{"id":4893,"date":"2009-03-25T00:05:00","date_gmt":"2009-03-25T00:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/4893"},"modified":"2022-02-23T10:31:12","modified_gmt":"2022-02-23T10:31:12","slug":"noi-ban-khoan-cua-nguyen-mong-giac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/4893\/noi-ban-khoan-cua-nguyen-mong-giac","title":{"rendered":"N\u1ed7i B\u0103n Kho\u0103n C\u1ee7a Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi&aacute;c (*)"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p>(\u0110\u1ecdc T\u1eadp Truy\u1ec7n <i>Ng\u1ef1a N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon<\/i>)<\/p>\n<p><b>B\u00f9i V\u0129nh Ph\u00fac<\/b><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p>T\u00f4i nh\u1edb trong b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n nh\u1eadn gi\u1ea3i Nobel n\u0103m 1950, v\u0103n h\u00e0o William Faulkner c\u1ee7a M\u1ef9 \u0111\u00e3 n\u00f3i:<\/p>\n<p><i>\u201cT\u00f4i tin t\u01b0\u1edfng l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ec9 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng c\u00f2n, m\u00e0 n\u00f3 c\u00f2n th\u1eafng c\u1ea3 \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a n\u00f3. Con ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t t\u1eed kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ch\u1ed7 n\u00f3 l\u00e0 lo\u00e0i v\u1eadt duy nh\u1ea5t trong c\u00e1c t\u1ea1o v\u1eadt c\u1ea5t l\u00ean ti\u1ebfng n\u00f3i kh\u00f4ng m\u1ec7t m\u1ecfi v\u1ec1 th\u00e2n ph\u1eadn c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, nh\u01b0ng \u1edf ch\u1ed7 n\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ea7n kh\u00ed, m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng tr\u1eafc \u1ea9n v\u00e0 hi sinh v\u00e0 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng. Nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 hay nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 ph\u1ea3i vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y. Tr\u1ecdng tr\u00e1ch c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e0 ph\u1ea3i gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng c\u00f2n b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e2ng cao t\u00e2m h\u1ed3n con ng\u01b0\u1eddi, b\u1eb1ng c\u00e1ch nh\u1eafc nh\u1edf con ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m v\u00e0 danh d\u1ef1 v\u00e0 hy v\u1ecdng v\u00e0 ki\u00eau h\u00e3nh v\u00e0 b\u00e1c \u00e1i v\u00e0 t\u1eeb bi v\u00e0 hi sinh \u0111\u00e3 l\u00e0 vinh quang huy ho\u00e0ng c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9 n\u00f3.\u201d<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e0 v\u0103n, nh\u01b0 th\u1ebf, trong b\u1ea5t c\u1ee9 ho\u00e0n c\u1ea3nh n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 tr\u1ecdng tr\u00e1ch ph\u1ea3i nh\u1eadn l\u00e3nh v\u00e0 chu to\u00e0n s\u1ee9 m\u1ec7nh thi\u00eang li\u00eang cao qu\u00ed n\u00e0y. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam l\u01b0u vong, ngo\u00e0i nhi\u1ec7m v\u1ee5 gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi\u2014\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam\u2014ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng c\u00f2n, ngo\u00e0i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nh\u1eafc nh\u1edf con ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m v\u00e0 danh d\u1ef1 v\u00e0 b\u00e1c \u00e1i v\u00e0 hi sinh \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m s\u00e1ng soi chi\u1ebfu v\u00f3c d\u00e1ng n\u00f3, nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n ph\u1ea3i nh\u1eafc nh\u1edf con ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 t\u00ednh nh\u00e2n b\u1ea3n m\u00e0 nhi\u1ec1u khi n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u1ea5t, v\u1ec1 s\u1ee9c s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng m\u00e3nh li\u1ec7t \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 v\u01b0\u01a1n t\u1edbi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0 v\u1ec1 s\u1ef1 hi sinh c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam trong c\u1ed1 g\u1eafng m\u1edf m\u1eaft nh\u00e2n lo\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec3m h\u1ecda c\u1ed9ng s\u1ea3n. Nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam l\u01b0u vong \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam c\u00f3 m\u1eb7t trong h\u00e0ng ng\u0169 \u1ea5y m\u00e0 t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn trong b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c.<\/p>\n<p>S\u1ef1 g\u00f3p m\u1eb7t c\u1ee7a Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c trong sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t n\u0103m qua, v\u00ec sau bi\u1ebfn c\u1ed1 1975, ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i qu\u00ea nh\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i nh\u00ecn ng\u1eafm v\u00e0 suy g\u1eabm v\u1ec1 nh\u1eefng c\u1ea3nh tang th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, c\u1ee7a nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1eddi c\u01a1 c\u1ef1c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u1ea3 nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng, b\u1ecb b\u00f3p ngh\u1eb9t v\u00e0 d\u00e0y v\u00f2 d\u01b0\u1edbi \u00e1o m\u00e0u ch\u1ee7 ngh\u0129a. \u00d4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00f9 ra kh\u00e1m l\u1eafm b\u1eadn, v\u00ec nh\u1eefng t\u1ed9i l\u1ed7i m\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eafc ph\u1ea3i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e2y, nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ecdc sinh sinh vi\u00ean tr\u1ebb, ch\u1ec9 c\u00f3 d\u1ecbp bi\u1ebft Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c trong th\u1eddi gian v\u1eeba qua (**) khi \u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u1eefng t\u1ea1p ch\u00ed nh\u01b0 <i>V\u0103n, \u0110\u1ea5t M\u1edbi, Nh\u00e2n V\u0103n<\/i>, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf <i>\u0110\u1ed3ng Nai<\/i> tr\u00ean trang \u201c<i>V\u0103n Ngh\u1ec7\u201d<\/i> do \u00f4ng coi s\u00f3c, nh\u01b0ng Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 g\u00f3p ph\u1ea7n trong sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u1edf Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 70 v\u00e0 th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft cho t\u1ea1p ch\u00ed B\u00e1ch Khoa.<\/p>\n<p>T\u1eeb 1972 \u0111\u1ebfn 1974, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00e1c ph\u1ea9m, trong \u0111\u00f3 cu\u1ed1n <i>\u0110\u01b0\u1eddng M\u1ed9t Chi\u1ec1u<\/i> \u0111\u00e3 vinh d\u1ef1 \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a trung t\u00e2m V\u0103n B\u00fat Vi\u1ec7t Nam n\u0103m 1974.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i chuy\u1ec7n Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n, v\u1edbi m\u1ed9t b\u1ea3n ch\u1ea5t tr\u1ea7m t\u0129nh, v\u1edbi nh\u1eefng suy ngh\u0129 l\u1eafng v\u00e0o chi\u1ec1u s\u00e2u, cu\u1ed9n v\u00e0o b\u00ean trong, con ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u0103n \u1ea5y, trong nh\u1eefng c\u1ea3nh s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u1edf Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn, suy ngh\u0129 v\u00e0 th\u1ea9m th\u1ea5u nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m \u0111au th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi. Nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 suy t\u01b0 \u1ea5y l\u1eafng d\u1ea7n, l\u1eadm d\u1ea7n v\u00e0o b\u00ean trong, v\u00e0 t\u1ee5 l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t kh\u1ed1i ch\u1ea5t ng\u1ea5t x\u00f3t xa. Nh\u01b0 vi\u00ean ng\u1ecdc trai c\u1ee9 c\u1ee9a m\u00e3i v\u00e0o th\u00e2n m\u00ecnh con s\u00f2. R\u1ed3i con s\u00f2 m\u1ed9t ng\u00e0y kia theo s\u00f3ng tr\u00f9ng kh\u01a1i t\u1ea5p tho\u00e1t ra b\u1ec3 c\u1ea3, gi\u1ea1t v\u00e0o Kuku v\u00e0 Galang, Indonesia. \u1ede \u0111\u00f3, v\u1edbi tr\u1eddi m\u00e2y s\u00f3ng n\u01b0\u1edbc t\u1ef1 do, con s\u00f2 l\u1ea1i l\u00e0m l\u00f3ng l\u00e1nh th\u00eam vi\u00ean ng\u1ecdc trai c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m d\u1eadp v\u00f9i \u1edf \u0111\u1ea3o, nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 suy t\u01b0 c\u1ee9a c\u1eaft m\u00e3i v\u00e0o nh\u1eefng thao th\u1ee9c. V\u00e0 vi\u00ean ng\u1ecdc \u0111\u1eb9p l\u00ean, l\u1edbn d\u1ea7n. Khi qua \u0111\u1ebfn M\u1ef9, sau m\u1ed9t th\u1eddi gian chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ef9 c\u00e0ng, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f9ng ch\u00fang ta t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng, v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m t\u00ecnh thi\u1ebft tha v\u00e0 v\u1edbi m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ea9n tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>T\u1eadp truy\u1ec7n <i>Ng\u1ef1a N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon<\/i> l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn. Ch\u1ec9 x\u00e9t ph\u1ea7n k\u1ef9 thu\u1eadt, ta c\u0169ng nh\u1eadn th\u1ea5y t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ee9c c\u1ea9n tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c gi\u1edbi thi\u1ec7u t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi \u0111\u1ed9c gi\u1ea3. Hai tr\u0103m trang ch\u1eef in th\u1eadt \u0111\u1eb9p v\u00e0 s\u1ea1ch. Ch\u1eef Vi\u1ec7t Nam, b\u1ecf d\u1ea5u b\u1eb1ng m\u00e1y c\u1ea9n th\u1eadn. (***) C\u00e1c trang s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c <i>mise<\/i> s\u1ea1ch v\u00e0 s\u00e1ng. B\u00eca gi\u1ea3n d\u1ecb, \u1ea9n ch\u1ee9a s\u1ef1 m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ea9n tr\u1ecdng c\u1ed1 h\u1eefu c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3.<\/p>\n<p>S\u1ef1 c\u1ea9n tr\u1ecdng v\u00e0 m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n \u00e1nh r\u00f5 r\u1ec7t n\u01a1i m\u1ed7i d\u00f2ng ch\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 v\u0103n vi\u1ebft ra, c\u0169ng nh\u01b0 n\u01a1i m\u1ed7i n\u1ebfp g\u1ea5p suy t\u01b0 c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3. C\u00e1c truy\u1ec7n ng\u1eafn trong t\u1eadp <i>Ng\u1ef1a<\/i> <i>N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon<\/i> \u0111\u1ec1u to\u00e1t ra c\u00e1i phong \u0111\u1ed9 tr\u1ea7m t\u01b0, dung d\u1ecb v\u00e0 c\u1ea9n tr\u1ecdng \u1ea5y, m\u1eb7c d\u00f9 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n, c\u00e1i phong \u0111\u1ed9 kia \u0111\u00e3 nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho s\u1ef1 h\u00f3m h\u1ec9nh c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t b\u1ec1 ngo\u00e0i c\u00f3 v\u1ebb ngh\u1ecbch ng\u1ee3m nh\u01b0ng th\u1ef1c ch\u1ea5t l\u1ea1i r\u1ea5t th\u00e2m th\u00fay.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc nh\u00ecn th\u1ea5y r\u00f5, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3, y\u00eau Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng thi\u1ebft tha, nh\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ea7y t\u00ednh l\u00e2n \u00e1i trong nh\u1eefng c\u00e2u v\u0103n v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 trong truy\u1ec7n ng\u1eafn <i>B\u1ea7u \u01a0i Th\u01b0\u01a1ng L\u1ea5y B\u00ed C\u00f9ng.<\/i> C\u00e2u n\u00f3i gi\u1eadn d\u1eef c\u1ee7a g\u00e3 v\u1ec7 binh Vi\u1ec7t c\u1ed9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh\u2014l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111ang b\u1ecb giam trong tr\u1ea1i t\u00f9 c\u1ea3i t\u1ea1o t\u1ea1i Gia Rai\u2014\u0111\u00e3 cho th\u1ea5y n\u1ed7i x\u00f3t xa c\u1ee7a th\u00e2n ph\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n:<\/p>\n<p><i>&#8211; &#8230; C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u00f2i g\u00ec n\u1eefa? Ch\u1ed3ng con c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi mang t\u1ed9i v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1eadp c\u1ea3i t\u1ea1o nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1. C\u00f2n t\u00f4i \u0111\u00e2y n\u00e0y, nh\u1eadp ng\u0169 t\u1eeb 1965, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng cho \u0111\u1ebfn l\u00fac v\u1ec1 \u1edf c\u00e1i x\u00f3 r\u1eebng n\u00e0y, bi\u1ebft bao gi\u1edd t\u00f4i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1? Ch\u1ed3ng con c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf gi\u1ecf n\u00e0y gi\u1ecf n\u1ecd. C\u00f2n t\u00f4i \u0111\u00e2y, v\u1ee3 con kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n g\u1eedi cho l\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1i k\u1eb9o. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 d\u01b0 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 mua v\u00e9 xe l\u1eeda l\u00ean \u0111\u00e2y th\u0103m nu\u00f4i. V\u1ee3 t\u00f4i bi\u1ebft t\u00f4i \u1edf \u0111\u00e2y t\u1eeb h\u01a1n hai n\u0103m nay, ch\u01b0a th\u1ea5y m\u1eb7t t\u00f4i g\u1ea7n b\u1ea3y n\u0103m r\u1ed3i m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n mua l\u1ea5y c\u00e1i v\u00e9 xe h\u1ea1ng ch\u00f3t! C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u0111\u00f2i g\u00ec n\u1eefa!<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>C\u00e2u n\u00f3i\u2014nh\u01b0 m\u1ed9t ti\u1ebfng kh\u00f3c, m\u1ed9t n\u1ed7i cay \u0111\u1eafng b\u1ecb ng\u0103n l\u1ea1i kh\u00f4ng cho ch\u1ea3y tr\u00e0n ra\u2014c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n gi\u00e1o \u0111\u00e3 b\u1ed9c l\u1ed9 th\u1eadt r\u00f5 n\u00e9t b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ecf. Nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u gu\u1ed3ng m\u00e1y, nh\u1eefng k\u1ebb \u0103n tr\u00ean ng\u1ed3i tr\u1ed1c, \u0111\u00e3 d\u00f9ng nh\u1eefng danh t\u1eeb cao \u0111\u1eb9p nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 \u1ea3o t\u01b0\u1edfng, m\u1ed9t th\u1ee9 b\u00e1nh v\u1ebd, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00f2ng tin, l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 v\u00e0 \u0111\u1ea9y h\u1ecd v\u00e0o nh\u1eefng phi\u00eau l\u01b0u kh\u00f4ng t\u01b0\u1edfng, nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u bao-g\u1ea5m-b\u1ecdc-nhung ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. C\u0169ng th\u1ebf, d\u00f9ng chuy\u00ean ch\u00ednh v\u00f4 s\u1ea3n, h\u1ecd \u0111\u00e3 k\u00ecm k\u1eb9p v\u00e0 \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0o nh\u1eefng c\u1ea3nh ng\u1ed9 cay \u0111\u1eafng v\u00e0 kh\u1ed5 \u0111au kh\u00f4ng c\u00f9ng: k\u1ebb \u1edf trong v\u00f2ng b\u1ecb qu\u1ea3n th\u00fac nh\u01b0 con th\u00fa; c\u00f2n k\u1ebb \u1edf v\u00f2ng ngo\u00e0i\u2014\u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh coi gi\u1eef nh\u1eefng con th\u00fa\u2014th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng con th\u00fa kh\u00e1c, c\u0169ng b\u1ecb xoi m\u00f3c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n b\u1edfi \u0110\u1ea3ng v\u00e0 Nh\u00e0 N\u01b0\u1edbc. D\u00f9 sao, k\u1ebb \u1edf trong v\u00f2ng v\u00e0 k\u1ebb \u1edf ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng suy ngh\u0129 th\u1eadt s\u1ef1 con ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd \u0111\u1ec1u \u00fd th\u1ee9c r\u00f5 v\u1ec1 ho\u00e0n c\u1ea3nh s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u00ecnh. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110\u1ea3ng l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c. \u0110\u1ea3ng \u1edf ngo\u00e0i nh\u1eefng s\u1ef1 suy ngh\u0129 nh\u00e2n b\u1ea3n kia, v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi m\u00e1y kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e2n t\u00ednh v\u00e0 tr\u00e1i tim. M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 h\u1ee7y di\u1ec7t con ng\u01b0\u1eddi. Con ng\u01b0\u1eddi, theo h\u01b0\u1edbng \u0111i v\u00e0 theo suy ngh\u0129 c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng, s\u1ebd ph\u1ea3i b\u1ecb b\u00f3p b\u1eb9p v\u00e0 d\u00e1t m\u1ecfng th\u00e0nh nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea5t-m\u1eabu-nh\u1ea5t-b\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 sai khi\u1ebfn. \u0110\u1ea3ng c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y hay kh\u00f4ng l\u00e0 do quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang b\u1ecb giam gi\u1eef trong v\u00f2ng trong v\u00f2ng ngo\u00e0i, t\u1ea7ng \u0111\u1ea7u t\u1ea7ng cu\u1ed1i \u0111\u1ecba ng\u1ee5c kia. V\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 do quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a ch\u00fang ta, nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00edt th\u1edf b\u1ea7u kh\u00ed t\u1ef1 do n\u01a1i th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00f4ng c\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 binh v\u1ec1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng kh\u00f4ng ng\u00e0y mai c\u1ee7a anh ta, ch\u00fang ta th\u1ea5y ch\u00e1y l\u00ean \u00e1nh l\u1eeda nh\u00e2n b\u1ea3n trong \u0111\u00f3, v\u00e0 ch\u00fang ta x\u00f3t xa cho th\u00e2n ph\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi trong b\u00e0n tay ch\u1ebf \u0111\u1ed9. C\u0169ng trong truy\u1ec7n ng\u1eafn n\u00e0y, h\u00ecnh \u1ea3nh hai con ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed9t l\u00e0 t\u00f9 nh\u00e2n, m\u1ed9t l\u00e0 canh t\u00f9, \u0111i b\u1ebb tr\u1ed9m b\u1eafp \u0111\u1ec3 \u0103n cho \u0111\u1ee1 \u0111\u00f3i trong \u0111\u00eam r\u1eebng gi\u00f3 h\u00fa \u1edf Gia Rai th\u1eadt l\u00e0 t\u1ed9i nghi\u1ec7p. M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, t\u00ednh nh\u00e2n b\u1ea3n l\u1ea1i s\u00e1ng l\u00ean n\u01a1i nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. H\u1ecd kh\u00e1m ph\u00e1 ra nhau trong n\u1ed7i b\u1ebd b\u00e0ng c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9. R\u1ed3i th\u00f4ng c\u1ea3m nhau, h\u1ecd ng\u1ed3i t\u00e2m s\u1ef1 b\u00ean ng\u1ecdn l\u1eeda r\u1eebng. Thi\u1ebft tha. T\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ef1c l\u00ean. T\u1ef1a \u0111\u1ec1 <i>B\u1ea7u \u01a0i Th\u01b0\u01a1ng<\/i> <i>L\u1ea5y B\u00ed C\u00f9ng<\/i> th\u1eadt c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a trong h\u00ecnh \u1ea3nh chia s\u1ebb n\u00e0y, c\u0169ng nh\u01b0 trong m\u1eaft nh\u00ecn nh\u00e2n \u00e1i c\u1ee7a ta v\u1ec1 c\u00e1i th\u1ebf s\u1ed1ng t\u00e0n \u00faa c\u1ee7a anh v\u1ec7 binh kia.<\/p>\n<p>C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng s\u1ef1 h\u00f3m h\u1ec9nh c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 n\u1eb1m trong \u0111o\u1ea1n k\u1ebft. Sau khi \u0111\u00e3 cho ta th\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a c\u00e2u chuy\u1ec7n, l\u1ea1i \u0111\u1ea9y ta ch\u1ea1m m\u1eb7t v\u00e0o n\u1ed7i tr\u1edb tr\u00eau khi anh v\u1ec7 binh Vi\u1ec7t c\u1ed9ng v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, v\u1ee3 anh \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con nh\u1ecf. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i con c\u1ee7a anh. Th\u1ea5y anh v\u1ec1, ch\u1ecb v\u1ee3 \u0111\u00e3 h\u00e1t ru \u0111\u1ee9a b\u00e9 m\u1ed9t c\u00e1ch l\u01a1 l\u1eedng b\u1eb1ng c\u00e2u ca dao quen thu\u1ed9c:<\/p>\n<p><i>B\u1ea7u \u01a1i th\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y b\u00ed c\u00f9ng<\/i><\/p>\n<p><i>Tuy r\u1eb1ng kh\u00e1c gi\u1ed1ng nh\u01b0ng chung m\u1ed9t gi\u00e0n.<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>Trong nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a t\u00f4i, v\u1ec1 m\u1eb7t b\u1ed1 c\u1ee5c, s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y c\u0169ng nh\u01b0 \u0111o\u1ea1n k\u1ebft c\u1ee7a truy\u1ec7n \u0111\u00e3, ph\u1ea7n n\u00e0o, ph\u00e1 h\u1ecfng c\u00e1i ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 mu\u1ed1n tr\u00ecnh b\u00e0y qua truy\u1ec7n ng\u1eafn \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd v\u1eeba n\u00f3i. N\u00f3 l\u00e0m c\u00e1i <i>theme<\/i> ch\u00ednh c\u1ee7a c\u00e2u truy\u1ec7n b\u1ecb h\u1eabng \u0111i, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc b\u1ecb <i>out-of-focus<\/i>, b\u1ecb k\u00e9o ra kh\u1ecfi c\u00e1i nh\u00e2n trung t\u00e2m c\u1ee7a truy\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc. N\u00f3 kh\u00f4i h\u00e0i h\u00f3a m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n kh\u00f4ng n\u00ean kh\u00f4i h\u00e0i, v\u00e0 d\u00f9ng s\u1ef1 ki\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e2u truy\u1ec7n thi\u1ebft tha m\u00e0 ng\u1ecdn l\u1eeda ch\u00ednh c\u1ee7a c\u00e2u truy\u1ec7n \u1ea5y l\u00e0 l\u00f2ng l\u00e2n \u00e1i, t\u00ednh nh\u00e2n b\u1ea3n, s\u1ef1 bao dung v\u00e0 t\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng y\u00eau gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>D\u00f9 sao, t\u00f4i v\u1eabn lu\u00f4n y\u00eau c\u00e1i n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n l\u00e0nh, l\u00f2ng chung th\u1ee7y, v\u00e0 tr\u00e1i tim nh\u00e2n h\u1eadu c\u1ee7a Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c. \u0110\u1ecdc <i>Th\u01b0 g\u1eedi cho \u0111\u00e1m m\u00e2y xa, T\u1ed1 Ch\u00e2n, M\u1eb9 trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111i<\/i>, ta th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 thi\u1ebft tha c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ea3n ch\u1ea5t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Thao th\u1ee9c, b\u0103n kho\u0103n v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebft tha nh\u1edb \u0111\u1ebfn \u00e1nh m\u1eaft v\u00e0 m\u00f4i c\u01b0\u1eddi d\u1ecbu hi\u1ec1n c\u0169ng nh\u01b0 v\u00f2ng tay bao dung c\u1ee7a M\u1eb9. Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c v\u1eabn nh\u1edb \u0111\u1ebfn t\u00e0 \u00e1o bay trong gi\u00f3 l\u1ed9ng s\u00f3ng chi\u1ec1u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi y\u00eau m\u1ed9t thu\u1edf. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m th\u1eadt s\u1ef1 cao qu\u00ed v\u00e0 thi\u1ebft tha c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang l\u00e0m ta y\u00eau m\u1ebfn v\u00e0 g\u1ea7n g\u0169i Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c h\u01a1n. Ta y\u00eau Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c v\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 di\u1ec5n t\u1ea3 h\u1ed9 ta nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m m\u00e0 ta v\u1eabn lu\u00f4n nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u01b0ng \u00edt khi c\u00f3 d\u1ecbp t\u1ecf b\u00e0y ra n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1eadp s\u00e1ch c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 truy\u1ec7n l\u1ea5y b\u1ed1i c\u1ea3nh l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m c\u0169 \u1edf qu\u00ea nh\u00e0, m\u1ed9t s\u1ed1 truy\u1ec7n kh\u00e1c m\u00f4 t\u1ea3 c\u1ea3nh s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng trong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i tan n\u00e1t d\u01b0\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ecf, m\u1ed9t s\u1ed1 truy\u1ec7n kh\u00e1c l\u1ea1i n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng m\u1ea3ng s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4i d\u1ea1t ra kh\u1ecfi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u2014nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1ea3o t\u1ef5 n\u1ea1n v\u00e0 nh\u1eefng m\u1ea3nh \u0111\u1eddi tan t\u00e1c, x\u00f3t xa c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0ng d\u00f9 \u0111\u1eb7t nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh trong b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t ho\u00e0n c\u1ea3nh s\u1ed1ng n\u00e0o, m\u1ed9t kh\u00f4ng gian v\u1eadt l\u00fd hay tinh th\u1ea7n n\u00e0o, d\u00f9 c\u00f3 c\u1ed1 g\u1eafng soi chi\u1ebfu t\u00e2m h\u1ed3n v\u00e0 tr\u00e1i tim con ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u g\u00f3c \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u00e1nh s\u00e1ng kh\u00e1c nhau, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, trong s\u1ef1 quan s\u00e1t c\u1ee7a t\u00f4i, \u00edt nh\u1ea5t qua t\u1eadp truy\u1ec7n n\u00e0y, v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u00e2n b\u1ea3n cao qu\u00fd. Ng\u00f2i b\u00fat c\u1ee7a \u00f4ng t\u1ecfa s\u00e1ng c\u00e1i \u00e1nh s\u00e1ng l\u00e2n \u00e1i ngay khi n\u00f3 k\u00e9o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0o cu\u1ed9c \u0111\u1ec3 nh\u00ecn r\u00f5 nh\u1eefng \u0111au \u0111\u1edbn, nh\u1eefng c\u01a1n l\u00e2m l\u1ee5y c\u1ee7a \u0111\u1eddi. Trong truy\u1ec7n <i>B\u1ea7u \u01a0i Th\u01b0\u01a1ng L\u1ea5y B\u00ed C\u00f9ng,<\/i> khi suy ngh\u0129 v\u1ec1 s\u1ef1 ki\u1ec7n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 c\u1ea3i t\u1ea1o mi\u1ec1n Nam \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ch\u00fang n\u00e9m cho qu\u00e0 b\u00e1nh, hay khi k\u1ec3 l\u1ea1i chuy\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 mi\u1ec1n Nam\u2014m\u1eb9 c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh, l\u00e0 m\u1ed9t s\u0129 quan \u0111ang b\u1ecb \u201ch\u1ecdc t\u1eadp c\u1ea3i t\u1ea1o\u201d trong truy\u1ec7n\u2014ng\u00e0y x\u01b0a, \u0111\u00e3 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t v\u00e0 v\u1ec1 nh\u00e0 th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng l\u1ea1y Ph\u1eadt c\u1ea7u nguy\u1ec7n cho nh\u1eefng du k\u00edch ch\u1ebft x\u00e1c tr\u01b0\u01a1ng ph\u00ecnh trong th\u00e0nh ph\u1ed1\u2014nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i tr\u1ebb mi\u1ec1n B\u1eafc b\u1ecb \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n t\u1ea9y n\u00e3o v\u00e0 d\u1eabn d\u1ee5 \u0111\u1ec3 hy sinh m\u1ed9t c\u00e1ch v\u00f4 \u00edch cho nh\u1eefng \u1ea3o v\u1ecdng m\u00f9 qu\u00e1ng, ch\u1ebft \u0111i m\u00e0 tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i qu\u1ea7n \u0111en v\u00e0 mo c\u01a1m thiu c\u1ed9t \u1edf th\u1eaft l\u01b0ng\u2014Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn t\u1ea5m l\u00f2ng l\u00e2n \u00e1i \u1ea5y. T\u1ea5m l\u00f2ng l\u00e2n \u00e1i n\u00e0y, trong c\u1ea3m nh\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i, c\u00f3 \u0111\u1ecba ch\u1ec9 n\u01a1i tr\u00e1i tim c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00e0y xa x\u00f4i l\u1eafm, tr\u01b0\u1edbc khi l\u1ecbch s\u1eed nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng bu\u1ed5i r\u1ea1ng \u0111\u00f4ng c\u1ee7a n\u00f3. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u00e1nh l\u1eeda \u0111\u1eb9p v\u00e0 n\u00f3ng, ch\u00e1y \u0111\u1ecf trong t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi ngay trong nh\u1eefng ng\u00e0y n\u00f3 c\u00f2n s\u1ed1ng trong nh\u1eefng c\u00f5i t\u1ed1i c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed, khi n\u00f3 bi\u1ebft r\u1eddi b\u1ecf nh\u1eefng hang \u0111\u1ed9ng ri\u00eang t\u01b0 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u1ea7y \u0111o\u00e0n, \u0111\u1ec3 chia s\u1ebb v\u00e0 g\u00e1nh v\u00e1c chung v\u1edbi nhau c\u00e1i th\u00e2n ph\u1eadn m\u1ecfng manh y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t thi\u00ean nhi\u00ean \u00e2m u v\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111e d\u1ecda. V\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 trong s\u1ef1 s\u1ebb chia, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t \u00e1nh m\u1eaft nh\u00ecn \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u1ea5y, con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1ecfng d\u00f2n v\u00e0 ng\u1eafn ng\u1ee7i c\u1ee7a n\u00f3. Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c c\u00f3 m\u1ed9t suy ngh\u0129 s\u00e2u s\u1eafc v\u00e0 th\u1eadt nh\u00e2n b\u1ea3n khi \u00f4ng vi\u1ebft: <i>\u201cL\u00f2ng cao th\u01b0\u1ee3ng, tinh th\u1ea7n hi\u1ec7p s\u0129, c\u1ed1t t\u1ee7y c\u1ee7a b\u1ea3n tuy\u00ean ng\u00f4n nh\u00e2n quy\u1ec1n, hay n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1ed9i h\u1ed3ng th\u1eadp t\u1ef1 qu\u1ed1c t\u1ebf, c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i ng\u1ecdn c\u1ee7a l\u00f2ng l\u00e2n \u00e1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb th\u1ea5t th\u1ebf b\u1ea5t h\u1ea1nh m\u00e0 th\u00f4i.\u201d<\/i><\/p>\n<p>L\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t kh\u1ecfi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n, v\u00e0, ch\u1eafc ch\u1eafn, nh\u01b0 b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam n\u00e0o kh\u00e1c ch\u1ecdn l\u1ef1a con \u0111\u01b0\u1eddng v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea1i l\u1ebd s\u1ed1ng cho cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 mang m\u1ea1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh. V\u1eady m\u00e0, khi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ebfn b\u1edd t\u1ef1 do, \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea1i trong l\u00f2ng m\u00ecnh nh\u1eefng s\u1ef1 h\u1eadn th\u00f9, cay \u0111\u1eafng, m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1ecdn l\u1ef1a \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean l\u1eddi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, n\u00f3i l\u00ean l\u00f2ng l\u00e2n \u00e1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y, trong m\u1eaft nh\u00ecn c\u1ee7a t\u00f4i, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 ch\u1ecdn l\u1ef1a th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n vinh danh \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n v\u00e0 mu\u1ed1n gieo c\u1ea5y trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u1eefng m\u1ea7m s\u1ed1ng thi\u1ebft tha, nh\u00e2n b\u1ea3n. T\u00f4i cho \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u00e0 t\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e2y v\u1ec1 Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c l\u00e0 n\u1ed7i b\u0103n kho\u0103n c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 th\u00e2n ph\u1eadn con ng\u01b0\u1eddi, v\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi trong cu\u1ed9c-ph\u00f9-du-gi\u1ea3-t\u1ea1m c\u1ee7a n\u00f3 tr\u00ean c\u00f5i \u0111\u1eddi n\u00e0y. Nh\u1eefng suy ngh\u0129 c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch tri\u1ebft l\u00fd kia \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0n tr\u1ea3i trong <i>Ng\u1ef1a N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon\u2014<\/i>\u0111\u01b0\u1ee3c<i> <\/i>vi\u1ebft trong th\u1eddi gian \u00f4ng \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea3o t\u1ef5 n\u1ea1n\u2014m\u00e0 t\u00f4i cho l\u00e0 truy\u1ec7n ng\u1eafn \u0111\u1eb7c s\u1eafc nh\u1ea5t c\u1ee7a Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay (v\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0, sau n\u00e0y, trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u1ea5t b\u1eadt tr\u00ean x\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi, t\u00e1c gi\u1ea3 s\u1ebd c\u00f2n c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n tinh th\u1ea7n \u0111\u1ec3 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t truy\u1ec7n ng\u1eafn kh\u00e1c c\u00f3 t\u1ea7m m\u1ee9c gi\u00e1 tr\u1ecb ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u00e0 tri\u1ebft l\u00fd cao nh\u01b0 truy\u1ec7n ng\u1eafn n\u00e0y hay kh\u00f4ng.) Truy\u1ec7n <i>Ng\u1ef1a N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon<\/i> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m t\u1ef1a \u0111\u1ec1 cho to\u00e0n t\u1eadp truy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>C\u00e2u truy\u1ec7n m\u1edf ra v\u1edbi m\u1ed9t khung c\u1ea3nh v\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ecdng v\u0103n l\u00e0m nh\u1edb t\u1edbi nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong <i>Doctor Zivago<\/i> c\u1ee7a Pastenak:<\/p>\n<p><i>Gi\u00f3 vi vu l\u00e0m n\u1ec1n cho l\u1eddi ca th\u00e1nh:<\/i> \u201c&#8230; Nh\u1edd c\u00f4ng \u01a1n l\u00e2n tu\u1ea5t c\u1ee7a Ch\u00faa ta, \u0110\u1ea5ng \u0111\u00e3 t\u1eeb cao cho \u201cM\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc\u201d \u0111\u1ebfn th\u0103m vi\u1ebfng v\u00e0 soi s\u00e1ng cho nh\u1eefng ai c\u00f2n ng\u1ed3i trong u t\u1ed1i v\u00e0 trong b\u00f3ng ch\u1ebft \u0111\u1ec3 d\u1eaft ch\u00fang ta tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng an l\u1ea1c. L\u1ea1y Ch\u00faa, xin cho c\u00e1c linh h\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean ngh\u1ec9 mu\u00f4n \u0111\u1eddi v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e1nh s\u00e1ng ng\u00e0n thu. Ta l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng l\u1ea1i l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng. Ai tin ta th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 ch\u1ebft c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng l\u1ea1i, v\u00e0 ai s\u1ed1ng m\u00e0 tin ta th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ebft \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi.\u201d<\/p>\n<p><i>V\u1ecb linh m\u1ee5c \u0111\u1ecdc kinh \u201cL\u1ea1y Cha\u201d&#8230; v\u00e0 r\u1ea3y n\u01b0\u1edbc th\u00e1nh l\u00ean chi\u1ebfc quan t\u00e0i \u0111\u00f3ng v\u1ed9i b\u1eb1ng g\u1ed7 v\u00e1n thuy\u1ec1n. V\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 c\u1ed1 kh\u00f3c th\u1ea3m thi\u1ebft (&#8230;)<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>T\u1eeb khung c\u1ea3nh v\u00e0 kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u00e1m tang l\u00e0m v\u1ed9i tr\u00ean \u0111\u1ea3o t\u1ef5 n\u1ea1n theo nghi th\u1ee9c C\u00f4ng Gi\u00e1o nh\u01b0 th\u1ebf, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc v\u00e0o c\u00e2u truy\u1ec7n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi, \u0111\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho c\u00e2u truy\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u1eb7t ra trong truy\u1ec7n ng\u1eafn n\u00e0y l\u00e0 \u00fd ngh\u0129a s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 thu x\u1ebfp cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh\u2014bao g\u1ed3m c\u1ea3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u1ef1 t\u1eed\u2014\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00e2n c\u1ed1t y\u1ebfu, quanh \u0111\u00f3 nh\u1eefng suy ngh\u0129 lu\u1eadn gi\u1ea3i xoay chuy\u1ec3n.<\/p>\n<p>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1ed1ng ch\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 mu\u00f4n thu\u1edf c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Hi\u1ec7n h\u1eefu hay kh\u00f4ng hi\u1ec7n h\u1eefu. <i>To be or not to be, that is the question<\/i>. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i tri\u1ebft l\u00fd c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1nh tr\u1ea7m tr\u1ecdng, quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00e1i \u0111\u1ed9 s\u1ed1ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng ph\u00f9-du-gi\u1ea3-t\u1ea1m n\u00e0y. T\u00f4i nh\u1edb, trong nh\u1eefng d\u00f2ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a <i>Le Mythe de Sisyphe<\/i>, Albert Camus c\u00f3 vi\u1ebft:<\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tri\u1ebft l\u00fd th\u1eadt s\u1ef1 quan tr\u1ecdng: \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u1ef1 t\u1eed. Th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u00e1ng ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng s\u1ed1ng, l\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi cho c\u00e2u h\u1ecfi c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a tri\u1ebft l\u00fd.<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, trong b\u1ed1 c\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e2u truy\u1ec7n, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra b\u1ed1n c\u00e1ch thu x\u1ebfp cu\u1ed9c s\u1ed1ng kh\u00e1c nhau c\u1ee7a b\u1ed1n nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 th\u1eadt, \u0111ang s\u1ed1ng hay \u0111\u00e3 ch\u1ebft t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eefng c\u00e1ch thu x\u1ebfp \u1ea5y \u0111\u00e3 ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u1edf ra nh\u1eefng c\u00e1nh c\u1eeda cho nh\u1eefng thao th\u1ee9c b\u0103n kho\u0103n c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111i v\u1ec1. N\u00f3 \u0111\u1eb7t l\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft m\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi \u0111ang v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u h\u1eb1ng ng\u00e0y. N\u00f3 l\u00e0m v\u1ecdng l\u00ean h\u01a1i th\u1edf v\u00e0 nh\u1ecbp \u0111\u1eadp mu\u00f4n \u0111\u1eddi c\u1ee7a tr\u00e1i tim nh\u00e2n lo\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ho\u00e0n t\u1ea5t cu\u1ed9c l\u1eef th\u1ee9 c\u1ee7a m\u00ecnh. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam, d\u00f9 \u0111ang ph\u1ea3i s\u1ed1ng l\u01b0u \u0111\u00e0y ngay tr\u00ean qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng kh\u1ed1n kh\u1ed5 hay \u0111ang ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e2n l\u1eef th\u1ee9 \u1edf ch\u1ed1n qu\u00ea ng\u01b0\u1eddi, \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng th\u1eadt s\u1ebd s\u00e1ng l\u00ean khi ch\u00fang ta nh\u1eadn th\u1ee9c r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u00ecnh. S\u1ef1 hy sinh, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng trong m\u1ecdi gian kh\u1ed5 \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1eddng t\u1ed3n ch\u1ee9ng minh r\u1eb1ng con ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd m\u00e3i b\u1ea5t t\u1eed, v\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1eefng n\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1ed1ng, v\u01b0\u1ee3t qua m\u1ecdi kh\u1ed5 \u0111au, v\u01b0\u1ee3t qua m\u1ecdi th\u1eed th\u00e1ch, m\u00e0 n\u00f3 c\u00f2n vinh quang th\u1eafng tr\u1eadn trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn cho s\u1ef1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p tr\u00ean s\u1ef1 x\u1ea5u xa, cho nh\u00e2n t\u00ednh n\u1edf hoa tr\u00ean th\u00fa t\u00ednh b\u1ecb \u0111\u1ea9y l\u00f9i v\u00e0o b\u00f3ng t\u1ed1i. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y ph\u1ea3n \u00e1nh \u00fd ngh\u0129a c\u00e2u n\u00f3i m\u00e0 William Faulkner \u0111\u00e3 g\u1eedi \u0111\u1ebfn ch\u00fang ta. Trong kh\u1ed5 \u0111au \u00ea ch\u1ec1, ta v\u1eabn s\u1ed1ng v\u00e0 t\u1ea1o l\u1ea1i \u00fd ngh\u0129a cho m\u1ed7i gi\u00e2y ph\u00fat s\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1eddi m\u00ecnh. Nh\u01b0 ch\u00e0ng Sisyphe trong th\u1ea7n tho\u1ea1i Hy L\u1ea1p v\u1eabn b\u01b0\u1edbc tr\u1edf xu\u1ed1ng ch\u00e2n n\u00fai \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ea9y t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u00ean cao:<\/p>\n<p><i>M\u1ed7i m\u1ed9t gi\u00e2y ph\u00fat \u0111\u00f3, khi ch\u00e0ng [Sisyphe] r\u1eddi nh\u1eefng \u0111\u1ec9nh n\u00fai cao \u0111\u1ec3 b\u01b0\u1edbc t\u1eebng b\u01b0\u1edbc m\u1ed9t tr\u1edf v\u1ec1 nh\u1eefng hang \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ea7n linh, ch\u00e0ng th\u1eadt s\u1ef1 cao c\u1ea3 h\u01a1n ch\u00ednh \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh ch\u00e0ng. Ch\u00e0ng m\u1ea1nh h\u01a1n ch\u00ednh t\u1ea3ng \u0111\u00e1 c\u1ee7a ch\u00e0ng [t\u1ea3ng \u0111\u00e1 m\u00e0 ch\u00e0ng ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ea9y l\u00ean m\u00e3i].<\/i><\/p>\n<p>(Le Mythe de Sisyphe)<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111ang chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0y hay c\u00e1ch kh\u00e1c \u1edf qu\u00ea nh\u00e0, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111ang g\u00f3p s\u1ee9c m\u00ecnh trong nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c nhau c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng l\u01b0u vong n\u00e0y \u0111\u1ec3 t\u00ecm m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea M\u1eb9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 nh\u1eefng ch\u00e0ng Sisyphe. Ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng m\u00e3i m\u00e3i ph\u1ea3i \u0111\u1ea9y t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i lu\u00f4n lu\u00f4n t\u1ea3ng \u0111\u00e1 s\u1ebd l\u1ea1i r\u01a1i xu\u1ed1ng. M\u00e0 ch\u00fang ta s\u1ebd \u0111\u1ea9y v\u00e0, m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, gi\u1eef t\u1ea3ng \u0111\u00e1 \u0111\u1ee9ng y\u00ean tr\u00ean v\u1ecb tr\u00ed ch\u00f3t th\u1eb3m kia. D\u00f9 sao, ngay b\u00e2y gi\u1edd, ch\u00fang ta ph\u1ea3i gi\u1eef l\u1ea5y \u00fd ch\u00ed c\u1ee7a ch\u00e0ng Sisyphe \u0111\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a cao c\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng. S\u1ed1ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t th\u1eafng. V\u00e0 ch\u00fang ta \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00e0 v\u01b0\u1ee3t th\u1eafng c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c \u0111\u00e3 k\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e2u truy\u1ec7n m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1eadt l\u00f4i cu\u1ed1n. C\u00e1i l\u00f4i cu\u1ed1n c\u1ee7a nh\u1eefng lu\u1eadn gi\u1ea3i, nh\u1eefng suy ngh\u0129 r\u1ea5t si\u00eau h\u00ecnh m\u00e0 c\u0169ng l\u1ea1i r\u1ea5t \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng. C\u00e1i l\u00f4i cu\u1ed1n c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u1ecdng v\u0103n \u0111\u1ea7y ch\u1ea5t k\u00edch th\u00edch c\u1ee7a nh\u1eefng b\u0103n kho\u0103n, tr\u1eb1n tr\u1ecdc \u0111\u1ea7y m\u00e0u s\u1eafc tri\u1ebft l\u00fd nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u00e0 m\u00f4 t\u1ea3 b\u1eb1ng nh\u1eefng m\u1ea3ng s\u1ed1ng t\u01b0\u01a1i \u0111\u1ecf, c\u00f3 th\u1eadt, v\u00e0 c\u00f2n \u0111ang ch\u1ea3y m\u00e1u. V\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 ch\u1ea3y m\u00e1u, s\u1ef1 roi r\u00f3i \u1ea5y trong c\u00e2u truy\u1ec7n \u00f4ng k\u1ec3, \u0111\u00e3 d\u1eabn ch\u00fang ta, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u00f4ng, ch\u1ea1m m\u1eb7t v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng. V\u00e0 v\u1edbi c\u00e1i ch\u1ebft. \u0110\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3, ta t\u1ef1 t\u00ecm \u00fd ngh\u0129a \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft gi\u1eefa \u0111\u1eddi. \u0110\u01b0a d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0o nh\u1eefng suy ngh\u0129 \u0111\u1ea7y t\u00ednh ch\u1ea5t si\u00eau h\u00ecnh m\u00e0 l\u1ea1i c\u0169ng r\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, trong \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a t\u00f4i, l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n c\u00f3 chi\u1ec1u s\u00e2u v\u00e0 c\u00f3 b\u1ea3n s\u1eafc. \u00d4ng chi\u1ebfm l\u0129nh t\u00e2m h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc b\u1eb1ng c\u00e1ch b\u01b0\u1edbc v\u00e0o trong c\u00e1i th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m h\u1ed3n \u1ea5y v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u00e8n c\u1ee9 c\u00f2n chong s\u00e1ng m\u00e3i c\u00e1i ng\u1ecdn l\u1eeda si\u00eau h\u00ecnh\u2014nh\u01b0ng l\u1ea1i tr\u00e0n \u0111\u1ea7y h\u01a1i \u1ea5m nh\u00e2n sinh\u2014c\u1ee7a n\u00f3 trong l\u00f2ng h\u1eafn. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft v\u1edbi Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ed5 d\u1ea7u v\u00e0o ng\u1ecdn \u0111\u00e8n ch\u00e1y s\u00e1ng trong l\u00f2ng m\u00ecnh. T\u1ea1o d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ea7y \u00fd ngh\u0129a nh\u01b0 th\u1ebf v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, t\u00f4i ngh\u0129, v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1nh ph\u00fac.<\/p>\n<p>Trong \u0111o\u1ea1n k\u1ebft c\u1ee7a truy\u1ec7n ng\u1eafn <i>Ng\u1ef1a N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon<\/i>, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c c\u00f3 \u0111\u01b0a ra h\u00ecnh \u1ea3nh <i>d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc s\u00e2u ng\u1ef1a n\u1ea3n ch\u00e2n bon<\/i>, v\u00e0 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t v\u00e0i c\u00e2u h\u1ecfi tri\u1ebft l\u00fd qua s\u1ef1 suy ngh\u0129 c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt trong truy\u1ec7n:<\/p>\n<p><i>N\u1ebfu ta, m\u1ed9t l\u00fac n\u00e0o \u0111\u00f3 mang t\u00e2m tr\u1ea1ng c\u1ee7a con ng\u1ef1a n\u1ea3n ch\u00e2n bon kia ta s\u1ebd l\u00e0m g\u00ec?<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea5y h\u1ebft s\u1ee9c h\u00ed l\u00ean cho vang \u0111\u1ed9ng n\u00fai r\u1eebng?<\/i><\/p>\n<p><i>U\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i \u0111\u1ed9c t\u00f9 h\u00e3m b\u00ean c\u1ea7u N\u1ea1i H\u00e0 r\u1ed3i l\u0103n ra ch\u1ebft?<\/i><\/p>\n<p><i>Hay l\u00e0 nh\u1ea3y \u0111\u1ea1i qua v\u1ef1c \u0111\u1ec3 hy v\u1ecdng \u0111\u1ea1p v\u00f3 l\u00ean M\u00e9 V\u0129nh C\u1eedu?<\/i><\/p>\n<p><i>Ngay sau \u0111\u00f3, t\u00e1c gi\u1ea3, c\u0169ng qua quy\u1ebft t\u00e2m c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt, \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng quy\u1ebft: T\u00f4i nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng v\u00ec n\u1ea3n ch\u00e2n bon m\u00e0 l\u00e0m con ng\u1ef1a g\u1ed7.<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>N\u1ebfu k\u1ebft lu\u1eadn c\u1ee7a truy\u1ec7n <i>Ng\u1ef1a N\u1ea3n Ch\u00e2n Bon<\/i> nh\u1eafc nh\u1edf ch\u00fang ta c\u00e1i th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u00e0 cung c\u00e1ch s\u1ed1ng c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam trong n\u1ed7i x\u00f3t xa c\u1ee7a v\u00f2ng quay l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c v\u01b0\u1ee3t th\u1eafng, th\u00ec Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 chu to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd s\u1ee9 m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng c\u00f2n b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e2ng cao t\u00e2m h\u1ed3n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, b\u1eb1ng c\u00e1ch nh\u1eafc nh\u1edf con ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi l\u00f2ng can \u0111\u1ea3m v\u00e0 danh d\u1ef1 v\u00e0 hy v\u1ecdng v\u00e0 ki\u00eau h\u00e3nh v\u00e0 b\u00e1c \u00e1i v\u00e0 t\u1eeb bi v\u00e0 hy sinh \u0111\u00e3 l\u00e0 vinh quang huy ho\u00e0ng c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9 n\u00f3.<\/p>\n<p>California<\/p>\n<p>th\u00e1ng Hai, 1984<\/p>\n<p>________________________________<\/p>\n<p>(*) \u0110\u1eb7t theo t\u00ean m\u1ed9t ti\u1ec3u lu\u1eadn c\u1ee7a Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, vi\u1ebft v\u00e0o th\u1eadp ni\u00ean 70, <i>\u201cN\u1ed7i b\u0103n kho\u0103n c\u1ee7a Kim Dung\u201d.<\/i><\/p>\n<p>(**) Xin nh\u1edb l\u00e0 b\u00e0i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft trong th\u1eddi \u0111i\u1ec3m th\u00e1ng Hai, 1984, khi, trong c\u00e1i nh\u00ecn h\u1ed3i c\u1ed1 c\u1ee7a ch\u00fang ta, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam c\u1ea7m b\u00fat ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc c\u00f2n r\u1ea5t \u00edt. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft c\u0169 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t con s\u1ed1 \u00e8o u\u1ed9t, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f2n c\u1ea7m l\u1ea1i c\u00e2y b\u00fat, v\u00e0 th\u1eddi gian ch\u01b0a k\u1ecbp nu\u00f4i l\u1edbn d\u1eady ho\u1eb7c kh\u00e1m ph\u00e1 ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft m\u1edbi.<\/p>\n<p>(***) Ch\u00fang ta h\u00e3y nh\u1edb r\u1eb1ng, t\u1eeb 1975 \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng nh\u1eefng n\u0103m 1983, 1984, nhi\u1ec1u s\u00e1ch v\u1edf, b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh m\u00e1y v\u00e0 b\u1ecf d\u1ea5u b\u1eb1ng tay. Nh\u1eefng sai s\u00f3t v\u1ec1 ch\u00ednh t\u1ea3, v\u00e0, t\u1eeb \u0111\u00f3, k\u00e9o theo nh\u1eefng sai s\u00f3t v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1eeb, ng\u1eef, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u00f2n kh\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, trong \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u1ee7a t\u00f4i, l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n c\u00f3 chi\u1ec1u s\u00e2u v\u00e0 c\u00f3 b\u1ea3n s\u1eafc. \u00d4ng chi\u1ebfm l\u0129nh t\u00e2m h\u1ed3n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc b\u1eb1ng c\u00e1ch b\u01b0\u1edbc v\u00e0o trong c\u00e1i th\u1ebf gi\u1edbi t\u00e2m h\u1ed3n \u1ea5y v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u1ecdn \u0111\u00e8n c\u1ee9 c\u00f2n chong s\u00e1ng m\u00e3i c\u00e1i ng\u1ecdn l\u1eeda si\u00eau h\u00ecnh\u2014nh\u01b0ng l\u1ea1i tr\u00e0n \u0111\u1ea7y h\u01a1i \u1ea5m nh\u00e2n sinh\u2014c\u1ee7a n\u00f3 trong l\u00f2ng h\u1eafn.<\/p>\n","protected":false},"author":829,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,30,32,8],"tags":[391],"class_list":["post-4893","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-chuyen-de","category-nguyen-mong-giac","category-phe-binh","tag-nguyen-mong-giac"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/829"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4893"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4893\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52681,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4893\/revisions\/52681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}