{"id":48633,"date":"2018-01-24T01:08:00","date_gmt":"2018-01-24T01:08:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=48633"},"modified":"2019-02-27T04:01:37","modified_gmt":"2019-02-27T04:01:37","slug":"nguyen-trai-be-toi-cua-bon-dong-vua-phan-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/48633\/nguyen-trai-be-toi-cua-bon-dong-vua-phan-3","title":{"rendered":"Nguy\u1ec5n Tr&atilde;i: B\u1ec1 T&ocirc;i c\u1ee7a B\u1ed1n D&ograve;ng Vua (ph\u1ea7n 3\/5)"},"content":{"rendered":"<p><b>5. V<\/b><b>\u1ec1<\/b><b> An Nam, l\u00e0m l<\/b><b>\u1ea1<\/b><b>i vi\u00ean cho ng<\/b><b>\u01b0\u1edd<\/b><b>i Minh: 1417 \u2013 1422<\/b><\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i l\u00e0 nho s\u0129, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 m\u1ed9t minh ch\u1ee7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u00e0 nho kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ni\u1ec7m t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e3nh vai \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n m\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n d\u1ef1a v\u00e0o v\u1ecb vua hay l\u00e3nh ch\u00faa do h\u1ecd ch\u1ecdn \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 c\u1ed1ng hi\u1ebfn. X\u00e9t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng v\u0103n b\u1ea3n do Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i vi\u1ebft khi quay l\u1ea1i An Nam, ta th\u1ea5y s\u1edbm nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 nh\u1eafc \u0111i nh\u1eafc l\u1ea1i m\u01b0\u1eddi n\u0103m lo\u1ea1n l\u1ea1c xa nh\u00e0 t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft v\u00e0o n\u0103m 1417. C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u1ebfp theo th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed9t Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u quan h\u1ec7 v\u1edbi gi\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ebf, g\u1ed3m c\u1ea3 quan Minh l\u1eabn th\u1ed5 quan. M\u00e3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1423 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u00f4ng vi\u1ebft nh\u00e2n danh L\u00ea L\u1ee3i l\u00e0 \u201cTh\u01b0 t\u1ed1 oan\u201d g\u1eedi Tr\u1ea7n Tr\u00ed xin h\u00f2a ho\u00e3n chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>Qu\u00e3ng 1417 \u2013 1423 g\u1ea7n tr\u00f9ng v\u1edbi giai \u0111o\u1ea1n L\u00fd B\u00e2n n\u1eafm quy\u1ec1n T\u1ed5ng binh, Tr\u1ea7n Hi\u1ec7p tr\u00f4ng coi hai Ty B\u1ed1 Ch\u00ednh v\u00e0 \u00c1n S\u00e1t. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i \u0111\u00e3 theo L\u00fd B\u00e2n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc (1417); khi L\u00fd B\u00e2n b\u1ec7nh m\u1ea5t n\u0103m 1422, \u00f4ng m\u1edbi b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi Minh t\u00ecm \u0111\u1ebfn L\u00ea L\u1ee3i. Tr\u00e3i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi L\u00fd B\u00e2n \u2013 Tr\u1ea7n Hi\u1ec7p, nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u1eb7p Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 &#8211; Ho\u00e0ng Ph\u00fac. L\u00fd B\u00e2n nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 minh ch\u1ee7 m\u1ed9t th\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng. <\/p>\n<p>B\u00e2n nh\u1eadn l\u1ec7nh Minh Th\u00e0nh t\u1ed5 sang thay Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 do vua nghe l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a n\u1ed9i quan M\u00e3 K\u1ef3, cho r\u1eb1ng Ph\u1ee5 c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh g\u00e2y v\u00e2y c\u00e1nh t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. H\u1ecd L\u00fd mang theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh <a name=\"_GoBack\"><\/a>c\u1ea3i t\u1ed5 vi\u1ec7c cai tr\u1ecb. \u00d4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n y\u00eau c\u1ea7u t\u1eeb b\u1ed9 L\u1ea1i, \u0111\u01b0a quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng sang Nam Kinh tri\u1ec1u c\u1eadn. L\u1ea1i th\u1ea9m tra d\u00e2n s\u1ed1, \u0111\u1ea5t \u0111ai, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 \u201ctu tri\u201d b\u00e1o v\u1ec1 trung \u01b0\u01a1ng. B\u00ean c\u1ea1nh T\u1ed5ng binh m\u1edbi, nh\u00e0 vua c\u00f2n t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u1ea3n l\u00fd ph\u01b0\u01a1ng xa b\u1eb1ng bi\u1ec7n ph\u00e1p b\u1ed1 tr\u00ed ch\u1ee9c Ng\u1ef1 S\u1eed \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung tai m\u1eaft. Nh\u00e2n s\u1ef1 b\u1ed9 m\u00e1y cai tr\u1ecb v\u00ec th\u1ebf ph\u00ecnh ra. Ng\u00e0y 24\/2\/1418, th\u00eam ch\u1ee9c \u201cth\u1eeba sai\u201d t\u1ea1i ba ty t\u1ed5ng c\u1ed9ng 100 ng\u01b0\u1eddi. Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 th\u01b0 l\u1ea1i n\u00f3i tr\u00ean.<\/p>\n<p>B\u00e0i th\u01a1 \u201cThanh Minh\u201d d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00e2m tr\u1ea1ng b\u1ed3n ch\u1ed3n khi Nguy\u1ec5n s\u1eafp v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Giao Ch\u1ec9. Th\u1eddi gian \u201cm\u01b0\u1eddi n\u0103m\u201d gi\u00fap ch\u00fang ta x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u00e1c ph\u1ea9m ra \u0111\u1eddi cu\u1ed1i th\u00e1ng 2 ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 3 ta n\u0103m V\u0129nh L\u1ea1c XV (1417). <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u6e05\u660e<\/b><b> <\/b><\/p>\n<p>\u4e00\u5f9e\u6dea\u6d1b\u4ed6\u9109\u53bb            <br \/>\u5c48\u627a\u6e05\u660e\u5e7e\u5ea6\u904e             <br \/>\u5343\u91cc\u58b3\u584b\u9055\u62dc\u6383             <br \/>\u5341\u5e74\u89aa\u820a\u76e1\u6d88\u78e8             <br \/>\u4e4d\u6674\u5929\u6c23\u6a21\u7a1c\u96e8             <br \/>\u904e\u534a\u6625\u5149\u5edd\u53e5\u82b1             <br \/>\u804a\u628a\u4e00\u676f\u9084\u81ea\u5f4a             <br \/>\u83ab\u6559\u65e5\u65e5\u82e6\u601d\u5bb6<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>Thanh Minh<\/b><\/p>\n<p>Nh\u1ea5t t\u00f2ng lu\u00e2n l\u1ea1c tha h\u01b0\u01a1ng kh\u1ee9            <br \/>Khu\u1ea5t ch\u1ec9 thanh minh k\u1ef7 \u0111\u1ed9 qua             <br \/>Thi\u00ean l\u00fd ph\u1ea7n oanh vi b\u00e1i t\u1ea3o             <br \/>Th\u1eadp ni\u00ean th\u00e2n c\u1ef1u t\u1eadn ti\u00eau ma             <br \/>S\u1ea1 t\u00ecnh thi\u00ean kh\u00ed m\u00f4 l\u0103ng v\u0169             <br \/>Qu\u00e1 b\u00e1n xu\u00e2n quang t\u00ea c\u00fa hoa             <br \/>Li\u00eau b\u1ea3 nh\u1ea5t b\u00f4i ho\u00e0n t\u1ef1 cu\u1ee1ng             <br \/>M\u1ea1c giao nh\u1eadt nh\u1eadt kh\u1ed5 t\u01b0 gia<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>Thanh Minh<\/b><\/p>\n<p>T\u1eeb l\u00fac ph\u1ea3i lu\u00e2n l\u1ea1c qu\u00ea ng\u01b0\u1eddi,    <br \/>B\u1ea5m \u0111\u1ed1t bi\u1ebft thanh minh \u0111\u00e3 tr\u00f4i qua m\u1ea5y b\u1eadn.     <br \/>C\u00e1ch ngh\u00ecn d\u1eb7m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00fang d\u1ecdn m\u1ed9 ph\u1ea7n.     <br \/>Tr\u1ea3i m\u01b0\u1eddi n\u0103m, quy\u1ebfn thu\u1ed9c hao m\u00f2n h\u1ebft.     <br \/>Tr\u1eddi ch\u1ee3t s\u00e1ng sau c\u01a1n m\u01b0a b\u00f3ng m\u00e2y,     <br \/>Qu\u00e1 n\u1eeda ch\u1eebng xu\u00e2n r\u1ed9 tr\u00e0 mi n\u1edf.     <br \/>L\u1ea1i t\u1ea1m g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng n\u00e2ng c\u1ed1c r\u01b0\u1ee3u,     <br \/>Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ng\u00e0y ng\u00e0y d\u1eb1n v\u1eb7t n\u1ed7i nh\u1edb nh\u00e0.<\/p>\n<p>Ch\u1eafc ch\u1eafn Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i kh\u00f4ng quay l\u1ea1i An Nam n\u1ebfu cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady H\u1eadu Tr\u1ea7n ch\u01b0a b\u1ecb t\u1eadn di\u1ec7t. Ng\u00e0y 16\/8\/1414, Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi nh\u1eadn Tr\u1ea7n Qu\u00fd Kho\u00e1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n S\u00fay ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft \u1edf kinh \u0111\u00f4 (Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c II, 12). Th\u00f4ng tin nh\u01b0 v\u1eady d\u0129 nhi\u00ean lan truy\u1ec1n nhanh trong c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng An Nam t\u1ea1i Trung Nguy\u00ean. C\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 nhen nh\u00f3m n\u01a1i \u1ee8c Trai ch\u1ec9 tr\u1edf th\u00e0nh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh sau khi \u00f4ng ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c ph\u00e1i \u0111o\u00e0n th\u1ed5 quan sang Nam Kinh tri\u1ec1u c\u1ed1ng. M\u1ed9t \u0111o\u00e0n quan l\u1ea1i b\u1ea3n x\u1ee9 do Nguy\u1ec5n Hu\u00e2n c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 sang Minh n\u0103m 1416, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m l\u00fd t\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n t\u00ecm hi\u1ec3u tin t\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc quy\u1ebft t\u00e2m sau c\u00f9ng. Hu\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng mang ch\u1ee9c v\u1ee5 cao nh\u1ea5t trong B\u1ed1 ch\u00ednh ty, n\u1eafm r\u00f5 n\u1ed9i t\u00ecnh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p>X\u00e9t ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a L\u00fd B\u00e2n, ta th\u1ea5y B\u00e2n nh\u1eadn m\u1ec7nh tr\u1ea5n Giao Ch\u1ec9 v\u00e0o ng\u00e0y 26\/2\/1417 (Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c II, 41). B\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a T\u1ed5ng binh t\u1eeb nhi\u1ec7m s\u1edf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y 25\/6\/1417 (Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c II, 43). Nh\u01b0 v\u1eady, B\u00e2n r\u1eddi Trung Hoa \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, \u0111\u1ebfn An Nam v\u1eeba qu\u00e1 \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1, thu\u1eadn m\u00f9a gi\u00f3 \u0111\u00f4ng b\u1eafc tr\u00ean v\u1ecbnh B\u1eafc b\u1ed9. So v\u1edbi c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1eadp \u0111i l\u1eadp l\u1ea1i chi ti\u1ebft \u201cm\u01b0\u1eddi n\u0103m\u201d c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i, ch\u00fang ta th\u1ea5y kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4 n\u0103m 1417, \u00f4ng g\u1ea7n \u0111\u1ebfn An Nam n\u00ean b\u1ea7n th\u1ea7n n\u00f4n n\u00f3ng (b\u00e0i Thanh Minh). Khi ng\u1ee5 t\u1ea1i nh\u00e0 kh\u00e1ch \u0110\u00f4ng Quan ti\u1ebfp quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn th\u0103m, Nguy\u1ec5n ca ng\u1ee3i ng\u00e0y xu\u00e2n nh\u01b0 d\u00e0i m\u00e3i, t\u1ee9c \u0111\u1ea7u h\u00e8 (b\u00e0i H\u1ecda T\u00e2n Trai v\u1eadn). Nhi\u1ec1u ch\u1ec9 d\u1ea5u cho th\u1ea5y Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 theo ch\u00e2n h\u1ecd L\u00fd tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Nh\u1edb qu\u00ea, \u00fd ngh\u0129 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1eadp v\u00e0o t\u00e2m tr\u00ed \u1ee8c Trai l\u00e0 m\u1ed3 m\u1ea3 t\u1ed5 ti\u00ean hoang ph\u1ebf, th\u00e2n quy\u1ebfn ti\u00eau tan. Lu\u00e2n l\u1ea1c t\u1edbi m\u1ee9c b\u1ecf l\u1ec5 t\u1ee5c quan tr\u1ecdng trong nhi\u1ec1u n\u0103m ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 lu\u00e2n l\u1ea1c t\u1ea1i Trung Hoa. Nguy\u00ean nh\u00e2n b\u1ea5t kh\u1ea3 kh\u00e1ng l\u00e0 ph\u1ea3i tr\u00e1nh c\u00f9ng chung s\u1ed1 ph\u1eadn bi th\u1ea3m v\u1edbi nhi\u1ec1u th\u00e0nh vi\u00ean gia t\u1ed9c. N\u0103m l\u1ea7n b\u1ea3y l\u01b0\u1ee3t Nguy\u1ec5n ph\u00e1t bi\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean c\u1ea7n ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 th\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf. To\u00e0n Th\u01b0 ch\u00e9p r\u00f5 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh Tr\u1ea7n Th\u00fac Dao b\u1ecb th\u1ea3m s\u00e1t d\u01b0\u1edbi tay Gi\u1ea3n \u0110\u1ecbnh. Do ho\u00e0n c\u1ea3nh b\u1ee9c b\u00e1ch, Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh t\u00f4i con \u0110\u1ea1i Minh. \u00d4ng suy ngh\u0129 h\u1ed3n nhi\u00ean t\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi Minh. Ch\u1ea5m d\u1ee9t tha ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t c\u01a1n m\u01b0a \u1ea3m \u0111\u1ea1m. D\u1eabu n\u1ec1n cai tr\u1ecb d\u1ecb t\u00ednh \u0111\u00e8 n\u1eb7ng An Nam, Nguy\u1ec5n v\u1eabn th\u1ea5y tr\u1eddi l\u1ea1i s\u00e1ng, hoa l\u1ea1i n\u1edf.<\/p>\n<p>R\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng trong h\u1ec7 th\u1ed1ng tam ty. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 kh\u00e1ch x\u00e1 c\u1ee7a Ty B\u1ed1 ch\u00ednh Giao Ch\u1ec9, \u0111\u1ebfn th\u0103m \u00d4ng t\u1ea1i n\u01a1i t\u1ea1m tr\u00fa. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y bi\u1ebft r\u00f5 th\u00e2n th\u1ebf Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i. <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u548c\u65b0\u9f4b\u97fb<\/b><\/p>\n<p>\u98a8\u6d41\u90e1\u5b88\u6587\u7ae0\u4f2f            <br \/>\u55ac\u6728\u80fd\u5ff4\u6211\u6545\u5bb6             <br \/>\u4fe1\u7f8e\u6c5f\u5c71\u8a69\u6613\u5c31             <br \/>\u7121\u60c5\u6b72\u6708\u773c\u5c07\u82b1             <br \/>\u5e72\u6208\u5341\u8f09\u89aa\u670b\u5c11             <br \/>\u5b87\u5b99\u5343\u5e74\u8b8a\u6545\u591a             <br \/>\u5ba2\u820d\u9999\u5875\u6625\u665d\u6c38             <br \/>\u9a30\u9a30\u6e05\u5922\u7e5e\u7159\u6ce2<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>H\u1ecda T\u00e2n Trai v\u1eadn<\/b><\/p>\n<p>Phong l\u01b0u qu\u1eadn th\u00fa<sup>(89)<\/sup> v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng b\u00e1             <br \/>Ki\u1ec1u m\u1ed9c<sup>(90)<\/sup> n\u0103ng linh ng\u00e3 c\u1ed1 gia             <br \/>T\u00edn m\u1ef9 giang s\u01a1n thi d\u1ecb t\u1ef1u             <br \/>V\u00f4 t\u00ecnh tu\u1ebf nguy\u1ec7t nh\u00e3n t\u01b0\u01a1ng hoa             <br \/>Can qua th\u1eadp t\u1ea3i th\u00e2n b\u1eb1ng thi\u1ec3u             <br \/>V\u0169 tr\u1ee5 thi\u00ean ni\u00ean bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111a             <br \/>Kh\u00e1ch x\u00e1 h\u01b0\u01a1ng tr\u1ea7n<sup>(91)<\/sup> xu\u00e2n tr\u00fa v\u0129nh&#160; <br \/>\u0110\u1eb1ng \u0111\u1eb1ng thanh m\u1ed9ng nhi\u1ec5u y\u00ean ba<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>H<\/b><b>\u1ecd<\/b><b>a v<\/b><b>\u1ea7<\/b><b>n T<\/b><b>\u00e2<\/b><b>n Trai<\/b><\/p>\n<p>Qu\u1eadn th\u00fa phong nh\u00e3 l\u00e0 b\u1eadc c\u1ef1 ph\u00e1ch trong gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc,    <br \/>(Nh\u01b0) c\u00e2y cao b\u00f3ng c\u1ea3 n\u00ean th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn t\u00f4i l\u00e0 con nh\u00e0 x\u01b0a.     <br \/>Th\u01a1 d\u1ec5 th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc n\u00fai s\u00f4ng th\u1eadt \u0111\u1eb9p,     <br \/>M\u1eaft s\u1eafp l\u00f2a qua n\u0103m th\u00e1ng v\u00f4 t\u00ecnh.     <br \/>M\u01b0\u1eddi n\u0103m binh l\u1eeda, th\u00e2n b\u1eb1ng c\u00f2n ch\u1eb3ng m\u1ea5y,     <br \/>Ng\u00e0n n\u0103m v\u0169 tr\u1ee5, bi\u1ebfn c\u1ed1 x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u.     <br \/>Nh\u00e0 kh\u00e1ch n\u1ed3ng b\u1ee5i th\u01a1m, ng\u00e0y xu\u00e2n nh\u01b0 d\u00e0i m\u00e3i,     <br \/>V\u1eddn quanh kh\u00f3i s\u00f3ng m\u1ed9ng an b\u00ecnh l\u00e2ng l\u00e2ng. <\/p>\n<p>\u0110\u00e3 10 n\u0103m t\u1eeb khi binh l\u1eeda d\u1ea5y l\u00ean \u0111\u1ebfn l\u00fac Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i v\u1ec1 t\u1ea1m ngh\u1ec9 n\u01a1i nh\u00e0 kh\u00e1ch, t\u1ee9c cu\u1ed9c g\u1eb7p v\u1ecb th\u1ed5 quan x\u1ea3y ra n\u0103m 1417. Khi \u0111\u00f3, \u0110\u1ed7 Hy V\u1ecdng gi\u1eef ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Giao ch\u00e2u, Tr\u00e3i g\u1eb7p V\u1ecdng ch\u0103ng?<\/p>\n<p>Qu\u00ea nh\u00e0 lu\u00f4n \u0111\u1eb9p, ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o suy. Nguy\u1ec5n l\u1ea1i nh\u1eafc hai th\u1ea3m k\u1ecbch \u0111eo \u0111\u1eb3ng. Cu\u1ed9c t\u00e0n s\u00e1t chi t\u1ed9c Tr\u1ea7n Nguy\u00ean \u0110\u00e1n l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt, Nguy\u1ec5n tr\u1ed1n tr\u00e1nh m\u01b0\u1eddi n\u0103m c\u0169ng c\u00f3 th\u1eadt. Ng\u01b0\u1eddi chung huy\u1ebft th\u1ed1ng t\u00e0n h\u1ea1i nhau, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan thu\u1ed9c \u0111\u1ecba \u0111\u1ec3 t\u00e2m an \u1ee7i. T\u00ecnh c\u1ea3m \u1ea5m \u00e1p k\u00e9o m\u00f9a xu\u00e2n y\u00ean l\u00e0nh d\u00e0i m\u00e3i\u2026 Ph\u1ea3i th\u1ef1c v\u1eady kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>T\u00e1ch h\u1ebft ng\u00f4n t\u1eeb giao ti\u1ebfp trang tr\u1ecdng, \u0111\u1ecdng l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u00f4i m\u1eaft s\u1eafp l\u00f2a. \u1ede \u0111\u00e2y, \u201cm\u1eaft l\u00f2a\u201d mang ngh\u0129a g\u00ec khi Nguy\u1ec5n kh\u00f4ng than v\u00e3n s\u1ee9c nh\u00ecn k\u00e9m l\u1ea7n n\u00e0o n\u1eefa, cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 s\u00e1ng t\u00e1c l\u00fac g\u1ea7n cu\u1ed1i \u0111\u1eddi? Cu\u1ed9c \u0111\u00e0m \u0111\u1ea1o th\u01a1 ca n\u01a1i kh\u00e1ch x\u00e1 ng\u1eadp h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m mang n\u1ed9i dung c\u1ed1t l\u00f5i th\u1ebf n\u00e0o? V\u1ecb Qu\u1eadn th\u00fa ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 thanh danh \u0110\u1ea1i t\u01b0 \u0111\u1ed3 nh\u00e0 Tr\u1ea7n ch\u0103ng? Ng\u00e0i th\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n v\u1ed1n con nh\u00e0 th\u01b0 h\u01b0\u01a1ng x\u01b0a ch\u0103ng? Ch\u01b0a ch\u1eafc! D\u1ef1a v\u00e0o tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 ta th\u1ea5y vi\u00ean l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1n th\u0103m d\u00f2 v\u00ec sao \u00f4ng ra \u0111i, v\u00e0 quan tr\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch chuy\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1. Nh\u01b0 chim t\u1eebng b\u1ecb t\u00ean, Nguy\u1ec5n th\u00f4ng b\u00e1o ngay m\u00ecnh s\u1eafp tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f4 d\u1ee5ng. G\u00e3 trung ni\u00ean m\u1eaft m\u0169i k\u00e8m nh\u00e8m m\u01a1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng thanh nh\u00e0n h\u1eb3n d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c dung ch\u1ea5p h\u01a1n tay qu\u00fd t\u1ed9c d\u00e0y d\u1ea1n \u00f4m tham v\u1ecdng kh\u00f3 \u0111o\u00e1n.<\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u6b78\u6606\u5c71\u821f\u4e2d\u4f5c<\/b><\/p>\n<p>\u5341\u5e74\u98c4\u8f49\u5606\u84ec\u840d            <br \/>\u6b78\u601d\u6416\u6416\u65e5\u4f3c\u65cc             <br \/>\u5e7e\u6258\u5922\u9b42\u5c0b\u6545\u91cc             <br \/>\u7a7a\u5c07\u8840\u6dda\u6d17\u5148\u584b             <br \/>\u5175\u9918\u65a4\u65a7\u55df\u96e3\u7981             <br \/>\u5ba2\u88e1\u6c5f\u5c71\u53ea\u6b64\u60c5             <br \/>\u9b31\u9b31\u5bf8\u61f7\u7121\u5948\u8655             <br \/>\u8239\u7a97\u63a8\u6795\u5230\u5929\u660e<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>Quy C\u00f4n S\u01a1n chu trung t\u00e1c<\/b><\/p>\n<p>Th\u1eadp ni\u00ean phi\u00eau chuy\u1ec3n th\u00e1n b\u1ed3ng b\u00ecnh            <br \/>Qui t\u1ee9 dao dao nh\u1eadt t\u1ef1 tinh<sup>(92)<\/sup>             <br \/>K\u1ef7 th\u00e1c m\u1ed9ng h\u1ed3n t\u1ea7m c\u1ed1 l\u00ed&#160; <br \/>Kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng huy\u1ebft l\u1ec7 t\u1ea9y ti\u00ean oanh             <br \/>Binh d\u01b0 c\u00e2n ph\u1ee7 ta nan c\u1ea5m             <br \/>Kh\u00e1ch l\u00ed giang s\u01a1n<sup>(93)<\/sup> ch\u1ec9 th\u1eed t\u00ecnh             <br \/>U\u1ea5t u\u1ea5t th\u1ed1n ho\u00e0i v\u00f4 n\u1ea1i x\u1ee9             <br \/>Thuy\u1ec1n song th\u00f4i ch\u1ea9m \u0111\u00e1o thi\u00ean minh<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>Th<\/b><b>\u01a1<\/b><b> l<\/b><b>\u00e0<\/b><b>m trong thuy<\/b><b>\u1ec1<\/b><b>n v<\/b><b>\u1ec1<\/b><b> C<\/b><b>\u00f4<\/b><b>n S<\/b><b>\u01a1<\/b><b>n<\/b><\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u00f4i d\u1ea1t ch\u1eb3ng kh\u00e1c c\u00e1nh b\u00e8o!    <br \/>L\u00f2ng mu\u1ed1n v\u1ec1 nh\u01b0 c\u1edd tinh ng\u00e0y ng\u00e0y xao \u0111\u1ed9ng.     <br \/>\u0110\u00e3 bao l\u1ea7n nh\u1edd h\u1ed3n m\u1ed9ng t\u00ecm v\u1ec1 l\u00e0ng c\u0169,     <br \/>Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 r\u1ecf l\u1ec7 m\u00e1u r\u1eeda m\u1ed3 m\u1ea3 t\u1ed5 ti\u00ean.     <br \/>Sau binh l\u1eeda, sao ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00ecu b\u00faa!     <br \/>N\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, v\u1eb9n gi\u1eef t\u00ecnh n\u00e0y v\u1edbi non s\u00f4ng.     <br \/>T\u1ea5c l\u00f2ng u\u1ea5t \u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i,<i>      <br \/><\/i>Tr\u1eb1n tr\u1ecdc b\u00ean c\u1eeda s\u1ed5 thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn khi tr\u1eddi s\u00e1ng.<\/p>\n<p>Qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng trong t\u00e2m Nguy\u1ec5n ch\u00ednh l\u00e0 nh\u00e0 ngo\u1ea1i t\u1ed5, n\u01a1i \u00f4ng tr\u1ea3i tu\u1ed5i thi\u1ebfu th\u1eddi. T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a d\u00f2ng m\u1eb9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n An Nam th\u1ebf k\u1ef7 XV r\u1ea5t \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u00fd. Tr\u01b0\u1edfng nam H\u1ed3 Nguy\u00ean Tr\u1eebng ph\u1ea3i nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i vua cho em trai H\u1ed3 H\u00e1n Th\u01b0\u01a1ng v\u00ec m\u1eb9 Th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd Tr\u1ea7n.<\/p>\n<p>N\u1eb1m thuy\u1ec1n v\u1ec1 C\u00f4n S\u01a1n, Nguy\u1ec5n bu\u00f4ng th\u1ea3 t\u00e2m t\u00ecnh b\u1ee5c v\u1ee1. M\u01b0\u1eddi n\u0103m b\u1eadp b\u1ec1nh theo \u00fd ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, Nguy\u1ec5n t\u1ea1m t\u1ed3n t\u1ea1i trong l\u00f2ng Trung Hoa nh\u01b0ng Tr\u01b0\u01a1ng Nghi \u2013 Ph\u1ea1m Th\u01b0 l\u00e0 \u01b0\u1edbc v\u1ecdng ch\u01b0a th\u00e0nh. Kh\u00f4ng r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadn ri\u00eang b\u1eb1ng \u0111\u1ecba v\u1ecb cao h\u01a1n, Nguy\u1ec5n \u0111\u00e0nh thanh t\u1ea9y m\u1ed9 ph\u1ea7n t\u1ed5 ti\u00ean b\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u0103m gi\u1eadn t\u1eeb Gi\u1ea3n \u0110\u1ecbnh gi\u00e1ng l\u00ean chi t\u1ed9c Nguy\u00ean \u0110\u00e1n t\u00e0n nh\u1eabn h\u01a1n ta t\u01b0\u1edfng. Ngo\u00e0i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, ph\u00eda n\u1ed5i d\u1eady x\u00fac ph\u1ea1m c\u1ea3 n\u01a1i an ngh\u1ec9 c\u1ee7a phe t\u1eeb ch\u1ed1i \u1ee7ng h\u1ed9 h\u1ecd. C\u00e2u 5 gi\u1ea3i th\u00edch nguy\u00ean nh\u00e2n bu\u1ed9c Nguy\u1ec5n ph\u1ea3i ly h\u01b0\u01a1ng, \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u01b0\u1edbng v\u1ea5t l\u1eddi Trang T\u1eed.<sup>(94)<\/sup> R\u00ecu b\u00faa ch\u1eb3ng ch\u1ea5p n\u1ebfu c\u1ed9i c\u00e2y v\u00f4 t\u00edch s\u1ef1. Ph\u00e2n tr\u1ea7n mang \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 nh\u01b0 nu\u1ed1i ti\u1ebfc. Gi\u1eefa m\u1edb h\u1ed7n \u0111\u1ed9n di ch\u1ee9ng kh\u00e1ng Minh th\u1ea5t b\u1ea1i, Nguy\u1ec5n g\u1eb7p tai h\u1ecda b\u1edfi thu\u1ed9c th\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1ebf gia, th\u00e0nh ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m sau ch\u00ednh \u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u1ed1 gia\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c gia t\u1ed9c l\u1edbn m\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ecdn phe c\u1ee7a h\u1ecd g\u00f3p ph\u1ea7n \u0111\u1ecbnh k\u1ebft qu\u1ea3 v\u00e1n c\u1edd ch\u00ednh tr\u1ecb. Nguy\u1ec5n thu\u1ed9c b\u00ean thua cu\u1ed9c, b\u1ecf \u0111i ch\u1ee7 y\u1ebfu nh\u1eb1m gi\u1eef g\u00ecn m\u1ea1ng s\u1ed1ng. T\u1eeb n\u01a1i xa khu\u1ea5t, nguy\u1ec7n v\u1ecdng \u1ea5p \u1ee7 duy nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1. \u00d4ng th\u1ed5 l\u1ed9 u\u1ea5t \u1ee9c ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u00e0y trong to\u00e0n b\u1ed9 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u4e82\u5f8c\u5230\u5d11\u5c71\u611f\u4f5c<\/b><\/p>\n<p>\u4e00\u5225\u5bb6\u5c71\u6070\u5341\u5e74            <br \/>\u6b78\u4f86\u677e\u530a\u534a\u7fdb\u7136             <br \/>\u6797\u6cc9\u6709\u7d04\u90a3\u582a\u8ca0             <br \/>\u5875\u571f\u4f4e\u982d\u53ea\u81ea\u6190             <br \/>\u9115\u91cc\u7e94\u904e\u5982\u5922\u5230             <br \/>\u5e72\u6208\u672a\u606f\u5e78\u8eab\u5168             <br \/>\u4f55\u6642\u7d50\u5c4b\u96f2\u5cf0\u4e0b             <br \/>\u6c72\u6f97\u70f9\u8336\u6795\u77f3\u7720<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>Lo\u1ea1n h\u1eadu \u0111\u00e1o C\u00f4n S\u01a1n c\u1ea3m t\u00e1c<\/b><\/p>\n<p>Nh\u1ea5t bi\u1ec7t gia s\u01a1n kh\u00e1p th\u1eadp ni\u00ean            <br \/>Quy lai t\u00f9ng c\u00fac b\u00e1n ti\u00eau nhi\u00ean             <br \/>L\u00e2m tuy\u1ec1n h\u1eefu \u01b0\u1edbc na kham ph\u1ee5             <br \/>Tr\u1ea7n th\u1ed5 \u0111\u00ea \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 t\u1ef1 li\u00ean.             <br \/>H\u01b0\u01a1ng l\u00fd t\u00e0i qua nh\u01b0 m\u1ed9ng \u0111\u00e1o             <br \/>Can qua v\u1ecb t\u1ee9c h\u1ea1nh th\u00e2n tuy\u1ec1n             <br \/>H\u00e0 th\u1eddi k\u1ebft \u1ed1c v\u00e2n phong h\u1ea1             <br \/>C\u1ea5p gi\u1ea3n phanh tr\u00e0 ch\u1ea9m th\u1ea1ch mi\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>C<\/b><b>\u1ea3<\/b><b>m t<\/b><b>\u00e1<\/b><b>c khi v<\/b><b>\u1ec1<\/b><b> <\/b><b>\u0111<\/b><b>\u1ebf<\/b><b>n C<\/b><b>\u00f4<\/b><b>n S<\/b><b>\u01a1<\/b><b>n sau bu<\/b><b>\u1ed5<\/b><b>i lo<\/b><b>\u1ea1<\/b><b>n ly<\/b><\/p>\n<p>T\u1eeb l\u00fac l\u00eca qu\u00ea \u0111\u1ebfn nay g\u1ea7n tr\u1ecdn m\u01b0\u1eddi n\u0103m    <br \/>Tr\u1edf v\u1ec1, th\u00f4ng c\u00fac n\u1eeda ph\u1ea7n hoang r\u1eadm.     <br \/>C\u00f3 h\u1eb9n v\u1edbi su\u1ed1i r\u1eebng sao \u0111\u00e0nh ph\u1ee5 \u01b0\u1edbc!     <br \/>C\u00fai \u0111\u1ea7u gi\u1eefa b\u1ee5i \u0111\u1ea5t ch\u1ec9 bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh.     <br \/>V\u1eeba ngang qua x\u00f3m l\u00e0ng th\u1ea5y nh\u01b0 \u0111i trong m\u1ed9ng,     <br \/>Chi\u1ebfn tranh ch\u01b0a d\u1ee9t m\u1eebng th\u00e2n v\u1eabn v\u1eb9n to\u00e0n.     <br \/>Bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng nh\u00e0 d\u01b0\u1edbi n\u00fai cao?     <br \/>L\u1ea5y n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i pha tr\u00e0, l\u1ea5y \u0111\u00e1 l\u00e0m g\u1ed1i ng\u1ee7.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta quay l\u1ea1i v\u1edbi \u201c\u0110\u1ec1 \u0110\u00f4ng s\u01a1n t\u1ef1 <b>\u984c\u6771\u5c71\u5bfa<\/b>\u201d, t\u00e1c ph\u1ea9m tr\u00ecnh b\u00e0y co k\u00e9o trong l\u00f2ng Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i n\u0103m ngo\u00e0i ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m ngay tr\u01b0\u1edbc khi tr\u00ecnh di\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Minh: \u201cQu\u00e2n th\u00e2n nh\u1ea5t ni\u1ec7m c\u1eedu anh ho\u00e0i, Gi\u1ea3n qu\u00fd l\u00e2m t\u00e0m t\u00fac nguy\u1ec7n quai. Tam th\u1eadp ni\u00ean d\u01b0 tr\u1ea7n c\u1ea3nh m\u1ed9ng, S\u1ed5 thanh \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec3u ho\u00e1n s\u01a1 h\u1ed3i \u541b\u89aa\u4e00\u5ff5\u4e45\u5b30\u61f7\u6f97\u6127\u6797\u615a\u5919\u9858\u4e56\u4e09\u5341\u9918\u5e74\u5875\u5883\u5922\u6578\u8072\u557c\u9ce5\u559a\u521d\u56de,\u201d <i>M<\/i><i>\u1ed9<\/i><i>t ni<\/i><i>\u1ec1<\/i><i>m trung hi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>u <\/i><i>\u0111<\/i><i>eo <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1eb3<\/i><i>ng m<\/i><i>\u00e3<\/i><i>i.<\/i> <i>T<\/i><i>\u1ee7<\/i><i>i v<\/i><i>\u1edb<\/i><i>i su<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>i, th<\/i><i>\u1eb9<\/i><i>n v<\/i><i>\u1edb<\/i><i>i r<\/i><i>\u1eeb<\/i><i>ng v<\/i><i>\u00ec<\/i><i> sai l<\/i><i>\u1edd<\/i><i>i nguy<\/i><i>\u1ec7<\/i><i>n x<\/i><i>\u01b0<\/i><i>a. H<\/i><i>\u01a1<\/i><i>n ba m<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>i n<\/i><i>\u0103<\/i><i>m m<\/i><i>\u1ed9<\/i><i>ng gi<\/i><i>\u1eef<\/i><i>a c<\/i><i>\u00f5<\/i><i>i tr<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n, V<\/i><i>\u00e0<\/i><i>i ti<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>ng chim k<\/i><i>\u00ea<\/i><i>u g<\/i><i>\u1ecd<\/i><i>i ng<\/i><i>\u01b0\u1edd<\/i><i>i t<\/i><i>\u1ec9<\/i><i>nh l<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>i.<\/i><\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i sinh n\u0103m 1380, c\u1ed9ng \u201ctam th\u1eadp d\u01b0 ni\u00ean\u201d th\u00ec th\u1eddi \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t hi\u1ec7n b\u00e0i th\u01a1 n\u1eb1m qu\u00e3ng cu\u1ed1i 1409 \u0111\u1ea7u 1410. N\u0103m \u0111\u00f3, \u201cqu\u00e2n \u541b\u201d c\u1ee7a Nguy\u1ec5n ch\u1eb3ng ai kh\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 H\u1ed3 H\u00e1n Th\u01b0\u01a1ng. Th\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng ph\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb an tr\u00ed t\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc. \u201cTh\u00e2n \u89aa\u201d Phi Khanh \u0111\u1ea7u h\u00e0ng s\u1edbm, c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng \u0111ang tr\u00ean \u0111\u1ea5t Trung Hoa v\u00ec theo b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u1ee9ng t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5, nh\u00f3m nh\u00e2n s\u1ef1 kh\u1ea3 d\u1ee5ng g\u1ed3m 9.000 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t sang Kim L\u0103ng t\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m 1407. Tuy Gi\u1ea3n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebf b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0o n\u1eeda sau n\u0103m 1409 nh\u01b0ng Nguy\u1ec5n S\u01b0 C\u1ed1i v\u1eabn d\u1ecdc ngang \u0110\u00f4ng Tri\u1ec1u, Tr\u1ea7n Qu\u00fd Kho\u00e1ng v\u1eabn kh\u1ed5 chi\u1ebfn \u1edf Thanh Ngh\u1ec7. Vua v\u00e0 cha \u0111\u1ec1u trong tay ng\u01b0\u1eddi Minh, ho\u00e0n c\u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i Giao Ch\u1ec9 r\u1ed1i r\u1eafm ti\u1ec1m \u1ea9n nguy c\u01a1 b\u1ea5t ch\u1ee3t, ch\u1eb3ng ai m\u00e0ng th\u00e0nh l\u1eadp l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u201cph\u1ea3n Minh ph\u1ee5c H\u1ed3\u201d v\u00ec Th\u00e1i th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1eddi l\u00ednh th\u00fa \u1edf Qu\u1ea3ng T\u00e2y, ho\u00e0ng huynh H\u1ed3 Nguy\u00ean Tr\u1eebng \u00e2m th\u1ea7m c\u1ed9ng t\u00e1c\u2026 nhi\u1ec1u l\u00fd do \u0111\u01b0a Nguy\u1ec5n \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. Qua \u201c\u0110\u1ec1 \u0110\u00f4ng S\u01a1n t\u1ef1\u201d, Nguy\u1ec5n x\u00e1c \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i b\u1ecf su\u1ed1i-r\u1eebng v\u00ec l\u00f2ng trung-hi\u1ebfu. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi t\u1eeb t\u1ea1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc khi h\u00e0ng gi\u1eb7c. Theo \u1ee8c Trai, \u00f4ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 tr\u00f2n ngh\u0129a v\u1ee5 v\u1edbi vua v\u00e0 cha.<\/p>\n<p>V\u1eeba tr\u1edf l\u1ea1i C\u00f4n S\u01a1n, Nguy\u1ec5n nh\u1eafc ngay \u0111\u1ebfn nguy\u1ec7n \u01b0\u1edbc c\u0169. L\u1ea7m l\u0169i xuy\u00ean th\u00e1ng ng\u00e0y b\u1ee5i b\u1eb7m, \u00f4ng ti\u1ebfc cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u1ecb b\u1ecf l\u1ee1. T\u00e1i s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u00fang hai kh\u00e1i ni\u1ec7m r\u1eebng v\u00e0 su\u1ed1i trong b\u00e0i th\u01a1 x\u01b0a, Nguy\u1ec5n th\u1ec3 hi\u1ec7n \u00e1m \u1ea3nh th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c b\u1edfi l\u1ed1i s\u1ed1ng ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 may theo \u0111u\u1ed5i. Cu\u1ed9c s\u1ed1ng nh\u00e0n t\u1ea3n, nh\u01b0 c\u1ed9i c\u00e2y v\u00f4 h\u1ea1i ngo\u00e0i t\u1ea7m b\u00faa r\u00ecu, kho\u00e1c \u00fd ngh\u0129a n\u00e0o trong t\u00e2m tr\u00ed t\u00e1c gi\u1ea3? \u0110i su\u1ed1t s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u1ee8c Trai, ch\u00fang ta ch\u1ee9ng ki\u1ebfn s\u1edf th\u00edch ti\u00eau dao n\u1ed5i l\u00ean ch\u1ec9 khi \u00f4ng g\u1eb7p v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ebf cu\u1ed9c nan gi\u1ea3i. S\u1ed1ng \u1ea9n d\u1eadt r\u1ea5t kh\u00e1c ki\u1ec3u xu\u1ea5t gia nh\u00e0 Ph\u1eadt, nhi\u1ec1u khi n\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 qu\u00e3ng d\u1eebng gi\u1eefa c\u00e1c chuy\u1ebfn h\u00e0nh tr\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, tha thi\u1ebft tho\u00e1i lui tr\u00ean m\u1ee9c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u0169ng cho th\u1ea5y ph\u1ea7n n\u00e0o t\u00ednh ch\u1ea5t mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng trong h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Minh. Ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng th\u00edch nghi ho\u00e0n c\u1ea3nh, ch\u00f2i \u0111\u1ea1p v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t s\u1ef1 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c. Mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i ng\u1ef1 tr\u1ecb ti\u1ec1m th\u1ee9c. Qu\u00e3ng \u0111\u1eddi tha h\u01b0\u01a1ng c\u00f2n ban cho Nguy\u1ec5n s\u1ef1 l\u00e3o luy\u1ec7n gi\u1eefa cu\u1ed9c nh\u00e2n sinh. V\u1edbi kinh nghi\u1ec7m h\u01a1n n\u0103m n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Trung Nguy\u00ean, d\u1ef1a v\u00e0o c\u0103n b\u1ea3n h\u1ecdc v\u1ea5n v\u00e0 l\u00fd l\u1ecbch gia \u0111\u00ecnh, Nguy\u1ec5n d\u01b0 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Minh ch\u1eb3ng v\u1ed9i bu\u00f4ng \u201ccon nh\u00e0 c\u0169\u201d kh\u1ecfi t\u1ea7m quan s\u00e1t.<\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u590f\u65e5\u6f2b\u6210<\/b><b>              <br \/><\/b>            <br \/>\u50b3\u5bb6\u820a\u696d\u53ea\u9752\u6c08             <br \/>\u96e2\u4e82\u5982\u4eca\u547d\u82df\u5168             <br \/>\u6d6e\u4e16\u767e\u5e74\u771f\u4f3c\u5922             <br \/>\u4eba\u751f\u842c\u4e8b\u7e3d\u95dc\u5929             <br \/>\u4e00\u58fa\u767d\u9152\u6d88\u5875\u616e             <br \/>\u534a\u69bb\u6e05\u98a8\u8db3\u5348\u7720             <br \/>\u552f\u6709\u6545\u5c71\u5fc3\u672a\u65b7             <br \/>\u4f55\u6642\u7d50\u5c4b\u5411\u6885\u908a<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>H\u1ea1 nh\u1eadt m\u1ea1n th\u00e0nh<\/b><\/p>\n<p>Truy\u1ec1n gia c\u1ef1u nghi\u1ec7p ch\u1ec9 thanh chi\u00ean<sup>(95)<\/sup>             <br \/>Ly lo\u1ea1n nh\u01b0 kim m\u1ec7nh c\u1ea9u tuy\u1ec1n             <br \/>Ph\u00f9 th\u1ebf b\u00e1ch ni\u00ean ch\u00e2n t\u1ef1 m\u1ed9ng             <br \/>Nh\u00e2n sinh v\u1ea1n s\u1ef1 t\u1ed5ng quan thi\u00ean             <br \/>Nh\u1ea5t b\u1ea7u b\u1ea1ch t\u1eedu ti\u00eau tr\u1ea7n l\u1ef1             <br \/>B\u00e1n th\u00e1p thanh phong t\u00fac ng\u1ecd mi\u00ean             <br \/>Duy h\u1eefu c\u1ed1 s\u01a1n t\u00e2m v\u1ecb \u0111o\u1ea1n             <br \/>H\u00e0 th\u1eddi k\u1ebft \u1ed1c h\u01b0\u1edbng mai bi\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>T\u00f9y b\u00fat ng\u00e0y h\u00e8<\/b>     <br \/>Nghi\u1ec7p c\u0169 gia truy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ed9c t\u1ea5m ch\u0103n xanh,     <br \/>T\u1eeb ly lo\u1ea1n \u0111\u1ebfn nay, t\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n m\u1ea1ng.     <br \/>Tr\u0103m n\u0103m ph\u00f9 th\u1ebf th\u1ef1c nh\u01b0 gi\u1ea5c m\u1ed9ng,     <br \/>Mu\u00f4n vi\u1ec7c \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u x\u1ebfp \u0111\u1eb7t b\u1edfi tr\u1eddi.     <br \/>R\u01b0\u1ee3u tr\u1eafng m\u1ed9t b\u1ea7u xua tan lo \u00e2u tr\u1ea7n t\u1ee5c,     <br \/>Gi\u00f3 m\u00e1t n\u1eeda gi\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 qua gi\u1ea5c ng\u1ee7 tr\u01b0a.     <br \/>Ch\u1ec9 l\u1ea5n c\u1ea5n l\u00f2ng nh\u1edb ho\u00e0i n\u00fai c\u0169,     <br \/>D\u1ef1ng nh\u00e0 b\u00ean c\u1ed9i mai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ch\u1eebng n\u00e0o?<\/p>\n<p>B\u00e0i n\u00e0y ti\u1ebfp l\u1eddi \u201cLo\u1ea1n h\u1eadu \u0111\u00e1o C\u00f4n S\u01a1n c\u1ea3m t\u00e1c\u201d. Nguy\u1ec5n t\u1ed5ng k\u1ebft th\u00e0nh qu\u1ea3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c sau m\u01b0\u1eddi n\u0103m x\u00e1o tr\u1ed9n: \u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng nh\u01b0ng ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ef1 do. C\u00f3 v\u1ebb t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft t\u1ea1i nh\u00e0 kh\u00e1ch ph\u00eda nam th\u00e0nh, sau chuy\u1ebfn v\u1ec1 C\u00f4n S\u01a1n.<\/p>\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 r\u01a1i v\u00e0o t\u00ecnh c\u1ea3nh cha m\u00ecnh ng\u00e0y x\u01b0a, c\u0169ng v\u1eadt v\u1edd kh\u00e1ch x\u00e1 ch\u1edd s\u1eafp x\u1ebfp t\u1eeb tr\u00ean, c\u0169ng m\u01b0\u1ee3n r\u01b0\u1ee3u c\u00f9ng gi\u1ea5c ng\u1ee7 \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0a ng\u00e0y th\u00e1ng. So v\u1edbi ho\u00e0n c\u1ea3nh v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f9ng c\u1ef1c m\u00f4 t\u1ea3 qua \u201cTh\u1ee7 v\u0129 ng\u00e2m\u201d hay \u201cK\u00fd h\u1eefu\u201d b\u1ea3y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec nay \u00f4ng tho\u1ea3i m\u00e1i h\u01a1n nhi\u1ec1u. \u00d4ng c\u00f3 \u0111\u1ec7m \u0111\u1ec3 ng\u1ed3i, r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 nh\u1eafm, kh\u00e1c h\u1eb3n nh\u1eefng ng\u00e0y no n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng ho\u1eb7c x\u01a1i c\u01a1m thi\u1ebfu rau m\u1ee5c t\u00fac. \u01af\u1edbc th\u00fac t\u1eeb ch\u00ednh quy\u1ec1n b\u1ec1 ngo\u00e0i l\u00e0 \u201cl\u1ec5\u201d nh\u01b0ng \u0111\u1ee7 ch\u1eb7t ch\u1ebd khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ea5t quy\u1ec1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n. M\u1ed9t s\u1ed1 ph\u1eadn kh\u00e1c bi \u0111\u00e1t h\u01a1n Nguy\u1ec5n, t\u1eebng sang Trung Hoa d\u01b0\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch t\u00f9 nh\u00e2n \u0111\u00e3 g\u1ecdi r\u00e0ng bu\u1ed9c \u0111\u00f3 l\u00e0 \u201cl\u1ec5 la \u79ae\u7f85\u201d, <i>c\u00e1i l<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>i l<\/i><i>\u1ecb<\/i><i>ch s<\/i><i>\u1ef1<\/i>. Ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 L\u00ea C\u1ea3nh Tu\u00e2n (? \u2013 1416) v\u1eeba \u0111i v\u1eeba l\u00e0m th\u01a1 c\u1ea1nh kh\u00f3e nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n.[32] Tu\u00e2n m\u01a1 \u201cph\u1ee5c Tr\u1ea7n\u201d l\u1ea1i r\u1ea5t l\u1eafm l\u1eddi n\u00ean ng\u01b0\u1eddi Minh d\u00e8 b\u0129u ch\u00ea bai, nh\u01b0ng \u00f4ng ch\u01b0a h\u1ec1 than v\u00e3n b\u1ea3n th\u00e2n b\u1ecb ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i hay b\u1ea1o h\u00e0nh. \u0110\u1ea1i Minh kh\u00e1 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a n\u00f3, vua Minh t\u00f4n tr\u1ecdng ph\u1ea9m gi\u00e1 tr\u00ed th\u1ee9c d\u00f9 h\u1ecd suy ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o \u0111i n\u1eefa.<\/p>\n<p>L\u00fd B\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn Giao Ch\u1ec9 \u0111\u00e3 h\u00fat ngay v\u00e0o vi\u1ec7c chinh ti\u1ec5u \u1edf L\u1ee5c Na (B\u1eafc Giang nay), ch\u00e2u Thu\u1eadn (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Hu\u1ebf nay), ch\u00e2u Nam Linh (Qu\u1ea3ng B\u00ecnh nay). Nh\u01b0 \u0111\u1ec1 c\u1eadp b\u00ean tr\u00ean, vi\u1ec7c b\u1ed5 sung 100 th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0o b\u1ed9 m\u00e1y x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u00e1ng 2\/1418 n\u00ean c\u00f3 v\u1ebb Nguy\u1ec5n r\u1ea3nh r\u1ed7i trong l\u00fac ch\u1edd \u0111\u1ee3i T\u1ed5ng binh ph\u00ea duy\u1ec7t c\u00f4ng t\u00e1c t\u00e1i t\u1ed5 ch\u1ee9c. \u00d4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i \u0103n ch\u1ee9 ch\u01b0a nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, kh\u00f4ng ti\u1ec1n mua r\u01b0\u1ee3u nh\u01b0ng s\u1eb5n l\u00f2ng vui. <\/p>\n<p><b>Quy C\u00f4n S<\/b><b>\u01a1<\/b><b>n tr<\/b><b>\u00f9<\/b><b>ng c<\/b><b>\u1eed<\/b><b>u ng<\/b><b>\u1eab<\/b><b>u t<\/b><b>\u00e1<\/b><b>c<\/b><\/p>\n<p>Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng<sup>(96)<\/sup> m\u1ea5y ph\u00e1t<sup>(97)<\/sup> kh\u00e1ch thi\u00ean nha<sup>(98)<\/sup>,     <br \/>K\u1ecbp phen n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7<sup>(99)<\/sup> nh\u00e0.     <br \/>T\u00fai \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ti\u1ec1n kh\u00f4n ch\u00e1c<sup>(100)<\/sup> r\u01b0\u1ee3u,     <br \/>V\u01b0\u1eddn tuy c\u00f3 c\u00fac ch\u1eeda \u0111\u01a1m hoa.     <br \/>Phong s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u00e9n bi\u00ean<sup>(101)<\/sup> thi kh\u00e1ch,     <br \/>Tang t\u1eed<sup>(102)<\/sup> c\u00f2n th\u01b0\u01a1ng t\u00edch c\u1ed1 gia<sup>(103)<\/sup>.     <br \/>Ng\u00e0y kh\u00e1c hay \u0111\u00e2u c\u00f2n vi\u1ec7c kh\u00e1c,     <br \/>Ti\u1ebft l\u00e0nh m\u1ef1a n\u1ee1<sup>(104)<\/sup> \u0111\u1ec3 cho qua.<\/p>\n<p>T\u1ea1m hi\u1ec3u nh\u01b0 sau: Nhi\u1ec1u b\u1eadn g\u1eb7p ti\u1ebft Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, H\u00f4m nay may m\u1eafn th\u01b0\u1edfng l\u1ec5 \u1edf nh\u00e0. T\u00fai kh\u00f4ng ti\u1ec1n n\u00ean kh\u00f3 mua r\u01b0\u1ee3u, V\u01b0\u1eddn c\u00f3 c\u00fac nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01a1m hoa. Gi\u00f3 s\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u00e1m t\u00f3c ng\u01b0\u1eddi th\u01a1, Ch\u1ea1nh th\u01b0\u01a1ng d\u1ea5u v\u1ebft danh gia n\u01a1i qu\u00ea c\u0169. M\u1ed7i ng\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00e1c nhau, N\u00ean h\u00e3y t\u1eadn h\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n t\u1ea1i, ch\u1edb b\u1ecf qua ti\u1ebft l\u00e0nh.<\/p>\n<p>C\u1eb7p \u0111\u1ec1 gi\u00fap ta \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh t\u00e1c ph\u1ea9m ra \u0111\u1eddi v\u00e0o th\u00e1ng 9 ta n\u0103m 1417. C\u1eb7p tr\u1ea1ng nh\u1eafc \u0110\u00e0o Ti\u1ec1m, \u1ea9n s\u0129 th\u00edch u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u ng\u00e2m hoa c\u00fac. Nguy\u1ec5n thi\u1ebfu c\u1ea3 r\u01b0\u1ee3u l\u1eabn c\u00fac ngh\u0129a l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n thi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n s\u1ed1ng theo s\u1edf nguy\u1ec7n nh\u01b0 c\u1ee5 \u0110\u00e0o. \u00d4ng ngao du trong r\u00e0ng bu\u1ed9c v\u00f4 h\u00ecnh. B\u00ean c\u1ea1nh \u00fd ngh\u0129a b\u00f3ng b\u1ea9y, s\u1ef1 t\u00fang b\u1ea5n gi\u00fap ch\u00fang ta bi\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1edbi h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n; do ch\u1edd ph\u00e2n b\u1ed5 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 thu nh\u1eadp. T\u1ebft Tr\u00f9ng c\u1eedu r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi gia t\u1ed9c Tr\u1ea7n Nguy\u00ean \u0110\u00e1n. V\u00e0o ti\u1ebft n\u00e0y, c\u1ee5 T\u01b0 \u0110\u1ed3 th\u01b0\u1eddng m\u1eddi th\u00e2n h\u1eefu c\u00f9ng c\u00e1c con r\u1ec5 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u1ef1 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n r\u01b0\u1ee3u, th\u01a1, hoa c\u00fac v\u00e0 m\u00f9a thu. \u201cSong vi\u1ebft\u201d tao nh\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh phong \u0111\u1ed9 \u201cc\u1ed1 gia\u201d. B\u00ean Trung Hoa, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng r\u00f5 Nguy\u1ec5n l\u00e0 ai; v\u1ec1 Giao Ch\u1ec9, Nguy\u1ec5n g\u1ea7n nh\u01b0 s\u1edd n\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c uy th\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng nh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cc\u1ed1 gia\u201d nhi\u1ec1u l\u1ea7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u01a1 s\u1edf h\u1ed7 tr\u1ee3 Nguy\u1ec5n th\u0103ng ti\u1ebfn nhanh trong x\u00e3 h\u1ed9i \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 c\u0103n c\u1ed9i nh\u1eefng th\u1ea3m k\u1ecbch ph\u00e1 h\u1ee7y cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u00f4ng. B\u00f3ng ngo\u1ea1i t\u1ed5 v\u1eabn che ph\u1ee7 l\u00ean ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u nay \u0111\u1ea7u ch\u1edbm b\u1ea1c.<\/p>\n<p>T\u1ea7m v\u00f3c Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i trong Giao Ch\u1ec9 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 ty kh\u00f3 so \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u00f3m h\u00e0ng th\u1ea7n \u0111\u1ee3t \u0111\u1ea7u nh\u01b0 \u0110\u1ed3ng Ng\u1ea1n D\u1ef1c, M\u1ea1c Vi\u1ec5n, \u0110\u1ed7 Hy V\u1ecdng\u2026..nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1 th\u1ea5p k\u00e9m. Thi t\u1eadp c\u00f2n l\u01b0u v\u00e0i b\u00e0i th\u01a1 t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Qua \u0111\u00f3, ch\u00fang ta hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u1ee8c Trai \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n thu\u1ed9c \u0111\u1ecba.<\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u6b21\u97fb\u9673\u5c1a\u66f8\u984c\u962e\u5e03\u653f\u8349\u5802<\/b><\/p>\n<p>\u4e00\u5fc3\u5831\u570b\u5c1a\u6853\u6853            <br \/>\u5c0f\u69cb\u8306\u4ead\u4e14\u81ea\u5bec             <br \/>\u8587\u7701\u9000\u6b78\u82b1\u5f71\u8f49             <br \/>\u91d1\u9580\u5922\u89ba\u6f0f\u8072\u6b98             <br \/>\u7434\u8a69\u96c5\u8da3\u771f\u582a\u5c1a             <br \/>\u677e\u83ca\u6b61\u76df\u4ea6\u672a\u5bd2             <br \/>\u5f8c\u6a02\u60f3\u77e5\u7d42\u6709\u610f             <br \/>\u597d\u5c07\u4e8b\u696d\u767e\u5e74\u770b<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>Th\u1ee9 v\u1eadn Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u1ec1 Nguy\u1ec5n B\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ea3o \u0111\u01b0\u1eddng              <br \/><\/b>Nh\u1ea5t t\u00e2m b\u00e1o qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0n ho\u00e0n             <br \/>Ti\u1ec3u c\u1ea5u mao \u0111\u00ecnh th\u1ea3 t\u1ef1 khoan             <br \/>Vi t\u1ec9nh<sup>(105)<\/sup> th\u1ed1i quy hoa \u1ea3nh chuy\u1ec3n             <br \/>Kim m\u00f4n<sup>(106)<\/sup> m\u1ed9ng gi\u00e1c l\u1eadu thanh t\u00e0n             <br \/>C\u1ea7m thi nh\u00e3 th\u00fa ch\u00e2n kham th\u01b0\u1ee3ng             <br \/>T\u00f9ng c\u00fac hoan minh di\u1ec7c v\u1ecb h\u00e0n             <br \/>H\u1eadu l\u1ea1c<sup>(107)<\/sup> t\u01b0\u1edfng tri chung h\u1eefu \u00fd             <br \/>H\u1ea3o t\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p b\u00e1ch ni\u00ean khan<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>H<\/b><b>\u1ecd<\/b><b>a v<\/b><b>\u1ea7<\/b><b>n Tr<\/b><b>\u1ea7<\/b><b>n Th<\/b><b>\u01b0\u1ee3<\/b><b>ng th<\/b><b>\u01b0<\/b><b> <\/b><b>\u0111<\/b><b>\u1ec1<\/b><b> nh<\/b><b>\u00e0<\/b><b> tranh c<\/b><b>\u1ee7<\/b><b>a Nguy<\/b><b>\u1ec5<\/b><b>n B<\/b><b>\u1ed1<\/b><b> ch<\/b><b>\u00ed<\/b><b>nh<\/b><\/p>\n<p>L\u00f2ng \u0111\u1ec1n \u01a1n n\u01b0\u1edbc c\u00f2n h\u0103ng h\u00e1i,    <br \/>D\u1ef1ng t\u1ea1m gian nh\u00e0 tranh \u0111\u1ec3 t\u1ef1 t\u00ecm khu\u00e2y.     <br \/>T\u1eeb t\u00f2a t\u1eed vi tr\u1edf v\u1ec1, b\u00f3ng hoa \u0111\u00e3 ng\u00e3,     <br \/>M\u1ed9ng kim m\u00f4n t\u1ec9nh l\u1ea1i, s\u1eafp l\u1eb7ng ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3.     <br \/>Th\u00fa \u0111\u00e0n th\u01a1 tao nh\u00e3 qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u00e1ng chu\u1ed9ng,     <br \/>H\u1eb9n th\u1ec1 vui v\u1ea7y v\u1edbi th\u00f4ng c\u00fac c\u0169ng ch\u01b0a ngu\u00f4i.     <br \/>\u0110o\u00e1n bi\u1ebft r\u1eb1ng r\u1ed1t cu\u1ed9c \u00f4ng \u1ea5p \u1ee7 c\u00e1i \u00fd lo tr\u01b0\u1edbc thi\u00ean h\u1ea1,     <br \/>S\u1ef1 nghi\u1ec7p m\u1ed9t \u0111\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u00e1ng chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng. <\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0: Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec7p (1370 \u2013 1426) ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi hai ty B\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00c1n s\u00e1t t\u1eeb khi L\u00fd B\u00e2n sang thay Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 tr\u1ea5n th\u1ee7 An Nam (1417). \u00d4ng c\u00f2n ki\u00eam tham m\u01b0u qu\u00e2n v\u1ee5 cho L\u00fd T\u1ed5ng binh. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 Tr\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 giao vi\u1ec7c l\u1ea1i cho Ho\u00e0ng Ph\u00fac khi L\u00fd B\u00e2n b\u1ec7nh ch\u1ebft n\u0103m 1422. Tr\u1ea7n Hi\u1ec7p t\u00e1i nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 n\u0103m 1424 khi Ho\u00e0ng Ph\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u1ec1 B\u1eafc. \u00d4ng b\u1ecb ngh\u0129a qu\u00e2n Lam S\u01a1n gi\u1ebft trong tr\u1eadn T\u1ed1t \u0110\u1ed9ng n\u0103m 1426.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n B\u1ed1 ch\u00ednh: Nguy\u1ec5n Hu\u00e2n, nh\u1eadn ch\u1ee9c H\u1eefu B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 n\u0103m 1416, th\u0103ng T\u1ea3 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 n\u0103m 1426. M\u1ea5t t\u00edch khi theo Li\u1ec5u Th\u0103ng ti\u1ebfn v\u00e0o An Nam n\u0103m 1427. Trong tr\u1eadn \u0111\u00e1nh cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ea1i X\u01b0\u01a1ng Giang, To\u00e0n Th\u01b0 ch\u1ec9 ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c b\u1eaft s\u1ed1ng c\u00e1c ch\u1ec9 huy Th\u00f4i T\u1ee5 v\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u00fac, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp Nguy\u1ec5n Hu\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 4\/7\/1416 Hu\u00e2n c\u00f2n \u1edf Kim L\u0103ng nh\u1eadn ch\u1ee9c H\u1eefu B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u0111o\u00e0n \u0111i c\u1ed1ng \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn 139 ng\u01b0\u1eddi. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i \u0111\u00e3 g\u1eb7p Nguy\u1ec5n Hu\u00e2n c\u00f9ng nh\u00f3m quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb b\u00ean Trung qu\u1ed1c. Hu\u00e2n v\u1ed1n qu\u00ea Nam S\u00e1ch, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng n\u00ean n\u1ebfu l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i Ty B\u1ed1 ch\u00ednh th\u00ec ph\u1ea3i l\u01b0u tr\u00fa kh\u00e1ch x\u00e1 nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i. C\u00f3 v\u1ebb v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng m\u1edbi nh\u1eadn, Hu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u00e0 ri\u00eang, sinh ho\u1ea1t t\u00e1ch bi\u1ec7t v\u1edbi thu\u1ed9c c\u1ea5p. Quan B\u1ed1 ch\u00ednh c\u00f3 s\u1ee9c kh\u1ecfe phi th\u01b0\u1eddng. Ban ng\u00e0y, \u00f4ng ch\u1ec9 v\u1ec1 nh\u00e0 khi n\u1eafng ng\u1ea3 xi\u00ean; ban \u0111\u00eam, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp, say s\u01b0a ch\u1edd m\u1ec7nh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 \u0111\u00e3 c\u1ea1n. <\/p>\n<p>N\u1ebfu c\u00e1c c\u00e2u 3,4,5,6 v\u0103n v\u1ebb ki\u1ec3u x\u00e3 giao, th\u00ec c\u00e1c c\u00e2u 1,2,7,8 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn v\u00e0i th\u00f4ng tin \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u201cb\u00e1o qu\u1ed1c \u5831\u570b\u201d, <i>\u0111<\/i><i>\u1ec1<\/i><i>n <\/i><i>\u01a1<\/i><i>n n<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>c<\/i> l\u00e0 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0110\u1ea1i Minh. Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i kh\u00e2m ph\u1ee5c tinh th\u1ea7n ph\u1ee5ng s\u1ef1 m\u1eabu qu\u1ed1c c\u1ee7a Hu\u00e2n. Nh\u1eadn x\u00e9t n\u00e0y kh\u00e1 gi\u1ed1ng l\u1eddi Tuy\u00ean \u0110\u1ee9c v\u1ec1 sau t\u00f3m t\u1eaft th\u00e0nh t\u00edch quan T\u1ea3 B\u1ed1 ch\u00ednh (1426): \u201c<i>Ng<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>i, Nguy<\/i><i>\u1ec5<\/i><i>n Hu<\/i><i>\u00e2<\/i><i>n, m<\/i><i>\u1ed9<\/i><i>t l<\/i><i>\u00f2<\/i><i>ng ngay th<\/i><i>\u1ef1<\/i><i>c, suy l<\/i><i>\u1ef1<\/i><i> thu<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n l<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>ng, <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>t th<\/i><i>\u1edd<\/i><i>i c<\/i><i>\u01a1<\/i><i> bi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>t <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>o tr<\/i><i>\u1edd<\/i><i>i; l<\/i><i>\u00f2<\/i><i>ng th<\/i><i>\u00e0<\/i><i>nh h<\/i><i>\u0103<\/i><i>ng h<\/i><i>\u00e1<\/i><i>i qui h<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>ng tri<\/i><i>\u1ec1<\/i><i>u <\/i><i>\u0111\u00ec<\/i><i>nh, d<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>c t<\/i><i>\u00e2<\/i><i>m c<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n lao <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1ea3<\/i><i>m nhi<\/i><i>\u1ec7<\/i><i>m ch<\/i><i>\u1ee9<\/i><i>c v<\/i><i>\u1ee5<\/i><i>, v<\/i><i>\u1ed7<\/i><i> v<\/i><i>\u1ec1<\/i><i> ng<\/i><i>\u01b0\u1edd<\/i><i>i thu<\/i><i>\u1ead<\/i><i>n theo, di<\/i><i>\u1ec7<\/i><i>t tr<\/i><i>\u1eeb<\/i><i> k<\/i><i>\u1ebb<\/i><i> ngh<\/i><i>\u1ecb<\/i><i>ch, gi<\/i><i>\u00fa<\/i><i>p <\/i><i>\u00ed<\/i><i>ch r<\/i><i>\u1ea5<\/i><i>t nhi<\/i><i>\u1ec1<\/i><i>u, tr<\/i><i>\u1ea3<\/i><i>i qua n<\/i><i>\u0103<\/i><i>m th<\/i><i>\u00e1<\/i><i>ng t<\/i><i>\u1ea5<\/i><i>m l<\/i><i>\u00f2<\/i><i>ng trung kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng suy hao.<\/i><i>\u201d<\/i><sup>(108)<\/sup><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 sinh ho\u1ea1t ri\u00eang, vi\u00ean quan to thu\u1ed9c Ty B\u1ed1 ch\u00ednh ch\u1ec9 d\u1ef1ng gian nh\u00e0 c\u1ecf. N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec li\u00eam khi\u1ebft hay quy \u0111\u1ecbnh ng\u1eb7t ngh\u00e8o c\u1ee7a trung \u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i m\u1ee9c s\u1ed1ng t\u1ea1i \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t-An Nam t\u1eeb cu\u1ed1i Tr\u1ea7n \u0111\u1ebfn Minh thu\u1ed9c c\u1ef1c k\u1ef3 th\u1ea5p. Kh\u00e1ch x\u00e1 hay nh\u00e0 quan \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng b\u1eb1ng tranh l\u00e1. D\u00f9 s\u1ed1ng thanh \u0111\u1ea1m, Hu\u00e2n v\u1eabn \u00f4m l\u00f2ng \u201cti\u00ean \u01b0u h\u1eadu l\u1ea1c \u5148\u6182\u5f8c\u6a02\u201d, \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i khi ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u00e0 L\u00ea. Theo \u1ee8c Trai, l\u00f2ng trung v\u1edbi vua Minh v\u00e0 tinh th\u1ea7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1edbi d\u00e2n Vi\u1ec7t c\u1ee7a Hu\u00e2n \u0111\u00e1ng n\u00eau g\u01b0\u01a1ng l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>\u1ee8ng x\u1eed c\u1ee7a Nguy\u1ec5n v\u1edbi vi\u00ean th\u1ed5 quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0nh ch\u00ednh Giao Ch\u1ec9 mang v\u1ebb t\u00f4n k\u00ednh nh\u01b0ng e d\u00e8. Hu\u00e2n \u0111\u1eadm phong th\u00e1i quan l\u1ea1i h\u01a1n v\u0103n nh\u00e2n. Kho\u1ea3ng c\u00e1ch gi\u1eefa Nguy\u1ec5n v\u00e0 gi\u1edbi cai tr\u1ecb thu\u1ed9c \u0111\u1ecba thu h\u1eb9p nhanh ch\u00f3ng khi \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1eed Kh\u1ed5ng M\u1ea1nh. B\u00e0i tr\u01b0\u1eddng lu\u1eadt t\u1eb7ng Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng T\u00f4ng T\u00e1i d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd n\u1eb1m trong s\u1ed1 nh\u1eefng tuy\u1ec7t ph\u1ea9m c\u1ee7a \u1ee8c Trai. <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u984c\u9ec3\u5fa1\u53f2\u6885\u96ea\u8ed2<\/b><\/p>\n<p>\u8c78\u51a0\u5dc7\u5dc7\u9762\u4f3c\u9435            <br \/>\u4e0d\u7368\u611b\u6885\u517c\u611b\u96ea             <br \/>\u611b\u6885\u611b\u96ea\u611b\u7de3\u4f55             <br \/>\u611b\u7d7c\u96ea\u767d\u6885\u82b3\u6f54             <br \/>\u5929\u7136\u6885\u96ea\u81ea\u5169\u5947             <br \/>\u66f4\u6dfb\u81fa\u67cf\u771f\u4e09\u7d55             <br \/>\u7f85\u6d6e\u4ed9\u5b50\u51b0\u70ba\u9b42             <br \/>\u9803\u523b\u80fd\u4eca\u74ca\u4f5c\u5c51             <br \/>\u591c\u6df1\u742a\u6a39\u788e\u73b2\u74cf             <br \/>\u6708\u6236\u98a8\u7a97\u5bd2\u51dc\u70c8             <br \/>\u82e5\u975e\u98a8\u905e\u6697\u9999\u4f86             <br \/>\u7d1b\u7d1b\u4e00\u8272\u4f55\u7531\u5225             <br \/>\u5de1\u8a79\u4e0d\u6015\u7389\u6a13\u5bd2             <br \/>\u9280\u6d77\u6416\u5149\u66f4\u6e05\u5fb9             <br \/>\u4e5d\u91cd\u8eeb\u5ff5\u53ca\u9050\u6c13             <br \/>\u842c\u91cc\u9326\u8863\u9059\u99d0\u7bc0             <br \/>\u971c\u98a8\u6372\u5730\u7c21\u6a6b\u79cb             <br \/>\u8eab\u5728\u708e\u8352\u5fc3\u9b4f\u95d5             <br \/>\u4ea4\u5357\u5341\u6708\u7156\u5982\u6625             <br \/>\u5922\u4e2d\u53ea\u6709\u82b1\u582a\u6298             <br \/>\u5c07\u5fc3\u6258\u7269\u53e4\u6709\u4e4b             <br \/>\u9ad8\u8e85\u6df1\u671f\u8e48\u524d\u54f2             <br \/>\u6771\u73bb\u8b02\u7af9\u4e0d\u53ef\u7121             <br \/>\u6f2e\u6eaa\u611b\u84ee\u4ea6\u6709\u8aaa             <br \/>\u4e7e\u5764\u842c\u53e4\u4e00\u6e05\u81f4             <br \/>\u705e\u6a4b\u8a69\u601d\u897f\u6e56\u6708<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>\u0110\u1ec1 Ho\u00e0ng Ng\u1ef1 s\u1eed mai tuy\u1ebft hi\u00ean<\/b><\/p>\n<p>Tr\u00e3i quan<sup>(109)<\/sup> nga nga di\u1ec7n t\u1ef1 thi\u1ebft             <br \/>B\u1ea5t \u0111\u1ed9c \u00e1i mai ki\u00eam \u00e1i tuy\u1ebft             <br \/>\u00c1i mai \u00e1i tuy\u1ebft \u00e1i duy\u00ean h\u00e0             <br \/>\u00c1i duy\u00ean tuy\u1ebft b\u1ea1ch mai ph\u01b0\u01a1ng khi\u1ebft             <br \/>Thi\u00ean nhi\u00ean mai tuy\u1ebft t\u1ef1 l\u01b0\u1ee1ng k\u1ef3             <br \/>C\u00e1nh thi\u00eam \u0111\u00e0i b\u00e1ch<sup>(110)<\/sup> ch\u00e2n tam tuy\u1ec7t             <br \/>La ph\u00f9 ti\u00ean t\u1eed<sup>(111)<\/sup> b\u0103ng vi h\u1ed3n             <br \/>Kho\u1ea3nh kh\u1eafc n\u0103ng linh qu\u1ef3nh t\u00e1c ti\u1ebft             <br \/>D\u1ea1 th\u00e2m k\u1ef3 th\u1ee5 to\u00e1i linh lung             <br \/>Nguy\u1ec7t h\u1ed9 phong song h\u00e0n l\u1eabm li\u1ec7t             <br \/>Nh\u01b0\u1ee3c phi phong \u0111\u1ec7 \u00e1m h\u01b0\u01a1ng<sup>(112)<\/sup> lai             <br \/>Ph\u00e2n ph\u00e2n nh\u1ea5t s\u1eafc h\u00e0 do bi\u1ec7t             <br \/>Tu\u1ea7n thi\u1ec1m b\u1ea5t ph\u1ea1 ng\u1ecdc l\u00e2u<sup>(113)<\/sup> h\u00e0n&#160; <br \/>Ng\u00e2n h\u1ea3i<sup>(114)<\/sup> dao quang c\u00e1nh thanh tri\u1ec7t             <br \/>C\u1eedu tr\u00f9ng ch\u1ea9n ni\u1ec7m c\u1eadp h\u00e0 manh             <br \/>V\u1ea1n l\u00fd c\u1ea9m y dao tr\u00fa ti\u1ebft             <br \/>S\u01b0\u01a1ng phong quy\u1ec3n \u0111\u1ecba gi\u1ea3n<sup>(115)<\/sup> ho\u00e0nh thu             <br \/>Th\u00e2n t\u1ea1i vi\u00eam bang t\u00e2m ng\u1ee5y khuy\u1ebft<sup>(116)              <br \/><\/sup>Giao nam th\u1eadp nguy\u1ec7t no\u00e3n nh\u01b0 xu\u00e2n             <br \/>M\u1ed9ng trung ch\u1ec9 h\u1eefu hoa kham chi\u1ebft             <br \/>T\u01b0\u01a1ng t\u00e2m th\u00e1c v\u1eadt c\u1ed5 h\u1eefu chi             <br \/>Cao tr\u1ee5c th\u00e2m k\u1ef3 \u0111\u1ea1o ti\u00ean tri\u1ebft             <br \/>\u0110\u00f4ng pha<sup>(117)<\/sup> v\u1ecb tr\u00fac b\u1ea5t kh\u1ea3 v\u00f4             <br \/>Li\u00eam kh\u00ea<sup>(118)<\/sup> \u00e1i li\u00ean di\u1ec7c h\u1eefu thuy\u1ebft             <br \/>C\u00e0n kh\u00f4n v\u1ea1n c\u1ed5 nh\u1ea5t thanh tr\u00ed             <br \/>B\u00e1 ki\u1ec1u thi t\u1ee9<sup>(119)<\/sup> t\u00e2y h\u1ed3 nguy\u1ec7t<sup>(120)<\/sup><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>\u0110<\/b><b>\u1ec1<\/b><b> hi<\/b><b>\u00ea<\/b><b>n mai tuy<\/b><b>\u1ebf<\/b><b>t c<\/b><b>\u1ee7<\/b><b>a Ng<\/b><b>\u1ef1<\/b><b> s<\/b><b>\u1eed<\/b><b> h<\/b><b>\u1ecd<\/b><b> Ho<\/b><b>\u00e0<\/b><b>ng<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ed9i m\u0169 quan ng\u1ef1 s\u1eed cao, g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t nghi\u00eam trang,    <br \/>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 y\u00eau hoa mai, c\u00f2n y\u00eau c\u1ea3 tuy\u1ebft.     <br \/>Y\u00eau mai, y\u00eau tuy\u1ebft, y\u00eau v\u00ec c\u1edb g\u00ec?     <br \/>Y\u00eau v\u00ec tuy\u1ebft tr\u1eafng tuy\u1ec1n, mai thanh khi\u1ebft.     <br \/>Tr\u1eddi sinh mai v\u00e0 tuy\u1ebft v\u1ed1n l\u00e0 hai v\u1eadt k\u1ef3 di\u1ec7u.     <br \/>L\u1ea1i th\u00eam \u201c\u0111\u00e0i b\u00e1ch\u201d th\u1eadt \u0111\u1ee7 \u201ctam tuy\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>La Ph\u00f9 ti\u00ean t\u1eed (hoa mai tr\u1eafng) linh h\u1ed3n nh\u01b0 gi\u00e1 b\u0103ng,    <br \/>Trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn ng\u1ecdc qu\u1ef3nh n\u00e1t v\u1ee5n.     <br \/>C\u00e2y ng\u1ecdc v\u1ee1 l\u1ea5p l\u00e1nh trong \u0111\u00eam s\u00e2u.     <br \/>Tr\u0103ng qua c\u1eeda, gi\u00f3 lu\u1ed3n song gieo gi\u00e1 r\u00e9t.     <br \/>N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00f3 \u0111\u01b0a tho\u1ea3ng h\u01b0\u01a1ng th\u1ea7m,     <br \/>Th\u00ec r\u1ed1i r\u1eafm m\u1ed9t m\u00e0u l\u00e0m sao ph\u00e2n bi\u1ec7t!     <br \/>D\u1ea1o h\u1ebft hi\u00ean nh\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 bu\u1ed1t hai vai.     <br \/>\u00c1nh s\u00e1ng lung linh c\u00e0ng trong veo tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n<p>Tr\u0103n tr\u1edf th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t t\u1eeb c\u1eedu tr\u00f9ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn d\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng xa,    <br \/>(N\u00ean) Ng\u01b0\u1eddi \u00e1o g\u1ea5m c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i ngo\u00e0i v\u1ea1n l\u00fd.     <br \/>Phong kh\u00ed nh\u01b0 gi\u00f3 s\u01b0\u01a1ng cu\u1ed1n \u0111\u1ea5t, tr\u00e0n ng\u1eadp tr\u1eddi thu,     <br \/>N\u01a1i hoang vu n\u00f3ng n\u1ef1c t\u00e2m v\u1eabn h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ng\u1ee5y khuy\u1ebft,     <br \/>Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi Giao Nam \u1ea5m nh\u01b0 m\u00f9a xu\u00e2n,     <br \/>Trong gi\u1ea5c m\u1ed9ng, ch\u1ec9 c\u00f3 hoa l\u00e0 b\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c.     <br \/>T\u1ef1 c\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi t\u00e2m v\u00e0o v\u1eadt,     <br \/>Tinh th\u1ea7n cao th\u00e2m noi theo hi\u1ec1n nh\u00e2n x\u01b0a,     <br \/>\u0110\u00f4ng Pha kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu tr\u00fac,     <br \/>Li\u00eam Kh\u00ea c\u00f3 ch\u1ee7 thuy\u1ebft v\u1ec1 y\u00eau sen.     <br \/>Tr\u1eddi \u0111\u1ea5t v\u1ea1n \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn thanh cao,     <br \/>(Nh\u01b0) Tr\u0103ng h\u1ed3 T\u00e2y, \u00fd th\u01a1 c\u1ea7u B\u00e1.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i, Th\u00e0nh t\u1ed5 nghi ng\u1edd Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 t\u1ea1o th\u1ebf l\u1ef1c ri\u00eang n\u00ean \u0111i\u1ec1u L\u00fd B\u00e2n sang thay th\u1ebf. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, sai Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u tu\u1ea7n x\u00e9t vi\u1ec7c cai tr\u1ecb An Nam. <\/p>\n<p>B\u00e0i th\u01a1 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng cho Ho\u00e0ng T\u00f4ng T\u00e1i khi h\u1ecd Ho\u00e0ng m\u1edbi \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u1ed7 \u1edf t\u1ea1i Giao Nam, t\u1ee9c cu\u1ed1i n\u0103m 1417 hay \u0111\u1ea7u n\u0103m 1418. <\/p>\n<p>Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c c\u00f2n l\u1ea1i m\u1ed9t ghi ch\u00e9p v\u1ec1 Ho\u00e0ng, khi \u0111\u00f3 gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n \u00e1n Giao Ch\u1ec9. Ng\u00e0y 12\/01\/1420, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u1eadn b\u00e1o c\u00e1o t\u1eeb Ng\u1ef1 s\u1eed T\u00f4ng T\u00e1i \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb r\u1eb1ng c\u00e1c quan ch\u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa, \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng-V\u00e2n Nam, sau hai n\u0103m ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o h\u1ea1ch b\u1edfi Tu\u1ea7n v\u0169, \u00c1n s\u00e1t, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed s\u1edf t\u1ea1i. \u00d4ng ch\u00ea b\u1ecdn n\u00e0y ch\u0103n d\u00e2n v\u1ee5ng v\u1ec1, x\u1eed \u00e1n sai lu\u1eadt do c\u0103n b\u1ea3n h\u1ecdc v\u1ea5n ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Vua thu\u1eadn theo.<\/p>\n<p>T\u1edd t\u00e2u ch\u1ee9ng t\u1ecf Ho\u00e0ng th\u1ef1c s\u1ef1 quan t\u00e2m t\u1edbi hi\u1ec7u qu\u1ea3 vi\u1ec7c cai tr\u1ecb. Suy cho c\u00f9ng, nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 g\u00ecn gi\u1eef sao cho ch\u00ednh s\u00e1ch \u0110\u1ea1i Minh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n tr\u1ecdn v\u1eb9n t\u1ea1i An Nam. D\u0129 nhi\u00ean, v\u1ecb vua l\u1ecbch duy\u1ec7t nh\u01b0 Th\u00e0nh t\u1ed5 kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u1ea1i d\u1ed9t \u0111\u00e8 n\u00e9n d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn m\u1ee9c h\u1ecd ph\u1ea3i n\u1ed5i lo\u1ea1n ch\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u h\u00f2a thu nh\u1eadp cao nh\u1ea5t cho \u0111\u1ebf qu\u1ed1c nh\u01b0ng \u1edf m\u1ee9c d\u00e2n \u0111en kham n\u1ed5i l\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u201cmu\u1ed1i m\u01a1\u201d tinh x\u1ea3o. N\u1ebfu x\u1ea3y ra lo\u1ea1n l\u1edbn, kinh ph\u00ed thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 huy \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i t\u1eeb ch\u00ednh qu\u1ed1c. H\u01a1n n\u1eefa, chi\u1ebfn tranh d\u1eb1ng dai s\u1ebd l\u00e0 th\u1ea3m h\u1ecda cho ch\u00ednh Trung Hoa.<\/p>\n<p>S\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c Ng\u1ef1 s\u1eed khi\u1ebfn c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a Nguy\u1ec5n trong b\u00e0i th\u1ea5t ng\u00f4n tr\u01b0\u1eddng thi\u00ean th\u0103ng hoa. B\u00ean c\u1ea1nh \u201cC\u00f4n S\u01a1n ca\u201d, \u0111\u00e2y l\u00e0 thi ph\u1ea9m h\u00e0o h\u1ee9ng s\u1ea3ng kho\u00e1i nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng. Nguy\u1ec5n \u0111\u00e3 x\u1ebfp ph\u1ea9m c\u00e1ch c\u1ee7a Ho\u00e0ng ngang b\u1eb1ng \u0111\u1eb7c t\u00ednh t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng hoa mai v\u00e0 tuy\u1ebft. Ca ng\u1ee3i t\u1edbi m\u1ee9c \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u1eddi. B\u00e0i h\u00e0nh ph\u1ea3ng ph\u1ea5t t\u1eeb ng\u1eef v\u00e0 \u00fd th\u01a1 c\u1ee7a nhi\u1ec1u danh t\u00e0i Trung Hoa : \u0110\u1ed7 Ph\u1ee7 (712 &#8211; 770), L\u00e2m B\u00f4 (967-1028), T\u00f4 \u0110\u00f4ng Pha (1037-1101), L\u1ee5c Du (1125-1210), L\u01b0 Mai Pha (Nam T\u1ed1ng), Tr\u1ecbnh Kh\u1ea3i (\u0110\u01b0\u1eddng)&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/clip_image001.jpg\" rel=\"lightbox[48633]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image001\" style=\"border: 0px currentcolor; border-image: none; display: inline; background-image: none;\" border=\"0\" alt=\"clip_image001\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2018\/01\/clip_image001_thumb.jpg\" width=\"242\" height=\"141\" \/><\/a><\/p>\n<p>Mai \u0111\u1ecdng tuy\u1ebft (<a href=\"http:\/\/www.shutterstock.com\/\">www.shutterstock.com<\/a>)<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n n\u00f3i v\u1ec1 mai, tuy\u1ebft, gi\u00f3, tr\u0103ng, gi\u00e1 bu\u1ed1t\u2026 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00f4ng hi\u1ec7n di\u1ec7n v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec1 th\u01a1 n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng c\u00e1c c\u00e2u 7 \u0111\u1ebfn 14 ch\u1ee7 y\u1ebfu mi\u00eau t\u1ea3 c\u1ea3nh trong tranh v\u1ebd k\u00e8m theo c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng. Tranh th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u1ed9i mai \u0111\u1ea7y hoa, \u0111\u1ecdng tuy\u1ebft d\u01b0\u1edbi tr\u0103ng v\u00e0o \u0111\u00eam nhi\u1ec1u gi\u00f3. Hoa mai r\u1ee5ng khi\u1ebfn tuy\u1ebft r\u01a1i tan, tia v\u1ee1 l\u00f3ng l\u00e1nh gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n c\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c gi\u00f3, \u00e1nh tr\u0103ng v\u00e0 gi\u00e1 l\u1ea1nh. V\u00ec l\u00e0 tranh n\u00ean thi\u1ebfu \u201c\u00e1m h\u01b0\u01a1ng\u201d, <i>h<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>ng th<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>m<\/i>,<i> <\/i>y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng khi\u1ebfn ngh\u1ec7 s\u0129 h\u1ecd Nguy\u1ec5n nhanh ch\u00f3ng nh\u1eadn bi\u1ebft. \u201cMai tuy\u1ebft hi\u00ean\u201d gi\u1ed1ng nh\u01b0 \u201cart gallery\u201d gia \u0111\u00ecnh, tr\u01b0ng b\u00e0y to\u00e0n tranh mai-tuy\u1ebft. Ho\u00e0ng Ng\u1ef1 s\u1eed ng\u1ea7m g\u1eedi t\u00edn hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 c\u1ed1t c\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n h\u1ebft s\u1ee9c ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9.<\/p>\n<p>C\u00e2u 15 \u0111\u1ebfn 18 kh\u1eafc h\u1ecda phong th\u00e1i T\u00f4ng T\u00e1i b\u1eb1ng ng\u00f2i b\u00fat h\u00e0o s\u1ea3ng. H\u00ecnh \u1ea3nh nh\u00e0 nho Ng\u1ef1 s\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc, uy l\u1ef1c, lu\u00f4n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc h\u1eb3n l\u00e0 m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi l\u00fd t\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u1eddi c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 khi m\u1edbi l\u00e0m quan cho h\u1ecd H\u1ed3. Vi\u00ean quan c\u1ea7m ti\u1ebft ngo\u00e0i v\u1ea1n d\u1eb7m ch\u00ednh l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng con d\u00e2n xa x\u00f4i c\u1ee7a Thi\u00ean t\u1eed. Trung th\u00e0nh v\u1edbi vua v\u00e0 quan t\u00e2m t\u1edbi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng lu\u00f4n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n rung \u0111\u1ed9ng. Ca ng\u1ee3i B\u1ed1 ch\u00ednh Hu\u00e2n \u00f4ng c\u0169ng d\u1ef1a tr\u00ean ti\u00eau ch\u00ed n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh v\u1edbi mai-tuy\u1ebft, Nguy\u1ec5n cho r\u1eb1ng Giao Nam thi\u1ebfu tuy\u1ebft n\u00ean so quan Ng\u1ef1 s\u1eed v\u1edbi tr\u00fac-sen. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, Nguy\u1ec5n v\u00fat b\u1ed5ng theo tuy\u1ebft c\u1ea7u B\u00e1 v\u00e0 ch\u01a1i v\u01a1i gi\u1eefa mai T\u00e2y h\u1ed3.<\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ef1c \u0111\u1ed9 gi\u1eefa nh\u00e0 nho An Nam v\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c \u0110\u1ea1i Minh h\u00e9 l\u1ed9 c\u00e1 t\u00ednh d\u1ec5 t\u1ea1o n\u00ean phi\u1ec1n to\u00e1i khi \u00f4ng gia nh\u1eadp t\u1eadp \u0111o\u00e0n Lam S\u01a1n. Nguy\u1ec5n thi\u1ebfu h\u1eb3n ghi ch\u00e9p th\u00f9 t\u1ea1c v\u1edbi quan t\u01b0\u1edbng gi\u00e0u ch\u1ea5t r\u1eebng n\u00fai d\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbng L\u00ea L\u1ee3i,<sup>(121)<\/sup> thay v\u00e0o \u0111\u00f3, b\u00f3ng d\u00e1ng nh\u1eefng k\u1ebb h\u1eb9p h\u00f2i, \u0111\u00e2m th\u1ecdt, b\u00e1ng b\u1ed5 th\u1ea5p tho\u00e1ng trong v\u00f4 s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 khinh m\u1ea1n ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 vua v\u00f4 t\u00ecnh d\u1ef1ng quanh Nguy\u1ec5n h\u00e0ng r\u00e0o \u0111\u1ed1 k\u1ef5. C\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 s\u1ebd \u0111\u1eaft qu\u00e1 m\u1ed9t \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p><b>\u984c\u4f55\u6821\u5c09\u767d\u96f2\u601d\u89aa<\/b><b> <\/b><\/p>\n<p>\u5ead\u95c8\u4e00\u5225\u6b72\u82b1\u6df1            <br \/>\u611b\u6155\u4eba\u7686\u5171\u6b64\u5fc3             <br \/>\u5ba2\u88e1\u770b\u96f2\u60c5\u6613\u5207             <br \/>\u516c\u9918\u62ab\u5377\u610f\u96e3\u7981             <br \/>\u5bb6\u5c71\u5b70\u4e0d\u61f7\u6851\u6893             <br \/>\u5fe0\u5b5d\u4f55\u66fe\u6709\u53e4\u4eca             <br \/>\u6301\u6b64\u8d08\u541b\u9084\u81ea\u611f             <br \/>\u8a69\u6210\u6211\u4ea6\u6dda\u6cbe\u895f<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"421\">\n<p><b>\u0110\u1ec1 H\u00e0 Hi\u1ec7u \u00fay b\u1ea1ch v\u00e2n t\u01b0 th\u00e2n <\/b><\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh vi nh\u1ea5t bi\u1ec7t tu\u1ebf hoa th\u00e2m            <br \/>\u00c1i m\u1ed9 nh\u00e2n giai c\u1ed9ng th\u1eed t\u00e2m             <br \/>Kh\u00e1ch l\u00ed kh\u00e1n v\u00e2n t\u00ecnh d\u1ecb thi\u1ebft             <br \/>C\u00f4ng d\u01b0 phi quy\u1ec3n \u00fd nan c\u00e2m             <br \/>Gia s\u01a1n th\u1ee5c b\u1ea5t ho\u00e0i tang t\u1eed             <br \/>Trung hi\u1ebfu h\u00e0 t\u1eb1ng h\u1eefu c\u1ed5 c\u00e2m             <br \/>Tr\u00ec th\u1eed t\u1eb7ng qu\u00e2n ho\u00e0n t\u1ef1 c\u1ea3m             <br \/>Thi th\u00e0nh ng\u00e3 di\u1ec7c l\u1ec7 tri\u00eam kh\u00e2m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>\u0110<\/b><b>\u1ec1<\/b><b> tranh <\/b><b>\u201c<\/b><b>B<\/b><b>\u1ea1<\/b><b>ch v<\/b><b>\u00e2<\/b><b>n t<\/b><b>\u01b0<\/b><b> th<\/b><b>\u00e2<\/b><b>n<\/b><b>\u201d<\/b><b> c<\/b><b>\u1ee7<\/b><b>a H<\/b><b>\u00e0<\/b><b> Hi<\/b><b>\u1ec7<\/b><b>u <\/b><b>\u00fa<\/b><b>y<\/b><\/p>\n<p>T\u1eeb khi gi\u00e3 bi\u1ec7t cha m\u1eb9 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 l\u00e2u,    <br \/>Con ng\u01b0\u1eddi ai c\u0169ng c\u00f9ng l\u00f2ng y\u00eau k\u00ednh.     <br \/>Ng\u1eafm m\u00e2y n\u01a1i \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch, t\u00ecnh d\u1ec5 thi\u1ebft tha,     <br \/>M\u1edf tranh khi r\u1ed7i vi\u1ec7c, \u00fd kh\u00f4n d\u1eb1n n\u00e9n.     <br \/>Ai ch\u1eb3ng nh\u1edb c\u00e2y d\u00e2u c\u00e2y th\u1ecb qu\u00ea nh\u00e0!     <br \/>Ng\u00e0y x\u01b0a, ng\u00e0y nay v\u1eabn m\u1ed9t ni\u1ec1m trung hi\u1ebfu.     <br \/>C\u1ea7m b\u00e0i th\u01a1 t\u1eb7ng \u00f4ng t\u1ef1 t\u00f4i c\u0169ng x\u00fac \u0111\u1ed9ng,     <br \/>Vi\u1ebft v\u1eeba xong n\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7m v\u1ea1t \u00e1o.<\/p>\n<p>H\u00e0 Hi\u1ec7u \u00fay: c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 t\u01b0\u1edbng \u0110\u1ea3 Trung, ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea5n th\u1ee7 T\u00e2y \u0110\u00f4 c\u00f9ng L\u01b0\u01a1ng Nh\u1eef H\u1ed1t \u0111\u1ebfn gi\u1edd ph\u00fat sau c\u00f9ng c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn. Khi V\u01b0\u01a1ng Th\u00f4ng gi\u1ea3ng h\u00f2a v\u1edbi L\u00ea L\u1ee3i \u00f4ng m\u1edbi d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 \u0110\u00f4ng Quan \u0111\u1ec3 h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng. Minh Th\u1ef1c L\u1ee5c v\u00e0 Qu\u00e2n trung t\u1eeb m\u1ec7nh t\u1eadp g\u1ecdi \u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1ea3 Trung, nh\u01b0ng Lam S\u01a1n th\u1ef1c l\u1ee5c l\u1ea1i g\u1ecdi H\u00e0 Trung.<\/p>\n<p>B\u00e0i th\u01a1 gi\u1ea3n \u0111\u01a1n v\u00ec d\u00e0nh t\u1eb7ng v\u00f5 t\u01b0\u1edbng, \u0111i\u1ec3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t duy nh\u1ea5t l\u00e0 gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u1ee7a Nguy\u1ec5n. \u00d4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u201cl\u1ec7\u201d ba l\u1ea7n trong v\u0103n th\u01a1, m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3c \u0110\u1ea1i Ngu, m\u1ed9t l\u1ea7n t\u1ea9y u\u1ebf m\u1ed3 m\u1ea3 t\u1ed5 ti\u00ean, v\u00e0 l\u1ea7n n\u00e0y chia s\u1ebb t\u00e2m t\u00ecnh hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi quan Hi\u1ec7u \u00fay. M\u1eb9 Nguy\u1ec5n m\u1ea5t s\u1edbm, nh\u1edb song th\u00e2n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc g\u1ee3i suy \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Phi Khanh hi\u1ec7n v\u1eabn s\u1ed1ng b\u00ean n\u01b0\u1edbc Minh. \u1ee8c Trai gi\u1ed1ng \u00f4ng ngo\u1ea1i, thi\u1ebfu h\u00e0o h\u1ee9ng v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn tranh. Ch\u1ec9 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m chung duy nh\u1ea5t gi\u1eefa \u00f4ng v\u00e0 vi\u00ean t\u01b0\u1edbng T\u00e0u: c\u00f3 cha, m\u1eb9 ho\u1eb7c cha m\u1eb9 \u0111ang s\u1ed1ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.<\/p>\n<p>V\u1ec1 kh\u00eda c\u1ea1nh v\u0103n h\u00f3a, ta th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Minh th\u00edch ch\u01a1i tranh. H\u1ecd d\u00f9ng tranh \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n nh\u00e2n c\u00e1ch. Th\u01a1 Nguy\u1ec5n nhi\u1ec1u b\u00e0i l\u1ea5y c\u1ea3m h\u1ee9ng t\u1eeb h\u1ed9i h\u1ecda. C\u00f3 l\u1ebd tranh phong c\u00e1ch Trung Hoa tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed5 bi\u1ebfn h\u01a1n t\u1ea1i Giao Ch\u1ec9 nh\u1edd th\u1eddi \u0111\u00f4 h\u1ed9 ng\u1eafn ng\u1ee7i n\u00e0y. <\/p>\n<p>Ba b\u00e0i th\u01a1 g\u1eedi t\u1eb7ng ba quan vi\u00ean ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p r\u1ea5t kh\u00e1c nhau, Nguy\u1ec5n Hu\u00e2n \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u Ty B\u1ed1 Ch\u00ednh sau Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec7p, Ho\u00e0ng T\u00f4ng T\u00e1i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c cai tr\u1ecb Giao Ch\u1ec9 t\u1eeb Ty \u00c1n S\u00e1t, H\u00e0 Trung ph\u1ee5c v\u1ee5 \u0110\u00f4 Ty. Nh\u01b0 v\u1eady, b\u1ed1i c\u1ea3nh ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 d\u1ecbp Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i ra m\u1eaft d\u00e0n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Tam ty khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u nhi\u1ec7m v\u1ee5 t\u1ea1i An Nam.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i ca ng\u1ee3i quan t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 Minh t\u1eeb v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea5p h\u01a1n. \u00d4ng bu\u1ed9c l\u00f2ng l\u00e0m th\u1ebf hay th\u1ef1c l\u00f2ng ngh\u0129 th\u1ebf?<\/p>\n<p>\u1ee8c Trai v\u1ed1n hi\u1ec3u th\u1eddi n\u00ean t\u00f9y th\u1eddi. N\u0103m 1417\/1418, H\u1eadu Tr\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. T\u00ecnh h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00ec c\u00e1c to\u00e1n n\u1ed5i d\u1eady r\u1eddi r\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111e d\u1ecda s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Giao Ch\u1ec9. Nh\u00f3m Lam S\u01a1n ch\u01b0a tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng n\u1ec1n m\u00f3ng cai tr\u1ecb v\u1eefng v\u00e0ng. Qua \u201c\u0110\u1ea1i C\u00e1o\u201d, L\u00ea L\u1ee3i \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y l\u00e0 \u201cCh\u00ednh t\u1eb7c th\u1ebf ph\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u01a1ng chi nh\u1eadt \u6b63\u8cca\u52e2\u65b9\u5f35\u4e4b\u65e5,\u201d <i>ch\u00ednh l\u00fac qu\u00e2n th\u00f9 \u0111<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>ng m<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>nh.<\/i> \u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu, ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec t\u1ed1t nh\u1ea5t cho d\u00e2n ch\u00fang trong kh\u1ea3 n\u0103ng m\u00ecnh. \u1ee8c Trai ca ng\u1ee3i Nguy\u1ec5n Hu\u00e2n v\u00ec v\u1ecb B\u1ed1 ch\u00ednh mang l\u00f2ng \u201clo tr\u01b0\u1edbc vui sau\u201d, ca ng\u1ee3i Ho\u00e0ng T\u00f4ng T\u00e1i v\u00ec vi\u00ean Ng\u1ef1 s\u1eed th\u1eeba m\u1ec7nh vua ch\u0103m s\u00f3c d\u00e2n mi\u1ec1n xa, ca ng\u1ee3i H\u00e0 Trung v\u00ec quan Hi\u1ec7u \u00fay l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi con y\u00eau th\u01b0\u01a1ng cha m\u1eb9. C\u00e1c \u0111\u1ee9c t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n vinh th\u1ec3 hi\u1ec7n \u01b0\u1edbc nguy\u1ec7n n\u1ea3y sinh t\u1eeb ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee5 th\u1ec3. V\u1edbi quan ch\u1ee9c d\u00e2n s\u1ef1, \u00f4ng \u201cn\u1ecbnh\u201d h\u1ecd th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n; v\u1edbi t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u00f4ng s\u1ebb chia gi\u1ecdt n\u01b0\u1edbc m\u1eaft hi\u1ebfu th\u1ea3o. \u1ee8c Trai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed5i ch\u1ee7 theo \u201cth\u1eddi\u201d, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5i d\u00e2n hay \u0111\u1ed5i cha m\u1eb9. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t lu\u00f4n xem Minh l\u00e0 gi\u1eb7c, n\u1ebfu ch\u1ec9 tr\u00edch Nguy\u1ec5n v\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e1n t\u1ee5ng b\u00ean tr\u00ean s\u1ebd h\u00f3a ra h\u1eb9p b\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng g\u00ec th\u1ec3 hi\u1ec7n qua v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng th\u1eadt? Ch\u01b0a h\u1eb3n! Nguy\u1ec5n tuy\u1ec3n \u00fd v\u00e0 t\u1eeb theo t\u1eebng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p. V\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 v\u00e0i chi ti\u1ebft trong \u201cB\u0103ng H\u1ed3 di s\u1ef1 l\u1ee5c\u201d. Nguy\u1ec5n t\u00e1n th\u01b0\u1edfng \u00f4ng ngo\u1ea1i v\u00ec quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh lui ngh\u1ec9 r\u1ea5t th\u1ee9c th\u1eddi khi h\u1ecd H\u1ed3 n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u00ednh; hay mi\u00eau t\u1ea3 c\u1ee5 Tr\u1ea7n b\u00ecnh th\u1ea3n t\u1eeb ch\u1ed1i u\u1ed1ng thu\u1ed1c, ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00e1i ch\u1ebft. S\u1ef1 th\u1ef1c, B\u0103ng H\u1ed3 b\u1ecb lo\u1ea1i kh\u1ecfi gi\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ef1c b\u1edfi m\u00e1nh kh\u00f3e c\u1ee7a H\u1ed3 Qu\u00fd Ly, sau \u0111\u00f3 c\u1ee5 bu\u1ed9c ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn g\u1ea7y d\u1ef1ng quan h\u1ec7 h\u00f4n nh\u00e2n v\u1edbi h\u1ecd H\u1ed3 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 gia t\u1ed9c. M\u1eb7t kh\u00e1c, B\u0103ng H\u1ed3 mu\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng th\u1ecd n\u00ean t\u1eebng c\u1ea7u th\u1ecd; Ngh\u1ec7 t\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u00e0n tinh \u0111\u1ea9u \u1edf C\u00f4n S\u01a1n trong b\u00e0i lu\u1eadt \u201c\u0110\u1ec1 T\u01b0 \u0110\u1ed3 Tr\u1ea7n Nguy\u00ean \u0110\u00e1n t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng\u201d : \u201cTinh \u0111\u1ea9u \u0111\u00e0n hoang l\u1ed9 chuy\u1ec3n m\u00ea \u661f\u6597\u58c7\u8352\u8def\u8f49\u8ff7,\u201d[36] <i>\u0110\u00e0n tinh \u0111<\/i><i>\u1ea9<\/i><i>u b<\/i><i>\u1ecf<\/i><i> hoang, l<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>i <\/i><i>\u0111<\/i><i>i m<\/i><i>\u1edd<\/i><i> d<\/i><i>\u1ea5<\/i><i>u.<\/i> Hai \u0111i\u1ec3m m\u00e2u thu\u1eabn th\u1ef1c t\u1ebf x\u1ea3y ra v\u00ec v\u0103n t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u00f3i \u0111\u1ebfn m\u1eb7t t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 khu\u1ea5t. \u1ee8c Trai c\u1ea7m vi\u1ebft trong khu\u00f4n th\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>N\u00f3i v\u1eady, kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a t\u00e1c gi\u1ea3 mang gian d\u1ed1i v\u00e0o thi ca \u0111\u1ec3 th\u00f9 ti\u1ebfp. \u00d4ng tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i l\u1eadp v\u1edbi lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n v\u1eb7t. \u1ee8c Trai ch\u1ec9 mu\u1ed1n n\u1ed1i ch\u00ed c\u1ed5 nh\u00e2n. V\u1edbi quan c\u00f3 h\u1ecdc, \u00f4ng kh\u01a1i g\u1ee3i t\u00e2m nh\u00e2n ngh\u0129a; v\u1edbi t\u01b0\u1edbng \u00edt h\u1ecdc, \u00f4ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m l\u00f2ng hi\u1ebfu k\u00ednh; m\u00e0 theo Nho gi\u00e1o, hi\u1ebfu kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho nh\u00e2n<i>.<\/i> \u1ee8c Trai quan ni\u1ec7m d\u00e2n l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch, vua quan ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n. Nguy\u1ec5n ngh\u0129 s\u00e2u v\u00e0 xa khi t\u1eb7ng th\u01a1 cho gi\u1edbi c\u1ea7m quy\u1ec1n; nh\u1edd th\u1ebf, \u00f4ng kh\u00e1 th\u00e0nh c\u00f4ng khi \u0111i tr\u00ean b\u0103ng m\u1ecfng.<\/p>\n<p><b>Ng\u00f4n ch\u00ed XVII<\/b><\/p>\n<p>\u0110\u1ed9t xung bi\u1ebfng t\u1edbi \u00e1ng can qua,    <br \/>\u0110\u1ecbch<sup>(122)<\/sup> l\u1ec1u ta d\u01b0\u1ee1ng t\u00ednh ta.     <br \/>Song vi\u1ebft<sup>(123)<\/sup> h\u1eb1ng l\u1ec1<sup>(124)<\/sup> phi\u1ebfn s\u00e1ch c\u0169,     <br \/>H\u00f4m dao<sup>(125)<\/sup> \u0111\u1ee7 b\u1eefa b\u00e1t c\u01a1m xoa<sup>(126)<\/sup>.     <br \/>\u0110\u00eam thanh nguy\u1ec7t hi\u1ec7n ngo\u00e0i hi\u00ean tr\u00fac,     <br \/>Ng\u00e0y v\u1eafng chim k\u00eau cu\u1ed1i kh\u00f3m hoa.     <br \/>Qu\u00e2n t\u1eed h\u00e3y l\u0103m b\u1ec1n ch\u00ed c\u0169<sup>(127)<\/sup>,     <br \/>Ch\u1eb3ng \u00e2u<sup>(128)<\/sup> ng\u1eb7t<sup>(129)<\/sup> ch\u1eb3ng \u00e2u gi\u00e0.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 \u0111o\u00e1n b\u00e0i th\u01a1 ra \u0111\u1eddi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0o, ch\u00fang ta ch\u00fa \u00fd ch\u1eef \u201ccan qua\u201d, <i>chi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>n tranh<\/i> trong c\u00e2u m\u1ed9t. Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nhi\u1ec1u cu\u1ed9c chi\u1ebfn : nh\u00e0 H\u1ed3 \u0111\u00e1nh Chi\u00eam Th\u00e0nh; nh\u00e0 Minh \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9; qu\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a kh\u00e1ng c\u1ef1 qu\u00e2n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng; L\u00ea L\u1ee3i \u0111\u1ea1i th\u1eafng qu\u00e2n Minh; L\u00ea Th\u00e1i t\u1ed5 d\u1eb9p ph\u1ea3n lo\u1ea1n h\u1ecd B\u1ebf, h\u1ecd N\u00f4ng, h\u1ecd \u0110\u00e8o; L\u00ea Th\u00e1i t\u00f4ng tr\u1ea5n \u00e1p h\u1ecd Ho\u00e0ng, h\u1ecd C\u1ea7m, h\u1ecd H\u00e0\u2026. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n kh\u00e1c nhau \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1eebng cu\u1ed9c chi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 H\u1ed3 chinh ph\u1ea1t Chi\u00eam Th\u00e0nh n\u0103m 1402, t\u01b0\u1edbng l\u0129nh ch\u1ec9 huy qu\u00e2n vi\u1ec5n chinh thu\u1ed9c l\u1ee9a tu\u1ed5i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Phi Khanh n\u00ean cha \u00f4ng t\u1eebng d\u00f9ng th\u01a1 ti\u1ec5n ch\u00e2n th\u00e2n h\u1eefu. Qua l\u1eddi ti\u1ec5n Nguy\u1ec5n B\u1eb1ng C\u1eed, Nh\u1ecb Kh\u00ea b\u00e0y t\u1ecf th\u00e1i \u0111\u1ed9 v\u1eeba b\u1ef1c t\u1ee9c v\u1eeba khinh mi\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1eb7c ph\u01b0\u01a1ng Nam b\u1eb1ng c\u00e1c ch\u1eef \u201co\u00e1n ph\u1eabn \u6028\u61a4\u201d, <i>c\u0103m o\u00e1n <\/i>hay \u201ccu\u1ed3ng h\u1ed3 \u72c2\u80e1\u201d, <i>man di ng\u00f4ng cu<\/i><i>\u1ed3<\/i><i>ng<\/i>. Tr\u1ea7n Nguy\u00ean \u0110\u00e1n c\u0169ng d\u00f9ng ng\u00f4n t\u1eeb b\u1ec9 th\u1ecb nh\u01b0 v\u1eady khi ti\u1ec5n L\u00ea Qu\u00fd Ly v\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ea1c nam ti\u1ebfn (1383), c\u1ee5 xem kinh \u0111\u00f4 gi\u1eb7c l\u00e0 \u201cngh\u0129 \u0111i\u1ec7t \u87fb\u57a4\u201d , <i>\u1ed5<\/i><i> m<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>i <\/i>hay \u201cch\u00ed \u75e3\u201d, <i>m<\/i><i>\u1ee5<\/i><i>n c<\/i><i>\u01a1<\/i><i>m.<\/i> V\u1ec1 chi\u1ebfn tranh v\u1edbi Chi\u00eam, kh\u00f4ng s\u1ee3 sai n\u1ebfu cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i c\u00f3 quan \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng cha v\u00e0 \u00f4ng ngo\u1ea1i. T\u00e2m t\u00ecnh \u0111\u00f3 d\u1ec5 hi\u1ec3u v\u00ec \u0111\u1ebfn t\u1eadn b\u00e2y gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u1eabn ch\u01b0a qu\u00ean nh\u1eefng l\u1ea7n Ch\u1ebf B\u1ed3ng Nga tri\u1ec7t ph\u00e1 Th\u0103ng Long.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n Minh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Giao Ch\u1ec9 t\u1eeb 1406 \u0111\u1ebfn 1407. V\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh theo d\u00f2ng \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 Nho gi\u00e1o nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i, s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u00f3 th\u1eadt ch\u1ea1nh l\u00f2ng. \u00d4ng th\u1ea3ng th\u1ed1t, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng, kh\u1ed1n kh\u1ed5\u2026 nh\u01b0ng tuy\u1ec7t kh\u00f4ng l\u1eddi n\u00e0o k\u1ebft \u00e1n gi\u1eb7c. \u0110\u1ec3 bung tho\u00e1t t\u00ecnh tr\u1ea1ng ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u01b0\u1ee1ng nan, Nguy\u1ec5n th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc vi\u1ec7c tr\u00ecnh di\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Minh. Nh\u01b0 th\u1ebf, \u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn quy tr\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ed9ng t\u00e1c thi\u00ean tri\u1ec1u tr\u1eebng ph\u1ea1t ch\u01b0 h\u1ea7u, n\u1ebfu ch\u01b0 h\u1ea7u ph\u1ea1m l\u1ed7i. \u0110\u00e3 c\u00f3 l\u00fac Nguy\u1ec5n tin v\u00e0o t\u00ednh ph\u1ed5 qu\u00e1t c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng Hoa t\u00e2m. <\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi truy\u1ec1n cho \u1ee8c Trai \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 b\u1ea7u tr\u1eddi kh\u00e1c ngo\u00e0i b\u1ea7u tr\u1eddi Trung nguy\u00ean ch\u00ednh l\u00e0 L\u00ea L\u1ee3i. D\u01b0\u1edbi m\u1eaft ng\u00e0i, vua Minh ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ee9a tr\u1ebb gi\u1ea3o quy\u1ec7t, qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng Minh ch\u1ec9 l\u00e0 chu\u1ed9t l\u0169 c\u00e1o b\u1ea7y \u0111\u00e1nh gi\u1ebft d\u1ec5 d\u00e0ng. C\u00e1ch di\u1ec5n \u0111\u1ea1t hoa m\u1ef9, ph\u1ea5n h\u1ee9ng \u00fd t\u01b0\u1edfng th\u00f4 l\u1ed7 c\u1ee7a ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng v\u1ec1 b\u1ecdn gi\u1eb7c qua \u0110\u1ea1i c\u00e1o th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m s\u00e2u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n. Tr\u1ea3i bao va ch\u1ea1m v\u1edbi Minh tri\u1ec1u, t\u1eeb lo \u00e2u, \u0111\u1ea7u ph\u1ee5c, h\u1ee3p t\u00e1c (1410 \u2013 1419) \u0111\u1ebfn ng\u1edd v\u1ef1c, th\u1ea5t v\u1ecdng (1420 \u2013 1422); r\u1ed1t c\u1ee5c, Nguy\u1ec5n \u1ee7ng h\u1ed9 quan \u0111i\u1ec3m L\u00ea L\u1ee3i, nh\u00ecn gi\u1eb7c B\u1eafc nh\u01b0 \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi tham, \u00e1c, c\u01b0 tr\u00fa nh\u1ea7m n\u01a1i (1423 \u2013 1428). <\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i c\u00e1c tr\u1eadn b\u00ecnh d\u1eb9p N\u00f4ng \u0110\u1eafc Th\u00e1i, B\u1ebf V\u0103n Thi\u1ec7u, \u0110\u00e8o C\u00e1t H\u00e3n (1430 \u2013 1432) nh\u01b0ng v\u1ed7 tay r\u1ea5t l\u1edbn b\u1eb1ng b\u1ed1n kh\u1ed5 th\u01a1 m\u1eebng chi\u1ebfn c\u00f4ng \u201cH\u1ea1 ti\u1ec7p\u201d. Tr\u1eeb Trung Hoa, nh\u00e0 nho \u1ee8c Trai quan ni\u1ec7m b\u1ecdn man t\u00f9 ph\u1ea3i th\u1ea7n ph\u1ee5c vua \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t. C\u00f3 th\u1ec3 suy lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n c\u0169ng \u00e1p d\u1ee5ng quan ni\u1ec7m Hoa-Di cho c\u00e1c \u0111\u00e1m th\u1ed5 t\u00f9 h\u1ecd Ho\u00e0ng (1434), h\u1ecd C\u1ea7m, gi\u1eb7c Ai Lao (1435-1436-1439), h\u1ecd H\u00e0 (1440), \u0110\u1ea1o M\u00f4ng (1441) \u0111\u1eddi Th\u00e1i t\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, Nguy\u1ec5n ch\u01b0a bao gi\u1edd b\u1ed9c l\u1ed9 c\u1ea3m x\u00fac v\u1ec1 nh\u1eefng cu\u1ed9c chi\u1ebfn gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1edbi qu\u00e2n chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng. T\u1eeb \u0110\u1ea1i Minh v\u1ec1, g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u1ecf n\u1ed5i nh\u01b0 ong ch\u00e0o m\u1eebng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee5 r\u1eddi An Nam, Nguy\u1ec5n ch\u1ec9 ph\u00e1n b\u1ed1n ch\u1eef \u201ccan qua v\u1ecb t\u1ee9c\u201d, <i>chi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>n tranh ch<\/i><i>\u01b0<\/i><i>a d<\/i><i>\u1ee9<\/i><i>t.<\/i> \u201cCan qua\u201d trong b\u00e0i n\u00e0y c\u0169ng ch\u1eb3ng khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec, n\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t trong v\u00f4 s\u1ed1 tr\u1eadn d\u1eb1ng dai m\u1ec7t m\u1ecfi gi\u1eefa Minh v\u00e0 ngh\u0129a qu\u00e2n Vi\u1ec7t. \u00d4ng ph\u1ee5c v\u1ee5 gi\u1eb7c nh\u01b0ng b\u00e0ng quang v\u1edbi v\u1eadn s\u1ed1 ch\u00ednh quy\u1ec1n t\u1ea1m chi\u1ebfm. Nh\u00e0 th\u01a1 an ph\u1eadn c\u01a1m h\u1ea9m, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch x\u01b0a, ng\u1eafm tr\u0103ng, tr\u00fac, chim, hoa ch\u1edd ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c tha v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169. Nh\u01b0 v\u1eady, Ng\u00f4n ch\u00ed XVII \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ra trong kho\u1ea3ng 1418 \u2013 1422.<\/p>\n<p>Ghi nh\u1eadn c\u1ee7a Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00e1nh k\u00ecnh ch\u1ed1ng nhau gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng th\u1ee9c \u0103n khan hi\u1ebfm gi\u1ed1ng nh\u01b0 ph\u1ea3n \u00e1nh trong b\u00e0i th\u01a1 tr\u00ean:<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 28\/6\/1421: \u201c\u2026quan T\u1ed5ng binh Giao Ch\u1ec9 Phong Th\u00e0nh h\u1ea7u L\u00fd B\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t n\u1ed9i ph\u1ee5 Giao Ch\u1ec9 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng v\u1eadn chuy\u1ec3n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c; xin cho c\u00e1c ty, v\u1ec7, s\u1edf chia l\u00ednh l\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p\u2026 Qu\u00e2n l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n x\u1ee9 tuy \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o s\u1ed5 binh, nh\u01b0ng l\u00fac \u0111\u00e1nh nhau c\u00f2n l\u01b0\u1ee1ng l\u1ef1 hai l\u00f2ng, th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng li\u1ec1u ch\u1ebft; nay b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u1ef7 s\u1ed1 \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh b\u1ea3n x\u1ee9, quan qu\u00e2n \u00edt.\u201d (Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c II, 86)<sup>(130)<\/sup><\/p>\n<p><b>Ng\u00f4n ch\u00ed XXI<\/b><\/p>\n<p>Ch\u0103ng hay r\u1eafp r\u1eafp \u0111\u00e3 t\u01b0 m\u01b0\u01a1i,    <br \/>Ng\u00e0y th\u00e1ng b\u1eb1ng thoi m\u1ed9t ph\u00fat c\u01b0\u1eddi.     <br \/>Th\u1ebf s\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi no \u1ed5i ti\u1ebft b\u1ea3y,<sup>(131)      <br \/><\/sup>Nh\u00e2n t\u00ecnh ai \u1ee7<sup>(132)<\/sup> c\u00fac m\u1ed3ng m\u01b0\u1eddi.<sup>(133)      <br \/><\/sup>Thuy\u1ec1n ch\u00e8o \u0111\u00eam nguy\u1ec7t s\u00f4ng bi\u1ebfc,     <br \/>C\u00e2y \u0111\u1ebfn ng\u00e0y xu\u00e2n l\u00e1 t\u01b0\u01a1i.     <br \/>Ph\u00fa qu\u00fd ch\u1eb3ng tham thanh t\u1ef1a n\u01b0\u1edbc,     <br \/>L\u00f2ng n\u00e0o v\u1ea1y v\u1ecd<sup>(134)<\/sup> h\u01a1i h\u01a1i.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i tr\u00f2n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i v\u00e0o n\u0103m 1419. Ch\u01b0a t\u1edbi hai n\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea1i An Nam, \u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y ngay v\u1ecb th\u1ebf b\u1ea3n th\u00e2n trong h\u1ec7 th\u1ed1ng cai tr\u1ecb thu\u1ed9c \u0111\u1ecba. Hai c\u00e2u 3, 4 di\u1ec5n t\u1ea3 ho\u00e0n c\u1ea3nh c\u1ee7a c\u1ef1u quan ti\u1ec1n tri\u1ec1u, n\u00f3 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ho\u00e0n c\u1ea3nh tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a l\u01b0u d\u1ee5ng sau 1975. Nguy\u1ec5n s\u1ebd kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 c\u1ea5u v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ea7n nh\u00e2n s\u1ef1 ch\u1ee7 ch\u1ed1t hay nh\u00e2n s\u1ef1 d\u1ef1 tr\u1eef. T\u00ecm an \u1ee7i t\u1eeb thi\u00ean nhi\u00ean, \u1ee8c Trai tin nguy\u00ean l\u00fd xoay v\u1ea7n c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. Nh\u01b0ng n\u1ebfu gi\u1eef m\u00e3i l\u00f2ng thanh b\u1ea1ch li\u1ec7u Nguy\u1ec5n c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111ang m\u01b0u t\u00ecm ngu\u1ed3n l\u1ee3i t\u01b0\u01a1ng x\u1ee9ng v\u1edbi m\u00e1u v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 ra? <\/p>\n<p>D\u00f9 b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf nhi\u1ec1u v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb, Nguy\u1ec5n ch\u01b0a h\u1eb3n b\u1ebf t\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn th\u00e2n. C\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, k\u1ebft qu\u1ea3 nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng mua quan t\u01b0\u1edbc. Ta th\u1ea5y th\u1ed5 quan gi\u1eef ch\u1ee9c v\u1ee5 n\u00e0o \u0111\u00f3 ph\u1ea3i d\u00e2ng c\u1ee7a c\u1ea3i cho ng\u01b0\u1eddi Minh nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00f4ng l\u1ec7. C\u00e1c quan ph\u1ee7, ch\u00e2u ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ed1ng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Nam kinh, th\u1ed5 t\u00f9 Phan Li\u00eau ph\u1ea3i ti\u1ebfn v\u00e0ng b\u1ea1c cho n\u1ed9i quan M\u00e3 K\u1ef3. B\u1ea3n th\u00e2n ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o Kh\u1ea3 Lam L\u00ea L\u1ee3i c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea1ch s\u00e1ch qu\u00e1 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u1ea7n s\u1ea1ch gia s\u1ea3n. C\u00e1c th\u00fa m\u1ee5c, h\u00e0o tr\u01b0\u1edfng n\u1eafm l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea7n n\u00e0o th\u1ecfa m\u00e3n nhu c\u1ea7u b\u1ec1 tr\u00ean, quan l\u1ea1i c\u1ea5p th\u1ea5p nh\u01b0 Nguy\u1ec5n ch\u1ec9 m\u1ed9t c\u00e1ch duy nh\u1ea5t l\u00e0 b\u00f3p n\u1eb7n \u0111\u00e1m d\u00e2n \u0111en c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh. <\/p>\n<p>T\u1eeb n\u0103m 1417, L\u00fd B\u00e2n \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh l\u00e0m s\u1ed5 tu tri \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng k\u00ea t\u00e0i nguy\u00ean trong thi\u00ean nhi\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 trong x\u00e3 h\u1ed9i. N\u0103m 1418, ch\u00ednh quy\u1ec1n An Nam ti\u1ebfn h\u00e0nh khai th\u00e1c ng\u1ecdc trai, t\u00ecm ki\u1ebfm h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u, s\u0103n b\u1eaft th\u00fa hoang d\u00e3 qu\u00fd hi\u1ebfm\u2026. \u1edf quy m\u00f4 l\u1edbn. C\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i tr\u00e0 c\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u00e2n l\u1ef1c n\u00ean n\u0103m 1419 h\u1ecd t\u1ed5 ch\u1ee9c d\u00e2n ch\u00fang th\u00e0nh \u0111\u01a1n v\u1ecb gi\u00e1p 10 h\u1ed9 v\u00e0 l\u00fd 110 h\u1ed9. Gi\u00e1p th\u1ee7, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ee9ng ra nh\u1eadn lao d\u1ecbch. Y\u00eau c\u1ea7u lu\u00f4n qu\u00e1 s\u1ee9c cung ph\u1ee5ng n\u00ean c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch th\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp t\u00e0n nh\u1eabn. Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba vi\u1ec5n nam qu\u00e1 xa m\u1eb7t tr\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng l\u00fd t\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn \u00f4 l\u1ea1i t\u00e2ng c\u00f4ng. L\u00f2ng Nguy\u1ec5n kh\u00f4ng ch\u1ecbu cong v\u00eanh d\u00f9 ch\u1ec9 h\u01a1i h\u01a1i th\u00ec bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o? \u00d4ng s\u1ebd m\u00e3i l\u00e0m \u201ckh\u00e1ch\u201d trong b\u1ed9 m\u00e1y Tam ty Giao Ch\u1ec9.<\/p>\n<p><b>T<\/b><b>\u1ef1<\/b><b> thu<\/b><b>\u1ead<\/b><b>t IX<\/b><\/p>\n<p>\u1ede th\u1ebf nhi\u1ec1u phen th\u1ea5y kh\u00f3c c\u01b0\u1eddi,    <br \/>N\u0103m nay tu\u1ed5i \u0111\u00e3 ngo\u1ea1i t\u01b0 m\u01b0\u01a1i.     <br \/>L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t s\u1ef1 y\u00eam<sup>(135)<\/sup> ch\u01b0ng<sup>(136)<\/sup> m\u1ed9t,     <br \/>\u0110\u00e8n kh\u00e1ch m\u01b0\u1eddi thu l\u1ea1nh h\u1ebft m\u01b0\u1eddi.     <br \/>Ph\u01b0\u1ee3ng nh\u1eefng ti\u1ebfc cao di\u1ec1u h\u00e3y li\u1ec7ng,<sup>(137)      <br \/><\/sup>Hoa th\u00ec hay h\u00e9o c\u1ecf th\u01b0\u1eddng t\u01b0\u01a1i.     <br \/>Ai ai \u0111\u1ec1u c\u00f3 hai con m\u1eaft,     <br \/>Xanh b\u1ea1c<sup>(138)<\/sup> d\u1ea7u ch\u01b0ng<sup>(139)<\/sup> m\u1eb7t ch\u00fang ng\u01b0\u01a1i.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i ngo\u00e0i 40 v\u00e0o kho\u1ea3ng 1420-1421. L\u00fac n\u00e0y, tr\u00f4ng ai c\u0169ng th\u1ea5y ch\u00e1n, \u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1 t\u1ea1i n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c. M\u01b0\u1eddi n\u0103m \u0111\u00e8n l\u1ea1nh, kho\u1ea3ng 1411 \u2013 1420\/1421, l\u00e0 m\u01b0\u1eddi n\u0103m Nguy\u1ec5n c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Minh. H\u1ec7 th\u1ed1ng cai tr\u1ecb \u00e1p \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 d\u00e0nh cho chim ph\u01b0\u1ee3ng, hoa v\u00e0 b\u1ea3n th\u00e2n Nguy\u1ec5n, n\u00f3 m\u00e0u m\u1ee1 cho c\u00fa di\u1ec1u v\u00e0 c\u1ecf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 ch\u01b0a l\u00e2u, Nguy\u1ec5n ca ng\u1ee3i l\u00f2ng trung c\u1ee7a c\u00e1c quan B\u1ed1 ch\u00ednh, Tu\u1ea7n \u00e1n, Hi\u1ec7u \u00fay. \u00d4ng n\u00f3i kh\u00e9o v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean nh\u01b0ng c\u0169ng ph\u01a1i b\u00e0y ru\u1ed9t gan \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh c\u00e1i v\u1ea1 b\u1ecb nghi ng\u1edd. \u1ee8c Trai th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n th\u00edch nghi ho\u00e0n c\u1ea3nh. V\u1eady \u0111i\u1ec1u g\u00ec khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n s\u1ed5 to\u1eb9t qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi gi\u1eb7c ? V\u00ec sao ng\u1ecdn \u0111\u00e8n su\u1ed1t m\u01b0\u1eddi n\u0103m v\u1eeba l\u1ea1nh, v\u1eeba l\u1ea1c lo\u00e0i?<\/p>\n<p>Nguy\u00ean nh\u00e2n tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00e2m t\u01b0 Nguy\u1ec5n l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi Minh s\u1eed d\u1ee5ng \u00f4ng kh\u00f4ng x\u1ee9ng n\u0103ng l\u1ef1c. Chim ph\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i n\u00e1u m\u00ecnh d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00fa di\u1ec1u. Nguy\u1ec5n gi\u1ed1ng nh\u01b0 Ti\u1ec1n Kh\u1edfi (710 \u2013 782), t\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 th\u00e0nh \u0111\u1ea1t sau m\u1ed1c m\u01b0\u1eddi n\u0103m. Th\u1eddi gian \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng th\u0103ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00ecm vi\u1ec7c kh\u00e1c. C\u1ea3m gi\u00e1c l\u00e0m \u201ckh\u00e1ch\u201d trong b\u1ed9 m\u00e1y \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi Minh k\u00e9m thi v\u1ecb h\u01a1n l\u00e0m \u201ckh\u00e1ch\u201d \u1edf nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m ngo\u00e0i Nh\u1ecb Kh\u00ea hay C\u00f4n S\u01a1n. Bao quanh b\u1edfi c\u00fa di\u1ec1u, c\u00f3 l\u1ebd Nguy\u1ec5n ph\u1ea3i d\u00f9ng to\u00e0n \u201cm\u1eaft b\u1ea1c\u201d. \u00d4ng cau c\u00f3 v\u1edbi th\u00e2n ph\u1eadn. M\u1eb7t kh\u00e1c, c\u1ea7n nh\u00ecn nh\u1eadn Nguy\u1ec5n kh\u00f4ng mang t\u00e2m v\u1ecb k\u1ef7, \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n ho\u00e0i b\u00e3o an d\u00e2n n\u00ean \u01b0\u1edbc mong v\u1ecb tr\u00ed cao h\u01a1n. Kh\u1ed5ng t\u1eed v\u00e0 \u0111a s\u1ed1 m\u00f4n \u0111\u1ed3 lu\u00f4n mu\u1ed1n ch\u1ee9c to \u0111\u1ec3 th\u1ec3 hi\u1ec7n n\u0103ng l\u1ef1c qu\u1ea3n l\u00fd x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n<p><b>Ng\u00f4n ch\u00ed XIII <\/b>[38]<\/p>\n<p>T\u00e0 d\u01b0\u01a1ng b\u00f3ng ng\u1ea3 khu\u1edf<sup>(140)<\/sup> giang l\u00e2u,     <br \/>Th\u1ebf gi\u1edbi<sup>(141)<\/sup> \u0111\u00f4ng<sup>(142)<\/sup> n\u00ean ng\u1ecdc m\u1ed9t b\u1ea7u.     <br \/>Tuy\u1ebft s\u00f3c treo, c\u00e2y \u0111i\u1ec3m ph\u1ea5n,     <br \/>Qu\u1ef9 \u0111\u00f4ng<sup>(143)<\/sup> gi\u00e3i<sup>(144)<\/sup>, nguy\u1ec7t in c\u00e2u.     <br \/>Kh\u00f3i ch\u00ecm thu\u1ef7 qu\u1ed1c quy\u00ean<sup>(145)<\/sup> ph\u1eb3ng,     <br \/>Nh\u1ea1n tri\u1ec7n<sup>(146)<\/sup> h\u01b0 kh\u00f4ng gi\u00f3 th\u00e2u.<sup>(147)      <br \/><\/sup>Thuy\u1ec1n m\u1ecdn c\u00f2n ch\u00e8o ch\u0103ng kh\u1ee9ng<sup>(148)<\/sup> \u0111\u1ed7,     <br \/>Tr\u1eddi ban t\u1ed1i \u01b0\u1edbc<sup>(149)<\/sup> v\u1ec1 \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u1ea1m hi\u1ec3u nh\u01b0 sau: Tr\u1eddi ng\u1ea3 chi\u1ec1u khi \u0111ang \u1edf t\u00f2a l\u1ea7u ven s\u00f4ng. V\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u00f4ng l\u1ea1i th\u00e0nh m\u1ed9t b\u1ea7u ng\u1ecdc. C\u00e2y l\u00e1c \u0111\u00e1c hoa tr\u1eafng nh\u01b0 \u0111i\u1ec3m tuy\u1ebft \u0111\u1ea5t b\u1eafc. Tr\u0103ng m\u00f3c c\u00e2u t\u1ecf r\u1ea1ng t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng. N\u01b0\u1edbc ph\u1eb3ng l\u1eb7ng &#8211; kh\u00f3i ch\u00ecm b\u00ean d\u01b0\u1edbi. Gi\u00f3 hun h\u00fat &#8211; b\u00f3ng nh\u1ea1n n\u1ed5i b\u1eadt n\u1ec1n tr\u1eddi. Thuy\u1ec1n nh\u1ecf ch\u00e8o m\u00e3i ch\u01b0a ng\u1eebng l\u1ea1i! \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u00e2u l\u00fac ban t\u1ed1i?<\/p>\n<p>B\u00e0i th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u00e1c v\u00e0o cu\u1ed1i thu khi chim di tr\u00fa, nh\u01b0 v\u1eady tuy\u1ebft trong th\u01a1 \u0111\u1eadm ch\u1ea5t t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng. Tuy\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 r\u01a1i tr\u00ean cao nguy\u00ean \u00f4n \u0111\u1edbi l\u00fac chuy\u1ec3n m\u00f9a, tuy nhi\u00ean, m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc trong th\u01a1 c\u00f2n m\u1ec1m m\u1ea1i n\u00ean gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh tuy\u1ebft mang t\u00ednh ngh\u1ec7 thu\u1eadt th\u00edch \u0111\u00e1ng h\u01a1n. S\u1ebd hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd Nguy\u1ec5n khi so c\u00e2u n\u00e0y v\u1edbi \u201cMai hoa nh\u01b0 tuy\u1ebft chi\u1ebfu t\u00ecnh xuy\u00ean \u6885\u82b1\u5982\u96ea\u7167\u6674\u5ddd,\u201d[39] <i>Hoa mai tr<\/i><i>\u1eaf<\/i><i>ng nh<\/i><i>\u01b0<\/i><i> tuy<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>t soi m<\/i><i>\u00ec<\/i><i>nh xu<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>ng s<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng l<\/i><i>\u1eb7<\/i><i>ng<\/i> c\u1ee7a Tr\u1ea7n Quang Kh\u1ea3i (1241 \u2013 1294); ho\u1eb7c v\u1edbi c\u00e2u \u201cGi\u1ea3n bi\u00ean mai \u1ea3nh ph\u1ee5 thanh ng\u00e2m \u6f97\u908a\u6885\u5f71\u8ca0\u6e05\u541f,\u201d <i>\u0110\u00e0nh ph<\/i><i>\u1ee5<\/i><i> th<\/i><i>\u00fa<\/i><i> ng<\/i><i>\u00e2<\/i><i>m nga c<\/i><i>\u1ea3<\/i><i>nh mai soi b\u00f3ng b\u00ean d\u00f2ng su<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>i<\/i> c\u1ee7a ch\u00ednh \u00f4ng. Tr\u0103ng h\u1ea1 huy\u1ec1n ch\u1ec9 m\u1ecdc qu\u00e3ng n\u1eeda \u0111\u00eam n\u00ean tr\u0103ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u00fac chi\u1ec1u mu\u1ed9n nh\u01b0 trong th\u01a1 l\u00e0 tr\u0103ng non tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1ee3ng huy\u1ec1n. C\u1ea3nh quan h\u1ebft s\u1ee9c trong tr\u1ebbo, mu\u00f4n v\u1eadt d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 r\u00f5 m\u1ed3n m\u1ed9t v\u00ec s\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i ho\u00e0ng h\u00f4n ch\u00ecm trong n\u01b0\u1edbc. \u201cTri\u1ec7n\u201d c\u00f3 ngh\u0129a \u201ckh\u1eafc, tr\u1ed5\u201d, m\u1ed9t t\u1eeb tuy\u1ec7t di\u1ec7u m\u00f4 t\u1ea3 b\u1ea7y nh\u1ea1n gi\u1eefa tr\u1eddi quang m\u00e2y t\u1ea1nh. N\u00ean ch\u00fa \u00fd \u201ctri\u1ec7n \u7bc6\u201d hay d\u00e3i ch\u1eef tri\u1ec7n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed9i h\u00ecnh chim bay. Chim lu\u00f4n bay theo h\u00ecnh ch\u1eef V ph\u00f9 h\u1ee3p nguy\u00ean t\u1eafc kh\u00ed \u0111\u1ed9ng h\u1ecdc. H\u01a1n n\u1eefa, \u201ctri\u1ec7n\u201d c\u00e2u 6 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u201cch\u00ecm\u201d c\u00e2u 5, hai ch\u1eef \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb. <\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi ba n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u1ee8c Trai ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o v\u00ec ch\u1ebf \u0111\u1ed9 H\u1ed3 \u0111\u1ed5 s\u1ee5p. B\u00e2y gi\u1edd, \u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 v\u00ec \u0111ang \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a ni\u1ec1m tin. Nguy\u1ec5n c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. B\u1edd n\u01b0\u1edbc, mai tr\u1eafng, \u00e1nh tr\u0103ng t\u1ea1o n\u00ean phong v\u1ecb r\u1ea5t T\u00f4 \u0110\u00f4ng Pha. D\u00f9 v\u1ea1n v\u1eadt \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, t\u0129nh l\u1eb7ng, nh\u01b0ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u00e1p th\u1ea5p \u0111ang h\u00ecnh th\u00e0nh.<\/p>\n<p><b><u>Ch\u00fa th\u00edch :<\/u><\/b><\/p>\n<p><sup>(89)<\/sup> Qu\u1eadn th\u00fa: quan cai tr\u1ecb m\u1ed9t qu\u1eadn, \u1edf \u0111\u00e2y r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Tri ph\u1ee7 Giao ch\u00e2u, n\u01a1i c\u00f3 nh\u00e0 kh\u00e1ch Ty B\u1ed1 Ch\u00ednh.     <br \/><sup>(90)<\/sup> Ki\u1ec1u m\u1ed9c: ch\u1ec9 nh\u00e2n v\u1eadt v\u1ecb tr\u00ed x\u00e3 h\u1ed9i cao c\u00f3 l\u00f2ng che ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi.     <br \/><sup>(91)<\/sup> H\u01b0\u01a1ng tr\u1ea7n: b\u1ee5i th\u01a1m. Qu\u1eadn th\u00fa \u0111\u1ebfn nh\u00e0 kh\u00e1ch th\u0103m t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f9ng nhi\u1ec1u t\u00f9y t\u00f9ng, ng\u1ef1a xe d\u1ea5y b\u1ee5i. Nguy\u1ec5n m\u1eebng b\u1eb1ng t\u1eeb \u201cb\u1ee5i th\u01a1m\u201d, ni\u1ec1m vui khi\u1ebfn nh\u00e0 th\u01a1 th\u1ea5y ng\u00e0y xu\u00e2n k\u00e9o d\u00e0i.     <br \/><sup>(92)<\/sup> L\u1ea5y \u00fd t\u1eeb c\u00f4ng \u00e1n l\u00e1 ph\u01b0\u1edbn bay c\u1ee7a Hu\u1ec7 N\u0103ng. M\u01b0\u1ee3n c\u1edd bay, Nguy\u1ec5n th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00e2m xao \u0111\u1ed9ng c\u1ef1c \u0111\u1ed9.     <br \/><sup>(93)<\/sup> Giang s\u01a1n: ch\u1ec9 qu\u00ea nh\u00e0.     <br \/><sup>(94)<\/sup> Nguy\u00ean v\u0103n: \u201c\u4eca\u5b50\u6709\u5927\u6a39\uff0c\u60a3\u5176\u7121\u7528\uff0c\u4f55\u4e0d\u6a39\u4e4b\u65bc\u7121\u4f55\u6709\u4e4b\u9109\uff0c\u5ee3\u83ab\u4e4b\u91ce\uff0c\u5f77\u5fa8\u4e4e\u7121\u70ba\u5176\u5074\uff0c\u900d\u9059\u4e4e\u5be2\u81e5\u5176\u4e0b\u3002\u4e0d\u592d\u65a4\u65a7\uff0c\u7269\u7121\u5bb3\u8005\uff0c\u7121\u6240\u53ef\u7528\uff0c\u5b89\u6240\u56f0\u82e6\u54c9\uff01\u201d <i>Nay \u00f4ng c\u00f3 c\u00e2y to, l<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>i s<\/i><i>\u1ee3<\/i><i> n<\/i><i>\u00f3<\/i><i> v<\/i><i>\u00f4<\/i><i> d<\/i><i>\u1ee5<\/i><i>ng. Sao kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng <\/i><i>\u0111<\/i><i>em n<\/i><i>\u00f3<\/i><i> tr<\/i><i>\u1ed3<\/i><i>ng n<\/i><i>\u01a1<\/i><i>i t<\/i><i>\u1ecb<\/i><i>ch m<\/i><i>\u1ecb<\/i><i>ch, gi<\/i><i>\u1eef<\/i><i>a c\u00e1nh \u0111<\/i><i>\u1ed3<\/i><i>ng r<\/i><i>\u1ed9<\/i><i>ng bao la. Kh<\/i><i>\u00e1<\/i><i>ch ngao du kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng l<\/i><i>\u00e0<\/i><i>m g<\/i><i>\u00ec<\/i><i>, ng<\/i><i>\u1ed3<\/i><i>i ngh<\/i><i>\u1ec9<\/i><i> d<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>i g<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>c n<\/i><i>\u00f3<\/i><i>, kh<\/i><i>\u00e1<\/i><i>ch ti<\/i><i>\u00ea<\/i><i>u di<\/i><i>\u00ea<\/i><i>u n<\/i><i>\u1eb1<\/i><i>m ng<\/i><i>\u1ee7<\/i><i> d<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>i b<\/i><i>\u00f3<\/i><i>ng n<\/i><i>\u00f3<\/i><i>. N<\/i><i>\u00f3<\/i><i> kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng s<\/i><i>\u1ee3<\/i><i> ch<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>t y<\/i><i>\u1ec1<\/i><i>u v<\/i><i>\u00ec<\/i><i> b<\/i><i>\u00fa<\/i><i>a r<\/i><i>\u00ec<\/i><i>u, c<\/i><i>\u0169<\/i><i>ng kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng s<\/i><i>\u1ee3<\/i><i> b<\/i><i>\u1ecb<\/i><i> v<\/i><i>\u1ead<\/i><i>t n<\/i><i>\u00e0<\/i><i>o l<\/i><i>\u00e0<\/i><i>m h<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>i. Kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng c<\/i><i>\u00f3<\/i><i> ch<\/i><i>\u1ed7<\/i><i> n<\/i><i>\u00e0<\/i><i>o c<\/i><i>\u00f3<\/i><i> th<\/i><i>\u1ec3<\/i><i> d<\/i><i>\u00f9<\/i><i>ng <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u01b0\u1ee3<\/i><i>c, th<\/i><i>\u00ec<\/i><i> kh<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>n kh<\/i><i>\u1ed5<\/i><i> t<\/i><i>\u1eeb<\/i><i> <\/i><i>\u0111\u00e2<\/i><i>u m<\/i><i>\u00e0<\/i><i> <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>n <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u01b0\u1ee3<\/i><i>c?<\/i> [31]     <br \/><sup>(95)<\/sup> Thanh chi\u00ean: V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn Chi (344 \u2013 386) ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u1ed9m v\u00e0o nh\u00e0, \u00f4ng ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u1eebng l\u1ea5y t\u1ea5m \u0111\u1ec7m m\u00e0u xanh v\u00ec l\u00e0 c\u1ee7a gia truy\u1ec1n. \u0110\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, V\u01b0\u01a1ng Hi\u1ebfn Chi c\u00f9ng th\u00e2n ph\u1ee5 V\u01b0\u01a1ng Hy Chi l\u1eebng danh v\u1ec1 th\u01b0 ph\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n x\u01b0ng \u201cTh\u1ea3o th\u00e1nh nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng\u201d.     <br \/><sup>(96)<\/sup> Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng: ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 9 \u00e2m l\u1ecbch.     <br \/><sup>(97)<\/sup> Ph\u00e1t: l\u1ea7n, b\u1eadn.     <br \/><sup>(98)<\/sup> Kh\u00e1ch thi\u00ean nha: kh\u00e1ch \u1edf ch\u00e2n tr\u1eddi, t\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi xa qu\u00ea.     <br \/><sup>(99)<\/sup> \u0110\u1ed7: l\u01b0u l\u1ea1i, d\u1eebng l\u1ea1i.     <br \/><sup>(100)<\/sup> Ch\u00e1c: mua.     <br \/><sup>(101)<\/sup> Bi\u00ean: t\u00f3c mai.     <br \/><sup>(102)<\/sup> Tang t\u1eed: c\u00e2y d\u00e2u c\u00e2y th\u1ecb, ch\u1ec9 qu\u00ea nh\u00e0.     <br \/><sup>(103)<\/sup> C\u1ed1 gia: nh\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi th\u00e0nh \u0111\u1ea1t.     <br \/><sup>(104)<\/sup> M\u1ef1a n\u1ee1: ch\u1edb n\u00ean.     <br \/><sup>(105)<\/sup> Vi t\u1ec9nh: T\u1eed vi s\u1ea3nh, t\u00ean g\u1ecdi T\u00f2a Trung th\u01b0 do \u0110\u01b0\u1eddng Minh ho\u00e0ng \u0111\u1eb7t ra v\u00e0o n\u0103m Khai Nguy\u00ean I (713). \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u01a1 quan h\u00e0nh ch\u00e1nh \u0111\u1ea7u n\u00e3o t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ee9c Ty B\u1ed1 ch\u00ednh Giao Ch\u1ec9.     <br \/><sup>(106)<\/sup> Kim m\u00f4n: c\u1eeda th\u00e0nh trang tr\u00ed t\u01b0\u1ee3ng ng\u1ef1a \u0111\u1ed3ng, n\u01a1i c\u00e1c h\u1ecdc s\u0129 ch\u1edd m\u1ec7nh H\u00e1n V\u0169 \u0111\u1ebf (140 TCN \u2013 87 TCN). C\u00e2u 4 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t s\u1ef1 cung thu\u1eadn c\u1ee7a quan B\u1ed1 ch\u00ednh v\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o t\u1eeb trung \u01b0\u01a1ng.     <br \/><sup>(107)<\/sup> H\u1eadu l\u1ea1c: l\u1ea5y \u00fd t\u1eeb m\u1ed9t l\u1eddi trong \u201cNh\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e2u k\u00fd \u5cb3\u967d\u6a13\u8a18\u201d c\u1ee7a Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam (989 \u2013 1054), \u201cTi\u00ean thi\u00ean h\u1ea1 chi \u01b0u nhi \u01b0u, h\u1eadu thi\u00ean h\u1ea1 chi l\u1ea1c nhi l\u1ea1c d\u01b0 \u5148\u5929\u4e0b\u4e4b\u6182\u800c\u6182\u5f8c\u5929\u4e0b\u4e4b\u6a02\u800c\u6a02\u6b5f,\u201d Lo tr\u01b0\u1edbc thi\u00ean h\u1ea1, vui sau thi\u00ean h\u1ea1 v\u1eady.     <br \/><sup>(108)<\/sup> Nguy\u00ean v\u0103n: \u723e\u962e\u52db\u5b58\u5fc3\u7aef\u5be6\u64cd\u616e\u7d14\u826f\u9054\u4e8b\u4e4b\u6a5f\u8b58\u5929\u4e4b\u9053\u596e\u6504\u8aa0\u6083\u6b78\u5411\u671d\u5ef7\u6bab\u5fc3\u7aed\u52de\u4ee5\u6548\u4efb\u4f7f\u64ab\u9806\u526a\u9006\u52a9\u76ca\u826f\u591a\u6b77\u5e74\u6ecb\u6df1\u79c9\u5fc3\u4e0d\u61c8 (Minh Th\u1ef1c L\u1ee5c II, 667)     <br \/><sup>(109)<\/sup> Tr\u00e3i quan: m\u0169 trang tr\u00ed h\u00ecnh con gi\u1ea3i tr\u00e3i d\u00e0nh cho quan Ng\u1ef1 s\u1eed. Gi\u1ea3i tr\u00e3i l\u00e0 linh th\u00fa d\u1ea1ng con d\u00ea m\u1ed9t s\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n c\u1ed5 tin r\u1eb1ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb gian ng\u01b0\u1eddi ngay.     <br \/><sup>(110)<\/sup> \u0110\u00e0i b\u00e1ch: c\u00e2y b\u00e1ch \u1edf \u0110\u00e0i Ng\u1ef1 s\u1eed, ch\u1ec9 Tu\u1ea7n \u00e1n Giao Ch\u1ec9 Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng T\u00f4ng T\u00e1i.     <br \/><sup>(111)<\/sup> La ph\u00f9 ti\u00ean t\u1eed: La Ph\u00f9 l\u00e0 r\u1eb7ng n\u00fai c\u1ea1nh \u0110\u00f4ng giang, ch\u1ea1y d\u00e0i qua c\u00e1c huy\u1ec7n B\u00e1c La, T\u0103ng Th\u00e0nh, Long M\u00f4n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng. T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n, n\u00fai c\u00f3 ti\u00ean \u1edf. \u0110\u1ea1o s\u0129 C\u00e1t H\u1ed3ng (283 \u2013 343) t\u1eebng ch\u1ecdn La Ph\u00f9 \u0111\u1ec3 d\u1eebng ch\u00e2n tu t\u1eadp. \u0110\u00e0o Duy Anh d\u1eabn s\u00e1ch \u201cLong Th\u00e0nh l\u1ee5c\u201d k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt t\u00ean Tri\u1ec7u S\u01b0 H\u00f9ng \u0111i ch\u01a1i n\u00fai g\u1eb7p m\u1ed9t n\u1eef nh\u00e2n \u00e1o tr\u1eafng m\u1eddi v\u00e0o qu\u00e1n r\u01b0\u1ee3u. Khi t\u1ec9nh d\u1eady Tri\u1ec7u th\u1ea5y m\u00ecnh n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c mai. C\u1ee5 \u0110\u00e0o cho r\u1eb1ng c\u00e2u th\u01a1 d\u00f9ng \u0111i\u1ec3n t\u00edch \u1ea5y. Nh\u01b0 th\u1ebf, La Ph\u00f9 ti\u00ean t\u1eed mang ngh\u0129a \u201choa mai tr\u1eafng\u201d.     <br \/><sup>(112)<\/sup> \u00c1m h\u01b0\u01a1ng: h\u01b0\u01a1ng th\u1ea7m. G\u1ed1c g\u00e1c t\u1eeb c\u00e2u &quot;\u00c1m h\u01b0\u01a1ng ph\u00f9 \u0111\u1ed9ng nguy\u1ec7t ho\u00e0ng h\u00f4n \u6697\u9999\u6d6e\u52d5\u6708\u9ec4\u660f,&quot; <i>M\u00f9i th<\/i><i>\u01a1<\/i><i>m k<\/i><i>\u00ed<\/i><i>n <\/i><i>\u0111\u00e1<\/i><i>o tho<\/i><i>\u1ea3<\/i><i>ng <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u01b0<\/i><i>a d<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>i tr<\/i><i>\u0103<\/i><i>ng ho<\/i><i>\u00e0<\/i><i>ng h<\/i><i>\u00f4<\/i><i>n<\/i> c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 B\u1eafc T\u1ed1ng L\u00e2m B\u00f4 (967 \u2013 1028). Ch\u1ec9 h\u01b0\u01a1ng hoa mai.     <br \/><sup>(113) (114) <\/sup>Ng\u1ecdc l\u00e2u, ng\u00e2n h\u1ea3i: theo T\u1eeb nguy\u00ean, l\u00e0 t\u1eeb \u0110\u1ea1o gia ch\u1ec9 vai v\u00e0 m\u1eaft. T\u00f4 \u0110\u00f4ng Pha t\u1ea3 tuy\u1ebft c\u00f3 c\u00e2u \u201c\u0110\u1ed1ng h\u1ee3p ng\u1ecdc l\u00e2u h\u00e0n kh\u1edfi t\u00fac, Quang dao ng\u00e2n h\u1ea3i uy\u1ec3n sinh hoa <i>\u51cd\u5408\u7389\u6a13\u5bd2\u8d77\u7c9f<\/i>\u5149\u6416\u9280\u6d77\u7729\u751f\u82b1,\u201d <i>Gi\u00e1 bu<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>t ng<\/i><i>\u1ea5<\/i><i>m vai l<\/i><i>\u00e0<\/i><i>m n<\/i><i>\u1ed5<\/i><i>i da g<\/i><i>\u00e0<\/i><i>, <\/i><i>\u00c1<\/i><i>nh s<\/i><i>\u00e1<\/i><i>ng dao <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1ed9<\/i><i>ng khi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>n m<\/i><i>\u1eaf<\/i><i>t n<\/i><i>\u1ea3<\/i><i>y <\/i><i>\u0111<\/i><i>om <\/i><i>\u0111\u00f3<\/i><i>m.      <br \/><\/i><sup>(115) <\/sup>B\u1ea3n \u0110\u00e0o Duy Anh ghi \u201ckh\u00ed\u6c23\u201d thay v\u00ec \u201cgi\u1ea3n \u7c21\u201d, c\u00e2u v\u0103n nh\u01b0 th\u1ebf h\u1ee3p l\u00fd h\u01a1n.     <br \/><sup>(116)<\/sup> Ng\u1ee5y khuy\u1ebft: c\u1eeda cung vua, ch\u1ec9 n\u01a1i vua \u1edf. T\u1eeb ng\u1eef trong c\u00e2u m\u01b0\u1ee3n t\u1eeb \u201cTh\u00e2n t\u1ea1i giang h\u1ea3i chi th\u01b0\u1ee3ng, t\u00e2m c\u01b0 h\u1ed3 Ng\u1ee5y khuy\u1ebft chi h\u1ea1, n\u1ea1i h\u00e0 \u8eab\u5728\u6c5f\u6d77\u4e4b\u4e0a\u5fc3\u5c45\u4e4e\u9b4f\u95d5\u4e4b\u4e0b\u5948\u4f55,\u201d [33] <i>Th\u00e2n l\u00eanh \u0111\u00eanh s\u00f4ng bi<\/i><i>\u1ec3<\/i><i>n, l<\/i><i>\u00f2<\/i><i>ng l<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>i <\/i><i>\u1edf<\/i><i> c<\/i><i>\u1eed<\/i><i>a cung n<\/i><i>\u01b0\u1edb<\/i><i>c Ng<\/i><i>\u1ee5<\/i><i>y, bi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>t l<\/i><i>\u00e0<\/i><i>m sao?<\/i>. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1eddi c\u00f4ng t\u1eed M\u00e2u di\u1ec5n t\u1ea3 l\u00f2ng quy\u1ebfn luy\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f4 h\u1ed9i khi b\u1ecb vua Ng\u1ee5y ph\u00e2n phong \u0111\u1ebfn v\u00f9ng h\u1ebbo l\u00e1nh. Tuy nhi\u00ean, \u1ee8c Trai ch\u1ec9 vay ch\u1eef, \u00fd ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eeb l\u1eddi Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam trong \u201cNh\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng l\u00e2u k\u00fd \u5cb3\u967d\u6a13\u8a18\u201d: \u201cC\u01b0 mi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng chi cao t\u1eafc \u01b0u k\u1ef3 d\u00e2n, x\u1ee9 giang h\u1ed3 chi vi\u1ec5n t\u1eafc \u01b0u k\u1ef3 qu\u00e2n \u5c45\u5edf\u5802\u4e4b\u9ad8\u5247\u6182\u5176\u6c11\u8655\u6c5f\u6e56\u4e4b\u9060\u5247\u6182\u5176\u541b,\u201d [34] <i>\u1ede<\/i><i> mi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>u <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u01b0\u1edd<\/i><i>ng tr<\/i><i>\u00ea<\/i><i>n cao t<\/i><i>\u1ea5<\/i><i>t lo cho d<\/i><i>\u00e2<\/i><i>n, <\/i><i>\u1edf<\/i><i> s<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng h<\/i><i>\u1ed3<\/i><i> xa x<\/i><i>\u00f4<\/i><i>i t<\/i><i>\u1ea5<\/i><i>t lo cho vua.<\/i> C\u1ea3 c\u00e2u t\u00e1n t\u1ee5ng s\u1ef1 t\u1eadn t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd Ho\u00e0ng.     <br \/><sup>(117)<\/sup> \u0110\u00f4ng Pha: T\u00f4 Th\u1ee9c (1037 \u2013 1101) c\u00f3 c\u00e2u \u201cKh\u1ea3 s\u1eed th\u1ef1c v\u00f4 nh\u1ee5c, b\u1ea5t kh\u1ea3 c\u01b0 v\u00f4 tr\u00fac \u53ef\u4f7f<i>\u98df\u7121\u8089\u4e0d\u53ef\u5c45\u7121\u7af9<\/i>,\u201d <i>C\u00f3 th<\/i><i>\u1ec3<\/i><i> <\/i><i>\u0103<\/i><i>n c<\/i><i>\u01a1<\/i><i>m kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng th<\/i><i>\u1ecb<\/i><i>t, kh<\/i><i>\u00f4<\/i><i>ng th<\/i><i>\u1ec3<\/i><i> <\/i><i>\u1edf<\/i><i> thi<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>u tr<\/i><i>\u00fa<\/i><i>c.      <br \/><\/i><sup>(118)<\/sup> Li\u00eam Kh\u00ea: Chu \u0110\u00f4n Di (1017 \u2013 1018) qua b\u00e0i \u201c\u00c1i li\u00ean thuy\u1ebft \u611b\u84ee\u8aaa\u201d cho r\u1eb1ng c\u00fac l\u00e0 hoa c\u1ee7a \u1ea9n s\u0129, m\u1eabu \u0111\u01a1n l\u00e0 hoa c\u1ee7a k\u1ebb gi\u00e0u sang, sen l\u00e0 hoa c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed.     <br \/><sup>(119)<\/sup> B\u00e1 ki\u1ec1u thi t\u1ee9: \u00fd th\u01a1 c\u1ea7u B\u00e1, ch\u1ec9 tuy\u1ebft. Nh\u00e0 th\u01a1 Tr\u1ecbnh Kh\u1ea3i \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9i tuy\u1ebft, c\u01b0\u1ee1i l\u1eeba qua c\u1ea7u B\u00e1, Thi\u1ec3m T\u00e2y \u0111\u1ec3 t\u00ecm thi h\u1ee9ng.     <br \/><sup>(120)<\/sup> T\u00e2y h\u1ed3 nguy\u1ec7t: tr\u0103ng T\u00e2y h\u1ed3, ch\u1ec9 mai. T\u00f4 \u0110\u00f4ng Pha cho r\u1eb1ng s\u1eafc tr\u0103ng T\u00e2y h\u1ed3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1eafc hoa mai.     <br \/><sup>(121)<\/sup> B\u00e0i th\u01a1 duy nh\u1ea5t Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i g\u1eedi m\u1ed9t v\u00f5 t\u01b0\u1edbng g\u1ed1c Lam S\u01a1n do B\u00f9i v\u0103n Nguy\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1eeb Ng\u1ecdc ph\u1ea3 h\u1ecd \u0110inh mang ti\u00eau \u0111\u1ec1 \u201cPh\u00fac \u0111\u00e1p \u0110\u1ea1i \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c \u0110inh C\u00f4ng\u201d.[35] Ti\u1ebfc r\u1eb1ng, k\u1ebb ranh ma n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 cho Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i g\u1ecdi vua l\u00e0 Th\u00e1i t\u00f4ng, mi\u1ebfu hi\u1ec7u ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea7n th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 10 n\u0103m \u0110\u1ea1i B\u1ea3o III (1442). \u1ee8c Trai th\u1ee5 h\u00ecnh ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 8, hai th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc khi xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00f4n hi\u1ec7u \u201cK\u1ebf Thi\u00ean Th\u1ec3 \u0110\u1ea1o Hi\u1ec3n \u0110\u1ee9c Th\u00e1nh C\u00f4ng Kh\u00e2m Minh V\u0103n T\u01b0 Anh Du\u1ec7 Nh\u00e2n Tri\u1ebft Chi\u00eau Hi\u1ebfn Ki\u1ebfn Trung V\u0103n Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf mi\u1ebfu hi\u1ec7u Th\u00e1i t\u00f4ng\u201d.     <br \/><sup>(122)<\/sup> \u0110\u1ecbch: d\u1ef1ng, c\u1ea5t.     <br \/><sup>(123)<\/sup> Song vi\u1ebft: n\u1ebfp s\u1ed1ng, c\u1ea3nh sinh ho\u1ea1t.[37]     <br \/><sup>(124)<\/sup> L\u1ec1: th\u00f3i quen, n\u1ebfp x\u01b0a.     <br \/><sup>(125)<\/sup> H\u00f4m dao: t\u1ed1i v\u00e0 s\u00e1ng, ng\u00e0y ng\u00e0y.     <br \/><sup>(126)<\/sup> C\u01a1m xoa: c\u01a1m h\u1ea9m, c\u01a1m g\u1ea1o x\u1ea5u.     <br \/><sup>(127)<\/sup> Ch\u00ed c\u0169: ch\u00ed c\u0169 c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 v\u1ec1 C\u00f4n S\u01a1n h\u01b0\u1edfng nh\u00e0n.     <br \/><sup>(128)<\/sup> \u00c2u: lo     <br \/><sup>(129)<\/sup> Ng\u1eb7t: ngh\u00e8o kh\u00f3.     <br \/><sup>(130)<\/sup><b> <\/b>Nguy\u00ean v\u0103n: \u2026\u4ea4\u5740\u7e3d\u5175\u5b98\u8c50\u57ce\u4faf\u674e\u5f6c\u8a00\u4ea4\u5740\u65b0\u9644\u5176\u5730\u8352\u9060\u4e0d\u4ee5\u901a\u994b\u904b\u4e5e\u4f9d\u5404\u90fd\u53f8\u885b\u6240\u4f8b\u5206\u8ecd\u5c6f\u7530\u4ee5\u4f9b\u7ce7\u9909\u2026\u5176\u5404\u885b\u571f\u8ecd\u96d6\u96b8\u5175\u7c4d\u7136\u653b\u6230\u4e4b\u969b\u5fc3\u6301\u5169\u7aef\u5f80\u5f80\u4e0d\u5f97\u5176\u6b7b\u529b\u4eca\u8b70\u5c6f\u7530\u5206\u6578\u571f\u8ecd\u5c45\u591a\u5b98\u8ecd\u5c45\u5c11 (Minh Th\u1ef1c l\u1ee5c II, 459 &#8211; 460)     <br \/><sup>(131)<\/sup> \u1ed4i ti\u1ebft b\u1ea3y: th\u00e1ng b\u1ea3y l\u00e0 m\u00f9a \u1ed5i ch\u00edn. C\u1ea3 c\u00e2u \u00fd n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng chu\u1ed9ng th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng.     <br \/><sup>(132) <\/sup>\u1ee6: nh\u01b0 \u1ee7 tr\u00e0, \u01b0\u1edbp tr\u00e0.     <br \/><sup>(133) <\/sup>C\u00fac m\u1ed3ng m\u01b0\u1eddi: c\u00fac n\u1edf sau ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 9 ta, t\u1ee9c qu\u00e1 th\u1eddi. C\u1ea3 c\u00e2u v\u00ed m\u00ecnh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1 th\u1eddi n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.     <br \/><sup>(134)<\/sup> V\u1ea1y v\u1ecd: kh\u00f4ng ch\u00ednh tr\u1ef1c.     <br \/><sup>(135)<\/sup> Y\u00eam: ch\u00e1n.     <br \/><sup>(136)<\/sup> Ch\u01b0ng: \u0111\u1ed1i v\u1edbi.     <br \/><sup>(137)<\/sup> Qua \u201c\u0110i\u1ebfu Khu\u1ea5t Nguy\u00ean ph\u00fa\u201d, Gi\u1ea3 Ngh\u1ecb (201 \u2013 169 TCN) vi\u1ebft: \u201cPh\u00f9ng th\u1eddi b\u1ea5t t\u01b0\u1eddng, loan ph\u1ee5ng ph\u1ee5c tho\u00e1n h\u1ec1, si ki\u00eau cao t\u01b0\u1eddng \u9022\u6642\u4e0d\u7965\u9e1e\u9cef\u4f0f\u7ac4\u516e\u9d1f\u689f\u7ffa\u7fd4,\u201d <i>G<\/i><i>\u1eb7<\/i><i>p th<\/i><i>\u1edd<\/i><i>i ch<\/i><i>\u1eb3<\/i><i>ng l<\/i><i>\u00e0<\/i><i>nh, loan ph<\/i><i>\u1ee5<\/i><i>ng n<\/i><i>\u00e9<\/i><i>p <\/i><i>\u1ea9<\/i><i>n, c<\/i><i>\u00fa<\/i><i> di<\/i><i>\u1ec1<\/i><i>u bay l<\/i><i>\u01b0\u1ee3<\/i><i>n.      <br \/><\/i><sup>(138)<\/sup> Xanh b\u1ea1c: xanh v\u00e0 tr\u1eafng. Nguy\u1ec5n T\u1ecbch (210 \u2013 263), m\u1ed9t trong b\u1ea3y ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n r\u1eebng tr\u00fac, qu\u00fd tr\u1ecdng ai th\u00ec nh\u00ecn b\u1eb1ng m\u1eaft xanh, t\u1ee9c nh\u00ecn th\u1eb3ng; xem th\u01b0\u1eddng ai th\u00ec nh\u00ecn b\u1eb1ng m\u1eaft tr\u1eafng, t\u1ee9c li\u1ebfc x\u00e9o.     <br \/><sup>(139)<\/sup> D\u1ea7u ch\u01b0ng: t\u00f9y theo.     <br \/><sup>(140) <\/sup>Khu\u1edf: n\u01a1i, l\u00fac.     <br \/><sup>(141) <\/sup>Th\u1ebf gi\u1edbi: v\u0169 tr\u1ee5, kh\u00f4ng gian.     <br \/><sup>(142) <\/sup>\u0110\u00f4ng: t\u1ea1o n\u00ean, tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1eb7c-c\u1ee9ng.     <br \/><sup>(143) <\/sup>Qu\u1ef9\u6677: \u00e1nh s\u00e1ng thi\u00ean th\u1ec3.     <br \/><sup>(144) <\/sup>Gi\u00e3i: b\u00e0y ra, tr\u00e3i ra.     <br \/><sup>(145)<\/sup> Quy\u00ean: m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc.     <br \/><sup>(146) <\/sup>Tri\u1ec7n: kh\u1eafc v\u00e0o, ch\u1ea1m v\u00e0o.     <br \/><sup>(147) <\/sup>Th\u00e2u: xuy\u00ean su\u1ed1t.     <br \/><sup>(148) <\/sup>Kh\u1ee9ng: ch\u1ecbu, \u01b0ng.     <br \/><sup>(149)<\/sup>\u01af\u1edbc: mong, \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p><b><u>T\u00e0i li<\/u><\/b><b><u>\u1ec7<\/u><\/b><b><u>u tham kh<\/u><\/b><b><u>\u1ea3<\/u><\/b><b><u>o:<\/u><\/b><\/p>\n<p>[31]<sup> <\/sup>Xem Thu Giang Nguy\u1ec5n Duy C\u1ea7n d\u1ecbch v\u00e0 b\u00ecnh ch\u00fa, <i>Trang T<\/i><i>\u1eed<\/i><i> Nam Hoa Kinh t<\/i><i>\u1ead<\/i><i>p 1, <\/i>Nxb Tr\u1ebb (t\u00e1i b\u1ea3n 2014), trang 126-128.     <br \/>[32] Xem Vi\u1ec7n V\u0103n H\u1ecdc, <i>Th<\/i><i>\u01a1<\/i><i> v<\/i><i>\u0103<\/i><i>n L<\/i><i>\u00fd<\/i><i>-Tr<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n t<\/i><i>\u1ead<\/i><i>p III, Chu trung v<\/i><i>\u1ecb<\/i><i>nh ph<\/i><i>\u00e1<\/i><i>t, <\/i>Nxb Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i (H\u00e0 N\u1ed9i 1978), trang 523 \u2013 524.     <br \/>[33] Trang t\u1eed, <i>Nam Hoa kinh, T<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>p thi<\/i><i>\u00ea<\/i><i>n, Nh<\/i><i>\u01b0\u1ee3<\/i><i>ng v<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>ng, <\/i>b\u1ea3n \u0111i\u1ec7n t\u1eed : <a href=\"http:\/\/ctext.org\/zhuangzi\/kings-who-have-wished-to-resign\">http:\/\/ctext.org\/zhuangzi\/kings-who-have-wished-to-resign<\/a>.     <br \/>[34] Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Y\u00eam, <i>Nh<\/i><i>\u1ea1<\/i><i>c D<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>ng l<\/i><i>\u00e2<\/i><i>u k<\/i><i>\u00fd<\/i><i>, <\/i>b\u1ea3n \u0111i\u1ec7n t\u1eed : <a href=\"http:\/\/www.thivien.net\/Nh\u1ea1c-D\u01b0\u01a1ng-l&acirc;u-k&yacute;\/poem-1P4hzNK16Grkfj46UwH1Fg\">http:\/\/www.thivien.net\/Nh\u1ea1c-D\u01b0\u01a1ng-l\u00e2u-k\u00fd\/poem-1P4hzNK16Grkfj46UwH1Fg<\/a>.     <br \/>[35] Xem B\u00f9i v\u0103n Nguy\u00ean, <i>\u1ee8<\/i><i>c Trai di t<\/i><i>\u1ead<\/i><i>p b<\/i><i>\u1ed5<\/i><i> sung, ph<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n v<\/i><i>\u0103<\/i><i>n ch<\/i><i>\u01b0\u01a1<\/i><i>ng, <\/i>Nxb Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i\/M\u0169i C\u00e0 Mau, trang 192-193.     <br \/>[36] Vi\u1ec7n V\u0103n H\u1ecdc, <i>Th<\/i><i>\u01a1<\/i><i> v<\/i><i>\u0103<\/i><i>n L<\/i><i>\u00fd<\/i><i> Tr<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n t<\/i><i>\u1ead<\/i><i>p III, <\/i>Nxb Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i (H\u00e0 N\u1ed9i 1978), trang 220-221.     <br \/>[37]<b> <\/b>Nguy\u1ec5n Hy V\u1ecdng, <i>T<\/i><i>\u1ef1<\/i><i> <\/i><i>\u0111<\/i><i>i<\/i><i>\u1ec3<\/i><i>n ngu<\/i><i>\u1ed3<\/i><i>n g<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>c ti<\/i><i>\u1ebf<\/i><i>ng Vi<\/i><i>\u1ec7<\/i><i>t quy<\/i><i>\u1ec3<\/i><i>n 3, <\/i>Nxb \u0110\u1ea5t Vi\u1ec7t (Hoa K\u1ef3), trang 1677-1678.     <br \/>[38] Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng D\u01b0\u01a1ng, <i>Nguy<\/i><i>\u1ec5<\/i><i>n Tr<\/i><i>\u00e3<\/i><i>i qu<\/i><i>\u1ed1<\/i><i>c <\/i><i>\u00e2<\/i><i>m t<\/i><i>\u1ef1<\/i><i> <\/i><i>\u0111<\/i><i>i<\/i><i>\u1ec3<\/i><i>n, Ng<\/i><i>\u00f4<\/i><i>n ch<\/i><i>\u00ed<\/i><i> 13, <\/i>Nxb T\u1eeb \u0111i\u1ec3n B\u00e1ch khoa (2014), trang 433.     <br \/>[39] Vi\u1ec7n V\u0103n H\u1ecdc, <i>Th<\/i><i>\u01a1<\/i><i> v<\/i><i>\u0103<\/i><i>n L<\/i><i>\u00fd<\/i><i>-Tr<\/i><i>\u1ea7<\/i><i>n t<\/i><i>\u1ead<\/i><i>p II, quy<\/i><i>\u1ec3<\/i><i>n th<\/i><i>\u01b0\u1ee3<\/i><i>ng, L<\/i><i>\u01b0<\/i><i>u gia <\/i><i>\u0111<\/i><i>\u1ed9<\/i><i>, <\/i>Nxb Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i (1988), trang 433 \u2013 434.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i ca ng\u1ee3i quan t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 Minh t\u1eeb v\u1ecb tr\u00ed th\u1ea5p h\u01a1n. \u00d4ng bu\u1ed9c l\u00f2ng l\u00e0m th\u1ebf hay th\u1ef1c l\u00f2ng ngh\u0129 th\u1ebf?<\/p>\n<p>\u1ee8c Trai v\u1ed1n hi\u1ec3u th\u1eddi n\u00ean t\u00f9y th\u1eddi. N\u0103m 1417\/1418, H\u1eadu Tr\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t. T\u00ecnh h\u00ecnh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00ec c\u00e1c to\u00e1n n\u1ed5i d\u1eady r\u1eddi r\u1ea1c kh\u00f4ng \u0111e d\u1ecda s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Giao Ch\u1ec9. Nh\u00f3m Lam S\u01a1n ch\u01b0a tr\u1edf th\u00e0nh l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng n\u1ec1n m\u00f3ng cai tr\u1ecb v\u1eefng v\u00e0ng<\/p>\n","protected":false},"author":2124,"featured_media":48632,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,152,153,9,181],"tags":[],"class_list":["post-48633","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-hoc-thuat","category-lich-su","category-nghien-cuu","category-tu-lieu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48633","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2124"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=48633"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48633\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48696,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/48633\/revisions\/48696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/48632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=48633"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=48633"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=48633"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}