \u0111\u00e3 &#8220;ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng&#8221;, \u0111\u00e3 &#8220;ch\u1eedi &#8220;ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. \u00d4ng c\u00f2n nh\u1ea5n th\u00eam: <i><br \/>\n<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 Phong H\u00f3a \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea5m ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea5m vu v\u01a1 \u0111\u00e2u. N\u00f3 n\u1eb1m trong ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a c\u1ea3 nh\u00f3m. M\u1ed9t b\u1ea3n tuy\u00ean ng\u00f4n c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u00e3 n\u00f3i l\u00ean \u0111i\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a t\u00f4i&#8221;<\/i> (trang 622), r\u1ed3i \u00f4ng cho in l\u1ea1i c\u1ea3 b\u1ea3n <i>Tuy\u00ean ng\u00f4n<\/i> v\u00e0 b\u1ea3n <i>T\u00f4n ch\u1ec9<\/i> c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n \u0111\u1ec3 &#8220;ch\u1ee9ng t\u1ecf&#8221; \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Hai v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y (\u0111\u00e3 in trong ch\u01b0\u01a1ng <i>S\u1ef1 th\u00e0nh l\u1eadp T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, ph\u1ea7n I<\/i>), nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, ch\u01b0a th\u1ea5y ai coi \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u0103n b\u1ea3n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c &#8220;\u0111\u00e1nh \u0111\u1ea5m&#8221; ai c\u1ea3.<\/p>\n<p><b>Ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n v\u0103n V\u0129nh<\/b><\/p>\n<p>Thanh L\u00e3ng lu\u00f4n lu\u00f4n d\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1eef khu\u1ebfch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh &#8220;t\u1ed9i tr\u1ea1ng&#8221; c\u1ee7a Phong H\u00f3a:<i><\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>T\u1eeb bao nhi\u00eau l\u00e2u, kh\u1eafp t\u1eeb Nam ch\u00ed B\u00e1c, d\u01b0 lu\u1eadn \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh l\u00e0 hai \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc th\u1ebf h\u1ec7 1913-1932. V\u1eady m\u00e0 Phong H\u00f3a s\u1ed1 14, 22 Sept. 1932, \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t v\u00e8 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf gi\u1ec5u hai \u00f4ng ch\u1ee7 b\u00fat \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nam Phong t\u1ea1p ch\u00ed.<\/i> (trang 612).<br \/>\n<i><\/i><i>Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf h\u1ec7 c\u0169,<\/i> <i>ch\u1eb3ng ri\u00eang g\u00ec con ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd b\u1ecb b\u00eau x\u1ea5u, c\u01a1 quan ng\u00f4n lu\u1eadn c\u1ee7a h\u1ecd b\u1ecb ch\u1ebf di\u1ec5u m\u00e0 ch\u00ednh c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a h\u1ecd t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 qu\u1ed1c d\u00e2n ca ng\u1ee3i nay c\u0169ng b\u1ecb nh\u1ea1o b\u00e1ng&#8221; <\/i>(trang 619).<\/p><\/blockquote>\n<p>Th\u1ef1c qu\u1ea3 linh m\u1ee5c Thanh L\u00e3ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u01b0\u1eddi. \u00d4ng k\u00e9m xa Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, Phan Kh\u00f4i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb Phong h\u00f3a ch\u1ebf gi\u1ec5u. Phan Kh\u00f4i, tr\u00ean Phong H\u00f3a s\u1ed1 26 (16-12-1932) trong b\u00e0i <i>C\u00e1i \u0111\u1ecba v\u1ecb kh\u00f4i h\u00e0i tr\u00ean v\u0103n \u0111\u00e0n<\/i>, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u00eanh v\u1ef1c ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f2n n\u00f3i r\u00f5 c\u00f4ng d\u1ee5ng gi\u00e1o h\u00f3a c\u1ee7a ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u00edch d\u1eabn k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc. Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1eadn m\u00e0 c\u00f2n b\u00eanh v\u1ef1c <i>Phong H\u00f3a<\/i> tr\u00ean <i>Annam nouveau<\/i> nh\u01b0 sau:<\/p>\n<blockquote><p><i>B\u00e1o \u1ea5y \u0111\u00e3 t\u1ea3 nh\u1eefng t\u00ednh c\u00e1ch bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi v\u00e0 nhi\u1ec1u khi v\u1ebd ph\u00e1c ra b\u1eb1ng nh\u1eefng n\u00e9t b\u00fat r\u1ea5t c\u00f3 \u00fd nh\u1ecb. H\u1ecd ch\u1ec9 h\u01a1i \u00e1c th\u00f4i. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec, m\u00e0 ch\u00ednh ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e2y c\u0169ng vui l\u00f2ng \u0111\u1ec3 h\u1ecd ri\u1ec5u c\u1ee3t, v\u00ec khoa h\u00e0i h\u01b0\u1edbc c\u00f3 quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ebf, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf x\u1ee9 n\u00e0y, \u1edf m\u1ed9t d\u00e2n t\u1ed9c th\u00edch ch\u1ebf nh\u1ea1o nh\u01b0 d\u00e2n t\u1ed9c ta. <\/i>(Annam nouveau, 9-6-35)<\/p><\/blockquote>\n<p>Khi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh t\u1eeb tr\u1ea7n, Phong H\u00f3a s\u1ed1 186 (8-5-1936) loan tin: <i>V\u1ec1 d\u1ecbp \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh t\u1ea1 th\u1ebf c\u00e1c b\u00e1o h\u00e0ng ng\u00e0y ngh\u1ec9 m\u1ed9t k\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c tu\u1ea7n b\u00e1o ra ch\u1eadm m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc<\/i>. V\u00e0 c\u00f3 b\u00e0i vi\u1ebft sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<blockquote><p><b><i>\u00d4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 t\u1ea1 th\u1ebf<\/i><\/b><i><\/i><\/p>\n<p><i>\u00d4ng m\u1ea5t \u1edf b\u00ean L\u00e0o, trong khi \u0111ang theo \u0111u\u1ed5i trong c\u00e1c r\u1eebng r\u1eadm c\u00e1i c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm v\u00e0ng.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ea1i sao \u00f4ng l\u1ea1i r\u1eddi b\u1ecf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 t\u1edd b\u00e1o &#8220;Annam m\u1edbi&#8221; sang b\u00ean \u0111\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 r\u1ed3i. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n b\u00e0n lu\u1eadn nhi\u1ec1u v\u00e0 than th\u1edf v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i trong c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a \u00f4ng n\u1eefa.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec. C\u00e1i m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng V\u0129nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t \u0111i\u1ea1 v\u1ecb ch\u1eafc ch\u1eafn v\u00e0 an nh\u00e0n th\u00ec \u00f4ng V\u0129nh \u0111\u00e3 th\u1eeba c\u00f3 th\u1ec3. Nh\u01b0ng \u00f4ng V\u0129nh l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u01b0a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, \u0111\u1eddi \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1i k\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c vi\u1ec7c, \u00f4ng kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn.<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Annam \u0111\u1ea7u ti\u00ean hi\u1ec3u r\u1eb1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi an nh\u00e0n m\u00e0 c\u00e1c c\u1ee5 ta x\u01b0a mong \u01b0\u1edbc, l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u00e1ng ch\u00e1n, \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n. \u00d4ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean hi\u1ec3u r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, th\u00ec m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1edbi c\u00f3 \u00fd v\u1ecb v\u00e0 \u0111\u00e1ng s\u1ed1ng, ch\u1ec9 s\u1ef1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1edbi l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi ta tr\u1edf n\u00ean c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u00e0 gi\u00fap \u00edch cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi<\/i>.<\/p>\n<p><i>\u0110\u1eddi \u00f4ng \u0111\u00e3 s\u1ed1ng, tuy c\u00f3 th\u1ea5t b\u1ea1i trong c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 mu\u00f4n ph\u1ea7n. \u00d4ng ch\u1ebft \u0111i ch\u00fang ta m\u1ea5t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng tr\u1ecdng, \u0111\u00e1ng k\u00ednh, m\u1ea5t m\u1ed9t c\u00e1i &#8220;ngh\u1ecb l\u1ef1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng&#8221; l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u00e1ng qu\u00fd nh\u1ea5t trong \u0111\u1eddi b\u00e2y gi\u1edd.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u00fang ta l\u1ea1i m\u1ea5t m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n v\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o n\u1eefa. Nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u00e1o gi\u1edbi, ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea7n nh\u1eafc l\u1ea1i. Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi An-nam \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft c\u00e1i s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed, c\u00e1i s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef- \u0111\u00e3 d\u00f9ng hai c\u00e1i l\u1ee3i kh\u00ed \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u00e1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng m\u1edbi cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u00fang ta l\u1ea1i n\u00ean bi\u1ebft n\u1eefa r\u1eb1ng, tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 c\u00e1m d\u1ed7 m\u00e3nh li\u1ec7t, m\u00e0 \u00f4ng v\u1eabn trung th\u00e0nh v\u1edbi ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn b\u00e2y gi\u1edd.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 cho ta ph\u1ea3i n\u00ean ph\u1ee5c \u00f4ng r\u1ed3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Hu\u1ed1ng chi th\u1ea5t b\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u00e3 l\u00f2ng, c\u00f3 tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00e1n n\u1ea3n, \u00f4ng th\u1ef1c \u0111\u00e1ng l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho b\u1ecdn thi\u1ebfu ni\u00ean ta n\u1eefa.<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d4ng m\u1ea5t \u0111i \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t tin bu\u1ed3n chung cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ngh\u0129.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u00fang t\u00f4i ng\u1eadm ng\u00f9i th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc k\u00ednh vi\u1ebfng \u00f4ng, v\u00e0 xin c\u00f3 l\u1eddi tr\u00e2n tr\u1ecdng chia bu\u1ed3n c\u00f9ng tang quy\u1ebfn<\/i>. <b><i><\/i><\/b><\/p>\n<p><b><i>T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i><\/b><\/p><\/blockquote>\n<p>B\u00e0i n\u00e0y ch\u1eafc T\u1ee9 Ly vi\u1ebft, v\u00ec T\u1ee9 Ly l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf gi\u1ec5u \u00f4ng V\u0129nh nhi\u1ec1u nh\u1ea5t, nh\u01b0ng c\u0169ng hi\u1ec3u \u00f4ng V\u0129nh s\u00e2u xa nh\u1ea5t, T\u1ee9 Ly \u0111\u00e3 nh\u1eadn di\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng n\u00e9t ch\u00ednh trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh:<\/p>\n<p>&#8211; Th\u00e0nh c\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ec9nh.<i><\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; <\/i>\u0110\u1eddi \u00f4ng l\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng cho \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, c\u00f2n k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng<i>.<\/i><\/p>\n<p>&#8211; \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean hi\u1ec3u r\u1eb1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi an nh\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ee5, l\u00e0 \u0111\u00e1ng ch\u00e1n, \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n.<\/p>\n<p>&#8211; \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean hi\u1ec3u r\u1eb1ng ch\u1ec9 c\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, m\u1edbi l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb.<i><\/i><\/p>\n<p><i>&#8211;<\/i> \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y <i>s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed<\/i>, <i>c\u1ee7a ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef<\/i>. v\u00e0 \u0111\u00e3 d\u00f9ng hai l\u1ee3i kh\u00ed \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u00e1 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng m\u1edbi cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o.<i><\/i><\/p>\n<p><i>&#8211; <\/i>Th\u1ea5t b\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u00e3 l\u00f2ng, c\u00f3 tu\u1ed5i m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u00e1n n\u1ea3n, \u00f4ng th\u1ef1c \u0111\u00e1ng l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho b\u1ecdn thi\u1ebfu ni\u00ean.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i T\u1ee9 Ly, m\u1ea5y ai th\u1ea5y r\u00f5 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh nh\u01b0 th\u1ebf? Nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u00e0 s\u1ebd c\u00f3 trong nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a T\u1ee9 Ly, nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 ch\u00e2n l\u00fd s\u1ed1ng v\u00e0 tranh \u0111\u1ea5u cho tu\u1ed5i tr\u1ebb. T\u1ee9 Ly hi\u1ec3u Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh m\u1ed9t c\u00e1ch s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n Thanh L\u00e3ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, b\u1edfi Thanh L\u00e3ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0a ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng l\u1eddi t\u00f4n vinh hu\u00ea d\u1ea1ng v\u00e0 r\u1ed7ng nghi\u00e3.<\/p>\n<p>V\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ebf gi\u1ec5u T\u1ea3n \u0110\u00e0, Thanh L\u00e3ng c\u0169ng vi\u1ebft nh\u1eefng c\u00e2u th\u00e1i qu\u00e1:<\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng ch\u1eb3ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao Phong H\u00f3a l\u1ea1i nh\u01b0 c\u00f3 th\u00f9 ri\u00eang g\u00ec v\u1edbi thi s\u0129 T\u1ea3n \u0110\u00e0! Trong su\u1ed1t m\u1ea5y th\u00e1ng cu\u1ed1i n\u0103m 32 \u0111\u1ea7u n\u0103m 33. Ch\u1eb3ng m\u1ea5y s\u1ed1 b\u00e1o m\u00e0 Phong H\u00f3a bu\u00f4ng tha nh\u00e0 th\u01a1 s\u00f4ng \u0110\u00e0 n\u00fai T\u1ea3n&#8221; <\/i>(trang 616). &#8220;<i>H\u1ecd ch\u1eedi \u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u, h\u1ecd l\u00e0m th\u01a1 h\u1ecda v\u1eadn \u0111\u1ec3 r\u00eau ru\u1ed1c \u00f4ng&#8221; <\/i>(trang 617), r\u1ed3i Thanh L\u00e3ng ch\u00e9p l\u1ea1i b\u00e0i th\u01a1 T\u1ee9 Ly h\u1ecda th\u01a1 T\u1ea3n \u0110\u00e0 \u0111\u1ec3 &#8220;r\u00eau ru\u1ed1c&#8221;. S\u1ef1 th\u1eadt th\u00ec T\u1ea3n \u0110\u00e0 l\u00e0m th\u01a1 m\u1eafng m\u1ecf Phong H\u00f3a tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i T\u1ee9 Ly m\u1edbi h\u1ecda l\u1ea1i! (PH s\u1ed1 29).<\/p>\n<p>Khi b\u00e0n v\u1ec1 th\u01a1 m\u1edbi c\u0169ng l\u1ea1i moi t\u1ed9i Phong H\u00f3a:<\/p>\n<blockquote><p><i>Phong H\u00f3a \u0111\u00e1nh th\u01a1 c\u0169 b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o T\u1ea3n \u0110\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 linh h\u1ed3n, l\u00e0 hi\u1ec7n th\u00e2n c\u1ee7a th\u01a1 c\u0169. H\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ea5y s\u1ed1 m\u00e0 Phong H\u00f3a kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e0i ch\u1ebf di\u1ec5u nh\u00e0 th\u01a1 s\u00f4ng \u0110\u00e0 n\u00fai T\u1ea3n, m\u00e0 ch\u1ebf di\u1ec5u m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00e0n nh\u1eabn.<\/i> (trang 670).<\/p><\/blockquote>\n<p>Vi\u1ec7c T\u1ea3n \u0110\u00e0 t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i trong b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, ch\u1ec9 xin nh\u1eafc l\u1ea1i: T\u1ea3n \u0110\u00e0 kh\u00f4ng gi\u1eadn m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 v\u1ebb khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c ch\u1ebf gi\u1ec5u n\u00e0y, \u0111\u00f4i khi th\u1ea5y l\u00e2u l\u00e2u &#8220;n\u00f3&#8221; kh\u00f4ng tr\u00eau m\u00ecnh c\u0169ng bu\u1ed3n, n\u00ean thi s\u0129 l\u00e0m th\u01a1 khi\u00eau kh\u00edch &#8220;n\u00f3&#8221; tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 &#8220;n\u00f3&#8221; tr\u1ea3 l\u1eddi cho vui.<\/p>\n<p>L\u1ed1i vi\u1ebft c\u1ee7a Thanh L\u00e3ng r\u1ea5t m\u1ed9t chi\u1ec1u: th\u1ea5y Nh\u1ea5t Linh b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i &#8220;b\u1ed1c&#8221; ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0, b\u1ecb \u0111\u00e1nh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u00ec \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u00e0i gi\u1edbi thi\u1ec7u th\u01a1 Th\u1ebf L\u1eef, Thanh L\u00e3ng c\u0169ng n\u1ec7n th\u00eam. Ho\u1eb7c \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u1eafc g\u00ec \u0111\u1ebfn v\u1ee5 Th\u1ea1ch Lam b\u1ecb Phan Tr\u1ea7n Ch\u00fac \u0111\u0103ng tin \u00fap m\u1edf \u0111\u1ed5 t\u1ed9i &#8220;\u0103n c\u1eafp cravate b\u1ecb c\u1ea3nh s\u00e1t b\u1eaft&#8221;, v\u1ee5 n\u00e0y \u1ea7m \u0129 l\u00ean, khi\u1ebfn H\u1ed9i nh\u00e0 b\u00e1o ph\u1ea3i h\u1ecdp &#8220;\u0111\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng&#8221; \u0111\u1ec3 h\u00f2a gi\u1ea3i cu\u1ed9c b\u00fat chi\u1ebfn gi\u1eefa T\u00e2n Vi\u1ec7t Nam (Phan Tr\u1ea7n Ch\u00fac) v\u00e0 Ng\u00e0y Nay (Th\u1ea1ch Lam v\u00e0 Th\u1ebf L\u1eef); h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tuy\u00ean b\u1ed1 Phan Tr\u1ea7n Ch\u00fac c\u00f3 l\u1ed7i, c\u00f3 c\u1ea3 bi\u00ean b\u1ea3n c\u1ee7a Tr\u1ea7n Huy Li\u1ec7u v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tr\u1ea1c (Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 83 (31-10-37).<\/p>\n<p>V\u1eady vi\u1ec7c b\u00fat chi\u1ebfn l\u00e0 \u0111\u1eb7c t\u00ednh chung c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed th\u1eddi \u0111\u00f3, c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng \u0111\u1ec3 b\u00e1n b\u00e1o n\u1eefa. Khi h\u1ecd c\u00e3i nhau th\u00ec b\u00ean t\u00e1m l\u1ea1ng b\u00ean n\u1eeda c\u00e2n, ch\u1eb3ng ai ch\u1ecbu thua ai c\u1ea3. Nh\u01b0ng Thanh L\u00e3ng ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u00fa b\u1edbi l\u00f4ng t\u00ecm l\u1ed7i c\u1ee7a Phong H\u00f3a.<\/p>\n<p><b>Kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ec3 lo\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng<br \/>\n<\/b><\/p>\n<p>Thanh L\u00e3ng vi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e2u r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd:<br \/>\n<i><\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u1ea5y truy\u1ec7n nh\u01b0 H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng, K\u00e9p T\u01b0 B\u1ec1n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan, T\u00f4i k\u00e9o xe c\u1ee7a Tam Lang. T\u1eeb c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng truy\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1ch \u0111\u1eb7t v\u1ea7n \u0111\u1ec1, c\u00e1ch m\u00f4 t\u1ea3 t\u00e2m l\u00fd c\u00e1c truy\u1ec7n m\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 l\u1eddi v\u0103n d\u1ec5 d\u00e3i, linh \u0111\u1ed9ng; ba t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y nh\u01b0 v\u1ea1ch ra m\u1ed9t v\u1ea1ch l\u1edbn ph\u00e2n \u0111\u00f4i hai th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc (13-32) v\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 sau (32-45) <\/i>(trang 625)<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, Thanh L\u00e3ng coi ba t\u00e1c ph\u1ea9m <i>H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean, <\/i>ti\u1ec3u thuy\u1ebft (1932), <i>K\u00e9p T\u01b0 B\u1ec1n<\/i>, truy\u1ec7n ng\u1eafn (1935) v\u00e0 <i>T\u00f4i k\u00e9o xe<\/i>, ph\u00f3ng s\u1ef1 (1932, in 1935) \u0111\u1ec1u l\u00e0 <i>truy\u1ec7n<\/i> c\u1ea3, b\u1edfi v\u00ec \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ec3 lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Tam Lang vi\u1ebft <i>ph\u00f3ng s\u1ef1<\/i>, ph\u00f3ng s\u1ef1 thu\u1ed9c lo\u1ea1i t\u00e0i li\u1ec7u s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e0 b\u00e1o. C\u00f2n <i>truy\u1ec7n ng\u1eafn<\/i> v\u00e0 <i>ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/i> l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 coi c\u1ea3 ba th\u1ec3 v\u0103n n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 <i>truy\u1ec7n<\/i> \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Ph\u00f3ng s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t hay, nh\u01b0ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i hay c\u1ee7a m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft, b\u1edfi v\u00ec nh\u00e0 ph\u00f3ng s\u1ef1 ch\u01b0a qu\u00e1n xuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t h\u1eadu c\u1ee7a ch\u1eef nghi\u00e3, t\u1ee9c l\u00e0 ch\u01b0a li\u00ean l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef nghi\u00e3 v\u1edbi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng n\u1eb1m sau ch\u1eef nghi\u00e3, n\u00f3i r\u00f5 h\u01a1n: nh\u00e0 ph\u00f3ng s\u1ef1 ch\u1ec9 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea9y ra, nh\u00e0 v\u0103n qua nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00f4 t\u1ea3, n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng b\u1ed9 m\u1eb7t kh\u00e1c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea1ch Lam c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng vi\u1ebft ph\u00f3ng s\u1ef1. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng Ph\u1ee5ng, \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng ph\u00f3ng s\u1ef1, nh\u01b0ng ch\u1ec9 t\u1eeb khi \u00f4ng vi\u1ebft <i>Gi\u00f4ng t\u1ed1<\/i> v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 ki\u1ec7t t\u00e1c <i>S\u1ed1 \u0111\u1ecf<\/i>, \u00f4ng m\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00edch th\u1ef1c, <i>nh\u00e0 v\u0103n l\u1edbn<\/i>. B\u1edfi v\u00ec qua Xu\u00e2n t\u00f3c \u0111\u1ecf v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt kh\u00e1c trong truy\u1ec7n, \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1ebd n\u00ean to\u00e0n di\u1ec7n x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam lai c\u0103ng, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c gi\u1ea3, \u0111\u1ed3i tr\u1ee5y d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c. Ti\u1ebfc r\u1eb1ng Thanh L\u00e3ng c\u0169ng nh\u01b0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ng\u0169, khi vi\u1ebft v\u1ec1 V\u0169 Tr\u1ecdng Ph\u1ee5ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn <i>S\u1ed1 \u0111\u1ecf.<\/i> Nh\u1eefng nh\u00e0 vi\u1ebft ph\u00f3ng s\u1ef1 hay nh\u01b0 Tam Lang, Tr\u1ecdng Lang kh\u00f4ng bao gi\u1edd v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1ee1ng c\u1eeda nh\u00e0 b\u00e1o \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 v\u0103n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 nh\u00e0 v\u0103n, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan v\u1edbi Kh\u00e1i H\u01b0ng, v\u00ec Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n vi\u1ebft truy\u1ec7n hi\u1ec7n th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng (r\u00e9alisme lin\u00e9aire), nghi\u00e3 l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00f4ng c\u00f3 nghi\u00e3 k\u00e9p, \u0111\u1ecdc \u0111\u00e2u hi\u1ec3u \u0111\u1ea5y, c\u00f2n Kh\u00e1i H\u01b0ng l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1ea7ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m hay c\u1ee7a \u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u1ea9n \u00fd nghi\u00e3 tri\u1ebft h\u1ecdc, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u c\u00e1ch, m\u1ed7i c\u00e1ch \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec3u kh\u00e1c. <i>H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean <\/i>l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ec7t t\u00e1c v\u00e0 l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u1ec3u thuy\u1ebft qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111a di\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p>Khi Thanh L\u00e3ng l\u1ea5y <i>H\u1ed3n b\u01b0\u1edbm m\u01a1 ti\u00ean<\/i>, <i>K\u00e9p T\u01b0 B\u1ec1n<\/i> v\u00e0 <i>T\u00f4i k\u00e9o xe<\/i>, ba t\u00e1c ph\u1ea9m th\u1ec3 lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau, c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u00e1c nhau, \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed1c <i>v\u1ea1ch ph\u00e2n \u0111\u00f4i<\/i> hai th\u1ebf h\u1ec7 (1912-32) v\u00e0 (1932-45) v\u00ec \u00f4ng cho \u0111\u00f3 l\u00e0 ba cu\u1ed1n<i> truy\u1ec7n<\/i> gi\u1ed1ng nhau <i>t\u1eeb c\u00e1ch x\u00e2y d\u1ef1ng truy\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1ch \u0111\u1eb7t v\u1ea7n \u0111\u1ec1<\/i>, l\u00e0 \u00f4ng ch\u01b0a th\u1ea5u r\u00f5 b\u1ea3n ch\u1ea5t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Trong ch\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft v\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft sau \u0111\u00f3, \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0a t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng cu\u1ed1n ph\u00f3ng s\u1ef1 v\u00e0o m\u1ee5c ti\u1ec3u thuy\u1ebft, th\u1eadm ch\u00ed v\u1edbi V\u0169 Tr\u1ecdng Ph\u1ee5ng, \u00f4ng \u0111\u01b0a h\u1ebft ph\u00f3ng s\u1ef1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0a <i>S\u1ed1 \u0111\u1ecf<\/i> v\u00e0o.<\/p>\n<p>V\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 lo\u1ea1i, cho n\u00ean Thanh L\u00e3ng \u0111\u00e3 coi nh\u1eefng m\u1ee5c t\u1ea3n m\u1ea1n, tin v\u1eb7t, h\u00e0i h\u01b0\u1edbc, c\u00e3i c\u1ecd, tr\u00ean Phong H\u00f3a l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i ph\u00ea b\u00ecnh, nh\u01b0 ta s\u1ebd th\u1ea5y d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p><b>Kh\u00f4ng hi\u1ec3u th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh<\/b><\/p>\n<p>Trong ch\u01b0\u01a1ng II t\u1ef1a \u0111\u1ec1 <i>L\u1ecbch s\u1eed ph\u00ea b\u00ecnh th\u1ebf h\u1ec7 1932,<\/i> Thanh L\u00e3ng chia v\u0103n h\u1ecdc ra l\u00e0m b\u1ed1n kh\u1ed1i, A, B, C, D, v\u00e0 \u00f4ng x\u1ebfp: Kh\u1ed1i A l\u00e0 kh\u1ed1i b\u1ecb cho l\u00e0 c\u1ef1u h\u1ecdc, kh\u1ed1i B l\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, Kh\u1ed1i C l\u00e0 kh\u1ed1i \u0111\u1ed1i l\u1eadp, ph\u1ea3n c\u00f4ng Phong H\u00f3a, v\u00e0 Kh\u1ed1i D l\u00e0 kh\u1ed1i duy v\u1eadt.<\/p>\n<p>Theo \u00f4ng:<i> &#8220;V\u0103n ph\u00ea b\u00ecnh t\u1eeb 1932 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m 1934 l\u00e0 v\u0103n ph\u00ea b\u00ecnh c\u1ee7a hai kh\u1ed1i A v\u00e0 kh\u1ed1i B, t\u1ee9c ph\u00ea b\u00ecnh c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n kh\u00f4ng thu\u1ed9c nh\u00f3m Phong H\u00f3a v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a kh\u1ed1i Phong H\u00f3a t\u1ee9c T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n&#8221; <\/i>(trang 645).<\/p>\n<p>V\u1eabn l\u1ed1i ngoa ng\u1eef, \u00f4ng vi\u1ebft:<i>&#8220;H\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u1ed1i Phong H\u00f3a ch\u1ebf di\u1ec5u, to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c b\u00e1o, ngo\u1ea1i tr\u1eeb b\u00e1o Phong H\u00f3a, \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u1ed1i Phong H\u00f3a b\u00eau x\u1ea5u&#8221;<\/i> (trang 645).<\/p>\n<p>V\u00ec \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ec3 lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau cho n\u00ean \u00f4ng \u0111\u00e3 <i>\u0111\u01b0a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u00e0o kh\u1ed1i ph\u00ea b\u00ecnh B<\/i>, v\u00e0 v\u00e0o ph\u1ea7n <i>L\u1ecbch s\u1eed ph\u00ea b\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 ph\u00ea b\u00ecnh? Th\u1ec9nh tho\u1ea3ng Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh vi\u1ebft b\u00e0i t\u1ef1a s\u00e1ch, \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh? \u00d4ng khen <i>&#8220;Th\u1ebf L\u1eef vi\u1ebft truy\u1ec7n hay, so\u1ea1n k\u1ecbch c\u0169ng kh\u00e9o, ph\u00ea b\u00ecnh c\u00f3 t\u00e0i<\/i>&#8221; (trang 645). Nh\u01b0ng Th\u1ebf L\u1eef ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ea1o di\u1ec5n v\u00e0 di\u1ec5n vi\u00ean ch\u1ee9 c\u00f3 vi\u1ebft k\u1ecbch bao gi\u1edd \u0111\u00e2u? Th\u1ebf L\u1eef gi\u1eef m\u1ee5c \u0111i\u1ec3m s\u00e1ch, \u0111i\u1ec3m b\u00e1o chung v\u1edbi Th\u1ea1ch Lam tr\u00ean Phong H\u00f3a, hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y th\u00e2n nhau, Th\u1ea1ch Lam c\u0169ng hay vi\u1ebft t\u00e0o lao, c\u00f2n Th\u1ebf L\u1eef v\u00ec x\u1ea5u t\u00ednh, hay moi nh\u1eefng nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f9ng trang l\u1ee9a v\u1edbi \u00f4ng nh\u01b0 L\u01b0u Tr\u1ecdng L\u01b0, Ph\u1ea1m Huy Th\u00f4ng, Nguy\u1ec5n V\u1ef9&#8230; ra ch\u1ec9 tr\u00edch v\u00e0 th\u01b0\u1eddng t\u00ecm s\u00e1ch d\u1edf \u0111\u1ec3 ch\u00ea bai, th\u00ec \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh?<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i h\u01a1n l\u00e0 lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u xuy\u00ean t\u1ea1c c\u1ee7a Thanh L\u00e3ng:<\/p>\n<blockquote><p><i>L\u1eadp tr\u01b0\u1eddng <\/i>[c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c]<i> kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i th\u1ee9 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng h\u00f2a ho\u00e3n, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4i. H\u1ecd mu\u1ed1n ti\u1ebfn t\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 gi\u00e1 n\u00e0o, d\u1ea7u ph\u1ea3i t\u00e0n nh\u1eabn, ph\u1ea3i \u0111\u1eadp ph\u00e1, ch\u1ea3i ch\u00e9m gi\u1ebft. M\u00e0 th\u1ef1c h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00e0n nh\u1eabn v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1i g\u00ec m\u00e0 h\u1ecd coi l\u00e0 c\u0169, h\u1ecd \u0111\u1eadp ph\u00e1 h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1i g\u00ec m\u00e0 h\u1ecd cho l\u00e0 ng\u00e1ng tr\u1edf b\u01b0\u1edbc \u0111i t\u1edbi c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 l\u1eafm khi h\u1ecd ch\u1eb3ng ng\u1ea1i \u0111\u1ed5 m\u00e1u \u0111\u1ec3 gi\u1eadt ph\u1ea7n th\u1eafng l\u1ee3i&#8221;<\/i> (trang 648).<\/p><\/blockquote>\n<p>Th\u1eadt l\u1ea1 l\u00f9ng c\u00e1i gi\u1ecdng &#8220;m\u00e1u m\u00ea&#8221; c\u1ee7a v\u1ecb linh m\u1ee5c khi vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t V\u0103n \u0110o\u00e0n! V\u1edbi m\u1ed9t ti\u1ec1n \u0111\u1ec1 nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea5t nhi\u00ean ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Thanh L\u00e3ng v\u1ec1 T\u1ef1 L\u1ef1c.<\/p>\n<p>\u00d4ng mu\u1ed1n k\u1ec3 t\u1ed9i h\u1ecd &#8220;<i>g\u00e2y g\u1ed5 v\u00e0 tuy\u00ean chi\u1ebfn v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n l\u00e3o th\u00e0nh<\/i>&#8220;, nh\u01b0ng v\u00ec v\u1eabn kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 lo\u1ea1i v\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m, n\u00ean \u00f4ng vi\u1ebft:<br \/>\n<i><\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>Trong nh\u1eefng m\u1ee5c ho\u1eb7c nh\u01b0 m\u1ee5c M\u1ef1c T\u1ea7u Gi\u1ea5y B\u1ea3n ho\u1eb7c nh\u01b0 T\u1eeb Nh\u1ecf \u0111\u1ebfn Nh\u1edbn, ho\u1eb7c nh\u01b0 B\u00e0n Ngang, ho\u1eb7c nh\u01b0 T\u1eeb Cao \u0111\u1ebfn Th\u1ea5p ho\u1eb7c nh\u01b0 Gi\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c nh\u01b0 Cu\u1ed9c \u0110i\u1ec3m B\u00e1o, th\u1eadt l\u00e0 n\u01a1i d\u1ee5ng v\u00f5 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c c\u00e2y b\u00fat nh\u01b0 T\u1ee9 Ly, nh\u01b0 Nh\u1ecb Linh, Tam Linh, T\u1ee9 Linh t\u1ee9c Nh\u1ea5t Linh, nh\u01b0 T\u00fa M\u1ee1, nh\u01b0 Th\u1ea1ch Lam, nh\u01b0 L\u00ea Ta t\u1ee9c Th\u1ebf L\u1eef.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 Phong H\u00f3a n\u00e0o m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i nh\u00e0 v\u0103n, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng b\u1ecb \u0111em ra ch\u1ebf di\u1ec5u. L\u1ed1i ph\u00ea b\u00ecnh c\u1ee7a Phong H\u00f3a qua c\u00e1c m\u1ee5c n\u00f3i tr\u00ean, v\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00e0n anh, th\u01b0\u1eddng l\u00e0 l\u1ed1i ph\u00ea b\u00ecnh ch\u00e2m ch\u1ecdc, ch\u1ebf di\u1ec5u, th\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c \u0111\u1eddi t\u01b0 h\u01a1n l\u00e0 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng v\u0103n ngh\u1ec7.&#8221;<\/i> (trang 648-649)<\/p><\/blockquote>\n<p>\u00d4ng l\u1ea7m, kh\u00f4ng ai coi c\u00e1c m\u1ee5c \u00f4ng k\u00ea khai tr\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 <i>ph\u00ea b\u00ecnh<\/i> c\u1ea3, \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ee5c th\u01b0\u1eddng th\u1ee9c, m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh l\u00e0 t\u00f3m t\u1eaft nh\u1eefng th\u00f4ng tin trong tu\u1ea7n, n\u00f3i phi\u1ebfm, b\u00e0n ngang, c\u00f3 khi k\u1ec3 chuy\u1ec7n ng\u1ed3i l\u00ea \u0111\u00f4i m\u00e1ch, th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00e3i c\u1ecd, b\u00fat chi\u1ebfn, c\u1ed1t l\u1ea5p \u0111\u1ea7y ch\u1ed7 tr\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i tr\u00ed v\u00e0 c\u00e2u \u0111\u1ed9c gi\u1ea3, c\u1ea3 th\u01a1 tr\u00e0o ph\u00fang c\u1ee7a T\u00fa M\u1ee1 c\u0169ng v\u1eady.<\/p>\n<p>C\u00f2n <i>M\u1ef1c t\u1ea7u gi\u1ea5y b\u1ea3n<\/i> l\u00e0 t\u1eadp h\u1ed3i k\u00fd Kh\u00e1i H\u01b0ng vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng n\u0103m h\u1ecdc ch\u1eef Nho c\u1ee7a m\u00ecnh, k\u00fd t\u00ean Nh\u1ecb Linh, kh\u00f4ng \u0103n nh\u1eb1m g\u00ec \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n <i>ph\u00ea b\u00ecnh.<\/i><\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u00ea b\u00ecnh, Kh\u00e1i H\u01b0ng vi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5 trong b\u00e0i <i>C\u00f9ng \u00f4ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan:<\/i><\/p>\n<blockquote><p><i>T\u00f4i th\u01b0a ngay c\u00f9ng \u00f4ng r\u1eb1ng t\u00f4i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh. V\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft th\u00ec \u0111\u1eebng n\u00f3i ph\u00ea b\u00ecnh n\u1eefa, \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i b\u00e0n t\u00e1n xu\u00f4ng v\u1edbi anh em b\u1ea1n th\u00e2n, t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1eebng d\u00e1m khen t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y, ch\u00ea t\u00e1c ph\u1ea9m kia. L\u00e0 v\u00ec t\u00f4i c\u0169ng vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft, vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft nh\u01b0 \u00f4ng, nh\u01b0 Nh\u1ea5t Linh, nh\u01b0 Lan Khai, nh\u01b0 c\u00f4 \u0110o\u00e0n T\u00e2m \u0110an, nh\u01b0 \u00f4ng H\u1ed3 Bi\u1ec3u Ch\u00e1nh. T\u1ed9i l\u1eafm kia, m\u00ecnh khen th\u00ec anh em cho l\u00e0 khen m\u00e1t, m\u00e0 m\u00ecnh ch\u00ea th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i cho l\u00e0 ghen t\u1ef5, nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e3 may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng ch\u00fang hoan ngh\u00eanh&#8221;<\/i> (Phong H\u00f3a s\u1ed1 177, 6-3-1936).<\/p><\/blockquote>\n<p>V\u00f5 Phi\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng su\u1ed1t nh\u01b0 th\u1ebf, \u00f4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft b\u1ed9 <i>V\u0103n H\u1ecdc mi\u1ec1n Nam<\/i>, n\u00f3i x\u1ea5u nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00ean b\u1ecb Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung, tr\u00ean b\u00e1o Kh\u1edfi H\u00e0nh &#8220;b\u1eaft&#8221; r\u00fat b\u1ed9 <i>V\u0103n H\u1ecdc mi\u1ec1n Nam<\/i> v\u1ec1!<\/p>\n<p>R\u1ed3i Thanh L\u00e3ng l\u1ea1i nh\u1ea7m <i>tu\u1ed3ng c\u1ed5<\/i> v\u1edbi <i>ph\u00ea b\u00ecnh<\/i> khi \u00f4ng ch\u1ee9ng minh T\u1ef1 L\u1ef1c \u0111\u00e3 &#8220;\u0111\u00e1nh \u0111\u1ea5m&#8221; c\u00e1c v\u1ecb ti\u1ec1n b\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u00f4ng \u0111\u00e1nh v\u00e0o v\u1edf <i>Tu\u1ed3ng c\u1ed5 t\u00e2n th\u1eddi<\/i> c\u1ee7a T\u1ee9 Ly v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd h\u1ebft s\u1ee9c n\u1eb7ng n\u1ec1: <i>&#8220;Nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2u Ho\u00e0ng T\u0103ng B\u00ed v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Hi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed3i t\u00e0n, g\u00e0n d\u1edd, qu\u00ea k\u1ec7ch, nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00ea h\u00e8n nh\u01b0 trong v\u1edf tu\u1ed3ng &#8220;Tu\u1ed3ng c\u1ed5 t\u00e2n th\u1eddi&#8221; (Phong H\u00f3a s\u1ed1 38, 39, 40, 41, 42).&#8221;<\/i> Kh\u00f4ng th\u00edch c\u01b0\u1eddi l\u00e0 quy\u1ec1n c\u1ee7a \u00f4ng nh\u01b0ng g\u00e1n nh\u1eefng ch\u1eef <i>t\u1ed3i t\u00e0n, g\u00e0n d\u1edf, qu\u00ea k\u1ec7ch, \u0111\u00ea h\u00e8n<\/i> \u0111\u1ec3 b\u1ea3o <i>Tu\u1ed3ng c\u1ed5 t\u00e2n th\u1eddi <\/i>m\u00f4 t\u1ea3<i> Ho\u00e0ng T\u0103ng B\u00ed v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Hi\u1ebfu <\/i>l\u00e0 qu\u00e1 t\u1ec7, b\u1edfi v\u00ec m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 sai m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e3 l\u00e0 k\u00e9m r\u1ed3i, b\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u1eef qu\u00e1 tr\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sau khi &#8220;ti\u00eau di\u1ec7t&#8221; v\u1edf k\u1ecbch <i>Tu\u1ed3ng c\u1ed5 t\u00e2n th\u1eddi<\/i> c\u1ee7a T\u1ee9 Ly, \u00f4ng k\u00ea khai m\u1ed9t danh s\u00e1ch d\u00e0i c\u00e1c b\u00e0i &#8220;ch\u1eedi&#8221; tr\u00ean Phong H\u00f3a, v\u1edbi l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u:<\/p>\n<blockquote><p><i>\u0110\u1ec3 th\u00eam t\u00e0i li\u1ec7u ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ecdc nh\u1eefng b\u00e0i ch\u1eedi D\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tr\u1ea1c (Phong H\u00f3a s\u1ed1 120), ch\u1eedi Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e3ng (Phong H\u00f3a s\u1ed1 105, 137) ch\u1eedi \u00f4ng L\u00ea Di\u1ec5m \u1edf b\u00e1o T\u00e2n Thi\u1ec1u ni\u00ean (Phong H\u00f3a s\u1ed1 112, ch\u1eedi Th\u00e1i Ph\u1ec9 \u1edf Ng\u1ecd B\u00e1o (Phong H\u00f3a, s\u1ed1 110), ch\u1eedi Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Hi\u1ebfu&#8230; v.v&#8230; &#8220;<\/i> (trang 653). C\u00e1i danh s\u00e1ch n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i t\u1eeb trang 653 \u0111\u1ebfn trang 655. Ch\u00fang ta v\u1eabn \u0111ang \u1edf trong ph\u1ea7n <i>L\u1ecbch s\u1eed ph\u00ea b\u00ecnh th\u1ebf h\u1ec7 1932.<br \/>\n<\/i><\/p><\/blockquote>\n<p>Trong ph\u1ea7n th\u1ee9 ba \u00f4ng d\u00e0nh cho kh\u1ed1i C, t\u1ee9c l\u00e0 kh\u1ed1i ph\u1ea3n c\u00f4ng Phong H\u00f3a, l\u1ea7n n\u00e0y &#8220;\u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7&#8221; h\u01a1n, t\u1ee9c l\u00e0 \u00f4ng d\u00e0nh to\u00e0n di\u1ec7n 8 trang s\u00e1ch kh\u1ed5 l\u1edbn t\u1eeb 655 \u0111\u1ebfn trang 663; v\u1eeba ghi danh s\u00e1ch v\u1eeba tr\u00edch d\u1eabn c\u1ea9n th\u1eadn nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n c\u00e1c b\u00e1o n\u00e0y &#8220;ch\u1eedi&#8221; Phong H\u00f3a, m\u00e0 \u00f4ng cho l\u00e0 \u0111\u00edch \u0111\u00e1ng l\u1eafm. Ch\u00fang ta v\u1eabn \u0111ang \u1edf trong ph\u1ea7n <i>L\u1ecbch s\u1eed ph\u00ea b\u00ecnh th\u1ebf h\u1ec7 1932.<\/i><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng hi\u1ec3u t\u1ea1i sao gi\u00e1o s\u01b0 Thanh L\u00e3ng l\u1ea1i m\u1ea5t th\u00ec gi\u1edd l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y, thay v\u00ec t\u00ecm ghi danh s\u00e1ch nh\u1eefng s\u1ed1 b\u00e1o c\u00f3 truy\u1ec7n ng\u1eafn, truy\u1ec7n d\u00e0i, k\u1ecbch, th\u01a1, x\u00e3 lu\u1eadn&#8230; c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb tr\u00ean Phong H\u00f3a, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 d\u1ec5 d\u00e0ng t\u00ecm bi\u1ebft m\u00e0 \u0111\u1ecdc, th\u00ec \u00f4ng l\u1ea1i ch\u1ec9 ghi danh s\u00e1ch nh\u1eefng b\u00e0i &#8220;ch\u1eedi&#8221;, ch\u1ec9 cho h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ecdc nh\u1eefng ch\u1ed7 ch\u1eedi.<\/p>\n<p>H\u00e0ng tr\u0103m truy\u1ec7n ng\u1eafn c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng ch\u01b0a ai ghi l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, sao \u00f4ng kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y?<\/p>\n<p>Th\u1ef1c ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y ai coi <i>ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc<\/i> l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi &#8220;ch\u1eedi&#8221; nh\u01b0 v\u1eady, v\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ed1i vi\u1ebft v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed n\u00e0o k\u1ef3 qu\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ea3.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u1ea5t l\u00e0 \u00f4ng cho r\u1eb1ng Phong H\u00f3a b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u1eeda v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1edd b\u00e1o m\u1edbi ra \u0111\u1eddi, h\u1ecd <i>&#8220;li\u00ean hi\u1ec7p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n c\u00f4ng Phong H\u00f3a. Ph\u1ea3i ch\u0103ng v\u00ec v\u1eady m\u00e0 Phong H\u00f3a ph\u1ea3i ch\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u thai d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t t\u00ean kh\u00e1c &#8220;Ng\u00e0y Nay&#8221; <\/i>?? (trang 656). L\u1eddi \u0111\u1ed9c n\u00e0y l\u00e0 gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n ly, ch\u1ee9ng t\u1ecf khi th\u1ef1c d\u00e2n b\u1eaft Phong H\u00f3a ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda, \u00f4ng s\u1eeda l\u1ea1i l\u00e0 Phong H\u00f3a b\u1ecb <i>b\u00e1o ch\u00ed ph\u1ea3n c\u00f4ng<\/i> \u0111\u00e1nh ch\u1ebft. V\u00f4 t\u00ecnh hay h\u1eefu \u00fd, \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u1eafm m\u1eaft v\u1ed7 tay h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ef1c d\u00e2n, v\u00ec \u00f4ng c\u0103m th\u00f9 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng tr\u00e0o ph\u00fang nh\u01b0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u0129 th\u1eddi trung c\u1ed5?<\/p>\n<p><b>T\u00fa M\u1ee1 v\u00e0 s\u1ef1 vu kh\u1ed1ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam<\/b><\/p>\n<p>T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 b\u1ecb b\u00f4i nh\u1ecd trong s\u00e1ch gi\u00e1o khoa \u0111\u1ea1i h\u1ecdc c\u1ee7a Thanh L\u00e3ng \u1edf mi\u1ec1n Nam, m\u00e0 s\u1ef1 vu kh\u1ed1ng Nh\u1ea5t Linh c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t c\u1ea3ng ra ngo\u00e0i.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng Nh\u1ea5t Linh h\u00e2m m\u1ed9 Hitler. M\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tung tin \u0111\u00f3 l\u00e0 T\u00fa M\u1ee1.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00e1 tr\u1ea7m tr\u1ecdng, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, ch\u00fang t\u00f4i xin l\u01b0u \u00fd \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u00e1i d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n.<\/p>\n<p>T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n in d\u1ea5u \u1ea5n n\u00e0y l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean <i>Phong H\u00f3a s\u1ed1 56<\/i><b> <\/b>(21-7-1933), nh\u01b0ng kh\u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch g\u00ec c\u1ea3, t\u1eeb Phong H\u00f3a s\u1ed1 89 (16-3-34) tr\u1edf \u0111i, d\u1ea5u \u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c in tr\u00ean t\u1ef1a b\u00e1o Phong H\u00f3a.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image004-6.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image004\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image004_thumb-6.jpg\" alt=\"clip_image004\" width=\"499\" height=\"93\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: small;\">D\u1ea5u \u1ea5n T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u00e0 Annam xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u1ee5c, PH s\u1ed1 56 (21-7-1933), trang 2.<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image006-5.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image006\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image006_thumb-5.jpg\" alt=\"clip_image006\" width=\"487\" height=\"126\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: small;\">T\u1ef1a b\u00e1o Phong H\u00f3a k\u1ec3 t\u1eeb s\u1ed1 89 (16-3-1934)<\/span><\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn Phong H\u00f3a s\u1ed1 87 (2-3-34), trong m\u1ee5c <i>Cu\u1ed9c \u0111i\u1ec3m b\u00e1o v\u00e0 \u0111i\u1ec3m s\u00e1ch m\u00f9a xu\u00e2n<\/i> c\u1ee7a Nh\u1ea5t-Nh\u1ecb-Linh (Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 Kh\u00e1i H\u01b0ng), hai \u00f4ng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i b\u00eca cu\u1ed1n s\u00e1ch <i>Tu\u1ed5i xu\u00e2n v\u1edbi ng\u00e0y xu\u00e2n<\/i> &#8220;d\u00e1m&#8221; ghi b\u1ed1n ch\u1eef: &#8220;<i>Ti\u00ean phong V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>&#8220;, t\u1ee9c l\u00e0 &#8220;d\u00e1m&#8221; b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, nh\u00e2n th\u1ec3 k\u1ec3 lu\u00f4n &#8220;t\u1ed9i&#8221; cu\u1ed1n <i>T\u00e2n qu\u1ed1c d\u00e2n<\/i>:<\/p>\n<blockquote><p><i>N\u00f3i \u0111\u1ebfn Ti\u00ean phong V\u0103n \u0110o\u00e0n l\u1ea1i nh\u1edb \u0111\u1ebfn cu\u1ed1n T\u00e2n qu\u1ed1c d\u00e2n. Ngo\u00e0i b\u00eca c\u00f3 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i d\u1ea5u \u1ea5n na n\u00e1 nh\u01b0 c\u00e1i d\u1ea5u c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n: c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 con chim v\u00e0 m\u1ea5y ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc.<b> <\/b>Ch\u1ec9 kh\u00e1c c\u00f3 m\u1ed9t t\u00fd l\u00e0 con chim \u1edf cu\u1ed1n T\u00e2n qu\u1ed1c d\u00e2n, c\u00f3 l\u00f2i th\u00eam c\u00e1i \u0111u\u00f4i. Ch\u1eb3ng tr\u00e1ch thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eabn th\u01b0\u1eddng n\u00f3i, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u00f2i \u0111u\u00f4i<\/i>&#8220;<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn8_4911\" name=\"_ftnref8_4911\">[8]<\/a>.<\/p><\/blockquote>\n<p>Nh\u1edd c\u00e2u n\u00e0y, ta m\u1edbi bi\u1ebft: d\u1ea5u \u1ea5n T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u1ebd <i>con chim v\u00e0 m\u1ea5y ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc.<\/i><\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi &#8220;nh\u00ecn ra&#8221; l\u00e0 chim \u00f3 (di\u1ec1u h\u00e2u) tuy h\u00ecnh n\u00e0y kh\u00f4ng x\u00e1c \u0111\u1ecbnh chim g\u00ec c\u1ea3.<\/p>\n<p>C\u00f3 k\u1ebb t\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ea5u ch\u1eef th\u1eadp c\u00f3 m\u00f3c (croix gamm\u00e9e) hay ch\u1eef v\u1ea1n c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng Hiller, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 Ph\u00f2ng nh\u00ec Ph\u00e1p, \u00fd n\u00e0y gi\u00fap h\u1ecd c\u00f3 th\u00eam l\u00fd do h\u1ea1 th\u1ea5p gi\u00e1 tr\u1ecb Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image008-5.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image008\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image008_thumb-5.jpg\" alt=\"clip_image008\" width=\"447\" height=\"220\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\">D\u1ea5u \u1ea5n T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u00e0<em> Croix gamm\u00e9e<\/em> c\u1ee7a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3<\/span><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng t\u1ec7 nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ea5y l\u1eddi T\u00fa M\u1ee1 vi\u1ebft v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh trong b\u00e0i <i>Trong b\u1ebfp n\u00fac c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. <\/i>B\u00e0i h\u1ed3i k\u00fd n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u00e1ch in l\u1ea1i, ho\u1eb7c tr\u00edch d\u1ecbch, v\u00ec hai l\u00fd do:<\/p>\n<p>&#8211; T\u00fa M\u1ee1 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng th\u00e0nh vi\u00ean T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n t\u1eeb \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>&#8211; T\u00fa M\u1ee1 \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eadn l\u00e0 r\u1ea5t th\u00e2n v\u1edbi &#8220;anh Tam&#8221;, n\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u T\u00fa M\u1ee1 &#8220;nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh&#8221; v\u1ec1 &#8220;anh Tam&#8221; sau \u0111\u00e2y, ho\u00e0n to\u00e0n tin \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng vi\u1ebft:<i><\/i><\/p>\n<p><em>B\u1ecb l\u00f4i cu\u1ed1n v\u00e0o gu\u1ed3ng Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng, anh Tam mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng vai l\u00e3nh t\u1ee5. T\u00f4i th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y anh c\u00f3 \u0111\u1ecdc &#8220;Mein Kamf&#8221; c\u1ee7a H\u00edt-le v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00e2y anh mu\u1ed1n b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc H\u00edt-le t\u1eeb y ph\u1ee5c, c\u1eed ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u00f3c qu\u1ed1c x\u00e3<\/em>.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn9_4911\" name=\"_ftnref9_4911\"><b>[9]<\/b><\/a><\/p>\n<p>\u1ea2nh h\u01b0\u1edfng tai h\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e2u n\u00e0y r\u1ea5t r\u1ed9ng l\u1edbn, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong cu\u1ed1n <i>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, ind\u00e9pendance et r\u00e9volution au Vi\u1ec7t Nam, L&#8217;\u00e9chec de la troisi\u00e8me voie (1938-1955)- \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t,<\/i> <i>c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp \u1edf Vi\u1ec7t Nam, S\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a con \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee9 ba (1938-1955) <\/i>c\u1ee7a Fran\u00e7ois Guillemot<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn10_4911\" name=\"_ftnref10_4911\">[10]<\/a> trong \u0111\u00f3, t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 d\u00f9ng &#8220;th\u00f4ng tin&#8221; c\u1ee7a Ph\u00f2ng nh\u00ec Ph\u00e1p, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi l\u1eddi vi\u1ebft tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u1ee7a T\u00fa M\u1ee1, \u0111\u1ec3 &#8220;x\u00e1c \u0111\u1ecbnh&#8221; ba l\u1ea7n: Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam l\u00e0 <i>&#8220;ng\u01b0\u1eddi s\u00f9ng b\u00e1i ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3&#8221; <\/i>(fervent admirateur du nazisme)! (\u1edf c\u00e1c trang 68, 78 v\u00e0 90) trong quy\u1ec3n s\u1eed c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>V\u1ec1 th\u00f4ng tin c\u1ee7a Ph\u00f2ng nh\u00ec Ph\u00e1p, Fran\u00e7ois Guillemot d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a Ph\u00f2ng nh\u00ec \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 29-1-1949<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn11_4911\" name=\"_ftnref11_4911\">[11]<\/a>. B\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o n\u00e0y c\u00f3 c\u00e2u:<\/p>\n<blockquote><p><em>\u0110\u1ea3ng \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t g\u1ed3m nh\u1eefng ph\u1ea7n t\u1eed th\u00e2n VNQD\u0110 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng th\u00e0nh vi\u00ean ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c \u00d4. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam, th\u1eddi \u0111\u00f3 s\u00f9ng b\u00e1i ch\u1ee7 nghi\u00e3 \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3, hi\u1ec7n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Vi\u1ec7t Nam QD\u0110 h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long, ng\u01b0\u1eddi em v\u1eeba m\u1edbi m\u1ea5t \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, h\u1ecda s\u0129&#8230;<\/em><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn12_4911\" name=\"_ftnref12_4911\"><b>[12]<\/b><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>Nh\u1eefng &#8220;th\u00f4ng tin&#8221; n\u00e0y c\u1ee7a C\u00f4ng an Ph\u00e1p vi\u1ebft th\u00e1ng gi\u00eang 1949, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec m\u1edbi c\u1ea3, tr\u1eeb s\u1ef1 sai l\u1ea7m: Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam <i>th\u1eddi \u0111\u00f3<\/i> s\u00f9ng b\u00e1i ch\u1ee7 nghi\u00e3 \u0110\u1ee9c Qu\u1ed1c x\u00e3, <i>th\u1eddi \u0111\u00f3<\/i> l\u00e0 th\u1eddi n\u00e0o?<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, Fran\u00e7ois Guillemot \u0111\u00e3 d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng &#8220;th\u00f4ng tin&#8221; n\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh sau \u0111\u00e2y v\u1ec1 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam:<\/p>\n<blockquote><p><em>L\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 nh\u00e0 b\u1ec9nh b\u00fat c\u00f3 t\u00e0i, tuy nhi\u00ean nh\u00e2n v\u1eadt ph\u1ee9c t\u1ea1p n\u00e0y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5t b\u1ea1i trong ch\u00ednh tr\u1ecb. Vi\u1ec7c C\u00f4ng an truy l\u00f9ng v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y \u00f4ng, th\u1eddi \u0111\u00f3, nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi &#8220;s\u00f9ng b\u00e0i ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3&#8221;, c\u00f3 th\u1ec3 cho ch\u00fang ta ch\u00eca kho\u00e1 \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n v\u1ec1 m\u1eb7t \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00fang ta, kh\u00fac ngo\u1eb7t theo ch\u1ee7 nghi\u00e3 qu\u1ed1c gia x\u00e3 h\u1ed9i n\u0103m 1940 c\u1ee7a \u00f4ng, s\u1ebd nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ebft s\u1eb9o tr\u00ean h\u00e0nh tr\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a \u00f4ng. S\u1ef1 tham gia n\u00e0y l\u1ea7n theo th\u1eddi gian tr\u1edf th\u00e0nh c\u01a1n \u00e1c m\u1ed9ng kh\u00f3 xo\u00e1. C\u00e1i &#8220;l\u1ed7i l\u1ea7m tu\u1ed5i tr\u1ebb&#8221; n\u00e0y ph\u00e1t xu\u1ea5t, t\u1eeb m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c kh\u00f4ng nh\u1eefng s\u00e0nh s\u1ecfi m\u00e0 c\u00f2n th\u01a1 m\u1ed9ng v\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng, s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t g\u00e1nh n\u1eb7ng&#8221;<\/em><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn13_4911\" name=\"_ftnref13_4911\"><b><em>[<\/em>13]<\/b><\/a><\/p><\/blockquote>\n<p>V\u00e0 trong ch\u00fa th\u00edch s\u1ed1 40, Guillemot \u0111\u1eb7t th\u00eam c\u00e2u h\u1ecfi: <i>&#8220;S\u1ef1 h\u00f2a nh\u1eadp \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t D\u00e2n Ch\u00ednh n\u0103m 1945 trong l\u00f2ng Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng ph\u1ea3i ch\u0103ng c\u00f3 m\u1ee5c \u0111\u00edch b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ec3 s\u1eeda sai nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u tai h\u1ea1i trong ch\u00ednh tr\u1ecb?\u00bb<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn14_4911\" name=\"_ftnref14_4911\"><i><b>[14]<\/b><\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, theo l\u1eadp lu\u1eadn c\u1ee7a Fran\u00e7ois Guillemot, vi\u1ec7c Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam &#8220;s\u00f9ng b\u00e1i ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3&#8221; \u0111\u00e3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng \u00f4ng. Vi\u1ec7c &#8220;s\u00f9ng b\u00e1i&#8221; n\u00e0y, c\u00f3 l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u00e0o n\u0103m 1940, c\u00f3 l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 &#8220;l\u1ed7i l\u1ea7m tu\u1ed5i tr\u1ebb&#8221;.<\/p>\n<p>Ch\u1eef hay \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng nh\u1ea5t l\u00e0 &#8220;<i>th\u1eddi \u1ea5y<\/i>&#8220;(\u00e0 l&#8217;\u00e9poque, cette \u00e9poque). V\u1eady c\u00e1i <i>th\u1eddi \u1ea5y<\/i> l\u00e0 th\u1eddi n\u00e0o, ta c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i cho r\u00f5.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c m\u1eadt th\u00e1m Ph\u00e1p kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc Phong H\u00f3a v\u00e0 Ng\u00e0y Nay, c\u00f2n hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ea1i sao s\u1eed gia Fran\u00e7ois Guillemot kh\u00f4ng ki\u1ec3m ch\u1ee9ng l\u1ea1i? \u00d4ng \u0111\u00e3 vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed c\u00f4ng phu, r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb v\u1ec1 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t-Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng, m\u00e0 l\u1ea1i cho r\u1eb1ng m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00e3nh t\u1ee5 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng n\u00e0y <i>s\u00f9ng b\u00e1i ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3<\/i>, d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng n\u00e0y, ch\u1ec9 qua &#8220;th\u00f4ng tin&#8221; l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng c\u1ee7a Ph\u00f2ng nh\u00ec Ph\u00e1p v\u00e0 l\u1eddi vi\u1ebft vu v\u01a1 c\u1ee7a T\u00fa M\u1ee1, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc tr\u1ef1c ti\u1ebfp Phong H\u00f3a v\u00e0 Ng\u00e0y Nay \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m ch\u1ee9ng th\u1ef1c h\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/p>\n<p>B\u1edfi v\u00ec, d\u00f9 ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc l\u01b0\u1edbt qua, ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y nh\u1eefng tranh h\u00e0i h\u01b0\u1edbc hay nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft ch\u1ed1ng Hitler, c\u00f3 t\u1ef1a \u0111\u1eadp v\u00e0o m\u1eaft. V\u00e0 &#8220;<i>c\u00e1i th\u1eddi \u0111\u00f3<\/i>&#8220;, th\u1eddi m\u00e0 ph\u00f2ng nh\u00ec Ph\u00e1p cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam s\u00f9ng b\u00e1i Ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3, l\u00e0 <i>nh\u1eefng th\u1eddi<\/i> sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p>1- N\u0103m 1934, Phong H\u00f3a s\u1ed1 104 (29-6-34), trang 4, \u0111\u0103ng b\u00e0i: <i>Hit-Le t\u01b0\u1edbng c\u00f4ng Y- Ta-li ph\u00f3 h\u1ed9i, <\/i>c\u1ee7a L\u00ea Ta (Th\u1ebf L\u1eef) ch\u1ebf gi\u1ec5u Hitler \u0111i ph\u00f3 h\u1ed9i sang \u00dd g\u1eb7p Mussolini, b\u00e0i v\u0103n h\u00e0i h\u01b0\u1edbc vi\u1ebft theo l\u1ed1i \u0110\u00f4ng chu li\u1ec7t qu\u1ed1c v\u00e0 Tam qu\u1ed1c ch\u00ed.<\/p>\n<p>2- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 11 (7-5-35) trang 3, \u0111\u0103ng b\u1ee9c \u1ea3nh <i>Tr\u00ean s\u00e2n kh\u1ea5u \u00c2u Ch\u00e2u<\/i>, gi\u1ec5u T\u01b0\u1edbng Hitler \u0111\u00f3ng tu\u1ed3ng, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1: <i>\u1ea2nh ch\u1ee5p kh\u00ed Hitler \u0111ang khoa \u0111ao v\u00e0 h\u00f2 h\u00e9t nh\u01b0 m\u1ed9t \u00f4ng t\u01b0\u1edbng T\u1ea7u<\/i>.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image010-3.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image010\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image010_thumb-3.jpg\" alt=\"clip_image010\" width=\"237\" height=\"484\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: small;\">Hitler, Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 11, 7-5-1935, trang 3<\/span><\/p>\n<p>3- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 32 (1-11-36) c\u00f3 d\u1ecbch m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n b\u00e0i vi\u1ebft<b> <\/b>c\u1ee7a Drieu de la Rochelle trong b\u00e1o Marianne, gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t th\u1ee9 tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y c\u1ea7m \u0111\u1ea7u (Une \u00e9cole de chefs) trong &#8220;n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c m\u1edbi&#8221;: K\u1ec3 r\u1eb1ng &#8220;n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ee9c m\u1edbi&#8221; l\u1eadp ra kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau c\u01a1 quan hu\u1ea5n luy\u1ec7n thanh ni\u00ean nh\u01b0: Thanh ni\u00ean \u0111o\u00e0n Hitler (Jeunesse de Hitler), T\u1ef1 \u00fd lao \u0111\u1ed9ng (Volontaires du travail), Tr\u1ea1i t\u1eadp l\u00e0m vi\u1ec7c&#8230; \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n cho thanh ni\u00ean c\u00f3 th\u00e2n th\u1ec3 c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng v\u00e0 c\u00f3 tinh th\u1ea7n k\u1ef7 lu\u1eadt.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 b\u00e0i duy nh\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00f4ng k\u00edch Hitler, Ng\u00e0y Nay in v\u1edbi d\u1ee5ng \u00fd c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng thanh ni\u00ean n\u00ean r\u00e8n luy\u1ec7n th\u00e2n th\u1ec3 theo \u0111\u00fang c\u1ea9m nang <i>&#8220;10 \u0111i\u1ec1u t\u00e2m ni\u1ec7m&#8221;<\/i> c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u0103ng tr\u00ean Ng\u00e0y Nay hai th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb s\u1ed1 25 (3-9-1936).<\/p>\n<p>4- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 53 (4-4-37) c\u00f3 tranh b\u00eca k\u00fd Ritg TRAN AG (Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed) ch\u1ebf gi\u1ec5u Hitler v\u00e0 th\u1ef1c d\u00e2n: v\u1ebd Hitler \u0111em hoa \u0111\u1ebfn c\u1ea7u h\u00f4n c\u00f4 M\u1ef5 N\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image012-3.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image012\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image012_thumb-3.jpg\" alt=\"clip_image012\" width=\"350\" height=\"483\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Times New Roman;\"><span style=\"font-size: small;\">Bi\u00e0 Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 53 (4-4-1937) c\u1ee7a Ritg (Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed)<b><\/b><\/span><\/span><\/p>\n<p>5- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 108 (1-5-38), trong m\u1ee5c <i>Ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i, <\/i>Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o vi\u1ebft b\u00e0i<b> <i>Ch\u1ee7 ngh\u0129a Ph\u00e1t x\u00edt<\/i>, <\/b>ph\u00e2n t\u00edch c\u1eb7n k\u1ebd \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ed9c t\u00e0i c\u1ee7a Mussolini.<\/p>\n<p>6- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 109 (8-5-38) v\u1eabn trong m\u1ee5c <i>Ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i<\/i>, Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o vi\u1ebft b\u00e0i <b><i>Ch\u1ee7 nghi\u00e3 qu\u1ed1c gia x\u00e3 h\u1ed9i<\/i>,<\/b> ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 k\u1ebft \u00e1n kh\u00f4ng nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee7 nghi\u00e3 Hitler v\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3.<\/p>\n<p>Hai b\u00e0i ch\u00ednh lu\u1eadn n\u00e0y Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, l\u00fd thuy\u1ebft gia T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n, vi\u1ebft th\u00e1ng 5-1938, trong th\u1eddi k\u1ef3 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam th\u00e0nh l\u1eadp \u0111\u1ea3ng H\u01b0ng Vi\u1ec7t; sau \u0111\u1ed5i th\u00e0nh \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t D\u00e2n Ch\u00ednh. Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng n\u00e0y l\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Th\u00e1i H\u1ecdc, theo ch\u1ee7 nghi\u00e3 duy d\u00e2n c\u1ee7a T\u00f4n D\u1eadt Ti\u00ean, kh\u00f4ng d\u00ednh d\u00e1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee7 nghi\u00e3 Qu\u1ed1c gia x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Hitler. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y sau s\u1ebd \u0111\u0103ng c\u00f4ng khai tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o: <i>Ng\u00e0y Nay<\/i> k\u1ef7 nguy\u00ean m\u1edbi, Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Ch\u00ednh Nghi\u00e3.<\/p>\n<p>7- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 154 (25-3-39), trang nh\u1ea5t c\u00f3 tranh h\u00e0i h\u01b0\u1edbc: <i>Cu\u1ed9c b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ti\u1ec7p Kh\u1eafc trong tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Annam<\/i>, kh\u00f4ng k\u00fd t\u00ean, ch\u1ebf gi\u1ec5u Hitler x\u00e2m nh\u1eadp Ti\u1ec7p Kh\u1eafc.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image00219.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image002[19]\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image00219_thumb.jpg\" alt=\"clip_image002[19]\" width=\"336\" height=\"483\" border=\"0\"><\/a><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: small;\">Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 154 (25-3-1939)<\/span><\/p>\n<p>8- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 167 (24-6-39), trang 12, in b\u00e0i <i>\u00d4ng Hitler \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Anh th\u00e2n \u0110\u1ee9c t\u1ec9nh ng\u1ed9<\/i>, l\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean Paris Match, n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1edd b\u00e1o Anh nh\u01b0 t\u1edd Times tr\u01b0\u1edbc th\u00e2n \u0110\u1ee9c, b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i gi\u1ecdng ch\u1ed1ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00ednh kh\u00e1ch Anh, nh\u01b0 \u00f4ng Montaga Norman, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Qu\u1ed1c gia Ng\u00e2n h\u00e0ng hay H\u1ea7u t\u01b0\u1edbc Lothian, \u0110\u1ea1i s\u1ee9 Anh \u1edf Washington, c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tai m\u1eaft v\u00e0 qu\u00fd t\u1ed9c Anh, tr\u01b0\u1edbc theo \u0110\u1ee9c, nay \u0111\u00e3 &#8220;t\u1ec9nh ng\u1ed9&#8221;, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u1ea3i xin l\u1ed7i.<\/p>\n<p>9- Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 201 (2-3-40) c\u00f3 b\u00e0i th\u01a1 tr\u00e0o ph\u00fang <i>Di\u00eam v\u01b0\u01a1ng k\u00e9n t\u01b0\u1edbng<\/i> c\u1ee7a T\u00fa M\u1ee1, v\u00ed Hitler nh\u01b0 Di\u00eam v\u01b0\u01a1ng, sai hung th\u1ea7n, \u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n l\u00ean chinh ph\u1ee5c c\u00f5i tr\u1ea7n:<\/p>\n<p><i>\u0110em v\u00f5 l\u1ef1c ra oai t\u00e1c \u00e1c,<br \/>\n<\/i><i>C\u1eed binh \u0111i c\u01b0\u1edbp n\u01b0\u1edbc tranh quy\u1ec1n.<br \/>\n<\/i><i>Ho\u00e0n c\u1ea7u \u0111ang h\u01b0\u1edfng b\u00ecnh y\u00ean,<br \/>\n<\/i> <i>B\u1ed7ng \u0111\u00e2u binh l\u1eeda d\u1ea5y l\u00ean \u0111\u00f9ng \u0111\u00f9ng\u2026<\/i><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image00223.jpg\" rel=\"lightbox[66898]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; margin-right: auto; border: 0px;\" title=\"clip_image002[23]\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/clip_image00223_thumb.jpg\" alt=\"clip_image002[23]\" width=\"362\" height=\"408\" border=\"0\"><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-family: Times New Roman; font-size: small;\">B\u00e0i th\u01a1 <i>Di\u00eam v\u01b0\u01a1ng k\u00e9n t\u01b0\u1edbng<\/i> c\u1ee7a T\u00fa M\u1ee1, Ng\u00e0y Nay s\u1ed1 201 (2-3-1940) <\/span><\/p>\n<p>T\u00fa M\u1ee1 c\u1ed9ng t\u00e1c li\u00ean t\u1ee5c v\u1edbi Phong H\u00f3a v\u00e0 Ng\u00e0y Nay t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea7u. Nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft v\u00e0 tranh ch\u1ed1ng Hitler tr\u00ean hai t\u1edd b\u00e1o n\u00e0y. Ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 8 n\u0103m 1968 \u00f4ng &#8220;nh\u1edb&#8221; v\u00e0 vi\u1ebft r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam s\u00f9ng b\u00e1i Hiler!<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn15_4911\" name=\"_ftnref15_4911\">[15]<\/a><\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec qu\u00e1 ng\u00e2y th\u01a1, th\u1ea5y Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ecdc <i>Mein Kamf, <\/i>n\u00ean T\u00fa M\u1ee1&#8211;khi ph\u1ea3i t\u00ecm t\u1ed9i Nh\u1ea5t Linh&#8211;\u0111\u00e3 v\u1ed9i g\u00e1n cho b\u1ea1n<i> <\/i>nh\u00e3n hi\u1ec7u<i> <\/i>Hitler. B\u1edfi T\u00fa M\u1ee1 \u0111\u00e3 t\u1eebng n\u00f3i: <em>&#8220;Anh Tam l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra T\u00fa M\u1ee1 v\u1eady.&#8221;<\/em><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftn16_4911\" name=\"_ftnref16_4911\"><b>[16]<\/b><\/a>, n\u00ean b\u00e0i h\u1ed3i k\u00fd <i>Trong b\u1ebfp n\u00fac c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, d\u00f9 c\u00f3 nh\u1eefng giai tho\u1ea1i sai l\u1ea7m, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta tin v\u00e0 tr\u00edch d\u1eabn, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1eed gia Fran\u00e7ois Guillemot, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a vi\u1ec7c n\u00e0y v\u00e0o cu\u1ed1n s\u1eed c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 b\u1ecf nhi\u1ec1u n\u0103m nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng.<\/p>\n<p>S\u1ef1 vu kh\u1ed1ng Nh\u1ea5t Linh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam <i>s\u00f9ng b\u00e1i ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0110\u1ee9c qu\u1ed1c x\u00e3 <\/i>l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ebft nh\u01a1, kh\u00f4ng nh\u1eefng cho Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n m\u00e0 c\u00f2n cho c\u1ea3 c\u00e1c phong tr\u00e0o c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n t\u1ed9c n\u1eefa.<\/p>\n<p>(C\u00f2n ti\u1ebfp)<\/p>\n<p><strong>Th\u1ee5y Khu\u00ea<\/strong><\/p>\n<p>thuykhue.free.fr<\/p>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\">\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref1_4911\" name=\"_ftn1_4911\">[1]<\/a> Theo ch\u00fa th\u00edch c\u1ee7a Nxb Th\u0103ng Long, khi t\u00e1i b\u1ea3n b\u1ed9 <i>Nh\u00e0 v\u0103n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/i> \u1edf S\u00e0i G\u00f2n n\u0103m 1960, trang 904.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref2_4911\" name=\"_ftn2_4911\">[2]<\/a> <i>Vi\u1ec7t Nam v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed gi\u1ea3n \u01b0\u1edbc t\u00e2n bi\u00ean,<\/i> t\u1eadp ba, Anh Ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5n qu\u00e1n, S\u00e0i G\u00f2n, 1965, \u0110\u1ea1i Nam ch\u1ee5p in l\u1ea1i, trang 430.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref3_4911\" name=\"_ftn3_4911\">[3]<\/a> Vu Gia, <i>Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1eddi v\u0103n \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi<\/i> (tr\u00edch), in l\u1ea1i trong <i>Nh\u1ea5t Linh c\u00e2y b\u00fat c\u1ed9t tr\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, Nxb V\u0103n H\u00f3a Th\u00f4ng Tin, H\u00e0 N\u1ed9i, 2000, trang 74-75.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref4_4911\" name=\"_ftn4_4911\">[4]<\/a> Tr\u01b0\u01a1ng B\u1ea3o S\u01a1n<i> Nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m ri\u00eang v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam<\/i> (in trong cu\u1ed1n <i>Nh\u1ea5t Linh ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129, ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn s\u0129<\/i>, Th\u1ebf K\u1ef7, Cali, 2004, t. 69).<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref5_4911\" name=\"_ftn5_4911\">[5]<\/a> Thanh L\u00e3ng, <i>B\u1ea3ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam<\/i>, <i>quy\u1ec3n h\u1ea1,<\/i><b> <\/b><i>Ba th\u1ebf h\u1ec7 c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc m\u1edbi <\/i>(1862-1945) Nxb Tr\u00ecnh B\u00e0y,<b> <\/b>S\u00e0i G\u00f2n, 1967,<b> <\/b>ph\u1ea7n <i>V\u0103n H\u1ecdc th\u1ebf h\u1ec7 1932 (1932-1945), Ch\u01b0\u01a1ng I: \u0110\u1eb7c t\u00ednh chung c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 1932 <\/i>trang 589.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref6_4911\" name=\"_ftn6_4911\">[6]<\/a> Th\u1ee5y Khu\u00ea, <i>N\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n v\u00e0 T\u1ea1 Tr\u1ecdng Hi\u1ec7p<\/i>, Nxb V\u0103n Ngh\u1ec7, Cali, 2002, trang 128.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref7_4911\" name=\"_ftn7_4911\">[7]<\/a> Th\u1ee5y Khu\u00ea, <i>N\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n v\u00e0 T\u1ea1 Tr\u1ecdng Hi\u1ec7p<\/i>, Nxb V\u0103n Ngh\u1ec7, Cali, 2002, trang 160.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref8_4911\" name=\"_ftn8_4911\">[8]<\/a> <i>Cu\u1ed9c \u0111i\u1ec3m b\u00e1o v\u00e0 \u0111i\u1ec3m s\u00e1ch m\u00f9a xu\u00e2n<\/i>, c\u1ee7a Nh\u1ea5t-Nh\u1ecb-Linh (PH s\u1ed1 87(2-3-1934).<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref9_4911\" name=\"_ftn9_4911\">[9]<\/a> T\u00fa M\u1ee1, <i>Trong b\u1ebfp n\u00fac c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, H\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a T\u00fa M\u1ee1, T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i, s\u1ed1 5-6 n\u0103m 1988 v\u00e0 s\u1ed1 1 n\u0103m 1989.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref10_4911\" name=\"_ftn10_4911\">[10]<\/a> Nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n <i>Les Indes savantes<\/i>, Paris, 2012.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref11_4911\" name=\"_ftn11_4911\">[11]<\/a> B\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o n\u00e0y l\u01b0u tr\u1eef trong h\u1ed3 s\u01a1 CAOM, GGI 65492 c\u1ee7a Haut Commissaire de France en Indochine, Direction de la Police et de la Suret\u00e9 f\u00e9d\u00e9rales, Secret, Les partis nationalistes vietnamiens (Cao U\u1ef7 Ph\u00e1p \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, Nha Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c C\u1ea3nh s\u00e1t C\u00f4ng an trung \u01b0\u01a1ng, M\u1eadt, h\u1ed3 s\u01a1 <i>Nh\u1eefng \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i qu\u1ed1c gia Vi\u1ec7t Nam.<\/i><\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref12_4911\" name=\"_ftn12_4911\">[12]<\/a> &#8220;<i>Le \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t \u00e9tait compos\u00e9 d&#8217;anciens sympathisants VNQD\u0110 et ses membres les plus agissants furent MM. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam, \u00e0 l&#8217;\u00e9poque fervent admirateur du nazisme et actuellement chef du VNQD\u0110 d&#8217;outre-mer \u00e0 Canton, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Long, fr\u00e8re du pr\u00e9c\u00e9dent et r\u00e9cemment d\u00e9c\u00e9d\u00e9 \u00e0 Canton, Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, artiste peintre&#8230; &#8221; <\/i>(s\u0111d trang 68<i>).<br \/>\n<\/i><\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref13_4911\" name=\"_ftn13_4911\">[13]<\/a> <i>&#8220;Ce personnage complexe, \u00e9crivain renomm\u00e9 et chroniqueur de talent, a cependant un rat\u00e9 dans sa vie politique. La Suret\u00e9 qui le pr\u00e9sentait \u00e0 cette \u00e9poque comme &#8220;un fervent admirateur du nazisme&#8221;, nous donne peut \u00eatre la cl\u00e9 de l&#8217;\u00e9chec de l&#8217;\u00e9crivain sur le plan id\u00e9ologique. Il nous semble que le virage national-socialiste qu&#8217;il prit en 1940 resta comme une cicatrice sur son parcours politique. Cette engagement \u00e9tait devenu au fil du temps comme un mauvais r\u00eave difficile \u00e0 effacer. Cette &#8220;erreur de jeunesse&#8221; \u00e9manant pourtant d&#8217;un intellectuel averti, mais aussi romantique et id\u00e9aliste, pesa sans doute d&#8217;un lourd fardeau&#8221; <\/i>(s\u0111d, trang 90).<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref14_4911\" name=\"_ftn14_4911\">[14]<\/a> &#8220;<i>La dissolution du \u0110VDC en 1945, au sein du QD\u0110 a-t-elle pour objet secret, la correction d&#8217;un d\u00e9but en politique plut\u00f4t compromettant?&#8221; <\/i>(s\u0111d, trang 90).<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref15_4911\" name=\"_ftn15_4911\">[15]<\/a> Trong t\u1eadp h\u1ed3i k\u00fd <i>Trong b\u1ebfp n\u00fac c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n<\/i>, in l\u1ea1i tr\u00ean T\u1ea1p Ch\u00ed V\u0103n H\u1ecdc, H\u00e0 N\u1ed9i, s\u1ed1 5-6 n\u0103m 1988 v\u00e0 s\u1ed1 1 n\u0103m 1989.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/thuy\/AppData\/Local\/Temp\/Temp1_SuTiepNhanTLVD.zip\/#_ftnref16_4911\" name=\"_ftn16_4911\">[16]<\/a> <i>Cu\u1ed9c Ph\u1ecfng v\u1ea5n c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n<\/i>, c\u1ee7a L\u00ea Thanh, Nxb \u0110\u1ed5i M\u1edbi, H\u00e0 N\u1ed9i, 1943, trang 134-144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u1ec7c x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam c\u1ea3i ti\u1ebfn, kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1edd B\u1ea3o \u0110\u1ea1i, m\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 nh\u1edd ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Kh\u00e1i H\u01b0ng, Nh\u1ea5t Linh, nh\u1edd v\u0103n tr\u00e0o ph\u00fang c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, v\u0103n ngh\u1ecb lu\u1eadn c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, tranh h\u00fd h\u1ecda c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u00e3 hy sinh c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u n\u00e0y.<\/p>\n","protected":false},"author":1108,"featured_media":66893,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,9,25,181,289],"tags":[383],"class_list":["post-66898","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-nghien-cuu","category-nhan-dinh","category-tu-lieu","category-tu-luc-van-doan-phong-hoa-ngay-nay","tag-tu-luc-van-doan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66898","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1108"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=66898"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66898\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66904,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/66898\/revisions\/66904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/66893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=66898"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=66898"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=66898"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}