{"id":5886,"date":"2009-05-05T00:29:02","date_gmt":"2009-05-05T00:29:02","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/5886"},"modified":"2019-02-25T12:41:18","modified_gmt":"2019-02-25T12:41:18","slug":"viet-va-lach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/5886\/viet-va-lach","title":{"rendered":"Vi\u1ebft v&agrave; l&aacute;ch"},"content":{"rendered":"<p>\u0110\u1ec1 t\u00e0i cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i do Da M\u00e0u n\u00eau ra l\u00e0 \u201cV\u1ea5n \u0110\u1ec1 Ki\u1ec3m Duy\u1ec7t, T\u1ef1 Do Ng\u00f4n Lu\u1eadn, v\u00e0 Tr\u00e1ch Nhi\u1ec7m c\u1ee7a V\u0103n Ngh\u1ec7 S\u0129\u201d. Nh\u01b0ng n\u00f3i t\u1edbi t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn, m\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i t\u1edbi ki\u1ec3m duy\u1ec7t, e kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, v\u00ec ri\u00eang chuy\u1ec7n c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn. C\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i.<\/p>\n<p>C\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i chuy\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7. M\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e1ch \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u00f9ng ngay t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111o. Theo \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i: \u0110\u1ed9c t\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 trong \u0111\u00f3 ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 th\u00f4ng tin \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ed1i \u0111a v\u1ec1 th\u00f4ng tin \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n. M\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 hi\u1ec3u, l\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n mu\u1ed1n n\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c; b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i l\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi y\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng\u2026 v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ee3i bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 bi\u1ebft v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, nh\u01b0 theo d\u00f5i, nghe l\u00e9n, b\u1eaft \u201cl\u00e0m vi\u1ec7c\u201d \u0111\u1ec3 tra kh\u1ea3o \u2026 Trong khi \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do n\u00f3i v\u00e0 bi\u1ebft v\u1ec1 ch\u00ednh quy\u1ec1n. M\u1ed9t trong c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p ng\u0103n ch\u1eb7n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u00f3i v\u00e0 bi\u1ebft v\u1ec1 ch\u00ednh quy\u1ec1n, l\u00e0 ki\u1ec3m duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>Theo \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a tr\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a bao gi\u1edd th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7. N\u00f3i kh\u00e1c \u0111i, Vi\u1ec7t Nam ch\u01b0a bao gi\u1edd c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn. \u0110\u1ec3 tr\u00e1nh d\u00e0i d\u00f2ng, xin ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam trong ph\u1ea1m vi th\u1ebf k\u1ef7 qua.<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, Nam K\u1ef3 l\u00e0 \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, theo lu\u1eadt c\u1ee7a Ph\u00e1p, n\u00ean b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do h\u01a1n B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ea3o h\u1ed9. Tuy v\u1eady, t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, t\u01b0 nh\u00e2n v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ra b\u00e1o, c\u1ea3 b\u00e1o ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 b\u00e1o ti\u1ebfng Ph\u00e1p. B\u00e2y gi\u1edd, Ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00f4 h\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam, n\u00ean t\u01b0 nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ra b\u00e1o. Theo \u00f4ng Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n T\u1ea5n D\u0169ng tuy\u00ean b\u1ed1 ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 2, 2007, s\u1edf d\u0129 \u00f4ng c\u1ea5m t\u01b0 nh\u00e2n h\u00f3a b\u00e1o ch\u00ed, l\u00e0 \u201ctheo nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a tuy\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 nh\u00e2n d\u00e2n ta\u201d.<\/p>\n<p>Tuy ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p cho t\u01b0 nh\u00e2n ra b\u00e1o, nh\u01b0ng quy\u1ec1n t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t. Tr\u00ean website <em>\u201cNgh\u1ec1 b\u00e1o\u201d<\/em> ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 12, 2006, t\u00e1c gi\u1ea3 K\u00fd H\u01b0u \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 nh\u01b0 sau:<\/p>\n<blockquote><p><em>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t c\u1ee7a th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p r\u1ea5t kh\u1eafc nghi\u1ec7t. Qu\u00e3ng 20 gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y ph\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e1o h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00e3 ph\u1ea3i mang nh\u1eefng b\u00e0i \u0111\u1eadp th\u1eed tr\u00ean gi\u1ea5y c\u1ee7a s\u1ed1 b\u00e1o h\u00f4m sau t\u1edbi ph\u00f2ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t Ph\u1ee7 Th\u1ed1ng s\u1ee9 (\u1edf ph\u1ed1 \u0110inh L\u1ec5 b\u00e2y gi\u1edd) ng\u1ed3i ch\u1edd m\u1ea5y \u00f4ng c\u00f4ng ch\u1ee9c \u0111\u1ecdc, th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ed9ng ch\u1ea1m ho\u1eb7c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi &#8220;m\u1eabu qu\u1ed1c&#8221; th\u00ec l\u1ea5y b\u00fat ch\u00ec xanh g\u1ea1ch ch\u00e9o v\u00e0 ghi &#8220;ki\u1ec3m duy\u1ec7t b\u1ecf&#8221;. C\u0169ng t\u00f9y m\u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n: c\u00f3 khi b\u1ecf c\u1ea3 b\u00e0i, c\u00f3 khi b\u1ecf v\u00e0i \u0111o\u1ea1n ho\u1eb7c m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n, c\u00f3 khi ba, b\u1ed1n c\u00e2u th\u01a1. Th\u1ebf c\u0169ng \u0111\u1ee7 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u1ea3 m\u1ed9t b\u00e0i, nh\u1ea5t l\u00e0 th\u01a1, l\u00e0m x\u1ea5u c\u1ea3 trang b\u00e1o \u0111\u00e3 m\u1ea5t c\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y. Qu\u00e3ng 22 gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y ph\u00e1i \u0111em nh\u1eefng b\u00e0i \u0111\u1eadp th\u1eed v\u1ec1, ph\u00f3ng vi\u00ean tr\u1ef1c \u0111\u00eam b\u1ea3o b\u00e1c cai nh\u00e0 ch\u1eef, b\u00f3c nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n b\u00e0i \u0111\u00f3 \u0111i v\u00e0 \u0111\u1eb7t v\u00e0o \u0111\u1ea5y d\u00f2ng ch\u1eef &#8220;ki\u1ec3m duy\u1ec7t b\u1ecf&#8221; to t\u01b0\u1edbng. V\u1ec1 sau, th\u1ea5y s\u1ed1 b\u00e1o n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng m\u1ea3ng b\u1ecf tr\u1eafng, g\u00e2y x\u00f4n xao d\u01b0 lu\u1eadn, t\u00ean ch\u1ee7 s\u1ef1 Cu-x\u00f4, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p lai, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ch\u00e1nh m\u1eadt th\u00e1m, n\u00f3i s\u00f5i ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, b\u1eaft c\u00e1c b\u00e1o ph\u1ea3i d\u1ed3n b\u00e0i l\u1ea1i, thay b\u1eb1ng b\u00e0i kh\u00e1c d\u1ef1 tr\u1eef tr\u01b0\u1edbc cho k\u00edn trang. C\u00e1c b\u00e1o l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u00f2n nghe h\u1eafn, sau &#8220;ch\u01a1i l\u1ea1i&#8221;, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean nh\u1eefng m\u1ea3ng tr\u1eafng cho bi\u1ebft tay. V\u00e0 s\u1ed1 \u0111\u00f4ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u00e1o th\u1eddi x\u01b0a v\u1eabn \u0111\u1eb7t h\u1ebft t\u00e2m h\u1ed3n m\u00ecnh v\u00e0o nh\u1eefng b\u00e0i b\u00eanh v\u1ef1c gi\u1edbi c\u1ea7n lao, ho\u1eb7c l\u00ean ti\u1ebfng ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u00e0 ch\u1ee9c tr\u00e1ch v\u1ec1 qu\u1ed1c k\u1ebf d\u00e2n sinh, d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u th\u1ec3 lo\u1ea1i sinh \u0111\u1ed9ng.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p>V\u1eabn theo K\u00fd H\u01b0u: \u201cSang th\u1eddi Nh\u1eadt thu\u1ed9c, b\u00e1o ch\u00ed b\u1ecb theo d\u00f5i v\u00e0 ki\u1ec3m duy\u1ec7t ch\u1eb7t ch\u1ebd h\u01a1n th\u1eddi Ph\u00e1p.\u201d Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian 9 n\u0103m, t\u1eeb 1945 \u0111\u1ebfn 1954, b\u00e1o ch\u00ed VN s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi hai ch\u1ebf \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1m b\u00e0n v\u1ec1 b\u00e1o ch\u00ed d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Vi\u1ec7t Minh, c\u0169ng nh\u01b0 d\u01b0\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n \u201cQu\u1ed1c Gia Vi\u1ec7t Nam\u201d, v\u00ec thi\u1ebfu kinh nghi\u1ec7m b\u1ea3n th\u00e2n.<\/p>\n<p><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, t\u01b0 nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ra b\u00e1o, ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t nh\u01b0 th\u1eddi Ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f2n, b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do ch\u1eedi \u2026 Ph\u00e1p, nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ecb cho l\u00e0 c\u00f3 lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u thi\u00ean C\u1ed9ng, nh\u01b0 t\u1edd Th\u1ea7n Chung c\u1ee7a nh\u00f3m \u00f4ng Nam \u0110\u00ecnh, hay n\u00f3i xa g\u1ea7n t\u1edbi \u00f4ng Di\u1ec7m, nh\u01b0 t\u1edd \u0110\u01b0\u1eddng S\u1ed1ng c\u1ee7a Linh m\u1ee5c V\u0169 \u0110\u00ecnh Tr\u00e1c, th\u00ec v\u1eabn b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u1eeda. Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn v\u00e0o c\u00e1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft c\u00f3 t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn hay kh\u00f4ng. M\u1ed9t n\u01b0\u1edbc l\u1edbn nh\u01b0 Hoa K\u1ef3, m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 B\u1ed9 Th\u00f4ng tin.* Nh\u1edd \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u00f3 t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn. B\u1ed9 Th\u00f4ng tin trong ch\u00ednh quy\u1ec1n Nam VN l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. N\u1ebfu ch\u1ec9 c\u1ea7n ki\u1ec3m duy\u1ec7t, \u0111\u00e2u c\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t B\u1ed9 trong ch\u00ednh ph\u1ee7. Trong h\u1ec7 th\u1ed1ng cai tr\u1ecb d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n, ngo\u00e0i B\u1ed9 Th\u00f4ng tin Tuy\u00ean truy\u1ec1n, c\u00f2n c\u00f3 Ban Tuy\u00ean gi\u00e1o c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng, khi\u1ebfn t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn b\u1ecb \u0111\u00e8 n\u1eb7ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, \u0111a s\u1ed1 b\u00e1o ch\u00ed Vi\u1ec7t ng\u1eef \u0111\u00e3 ch\u1ecbu y\u00ean m\u1ed9t b\u1ec1. N\u1ebfu c\u00f3 ph\u1ea3n kh\u00e1ng, c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 chuy\u1ec7n \u00e1m ch\u1ec9 xa g\u1ea7n. V\u00ed d\u1ee5 b\u00eca b\u00e1o Xu\u00e2n c\u1ee7a t\u1edd T\u1ef1 Do n\u0103m Canh T\u00fd (1960), c\u0169ng l\u00e0 n\u0103m tu\u1ed5i c\u1ee7a \u00f4ng Di\u1ec7m, c\u00f3 v\u1ebd b\u1ee9c tranh 5 con chu\u1ed9t, \u0111ang \u201cl\u00e0m ch\u1ee7 t\u00ecnh th\u1ebf\u201d tr\u00ean m\u1ed9t tr\u00e1i d\u01b0a h\u1ea5u. Tin \u0111\u1ed3n l\u00e0 5 con chu\u1ed9t t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho 5 anh em \u00f4ng Di\u1ec7m, v\u00e0 t\u1edd b\u00e1o \u0111\u00e3 b\u00e1n ch\u1ea1y kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng b\u00e1o ch\u00ed qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00f4ng Di\u1ec7m \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 v\u00f4 c\u00f9ng \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, d\u1eabn t\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9, v\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n c\u1ee7a anh em \u00f4ng. Sau cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh b\u1ea5t th\u00e0nh ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 11 n\u0103m 1960, v\u00e0 v\u1ee5 hai phi c\u00f4ng b\u1ecf bom dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp ng\u00e0y 27 th\u00e1ng 2, 1962, th\u1ef1c ch\u1ea5t ch\u1ec9 do \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1 nh\u00e2n. Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o Homer Bigart c\u1ee7a The New York Times v\u00e0 Francois Sully c\u1ee7a Newsweek \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u1ea7y c\u00e1c bi\u1ebfn c\u1ed1 n\u00e0y nh\u01b0 l\u00e0 ph\u1ea3n \u1ea3nh c\u1ee7a t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ea5t nh\u00e2n t\u00e2m \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u00e3 t\u1edbi cao \u0111\u1ed9. Nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00f3i nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eb9p, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1eadt, v\u1ec1 b\u00e0 Nhu.<\/p>\n<p>\u00d4ng Di\u1ec7m \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh tr\u1ee5c xu\u1ea5t Bigart v\u00e0 Sully, nh\u01b0ng v\u00ec c\u00f3 s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a \u0110\u1ea1i S\u1ee9 M\u1ef9 Nolting, hai k\u00fd gi\u1ea3 n\u00e0y kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t ngay, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i gia h\u1ea1n Visa khi h\u1ebft h\u1ea1n. Trong khi ch\u1edd \u0111\u1ee3i ra \u0111i, c\u00e1c k\u00fd gi\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ti\u1ebfc l\u1eddi ch\u1ec9 tr\u00edch n\u1eb7ng n\u1ec1, khi\u1ebfn cho b\u1ea5t h\u00f2a gi\u1eefa b\u00e1o ch\u00ed qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00e0ng t\u0103ng th\u00eam.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/Vitvlch_B45\/madamenhuwithgun.jpg\" rel=\"lightbox[5886]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-top-width: 0px; border-left-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-right-width: 0px\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/Vitvlch_B45\/madamenhuwithgun_thumb.jpg\" border=\"0\" alt=\"madame nhu with gun\" width=\"364\" height=\"253\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: x-small; font-family: Times New Roman;\"><em>B\u00e0 Nhu t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9i Nh\u00e2n Qu\u00e2n Ph\u1ee5 N\u1eef VNCH<\/em><\/span><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 8, 1962, Newsweek \u0111\u0103ng m\u1ed9t b\u00e0i c\u1ee7a Sully, k\u00e8m theo t\u1ea5m h\u00ecnh ch\u1ee5p m\u1ed9t nh\u00f3m ph\u1ee5 n\u1eef thu\u1ed9c Thanh Ni\u00ean C\u1ed9ng H\u00f2a, m\u1eb7c \u0111\u1ed3ng ph\u1ee5c, trong t\u01b0 th\u1ebf t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang, v\u1edbi l\u1eddi ch\u00fa th\u00edch: <em>\u201cN\u1eef binh t\u1ea1i Saig\u00f2n: \u0110\u1ecbch qu\u00e2n c\u00f3 th\u00eam n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00e0 ph\u1ea5n kh\u1edfi\u201d (Female militia in Saigon: The enemy has more drive and enthusiasm). <\/em>B\u00e0 Nhu th\u1ef1c s\u1ef1 n\u1ed5i gi\u1eadn, n\u00f3i r\u1eb1ng Sully l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi Vi\u1ec7t C\u1ed9ng \u0111\u1ec3 h\u1ea1 th\u1ea5p n\u1eef gi\u1edbi Nam Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 \u0111\u00e1ng b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t, m\u1eb7c d\u1ea7u \u0110\u1ea1i s\u1ee9 Nolting \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3i th\u00edch r\u1eb1ng \u0111\u1eb7t l\u1eddi ch\u00fa th\u00edch h\u00ecnh \u0111\u0103ng b\u00e1o l\u00e0 quy\u1ec1n c\u1ee7a t\u00f2a so\u1ea1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a k\u00fd gi\u1ea3. S\u1ed1 b\u00e1o Newsweek n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u1ea5m b\u00e1n tr\u00ean to\u00e0n qu\u1ed1c. \u0110\u00e1p l\u1ea1i d\u01b0 lu\u1eadn Hoa K\u1ef3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u00f3 t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed, b\u00e0 Nhu \u0111\u00e3 n\u00f3i th\u1eb3ng v\u1edbi m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o M\u1ef9: <em>\u201cVi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00e1i th\u1ee9 t\u1ef1 do \u0111i\u00ean kh\u00f9ng c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng\u201d. (Vietnam did not need \u201cyour crazy freedoms\u201d.)<\/em><\/p>\n<p>Trong khi \u1ea5y, b\u00e1o ch\u00ed t\u01b0 nh\u00e2n qu\u1ed1c n\u1ed9i, ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng ai l\u00ean ti\u1ebfng b\u00eanh ch\u00ednh quy\u1ec1n, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u201cm\u00faa tay trong b\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/Vitvlch_B45\/halberstamvsheehan1963.jpg\" rel=\"lightbox[5886]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-top-width: 0px; border-left-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-right-width: 0px\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/Vitvlch_B45\/halberstamvsheehan1963_thumb.jpg\" border=\"0\" alt=\"halberstam v\u00e0 sheehan 1963\" width=\"394\" height=\"258\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: x-small; font-family: Times New Roman;\"><em>David Halberstam (tr\u00e1i), \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng C\u1eedu Long n\u0103m 1963, v\u1edbi Malcolm Browne, ph\u00f3ng vi\u00ean AP (gi\u1eefa), v\u00e0 Neil Sheehan, ph\u00f3ng vi\u00ean UPI (ph\u1ea3i)<\/em><\/span><\/p>\n<p>N\u0103m 1962, ngo\u00e0i Bigart v\u00e0 Sully, c\u00f2n Jim Robinson c\u1ee7a NBC c\u0169ng b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t. H\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u00e1m k\u00fd gi\u1ea3 thay th\u1ebf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb tr\u1ee5c xu\u1ea5t hay m\u00e3n h\u1ea1n k\u1ef3 ph\u1ee5c v\u1ee5 t\u1ea1i VN thu\u1ed9c lo\u1ea1i tr\u1ebb h\u01a1n, h\u00e1o h\u1ee9c n\u1ed5i danh h\u01a1n, v\u00e0 nhi\u1ec1u \u00e1c c\u1ea3m v\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 S\u00e0ig\u00f2n h\u01a1n. Hai ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 n\u00e0y l\u00e0 Neil Sheehan c\u1ee7a UPI, m\u1edbi 25 tu\u1ed5i; v\u00e0 David Halberstam, c\u1ee7a New York Times. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ed von l\u00e0 m\u1ed7i ng\u00f2i b\u00fat nh\u00e0 b\u00e1o m\u1ea1nh b\u1eb1ng m\u1ed9t s\u01b0 \u0111o\u00e0n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi Sheehan v\u00e0 Halberstam, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i s\u1ee9c c\u00f4ng ph\u00e1 c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f2n m\u1ea1nh h\u01a1n nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111o\u00e0n. Theo nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a nh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc Mark Moyar: \u201cHalberstam 28 tu\u1ed5i khi t\u1edbi Vi\u1ec7t Nam. Tr\u01b0\u1edbc khi ra \u0111i, 15 th\u00e1ng sau, anh ta l\u00e0m h\u1ea1i cho quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a M\u1ef9 nhi\u1ec1u h\u01a1n b\u1ea5t c\u1ee9 nh\u00e0 b\u00e1o n\u00e0o trong l\u1ecbch s\u1eed Hoa K\u1ef3\u201d.<\/p>\n<p>Sau cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh 1 th\u00e1ng 11, 1963, t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1edbi r\u1ed9ng h\u01a1n, b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u00f3ng c\u1eeda h\u00e0ng lo\u1ea1t b\u00e1o ch\u00ed b\u1ecb coi l\u00e0 th\u00e2n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169, v\u00e0 cho ra h\u00e0ng lo\u1ea1t b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ee9ng t\u00ean b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi t\u00e2n ch\u1ebf \u0111\u1ed9. M\u1ed9t trong nh\u1eefng b\u00e1o m\u1edbi n\u00e0y, c\u00f3 t\u1edd mang t\u00ean \u201cNh\u00e2n D\u00e2n\u201d, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi \u201cNh\u00e2n D\u00e2n\u201d mi\u1ec1n B\u1eafc! Nh\u01b0ng nh\u00e2n d\u00e2n mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n mi\u1ec1n B\u1eafc, n\u00ean ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, Nh\u00e2n D\u00e2n mi\u1ec1n Nam m\u1ed3 y\u00ean m\u1ea3 \u0111\u1eb9p.<\/p>\n<p>Trong 6 n\u0103m, t\u1eeb 1964 \u0111\u1ebfn 1969 tuy b\u00e1o ch\u00ed b\u1ecb ki\u1ec3m duy\u1ec7t, nh\u01b0ng c\u00f3 t\u1ef1 do h\u01a1n th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. C\u01a1 quan ki\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u00e1i t\u00ean r\u1ea5t hi\u1ec1n l\u00e0nh, l\u00e0 \u201cS\u1edf Ph\u1ed1i h\u1ee3p Ngh\u1ec7 thu\u1eadt\u201d. Nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb ki\u1ec3m duy\u1ec7t, c\u00f3 in m\u1ea5y ch\u1eef: \u201cT\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ee5c b\u1ecf\u201d. \u0110i\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u1ef1 \u00fd\u201d kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ef1 \u00fd, m\u00e0 theo l\u1ec7nh c\u1ee7a s\u1edf ki\u1ec3m duy\u1ec7t. Tr\u00ean nguy\u00ean t\u1eafc, b\u00e1o ph\u1ea3i ki\u1ec3m duy\u1ec7t, \u0111\u1ee3i nh\u00e2n vi\u00ean s\u1edf ki\u1ec3m duy\u1ec7t \u0111\u1ecdc xong, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u1ea7n \u201ct\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ee5c b\u1ecf\u201d, k\u00fd t\u00ean, r\u1ed3i b\u00e1o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c in. Nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, nh\u00e0 b\u00e1o th\u01b0\u1eddng cho in tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 th\u00ec gi\u1edd g\u1eedi \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh xa, c\u00f2n chuy\u1ec7n \u201ct\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ee5c b\u1ecf\u201d ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho b\u00e1o n\u1ea1p b\u1ea3n, v\u00e0 b\u00e1o b\u00e1n \u1edf S\u00e0ig\u00f2n. Th\u00e0nh ra, c\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u1edf xa, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc b\u00e1o kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ec3m duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>T\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n b\u1eb1ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t, m\u00e0 c\u00f2n b\u1eb1ng c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p kh\u00e1c. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do nghe c\u00e1c \u0111\u00e0i ph\u00e1t thanh n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, nh\u01b0 VOA, BBC\u2026 v\u00e0 c\u00e1c ngu\u1ed3n th\u00f4ng tin n\u00e0y c\u00f3 m\u1ee9c kh\u1ea3 t\u00edn cao h\u01a1n \u0111\u00e0i S\u00e0ig\u00f2n. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i li\u1ec7u, v\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 ai b\u1ecb b\u1eaft v\u00ec nghe c\u00e1c \u0111\u00e0i nh\u01b0 M\u1ea1c T\u01b0 Khoa, B\u1eafc Kinh, H\u00e0 N\u1ed9i kh\u00f4ng. Nh\u01b0ng c\u00f3 ai nghe th\u00ec c\u0169ng trong v\u00f2ng k\u00edn \u0111\u00e1o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f4ng khai. B\u00ean c\u1ea1nh ki\u1ec3m duy\u1ec7t, l\u00e0 s\u1ef1 gi\u1edbi h\u1ea1n c\u00e1c ngu\u1ed3n tin t\u1eeb c\u00e1c h\u00e3ng th\u00f4ng t\u1ea5n qu\u1ed1c t\u1ebf, nh\u01b0 UPI, AP c\u1ee7a M\u1ef9, AFP c\u1ee7a Ph\u00e1p, v\u00e0 Reuters c\u1ee7a Anh. Vi\u1ec7t Nam Th\u00f4ng T\u1ea5n X\u00e3, vi\u1ebft t\u1eaft l\u00e0 VTX, \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n mua tin c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e3ng n\u00e0y, r\u1ed3i b\u00e1n l\u1ea1i cho c\u00e1c b\u00e1o. Khi d\u1ecbch ra Vi\u1ec7t ng\u1eef, hay \u0111\u1ec3 nguy\u00ean ngo\u1ea1i ng\u1eef ph\u00e2n ph\u1ed1i cho c\u00e1c b\u00e1o, VTX \u0111\u00e3 lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng tin h\u1ecd ngh\u0129 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ee3i cho ch\u00ednh quy\u1ec1n. Ngay nh\u1eefng tin do VTX cung c\u1ea5p, khi l\u00ean m\u1eb7t b\u00e1o, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb \u201ct\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ee5c b\u1ecf\u201d, n\u1ebfu s\u1edf Ph\u1ed1i h\u1ee3p Ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u1ed5n, nh\u01b0 \u0111\u1eb7t t\u1ef1a l\u1edbn qu\u00e1, hay qu\u00e1 \u201cgi\u1eadt g\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Trong t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, v\u1ec1 m\u1eb7t tin t\u1ee9c \u201cb\u00e1o n\u00e0o c\u0169ng gi\u1ed1ng b\u00e1o n\u00e0o\u201d. V\u1eady th\u00ec, t\u1edd b\u00e1o hay d\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u1eb1ng tin t\u1ee9c, m\u00e0 b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft, v\u00e0 \u0111\u1ed9 d\u00e0i truy\u1ec7n ch\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Kim Dung. B\u00e0i vi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4 khan ki\u1ec3u b\u00ecnh lu\u1eadn, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, khi\u1ebfn phong tr\u00e0o vi\u1ebft phi\u1ebfm lu\u1eadn m\u1ecdc l\u00ean nh\u01b0 n\u1ea5m. M\u1ed7i s\u1ed1 b\u00e1o ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1n ho\u1eb7c t\u00e1m trang, \u00edt nh\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3 hai ho\u1eb7c b\u1ed1n b\u00e0i phi\u1ebfm lu\u1eadn. Vi\u1ebft phi\u1ebfm lu\u1eadn d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t kh\u00f3. Nhi\u1ec1u khi ngh\u0129 n\u00e1t \u00f3c, g\u00f2 m\u00e3i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1eef, hay m\u1ed9t c\u00e2u \u01b0ng \u00fd, n\u1ebfu b\u1ecb \u201ct\u1ef1 \u00fd \u0111\u1ee5c b\u1ecf\u201d, v\u1eeba bu\u1ed3n, v\u1eeba t\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngh\u0129 r\u1eb1ng tr\u00ean \u0111\u1eddi, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ngh\u1ec1 g\u00ec \u201ckh\u1ed1n n\u1ea1n\u201d h\u01a1n ngh\u1ec1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ebf, ph\u1ea3i v\u1eeba vi\u1ebft, v\u1eeba l\u00e1ch. M\u1ed7i m\u1ed9t c\u00e2u vi\u1ebft xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ngh\u0129 r\u1eb1ng, ch\u1eef n\u00e0o trong c\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb \u0111\u1ee5c, v\u00e0 n\u1ebfu b\u1ecb \u0111\u1ee5c s\u1ebd c\u00f2n l\u1ea1i gi? C\u00f3 l\u00e0m v\u00f4 ngh\u0129a, hay tr\u00e1i ngh\u0129a \u0111i\u1ec1u mu\u1ed1n n\u00f3i kh\u00f4ng? \u0110\u00f4i khi ph\u1ea3i d\u00f9ng chuy\u1ec7n x\u1ea9y ra \u1edf n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh. T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 trong tay nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u00e3 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1ed1n ch\u1ee5c n\u0103m. H\u00f4m m\u1edbi \u0111\u00e2y, may \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc m\u1ed9t m\u1ea9u vi\u1ebft tr\u00ean b\u00e1o Ch\u00ednh Lu\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 4, 1969, \u0111\u01b0\u1ee3c Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u0103ng l\u1ea1i trong m\u1ee5c \u201cNg\u00e0y n\u00e0y n\u0103m c\u0169\u201d, 15 th\u00e1ng 4, 2009. Xin ghi l\u1ea1i \u0111\u00e2y nh\u01b0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u201cl\u00e1ch\u201d, ph\u1ea3i d\u00f9ng chuy\u1ec7n b\u00ean T\u00e2y \u0111\u1ec3 \u00e1m ch\u1ec9:<\/p>\n<blockquote><p><strong><em>\u00d0\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng<\/em><\/strong><em><\/em><\/p>\n<p><em>De Gaulle s\u1eafp t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t cu\u1ed9c tr\u01b0ng c\u1ea7u d\u00e2n \u00fd nh\u01b0 \u0111\u00e3 h\u1ee9a h\u1ed3i n\u0103m ngo\u00e1i. Tuy nhi\u1ec7m k\u1ef3 d\u00e2n c\u1eed c\u1ee7a De Gaulle c\u00f2n l\u00e2u nh\u01b0ng ng\u00e0y 8-4 v\u1eeba qua, \u00f4ng ta \u0111\u00e3 d\u1ecda r\u1eb1ng: \u201cN\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Ph\u00e1p t\u1eeb ch\u1ed1i cu\u1ed9c tr\u01b0ng c\u1ea7u d\u00e2n \u00fd th\u00ec trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u00f3, t\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i \u0111i\u1ec7n Elyse\u00e9 m\u1ed9t gi\u1edd n\u00e0o n\u1eefa. V\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ecba v\u1ecb qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t.\u201d<\/em><\/p>\n<p><em>\u00d0\u00fang l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb \u201ch\u1ee3m m\u00ecnh\u201d, l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng mu\u1ed1n l\u00e0m ra c\u00e1i \u0111i\u1ec1u d\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng l\u1ea1i d\u00f9ng \u00e1p l\u1ef1c tinh th\u1ea7n \u0111e d\u1ecda: \u201cN\u1ebfu \u2018ta\u2019 t\u1eeb ch\u1ee9c, th\u00ec \u0111\u1ecba v\u1ecb qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a ch\u00fang ta ch\u1ea5m d\u1ee9t\u201d. De Gaulle l\u00e0m nh\u01b0 c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p ch\u1ec9 c\u00f3 m\u00ecnh \u00f4ng ta m\u1edbi gi\u1eef n\u1ed5i \u0111\u1ecba v\u1ecb Qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p. Th\u1eadt t\u1ed9i nghi\u1ec7p cho nh\u1eefng k\u1ebb cai tr\u1ecb bao gi\u1edd c\u0169ng t\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u00ecnh l\u00e0 nh\u1ea5t, s\u1ea9y m\u00ecnh l\u00e0 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 h\u1ebft. H\u1ecd l\u00e0m nh\u01b0 kh\u00f4ng bao gi\u1edd ch\u1ebft v\u00e0 kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 thay th\u1ebf.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00e1c, c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e3 c\u1eafm m\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd l\u1edbn c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam tr\u00ean n\u00f3c Nh\u00e0 Th\u1edd \u0110\u1ee9c B\u00e0 \u1edf Paris. \u00cdt l\u00e2u sau, c\u01a1 quan an ninh S\u00e0ig\u00f2n loan b\u00e1o \u0111\u00e3 kh\u00e1m x\u00e9t m\u1ed9t ng\u00f4i Ch\u00f9a do Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ecda Th\u00edch Thi\u1ec7n Minh tr\u1ee5 tr\u00ec, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd c\u1ed9ng s\u1ea3n, v\u00e0 c\u1ea3 v\u00f5 kh\u00ed. Th\u01b0\u1ee3ng T\u1ecda \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t t\u00f9, v\u00e0 Ch\u00f9a b\u1ecb t\u1ecbch thu. \u0110\u1ec3 tr\u00e1nh b\u1ecb \u0111\u1ee5c, t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft r\u1eb1ng v\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec7n t\u00edn t\u1eeb Paris cho hay, theo m\u1ed9t ngu\u1ed3n tin ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i ki\u1ec3m, nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n Ph\u00e1p \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh t\u1ecbch thu Nh\u00e0 Th\u1edd \u0110\u1ee9c B\u00e0.<\/p>\n<p>M\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5 kh\u00e1c: Ch\u1ec9 tr\u00edch m\u1ea5y \u00f4ng t\u01b0\u1edbng b\u00ea b\u1ed1i v\u00e0o th\u1eddi t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh \u0111ang c\u1ea7m quy\u1ec1n, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u qu\u00e1 \u201cnh\u1eady c\u1ea3m\u201d. T\u00f4i \u201cl\u00e1ch\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng m\u1ed9t b\u1ea3n tin n\u00f3i v\u1ec1 t\u00e1c phong quan li\u00eau, v\u00e0 n\u1ebfp s\u1ed1ng \u0111\u00e1ng d\u1ecb ngh\u1ecb c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh Vi\u1ec7t C\u1ed9ng. R\u1ed3i b\u00ean d\u01b0\u1edbi vi\u1ebft r\u1eb1ng: \u201cXin n\u00f3i l\u1ea1i cho r\u00f5, \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u1ebfp s\u1ed1ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng Vi\u1ec7t C\u1ed9ng. C\u00f2n t\u01b0\u1edbng VNCH, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean h\u01a1n t\u01b0\u1edbng VC v\u1ec1 m\u1ecdi ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n.\u201d Qu\u1ea3 nhi\u00ean b\u00e0i vi\u1ebft kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ee5c, v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u00e3 r\u1ea5t th\u00edch th\u00fa.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ki\u1ec3m duy\u1ec7t b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u00e3 ch\u1ea5m d\u1ee9t b\u1eb1ng Lu\u1eadt 019\/69, do Qu\u1ed1c H\u1ed9i th\u00f4ng qua, v\u00e0 T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u k\u00fd ban h\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 12, 1969. G\u1ed3m 8 ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 69 \u0111i\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 lu\u1eadt b\u00e1o ch\u00ed ti\u1ebfn b\u1ed9 nh\u1ea5t t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay. N\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady, v\u00ec lu\u1eadt n\u00e0y cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n ra b\u00e1o; kh\u00f4ng ph\u1ea3i xin ph\u00e9p, m\u00e0 ch\u1ec9 ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd. B\u00e1o c\u00f3 quy\u1ec1n ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u00ednh ph\u1ee7, kh\u00f4ng b\u1ecb ki\u1ec3m duy\u1ec7t, v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb t\u1ecbch thu theo l\u1ec7nh c\u1ee7a t\u00f2a \u00e1n.<\/p>\n<p>H\u00f4m 27 th\u00e1ng 4, 2009, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc trong m\u1ee5c \u201cNg\u00e0y n\u00e0y n\u0103m c\u0169\u201d tr\u00ean Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Online m\u1ed9t m\u1ea9u \u201cS\u1ed5 Tay\u201d c\u1ee7a S\u1ee9c M\u1ea5y tr\u00ean Ch\u00ednh Lu\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y 28-4-1970, n\u00f3i v\u1ec1 v\u1ee5 ba \u00f4ng t\u01b0\u1edbng b\u1ecb hai \u00f4ng Ngh\u1ecb s\u0129 t\u1ed1 tham nh\u0169ng t\u1ea1i di\u1ec5n \u0111\u00e0n Th\u01b0\u1ee3ng Vi\u1ec7n s\u00e1ng 24 th\u00e1ng 4, 1970. \u0110\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi gian m\u1edbi c\u00f3 lu\u1eadt 19\/69, b\u00e1o kh\u00f4ng b\u1ecb ki\u1ec3m duy\u1ec7t:<\/p>\n<blockquote><p><strong><em>S\u1ed5 <\/em><\/strong><strong><em>Tay<\/em><\/strong><strong><em> S\u1ee9c M\u1ea5y <\/em><\/strong><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>V\u1ee5 ba t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u00e3 g\u00e2y ph\u1ea3n \u1ee9ng kh\u00e1 s\u00f4i n\u1ed5i. Hai trong ba t\u01b0\u1edbng b\u1ecb t\u1ed1, \u0111\u00e3 ch\u00e1nh th\u1ee9c l\u00ean ti\u1ebfng, T\u01b0\u1edbng Tr\u00ed \u0111\u00f2i \u0111\u1ea5u kh\u1ea9u, v\u00e0 \u0111\u1ea5u s\u00fang v\u1edbi \u00f4ng Ch\u1ee9c. T\u01b0\u1edbng Tr\u00ed c\u00f3 trong s\u1ea1ch hay kh\u00f4ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 h\u1ea1 h\u1ed3i ph\u00e2n gi\u1ea3i. Nh\u01b0ng ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 v\u1ebb b\u1ea5t l\u1ee3i cho \u00f4ng. \u00d0\u1ea5u g\u01b0\u01a1m hay \u0111\u1ea5u s\u00fang, r\u1ea5t th\u1ecbnh h\u00e0nh v\u00e0o th\u1eddi Trung C\u1ed5, v\u00e0o th\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 lu\u1eadt c\u1ee7a k\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng. Trong c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i ph\u00e1p tr\u1ecb hi\u1ec7n nay, \u0111\u1ea5u s\u00fang hay \u0111\u1ea5u g\u01b0\u01a1m l\u00e0 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt ph\u00e1p ng\u0103n c\u1ea5m. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9 l\u00e0 m\u1ed9t \u00f4ng t\u01b0\u1edbng, n\u1ebfu mu\u1ed1n lu\u1eadt ph\u00e1p b\u1ea3o v\u1ec7, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean th\u00e1ch th\u1ee9c \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ecb lu\u1eadt ph\u00e1p ng\u0103n c\u1ea5m. Th\u00e1ch \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p, l\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng lu\u1eadt ph\u00e1p.<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>\u00d0\u1ea1i T\u01b0\u1edbng Cao V\u0103n Vi\u00ean \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u1ee9ng m\u1ed9t c\u00e1ch tr\u1ea7m t\u0129nh \u201cch\u1ec9nh t\u1ec1\u201d h\u01a1n. \u00d4ng ch\u1ec9 m\u1edbi cho c\u00e1c c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi bi\u1ebft s\u1ef1 trong s\u1ea1ch c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u00e1ch th\u1ee9c ai c\u1ea3. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00ean b\u00e0n c\u00e3i l\u00e0 \u00d0\u1ea1i T\u01b0\u1edbng Vi\u00ean \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n xin t\u1eeb ch\u1ee9c, nh\u01b0ng nay th\u1ea5y b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, n\u00ean quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c n\u1eefa.<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>N\u00f3i chung, S\u1ee9c M\u1ea5y r\u1ea5t k\u00ednh tr\u1ecdng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng. V\u00ec n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, th\u00ec l\u1ea5y ai m\u00e0 cai tr\u1ecb su\u1ed1t b\u1ea3y n\u0103m qua. Ch\u00ednh v\u00ec k\u00ednh tr\u1ecdng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u00e0 S\u1ee9c M\u1ea5y ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o n\u00ean t\u1eeb ch\u1ee9c ngay \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tra. Ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ef1 trong s\u1ea1ch c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ecf, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00e1c t\u01b0\u1edbng trong s\u1ea1ch. M\u1ed9t l\u1ebd d\u1ec5 hi\u1ec3u, l\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng b\u1ecb t\u1ed1 \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f2i tr\u01b0ng b\u1eb1ng c\u1edb. Nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00e1c t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng t\u1eeb ch\u1ee9c, th\u00ec ngay c\u1ea3 \u201cn\u1ea1n nh\u00e2n\u201d c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, ai d\u00e1m t\u1ed1 c\u00e1o.<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed9t khi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f2n t\u1ea1i ch\u1ee9c, l\u1ea5y g\u00ec b\u1ea3o \u0111\u1ea3m cho nh\u1eefng nh\u00e2n ch\u1ee9ng trong v\u1ee5 t\u1ed1 c\u00e1o c\u00e1c t\u01b0\u1edbng? \u00d4ng Ch\u1ee9c, \u00f4ng S\u00e1ch, l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m, n\u00ean d\u00e1m s\u1eed d\u1ee5ng di\u1ec5n \u0111\u00e0n Qu\u1ed1c H\u1ed9i \u0111\u1ec3 t\u1ed1 c\u00e1o, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ea5p c\u1ed5 b\u00e9 mi\u1ec7ng, th\u00ec s\u1ef1 kh\u00f4n ngoan d\u1ea1y h\u1ecd ph\u1ea3i im l\u1eb7ng. \u1ede n\u01b0\u1edbc n\u00e0y thi\u1ebfu g\u00ec nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 d\u00e1m ra l\u00e0m nh\u00e2n ch\u1ee9ng, hay t\u1ed1 c\u00e1o m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5, c\u00e1ch ch\u1ee9c, hay b\u1ecf tr\u1ed1n.<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>N\u1ebfu c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u1eeb ch\u1ee9c, m\u00e0 cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111em l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ee9ng c\u1edb n\u00e0o \u0111\u1ec3 bu\u1ed9c t\u1ed9i, th\u00ec s\u1ef1 trong s\u1ea1ch c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u1ebd s\u00e1ng nh\u01b0 g\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3, d\u00f9 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng c\u00f3 l\u1ea9n tr\u00e1nh, d\u00e2n ch\u00fang c\u0169ng v\u00f5ng l\u1ecdng \u0111i m\u1eddi cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u00f4ng ra l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ea1i.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi gian kh\u1edfi s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed mi\u1ec1n Nam. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n hai n\u0103m sau, \u00f4ng Thi\u1ec7u l\u1ee3i d\u1ee5ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c H\u1ed9i \u1ee7y quy\u1ec1n, \u0111\u00e3 t\u1ef1 m\u00ecnh ra S\u1eafc Lu\u1eadt 007\/72, k\u00fd ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 8, 1972, h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ed1i \u0111a t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed. T\u01b0 nh\u00e2n mu\u1ed1n ra nh\u1eadt b\u00e1o, ph\u1ea3i k\u00fd qu\u1ef9 20 tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng 47 ng\u00e0n M\u1ef9 kim, ho\u1eb7c m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 ti\u1ec1n n\u00e0y, \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u00e1o \u0111\u1ecbnh k\u1ef3. Ti\u1ec1n k\u00fd qu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi v\u00e0o ng\u00e2n h\u00e0ng, coi nh\u01b0 ti\u1ec1n b\u1ea3o ch\u1ee9ng, b\u1ecb kh\u1ea5u tr\u1eeb \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 ti\u1ec1n ph\u1ea1t ho\u1eb7c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu b\u1ecb thua ki\u1ec7n. Khi \u0111\u00f3, nh\u00e0 b\u00e1o ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng th\u00eam ti\u1ec1n k\u00fd qu\u1ef9 cho \u0111\u1ee7 v\u1edbi m\u1ee9c quy \u0111\u1ecbnh t\u1ed1i thi\u1ec3u, n\u1ebfu kh\u00f4ng, b\u00e1o ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/Vitvlch_B45\/reportersbeggars.jpg\" rel=\"lightbox[5886]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-top-width: 0px; border-left-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-right-width: 0px\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/Vitvlch_B45\/reportersbeggars_thumb.jpg\" border=\"0\" alt=\"reporters beggars\" width=\"288\" height=\"184\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"font-size: x-small; font-family: Times New Roman;\"><em>10-10-1974, ng\u00e0y k\u00fd gi\u1ea3 \u0111i \u0103n m\u00e0y<\/em><\/span><\/p>\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 16 nh\u1eadt b\u00e1o v\u00e0 15 b\u00e1o \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng c\u1eeda. \u00d4ng Thi\u1ec7u ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a c\u1ed9ng s\u1ea3n. Nh\u01b0ng c\u1ed9ng s\u1ea3n n\u1eb1m v\u00f9ng nh\u01b0 Hu\u1ef3nh B\u00e1 Th\u00e0nh v\u1eabn c\u00f3 b\u00e1o \u0111\u1ec3 d\u1ee5ng v\u00f5. C\u00f2n nhi\u1ec1u k\u00fd gi\u1ea3 v\u1ed1n ch\u1ed1ng c\u1ed9ng, ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a Nghi\u1ec7p \u0111o\u00e0n K\u00fd gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 b\u1eaft tay v\u1edbi \u0111o\u00e0n vi\u00ean c\u1ee7a Nghi\u1ec7p \u0111o\u00e0n K\u00fd gi\u1ea3 Nam Vi\u1ec7t, v\u1ed1n c\u00f3 l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng thi\u00ean c\u1ed9ng, k\u00e9o nhau xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng trong ng\u00e0y \u201cK\u00fd gi\u1ea3 \u0111i \u0103n m\u00e0y\u201d, v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau ch\u00ednh l\u00e0 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i S\u1eafc Lu\u1eadt 007\/72.<\/p>\n<p>V\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y, b\u00e1o ch\u00ed S\u00e0ig\u00f2n c\u00f3 s\u1eafc th\u00e1i kh\u00e1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ebfp th\u00e0nh ba khuynh h\u01b0\u1edbng: V\u00e0i b\u00e1o nh\u01b0 t\u1edd Ti\u1ec1n Tuy\u1ebfn c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u1edf th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi \u00f4ng Thi\u1ec7u; t\u1edd D\u00e2n Ch\u1ee7 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7, l\u00e0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a \u00f4ng Thi\u1ec7u, \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean b\u00eanh \u00f4ng Thi\u1ec7u. V\u00e0i t\u1edd kh\u00e1c nh\u01b0 \u0110i\u1ec7n T\u00edn do nh\u00f3m d\u00e2n bi\u1ec3u th\u00e2n c\u1ed9ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng, t\u1edd B\u00ecnh Minh th\u00e2n v\u1edbi \u00f4ng D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh, ra m\u1eb7t \u0111\u1ed1i l\u1eadp, ch\u1ed1ng \u00f4ng Thi\u1ec7u d\u1eef d\u1ed9i. V\u00e0i t\u1edd c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed9c l\u1eadp, nh\u01b0 H\u00f2a B\u00ecnh, Ch\u00ednh Lu\u1eadn. V\u1ec1 sau, khi H\u00f2a B\u00ecnh \u0111\u00ecnh b\u1ea3n, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 Ch\u00ednh Lu\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111i v\u1edbi phe n\u00e0o.<\/p>\n<p>C\u00f3 l\u1ea7n, ch\u00ednh ch\u1ee7 nhi\u1ec7m Ch\u00ednh Lu\u1eadn l\u00e0 BS \u0110\u1eb7ng V\u0103n Sung \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u00e0i n\u00e0y r\u1eb1ng: M\u00ecnh ch\u1ed1ng \u00f4ng Thi\u1ec7u \u0111\u1ed9c t\u00e0i, r\u1ed3i l\u1ea1i c\u00fai \u0111\u1ea7u nghe l\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ea5y \u00f4ng H\u1ed9i Ch\u1ee7 B\u00e1o, hay m\u1ea5y c\u1eadu thu\u1ed9c T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean, th\u00ec v\u00f4 l\u00fd qu\u00e1. S\u1edf d\u0129 c\u00f3 chuy\u1ec7n n\u00e0y, v\u00ec trong m\u1ed9t v\u00e0i l\u1ea7n, H\u1ed9i Ch\u1ee7 B\u00e1o hay T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c b\u00e1o \u0111\u00ecnh b\u1ea3n m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i \u00f4ng Thi\u1ec7u, v\u00e0 h\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u00e3 nghe theo. Tr\u1eeb Ti\u1ec1n Tuy\u1ebfn v\u00e0 D\u00e2n Ch\u1ee7 v\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u00f4ng Thi\u1ec7u, v\u1edbi H\u00f2a B\u00ecnh, Ch\u00ednh Lu\u1eadn v\u00ec kh\u00f4ng mu\u1ed1n tu\u00e2n theo ch\u1ee7 b\u00e1o v\u00e0 sinh vi\u00ean.<\/p>\n<p>V\u00e0o d\u1ecbp nh\u00f3m ch\u1ed1ng tham nh\u0169ng do Linh M\u1ee5c Tr\u1ea7n H\u1eefu Thanh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ra tuy\u00ean c\u00e1o s\u1ed1 2, H\u1ed9i Ch\u1ee7 B\u00e1o v\u00e0 T\u1ed5ng H\u1ed9i Sinh Vi\u00ean y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c b\u00e1o \u0111\u0103ng nguy\u00ean v\u0103n. Ch\u00ednh quy\u1ec1n d\u1ecda tr\u01b0\u1edbc, b\u00e1o n\u00e0o \u0111\u0103ng s\u1ebd b\u1ecb t\u1ecbch thu, v\u00e0 truy t\u1ed1 ra t\u00f2a. Ch\u00ednh Lu\u1eadn trong th\u1ebf k\u1eb9t: N\u1ebfu \u0111\u0103ng nh\u01b0 c\u00e1c b\u00e1o kh\u00e1c, l\u00e0 ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Ch\u1ee7 B\u00e1o v\u00e0 Sinh Vi\u00ean. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u0103ng, s\u1ebd b\u1ecb coi l\u00e0 s\u1ee3 t\u1ecbch thu, v\u1ec1 phe v\u1edbi \u00f4ng Thi\u1ec7u \u0111\u1ec3 th\u1ee7 l\u1ee3i. \u00d4ng Sung quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn gi\u1ea3i ph\u00e1p: Kh\u00f4ng \u0111\u0103ng nguy\u00ean v\u0103n theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a ch\u1ee7 b\u00e1o v\u00e0 sinh vi\u00ean, nh\u01b0ng \u0111\u0103ng d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c b\u1ea3n tin; ph\u1ea3i vi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, v\u00e0 \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 b\u00e1o s\u1ebd b\u1ecb t\u1ecbch thu. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho ba ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Ph\u1ee5 t\u00e1 Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u0110\u1eadu Phi L\u1ee5c, nh\u00e0 vi\u1ebft b\u00ecnh lu\u1eadn H\u00e0 Minh L\u00fd, v\u00e0 c\u00e2y vi\u1ebft phi\u1ebfm lu\u1eadn C\u1ef1 M\u00f4n. K\u1ebft qu\u1ea3 x\u1ea9y ra \u0111\u00fang nh\u01b0 d\u1ef1 tr\u00f9. Ch\u00ednh Lu\u1eadn b\u1ecb t\u1ecbch thu gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c b\u00e1o kh\u00e1c. V\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u do ng\u1eabu nhi\u00ean, hay b\u1edfi m\u1ed9t s\u1ef1 huy\u1ec1n b\u00ed n\u00e0o \u0111\u00f3, trong d\u1ecbp b\u1eaft k\u00fd gi\u1ea3 v\u00e0 ch\u00ednh kh\u00e1ch \u0111\u1ee3t ch\u00f3t sau ng\u00e0y th\u1ea5t th\u1ee7 Ban M\u00ea Thu\u1ed9t, c\u1ea3 ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft.<\/p>\n<p>N\u00f3i \u0111\u1ebfn v\u1ee5 m\u1ea5t Ban M\u00ea Thu\u1ed9t, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf qua c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a k\u00fd gi\u1ea3 Paul Leandri. Tu\u1ea7n b\u00e1o TIME s\u1ed1 \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng 3, 1975 vi\u1ebft:<\/p>\n<blockquote><p><em>Th\u00e1ng r\u1ed3i, Thi\u1ec7u b\u1ecf t\u00f9 19 nh\u00e0 b\u00e1o v\u00e0 \u0111\u00f3ng c\u1eeda 5 b\u00e1o \u0111\u1ed1i l\u1eadp; v\u1ee5 \u0111\u00e0n \u00e1p n\u00e0y c\u00f3 v\u1ebb l\u00e0m y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c phong tr\u00e0o \u0111\u1ed1i l\u1eadp. S\u1ef1 gia t\u0103ng th\u00f9 \u0111\u1ecbch c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u00f4ng ta \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a t\u1edbi th\u1ea3m c\u1ea3nh v\u00e0o tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc khi c\u1ea3nh s\u00e1t S\u00e0ig\u00f2n ra l\u1ec7nh cho k\u00fd gi\u1ea3 c\u1ee7a Agence France-Presse l\u00e0 Paul Leandri ph\u1ea3i t\u1edbi T\u1ed5ng Nha C\u1ea3nh S\u00e1t \u0111\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 m\u1ed9t b\u1ea3n tin. Leandri \u0111\u00e3 c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i cu\u1ed9c th\u1ea9m v\u1ea5n, toan l\u00e1i xe b\u1ecf \u0111i, v\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft.<\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>S\u00e1ng 10 th\u00e1ng 3, 1975, theo tin ch\u00ednh th\u1ee9c, c\u0169ng nh\u01b0 tin c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e3ng th\u00f4ng t\u1ea5n kh\u00e1c, qu\u00e2n ch\u00ednh quy C\u1ed9ng s\u1ea3n c\u00f3 xe t\u0103ng y\u1ec3m tr\u1ee3 \u0111\u00e3 t\u1ea5n c\u00f4ng Ban M\u00ea Thu\u1ed9t v\u00e0o \u0111\u00eam h\u00f4m tr\u1ee9\u01a1c. Nh\u01b0ng Paul Leandri c\u1ee7a AFP l\u1ea1i loan tin r\u1eb1ng: &#8220;L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5n c\u00f4ng Ban M\u00ea Thu\u1ed9t l\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n qu\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ch\u00ednh quy B\u1eafc Vi\u1ec7t&#8221;. S\u00e1ng ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 3, T\u1ed5ng Nha C\u1ea3nh S\u00e1t c\u1eed ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi v\u0103n ph\u00f2ng AFP n\u00f3i truy\u1ec7n v\u1edbi Leandri, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft \u00f4ng ta l\u1ea5y tin \u1edf \u0111\u00e2u. Cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3. Leandri \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi t\u1edbi tr\u00ecnh di\u1ec7n t\u1ea1i T\u1ed5ng Nha \u0111\u1ec3 th\u1ea3o lu\u1eadn ti\u1ebfp. M\u00e3i g\u1ea7n t\u1ed1i, Leandri m\u1edbi t\u1edbi T\u1ed5ng Nha. Sau n\u00e0y, m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u00fay C\u1ea3nh S\u00e1t cho ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft hay l\u00e0 Paul Leandri \u0111\u1ebfn v\u00e0o l\u00fac m\u1ea5y x\u1ebfp l\u1edbn \u0111i \u0111\u00e1nh qu\u1ea7n v\u1ee3t, n\u00ean ph\u1ea3i ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i. V\u1ed1n s\u1eb5n \u00e1c c\u1ea3m, l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u1ee3i l\u00e2u, Leandri n\u1ed5i gi\u1eadn, to ti\u1ebfng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, v\u00e0 l\u00ean xe ph\u00f3ng \u0111i. C\u1ea3nh s\u00e1t gi\u1eef c\u1eeda h\u00f4 \u0111\u1ee9ng l\u1ea1i, c\u1ee9 \u0111i, n\u00ean b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft. Paul Leandri ch\u1ebft khi m\u1edbi 37 tu\u1ed5i, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i v\u1ee3 tr\u1ebb m\u1edbi mang b\u1ea7u 4 th\u00e1ng.<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p>B\u00e1o ch\u00ed t\u1ea1i mi\u1ec1n B\u1eafc VN tr\u01b0\u1edbc 1975, v\u00e0 tr\u00ean c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc t\u1eeb sau 30-4-75, c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1eb7c d\u1ea7u c\u00f3 thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 lu\u1eadt ph\u00e1p quy \u0111\u1ecbnh sinh ho\u1ea1t b\u00e1o ch\u00ed. \u0110\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft xin ghi l\u1ea1i sau \u0111\u00e2y \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a c\u1ed1 c\u1ef1u Linh m\u1ee5c Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Lan, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft t\u1edbi, c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau 1975.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a \u00f4ng Tr\u1ea7n B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng: <em>&#8220;T\u00f4i hi\u1ec3u b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a ta c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ea1n ch\u1ebf c\u00f3 khi t\u1eeb ch\u00ednh s\u00e1ch qu\u1ea3n l\u00fd Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c t\u1eeb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ee5 th\u1ec3 t\u1eebng l\u00fac c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc,&#8221; <\/em>\u00d4ng Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Lan vi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1998:<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e8n \u0111\u00e9t \u01a1i! 1998-1954, tr\u00f2m tr\u00e8m n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7, nh\u1ea5t l\u00e0 t\u1eeb 30.4.1975, to\u00e0n th\u1eafng v\u00e0 &#8220;v\u0129nh vi\u1ec5n ho\u00e0 b\u00ecnh, kh\u00f4ng th\u1eb1ng n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m \u0111\u1ed9ng t\u1edbi l\u00f4ng ch\u00e2n c\u1ee7a ta&#8221; n\u1eefa, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n S\u00e0i G\u00f2n t\u1eebng nghe c\u00e1c \u00f4ng Ho\u00e0ng T\u00f9ng l\u1edbn b\u00e9 tuy\u00ean b\u1ed1. 1998-1975, 23 n\u0103m l\u00e0 t\u00e1m ng\u00e0n b\u1ed1n tr\u0103m ng\u00e0y, tr\u00ean 20 v\u1ea1n gi\u1edd, l\u00e0 bao nhi\u00eau &#8220;t\u1eebng l\u00fac&#8221; r\u1ed3i? Ru ng\u1ee7, v\u1ed7 v\u1ec1 &#8220;h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111\u00e3&#8221; hay tr\u1ea5n \u00e1p, d\u1ecda d\u1eabm &#8220;h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea5y&#8221;, ho\u1eb7c v\u1eeba c\u1ee7 c\u00e0 r\u1ed1t kia v\u1eeba c\u00e2y g\u1eady n\u00e0y, l\u00e0 l\u1ed1i n\u00f3i\u2026 truy\u1ec1n ki\u1ebfp c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i x\u01b0a nay tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. V\u00e0 ri\u00eang \u1edf Vi\u1ec7t Nam, h\u00ecnh nh\u01b0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u \u0111\u00e3 n\u00f3i y nh\u01b0 th\u1ebf, \u00f4ng Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m \u0111\u00e3 n\u00f3i y nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ec9 kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u &#8220;t\u1eebng l\u00fac&#8221; \u0111\u1ec3 b\u1eaft nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i l\u00e2u b\u1eb1ng b\u00e2y gi\u1edd th\u00f4i (1954-1963, r\u1ed3i 1967-1975). \u1ede Vi\u1ec7t Nam nhi\u1ec1u &#8220;t\u1eebng l\u00fac&#8221; h\u01a1n th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1edf lui l\u1ea1i t\u1edbi t\u1eadn th\u1eddi c\u00e1c \u00f4ng T\u00e2y c\u01a1. Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ch\u1ec9 &#8220;b\u1ea3o h\u1ed9&#8221; th\u00f4i, sau n\u00e0y &#8220;Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t \u0111\u1ec1 hu\u1ec1&#8221; th\u1eddi c\u1ee5 Phan Chu Trinh r\u1ed3i Ph\u00e1p v\u1edbi Ch\u00ednh ph\u1ee7 B\u00ecnh d\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u00e3 thi\u1ebfu nh\u1eefng h\u1ee9a v\u1edbi h\u1eb9n. Ch\u01b0a k\u1ec3 l\u00e0 c\u1ee9 h\u1ecfi nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ea1i l\u00e3o \u0111\u1ea3ng vi\u00ean nh\u01b0 c\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ea5n xem ph\u1ea3i ch\u0103ng nh\u1eefng n\u0103m 30, gi\u1eefa S\u00e0i G\u00f2n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba n\u00e0y, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ea5n \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i, \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u00e1o h\u01a1n l\u00e0 n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 sau, gi\u1eefa Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh?<\/p>\n<p>\u201cD\u0129 nhi\u00ean, \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n h\u1ed9 cho t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi ta tr\u00e1nh n\u00f3i: th\u00ec th\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng th\u1ebf th\u00f4i, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i d\u1ec5 ngu\u1ef5 bi\u1ec7n: \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ebf th\u00f4i. \u1ede \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ki\u1ec3m duy\u1ec7t, c\u00e1c t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp t\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t. Nh\u01b0ng t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp \u1edf \u0111\u00e2u m\u00e0 ch\u1eb3ng s\u00e0ng l\u1ecdc b\u00e0i v\u1edf, ki\u1ec3m duy\u1ec7t cho h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a t\u1eadp \u0111o\u00e0n l\u00e0m ch\u1ee7 t\u1edd b\u00e1o hay v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i m\u00e0 t\u1edd b\u00e1o \u0111\u1ea1i di\u1ec7n. L\u1eadp lu\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 th\u00eam: kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat n\u00e0o m\u00e0 ch\u1eb3ng &#8220;t\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t&#8221;, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ee9a con n\u00edt bi\u1ebft coi l\u1ea1i v\u00e0 s\u1eeda b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc khi n\u1ed9p cho th\u00e0y c\u00f4 ch\u1ea5m c\u0169ng l\u00e0 &#8220;t\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t&#8221; r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 l\u1edd \u0111i c\u1ed1t l\u00f5i c\u1ee7a v\u1ea5n \u0111\u1ec1: C\u00f3 t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed l\u00e0 khi b\u00e1o ch\u00ed kh\u00f4ng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o, khi \u0111\u1eb1ng sau c\u00e1c t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c t\u00e0i ch\u00ednh duy nh\u1ea5t v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t quy\u1ec1n l\u1ef1c ch\u00ednh tr\u1ecb duy nh\u1ea5t, to\u00e0n tr\u1ecb v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf. Ch\u1ec9 trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i, ki\u1ec3m duy\u1ec7t tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay ki\u1ec3m duy\u1ec7t gi\u00e1n ti\u1ebfp th\u00ec c\u0169ng v\u1eady th\u00f4i. M\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ecb m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb v\u00ec l\u00fd do ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec \u0111\u1ed1 m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng tr\u00ean m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o kh\u00e1c. Tr\u1eeb phi may m\u1eafn g\u1eb7p l\u00fac t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp&#8230; ng\u1ee7 g\u1eadt. C\u00f3 khi ki\u1ec3m duy\u1ec7t gi\u00e1n ti\u1ebfp c\u00f2n g\u1eaft gao h\u01a1n v\u00ec c\u00e1c t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp v\u1eeba kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n h\u1ea1n b\u1eb1ng m\u1ed9t b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng v\u0103n ho\u00e1 th\u00f4ng tin, v\u1eeba kh\u00f3 tr\u00e1nh n\u1ed7i s\u1ee3 b\u1ecb ho\u1ea1nh ho\u1eb9, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. G\u01b0\u01a1ng nh\u1eefng Nguy\u00ean Ng\u1ecdc, tu\u1ea7n b\u00e1o V\u0103n ngh\u1ec7, T\u00f4 Ho\u00e0, b\u00e1o S\u00e0i G\u00f2n Gi\u1ea3i ph\u00f3ng, Kim H\u1ea1nh, b\u00e1o Tu\u1ed5i tr\u1ebb, Th\u1ebf Thanh, b\u00e1o Ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f2n s\u1edd s\u1edd ra \u0111\u00f3. Kh\u00f4ng ph\u00e0i v\u00f4 c\u1edb m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi d\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111a nguy\u00ean ch\u00ednh tr\u1ecb\u201d (Talawas 3-4-2007, \u0111\u0103ng l\u1ea1i t\u1eeb <em>\u201cTin Nh\u00e0\u201d <\/em>Th\u00e1ng 7, 1998)<\/p>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<p>\u0110\u1ecdc b\u00e0i tham lu\u1eadn tr\u00ean website c\u1ee7a H\u1ed9i Nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi \u0111\u00e2y v\u1ec1 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ea5m l\u01b0u h\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch vi\u1ebft v\u1ec1 Tr\u1ecbnh C\u00f4ng S\u01a1n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft nh\u1edb \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n x\u01b0a:<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 6, 1919, qua v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi phe th\u1eafng tr\u1eadn \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t Th\u1ebf chi\u1ebfn h\u1ecdp t\u1ea1i Versailles, Nguy\u1ec5n \u00c1i Qu\u1ed1c, t\u1ee9c H\u1ed3 Ch\u00ed Minh sau n\u00e0y, \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n H\u1ed9i Ng\u01b0\u1eddi An nam Y\u00eau N\u01b0\u1edbc, \u0111\u00f2i ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p c\u00f4ng nh\u1eadn t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed. \u00d4ng \u0111\u00f2i t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed, m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u00f2i \u0111\u1ed9c l\u1eadp; c\u00f3 l\u1ebd, v\u00ec t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed quan trong h\u01a1n \u0111\u1ed9c l\u1eadp. B\u00e2y gi\u1edd, \u0111\u00fang 90 n\u0103m sau, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111i, \u0110\u1ea3ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u00c1i Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n cai tr\u1ecb tr\u00ean 60 n\u0103m, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed. V\u00e0 \u201cTr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129\u201d l\u00e0 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1ecbch thu s\u00e1ch vi\u1ebft sai \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>*<span style=\"font-size: x-small; font-family: Times New Roman;\"><em>Hi\u1ec7n Hoa K\u1ef3 c\u00f3 \u1ee6y Ban Th\u00f4ng Tin Li\u00ean Bang (Federal Communications Commission, g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 FCC)&#8211;m\u1ed9t c\u1ee5c \u0111\u1ed9c l\u1eadp d\u01b0\u1edbi ng\u00e0nh H\u00e0nh Ph\u00e1p&#8211;v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m quy \u0111\u1ecbnh\/\u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng truy\u1ec1n th\u00f4ng li\u00ean bang v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf qua nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c nh\u01b0 radio, truy\u1ec1n h\u00ecnh, \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i, d\u00e2y c\u00e1p v\u00e0 v\u1ec7 tinh. <\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i chuy\u00ean ch\u1ebf v\u00e0 t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7. M\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e1ch \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u00f9ng ngay t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111o. Theo \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i: \u0110\u1ed9c t\u00e0i l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 trong \u0111\u00f3 ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf v\u1ec1 th\u00f4ng tin \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ed1i \u0111a v\u1ec1 th\u00f4ng tin \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n.<\/p>\n","protected":false},"author":1199,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,30,187,138,181],"tags":[],"class_list":["post-5886","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-chuyen-de","category-chuyen-de-kiem-duyet-van-hoa-nghe-thuat","category-tieu-luan","category-tu-lieu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5886","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1199"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5886"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5886\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52462,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5886\/revisions\/52462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}