{"id":42654,"date":"2016-05-25T01:19:00","date_gmt":"2016-05-25T01:19:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=42654"},"modified":"2019-02-26T11:04:27","modified_gmt":"2019-02-26T11:04:27","slug":"ta-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/42654\/ta-giao","title":{"rendered":"T&Agrave; GI&Aacute;O"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/image2.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"image\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"image\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/image_thumb2.png\" width=\"487\" height=\"224\" \/><\/a><\/p>\n<p>Theo \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a c\u1ee7a t\u1ef1 \u0111i\u1ec3n Merriam-Webster, \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d l\u00e0 \u201cnh\u1eefng tri\u1ebft l\u00fd, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi t\u00edn \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a gi\u00e1o h\u1ed9i.\u201d Theo m\u1ed9t \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a kh\u00e1c, t\u1ed5ng qu\u00e1t h\u01a1n, th\u00ec t\u00e0 gi\u00e1o l\u00e0 \u201cnh\u1eefng g\u00ec b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi hay t\u00e1ch r\u1eddi kh\u1ecfi c\u00e1c tri\u1ebft l\u00fd, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh ch\u00ednh th\u1ed1ng.\u201d<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a v\u1ec1 t\u00e0 gi\u00e1o \u0111\u1ec1u x\u00e1c \u0111\u1ecbnh 2 th\u00e0nh ph\u1ea7n: m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ebf ch\u00ednh th\u1ed1ng (ch\u00ednh), v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ebf \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch (t\u00e0).<\/p>\n<p>D\u0129 nhi\u00ean ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t t\u1eeb khi t\u00f4n gi\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng trong v\u0103n minh lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3i ri\u00eang v\u1ec1 Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o, ngay t\u1eeb khi t\u00f4n gi\u00e1o n\u1ea7y v\u1eeba b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u tri\u1ebft gia \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng l\u00fd thuy\u1ebft g\u00e2y nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i v\u1ec1 Gi\u00ea-su, v\u1ec1 Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ee9u r\u1ed7i, v\u00e0 v\u1ec1 c\u00e1c t\u00edn \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c trong Kinh Th\u00e1nh. Th\u00ed d\u1ee5 Arius \u1edf Alexandar (kho\u1ea3ng 320 sau C\u00f4ng Nguy\u00ean) thuy\u1ebft gi\u1ea3ng r\u1eb1ng Gi\u00ea-su ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 m\u1ed9t chi nh\u00e1nh Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o g\u1ecdi l\u00e0 Docetist cho r\u1eb1ng Gi\u00ea-su tuy c\u00f3 v\u1ebb mang h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng th\u1eadt ra th\u1ec3 x\u00e1c c\u1ee7a Gi\u00ea-su ch\u1ec9 l\u00e0 \u1ea3o \u1ea3nh. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 nh\u00f3m Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o g\u1ecdi l\u00e0 Modalist kh\u00f4ng tin v\u00e0o \u00fd ni\u1ec7m Ch\u00faa Ba Ng\u00f4i. V\u00e2n v\u00e2n\u2026<\/p>\n<p>Nh\u1eefng l\u1eddi gi\u1ea3ng d\u1ea1y, nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u00e1c bi\u1ec7t tr\u00ean g\u00e2y ra hoang mang trong t\u00edn \u0111\u1ed3 Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o. \u0110\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh t\u00ecnh th\u1ebf, Gi\u00e1o H\u1ed9i b\u1eaft bu\u1ed9t ph\u1ea3i ch\u00ednh th\u1ee9c gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u1eb1ng c\u00e1ch gi\u00e0nh l\u1ea5y \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n \u201cch\u00ednh th\u1ed1ng\u201d trong m\u1ecdi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn Kinh Th\u00e1nh. Vi\u1ec7c l\u00e0m n\u1ea7y d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u n\u00e0o l\u00e0 \u201cch\u00ednh \u0111\u1ea1o\u201d v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec l\u00e0 \u201ct\u00e0 \u0111\u1ea1o\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi s\u1eb5n s\u00e0ng b\u1ea3o v\u1ec7 nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd cho l\u00e0 \u201cch\u00ednh \u0111\u1ea1o\u201d v\u00e0 \u201cch\u00e2n l\u00fd\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch \u00e1p ch\u1ebf nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd. V\u00e0o th\u1ebf k\u1ef7 12, Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd cho l\u00e0 \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d. Khi uy l\u1ef1c c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o v\u01b0\u01a1n cao trong c\u00e1c ch\u00ednh quy\u1ec1n \u1edf \u00c2u Ch\u00e2u, h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n tha th\u1ee9 nh\u1eefng gi\u00e1o l\u00fd tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi h\u1ecd n\u1eefa. Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Alexander III (1162-1163) ra l\u1ec7nh m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e1o b\u1ea5t c\u1ee9 ai n\u1eb1m trong di\u1ec7n \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d. N\u0103m 1184, Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Lucius III ra l\u1ec7nh nh\u1eefng ai b\u1ecb xem l\u00e0 \u201ctheo t\u00e0 gi\u00e1o\u201d s\u1ebd b\u1ecb giao cho ch\u00ednh quy\u1ec1n x\u1eed ph\u1ea1t. Qua v\u00e0i th\u1eadp ni\u00ean k\u1ebf \u0111\u00f3, nh\u1eefng h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1ea7y c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng n\u1eb7ng n\u1ec1 h\u01a1n. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Gregory IX th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb xem l\u00e0 theo t\u00e0 gi\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed. V\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 Inquisition (m\u00e0 t\u00f4i t\u1ea1m d\u1ecbch l\u00e0 S\u00e1t H\u1ea1ch? Hay Th\u1ea9m Tra?) b\u1eaft \u0111\u1ea7u. <\/p>\n<p>Trong th\u1eddi k\u1ef3 S\u00e1t H\u1ea1ch, d\u00f2ng tu s\u0129 theo ph\u00e1i Dominican \u0111\u01b0\u1ee3c ban quy\u1ec1n l\u1ef1c tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i trong vi\u1ec7c tra h\u1ea1ch v\u00e0 x\u00e9t x\u1eed b\u1ea5t c\u1ee9 ai h\u1ecd nghi ng\u1edd l\u00e0 theo t\u00e0 gi\u00e1o. C\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 T\u00f2a \u00c1n D\u1ecb Gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd s\u1eed d\u1ee5ng b\u1ea5t c\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0o c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u1ea5y \u201cl\u1eddi th\u00fa t\u1ed9i\u201d c\u1ee7a nghi can, k\u1ec3 c\u1ea3 v\u00e0 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 tra t\u1ea5n d\u00e3 man. Th\u1eddi k\u1ef3 S\u00e1t H\u1ea1ch k\u00e9o d\u00e0i \u1edf h\u1ea7u h\u1ebft l\u00e3nh th\u1ed5 \u00c2u Ch\u00e2u cho \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ef7 15 m\u1edbi ch\u1ea5m d\u1ee9t. Kh\u00f4ng ai bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7t m\u1ea1ng trong th\u1eddi k\u1ef3 g\u1ea7n 350 n\u0103m n\u1ea7y l\u00e0 bao nhi\u00eau. M\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u01b0a ra con s\u1ed1 gi\u1eefa 30 ng\u00e0n \u0111\u1ebfn 50 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft do x\u1eed t\u1eed tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 gi\u1eefa 200 ng\u00e0n \u0111\u1ebfn 300 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u201cgi\u00e1n ti\u1ebfp\u201d v\u00ec b\u1ecb t\u00f9 \u0111\u00e0y v\u00e0 tra t\u1ea5n. Nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i (ho\u1eb7c th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi Gi\u00e1o H\u1ed9i) \u0111\u01b0a ra con s\u1ed1 t\u1ed5ng c\u1ed9ng gi\u1eefa 1 ng\u00e0n \u0111\u1ebfn 3 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Kinh Th\u00e1nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i \u0111\u1ebfn t\u00e0 gi\u00e1o. Th\u00ed d\u1ee5, trong T\u00e2n \u01af\u1edbc, Th\u01b0 th\u1ee9 Hai c\u1ee7a Th\u00e1nh Ph\u00ea-r\u00f4 2:1 d\u1ea1y: \u201c<i>Trong d\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng ti\u00ean tri gi\u1ea3, nh\u01b0 c\u0169ng s\u1ebd c\u00f3 gi\u1eefa anh em nh\u1eefng t\u1ea5n s\u0129 gi\u1ea3. Ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb s\u1ebd m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho nh\u1eefng b\u00e8 ph\u00e1i h\u01b0 h\u1ed1t l\u1ecdt v\u00e0o. V\u00e0 b\u1edfi v\u00ec ch\u1ed1i b\u1ecf Thi\u00ean Ch\u00faa c\u1ee9u chu\u1ed9c ch\u00fang, ch\u00fang k\u00e9o xu\u1ed1ng cho m\u00ecnh \u00e1n h\u01b0 vong t\u1ee9c t\u1ed1c.<\/i> \u201d T\u1ee9c l\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Gi\u00ea-su l\u00e0 t\u00e0 \u0111\u1ea1o, v\u00e0 s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng ph\u1ea1t. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong Th\u01b0 th\u1ee9 Nh\u1ea5t Corinthians 11:19, Th\u01b0 th\u1ee9 Nh\u1ea5t John 4:1-6, Th\u01b0 th\u1ee9 Nh\u1ea5t Timothy 1:3-6, Th\u01b0 th\u1ee9 Hai Timothy 1:12-14, v.v. <\/p>\n<p>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0, n\u00f3i chung ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 cho ai kh\u00e1c l\u00e0 \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c. Theo Kinh Th\u00e1nh (Acts 24:14), ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i g\u1ecdi Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o. V\u00e0o th\u1eddi Trung C\u1ed5, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, ch\u1ec9 c\u1ea7n b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn v\u1edbi l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o. H\u1ed3i Gi\u00e1o xem Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o. C\u00e1ch \u0111\u00e2y kh\u00f4ng l\u00e2u, Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o c\u0169ng c\u00f4ng khai xem H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o. Nhi\u1ec1u chi nh\u00e1nh trong Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o l\u00ean \u00e1n l\u1eabn nhau l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o; C\u00f4ng Gi\u00e1o v\u00e0 Tin L\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 n\u1ed5i b\u1eadt. N\u0103m 2014, hai h\u1ed3ng y Ch\u00ednh Th\u1ed1ng Gi\u00e1o Hy L\u1ea1p \u0111\u00e3 g\u1edfi m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 d\u00e0i 89 trang \u0111\u1ebfn Gi\u00e1o Ho\u00e0ng Francis k\u1ebft \u00e1n \u00f4ng l\u00e0 \u201ct\u00e0 \u0111\u1ea1o\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec hai h\u1ed3ng y tr\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a Gi\u00e1o Ho\u00e0ng trong Gi\u00e1o H\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 l\u1ecbch s\u1eed \u1edf tr\u00ean c\u00f3 v\u1ebb cho th\u1ea5y trong l\u00e3nh v\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o th\u00ec ch\u1eef \u201ct\u00e0\u201d \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi \u201cb\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00edn \u0111i\u1ec1u trong t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a t\u00f4i.\u201d<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc t\u00f4i c\u00f3 n\u00f3i: <\/p>\n<p><i>Ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m kh\u00e1 l\u00fd th\u00fa: Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00f9ng ch\u1eef n\u1ea7y \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd c\u1ea3, b\u1ea5t k\u1ec3 h\u1ecd l\u00e0 ai v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec. Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 d\u00f9ng \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d cho nh\u1eefng t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. C\u00f2n t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd, d\u0129 nhi\u00ean lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0 \u201cch\u00ednh gi\u00e1o\u201d. C\u00e1c \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d c\u00f3 nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u m\u00e0 h\u1ecd, v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o h\u1ecd, cho l\u00e0 \u201cx\u1ea5u\u201d. <\/i><\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00ean ti\u1ebfng r\u1eb1ng h\u1ecd kh\u00f4ng n\u1eb1m trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u1ea7y. H\u1ecd gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd c\u00f3 hai th\u1ee9 kh\u00e1c nhau: \u201ct\u00f4n gi\u00e1o\u201d v\u00e0 \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d. Theo h\u1ecd, ch\u1eef \u201ct\u00f4n gi\u00e1o\u201d c\u1ee7a h\u1ecd d\u00f9ng gi\u1edbi h\u1ea1n \u1edf nh\u1eefng t\u00f4n gi\u00e1o h\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n. T\u00f4n gi\u00e1o, theo h\u1ecd, kh\u00f4ng bao g\u1ed3m nh\u1eefng th\u1ea7n linh qua m\u00ea t\u00edn; c\u00f2n t\u00e0 gi\u00e1o l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1o gi\u00e1o, nh\u1eefng t\u00e0 thuy\u1ebft t\u00e2m linh kh\u00f4ng h\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y cho r\u1eb1ng h\u1ecd ch\u01b0a bao gi\u1edd lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. H\u1ecd ngh\u0129 h\u1ecd ch\u01b0a bao gi\u1edd cho t\u00edn \u0111i\u1ec1u n\u00e0o c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0o \u0111\u00f3 x\u1ea5u xa c\u1ea3. H\u1ecd cho r\u1eb1ng h\u1ecd ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c t\u00e0 gi\u00e1o m\u00e0 th\u00f4i. <\/p>\n<p>T\u00f4i tin nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y th\u1eadt l\u00f2ng ngh\u0129 nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng h\u1ecd c\u1ea7n bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c th\u00ed d\u1ee5 l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4i v\u1eeba \u0111\u01b0a ra \u1edf tr\u00ean c\u0169ng th\u1eadt l\u00f2ng ngh\u0129 nh\u01b0 h\u1ecd. V\u00e0 h\u1ecd c\u1ea7n nh\u00ecn th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1i m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d \u0111\u00f3 th\u1eadt ra l\u00e0 ni\u1ec1m t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng, l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. <\/p>\n<p>Khi t\u00f4i h\u1ecfi th\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 t\u00e0 gi\u00e1o, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi cho bi\u1ebft theo \u00f4ng th\u00ec \u201c\u0110\u1ea1o B\u00e0 Thanh H\u1ea3i\u201d l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0 \u0111\u1ea1o. T\u00ean ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a \u201c\u0110\u1ea1o B\u00e0 Thanh H\u1ea3i\u201d l\u00e0 \u201cGi\u00e1o Ph\u00e1i Thanh H\u1ea3i V\u00f4 Th\u01b0\u1ee3ng S\u01b0\u201d n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi \u201cPh\u00e1p M\u00f4n Qu\u00e1n \u00c2m\u201d. T\u00f4i r\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0 \u201c\u0110\u1ea1o B\u00e0 Thanh H\u1ea3i\u201d c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00fd thuy\u1ebft v\u00e0 h\u00e0nh vi \u0111\u00e1ng b\u1ecb l\u00ean \u00e1n. Tuy nhi\u00ean t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd khi \u00f4ng \u1ea5y cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o. D\u00f9 \u00f4ng \u1ea5y, v\u00e0 t\u00f4i, c\u00f3 y\u00eau hay gh\u00e9t th\u00ec \u0110\u1ea1o Thanh H\u1ea3i v\u1eabn l\u00e0 ni\u1ec1m t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a \u00edt nh\u1ea5t h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u1edf Vi\u1ec7t Nam, \u0110\u00e0i Loan, B\u1eafc M\u1ef9 ch\u00e2u, \u00c2u Ch\u00e2u v\u00e0 \u00dac Ch\u00e2u. T\u00edn \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Thanh H\u1ea3i g\u1ed3m \u0111\u1ee7 m\u1ecdi th\u00e0nh ph\u1ea7n trong x\u00e3 h\u1ed9i k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u201ctr\u00ed th\u1ee9c\u201d. Ch\u00ednh t\u00f4i quen bi\u1ebft m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e1c s\u0129, k\u1ef9 s\u01b0 \u0111i\u1ec7n to\u00e1n l\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 trung th\u00e0nh v\u00e0 k\u1ef3 c\u1ef1u c\u1ee7a Thanh H\u1ea3i.<\/p>\n<p>V\u00e0i t\u00f4n gi\u00e1o ti\u00eau bi\u1ec3u kh\u00e1c m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng cho l\u00e0 t\u00e0 gi\u00e1o l\u00e0 \u0111\u1ea1o Scientology (m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e0i li\u1ec7u d\u1ecbch l\u00e0 Khoa Lu\u1eadn Gi\u00e1o), \u0111\u1ea1o Mormon (c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 M\u1eb7c-m\u00f4n), \u0111\u1ea1o Sai Ba Ba (s\u00e1ng l\u1eadp b\u1edfi Sathya Sai Baba \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0o kho\u1ea3ng 1940). B\u1ea5t k\u1ec3 \u0111\u1ea7y r\u1eaby nh\u1eefng b\u00e0i ph\u00e2n t\u00edch v\u1ec1 c\u00e1c t\u00edn \u0111i\u1ec1u v\u00f4 t\u01b0\u1edfng l\u1eabn c\u00e1 t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt, b\u1ea3n \u0111i\u1ec1u tra, l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a nh\u1eefng c\u1ef1u t\u00edn \u0111\u1ed3 v\u1ec1 c\u00e1c h\u00e0nh vi l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t, \u00e1p b\u1ee9c, c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u00ean v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c thu h\u00fat v\u00f4 s\u1ed1 t\u00edn \u0111\u1ed3 t\u1eeb \u0111\u1ee7 m\u1ecdi th\u00e0nh ph\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ecba v\u1ecb trong x\u00e3 h\u1ed9i \u00c2u c\u0169ng nh\u01b0 \u00c1. Ri\u00eang \u0111\u1ea1o Sai Baba c\u00f3 h\u01a1n 1200 trung t\u00e2m v\u1edbi nhi\u1ec1u tri\u1ec7u t\u00edn \u0111\u1ed3 trong 126 qu\u1ed1c gia. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00edn \u0111\u1ed3 n\u1ea7y, \u0111\u00e2y l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd. N\u0103m 2011 khi Sai Baba qua \u0111\u1eddi, c\u00f3 kho\u1ea3ng 500 ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u1ef1 \u0111\u00e1m tang \u00f4ng ta trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng, Tr\u01b0\u1edfng N\u1ed9i C\u00e1c, c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 c\u00f4ng \u0111o\u00e0n c\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec1u nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u00e0 quan tr\u1ecdng trong ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ec3 thao, \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh, v.v. c\u1ee7a \u1ea4n \u0110\u1ed9. <\/p>\n<p>C\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, ngo\u00e0i \u0111\u1ea1o Thanh H\u1ea3i, \u00f4ng c\u0169ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u201cIS\u201d nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00ed d\u1ee5 c\u1ee7a t\u00e0 gi\u00e1o. \u201cIS\u201d theo t\u00f4i hi\u1ec3u \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a \u201cIslamic State\u201d (t\u1ea1m d\u1ecbch l\u00e0 \u201cV\u01b0\u01a1ng Bang H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d). \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra khi c\u00e1c danh t\u1eeb tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng, nh\u01b0 ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d, ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m l\u1edd m\u1edd trong \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00e0 ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d do \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1ch chung chung, thi\u1ebfu ch\u00ednh x\u00e1c. Theo t\u00f4i, IS l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb, m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e2n s\u1ef1, m\u1ed9t l\u0169 \u0111\u1ed9c \u00e1c, m\u1ed9t nh\u00f3m c\u00f4n \u0111\u1ed3, hay m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec kh\u00e1c t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Nh\u01b0ng IS kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ni\u1ec1m tin hay m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng. Do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o g\u1ecdi IS l\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1o ph\u00e1i hay m\u1ed9t t\u00e0 gi\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c. IS \u00e1p d\u1ee5ng, v\u00e0 l\u1ee3i d\u1ee5ng, m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00edn \u0111i\u1ec1u trong H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh c\u1ee7a ch\u00fang. Nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y r\u1ea5t \u201ct\u00e0\u201d, theo t\u00f4i. Nh\u01b0ng ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a IS. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u201cIS l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0 gi\u00e1o\u201d c\u00f3 l\u1ebd \u0111ang v\u00f4 t\u00ecnh nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u201cH\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e0 gi\u00e1o\u201d m\u1eb7c d\u00f9 h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ecd \u0111ang n\u00f3i th\u1ebf.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u201ct\u00e0 gi\u00e1o kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o\u201d. \u0110i\u1ec1u t\u00f4i mu\u1ed1n tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ni\u1ec7m n\u1ea7y c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn khi ch\u1ec9 tay v\u00e0o nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 h\u1ecd cho l\u00e0 x\u1ea5u xa trong ni\u1ec1m tin c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c r\u1ed3i k\u1ebft \u00e1n n\u00f3 l\u00e0 \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d. Khi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y, h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ea1ch ra m\u1ed9t l\u1eb1n ranh C\u1ee6A H\u1ecc gi\u1eefa \u201cthi\u1ec7n\u201d v\u00e0 \u00e1c, gi\u1eefa \u201cch\u00ednh\u201d v\u00e0 \u201ct\u00e0\u201d. V\u00e0 h\u1ecd cho r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111ang \u0111\u1ee9ng b\u00ean \u201cch\u00ednh\u201d trong khi ni\u1ec1m tin c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 \u201ct\u00e0\u201d. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 nhanh ch\u00f3ng nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 chia r\u1ebd v\u00e0 t\u1ea1o hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. H\u1ecd c\u1ea7n nh\u1edb r\u1eb1ng l\u1eb1n ranh thi\u1ec7n\/\u00e1c\/ch\u00ednh\/t\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i kh\u00e1c nhau. Nh\u01b0 c\u0169ng \u0111\u00e3 n\u00f3i trong m\u1ed9t b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc, trong l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 c\u00f3 bao nhi\u00eau cu\u1ed9c ch\u00e9m gi\u1ebft xu\u1ea5t ngu\u1ed3n t\u1eeb vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y l\u00ean \u00e1n ni\u1ec1m tin c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0 \u201c\u00e1c\/t\u00e0\u201d. T\u1ea5t c\u1ea3 t\u00f4n gi\u00e1o li\u00ean quan trong c\u00e1c th\u00ed d\u1ee5 l\u1ecbch s\u1eed t\u00f4i v\u1eeba n\u00eau tr\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00f4n gi\u00e1o l\u1edbn nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. V\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1eddi c\u00e1o bu\u1ed9c qua l\u1ea1i k\u1ec3 tr\u00ean v\u1eabn c\u00f2n ti\u1ebfp di\u1ec5n ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p>Khi t\u00f4i nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea5u xa c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cchuy\u1ec7n \u0111\u00f3 x\u01b0a r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u00f2n x\u1ea3y ra \u1edf th\u1eddi bu\u1ed5i \u0111i\u1ec7n t\u1eed n\u1ea7y n\u1eefa. Ng\u00e0y nay c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o c\u00f2n ng\u1ed3i l\u1ea1i c\u1ea7u nguy\u1ec7n chung v\u1edbi nhau\u2026\u201d Chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e2n c\u1eadn chung quanh h\u1ecd. Nh\u01b0ng h\u1ecd qu\u00ean r\u1eb1ng cu\u1ed9c S\u00e1t H\u1ea1ch \u0111\u1eabm m\u00e1u c\u1ee7a Thi\u00ean Ch\u00faa Gi\u00e1o v\u1eabn hi\u1ec7n \u0111ang t\u00e1i di\u1ec5n d\u01b0\u1edbi nh\u00e3n hi\u1ec7u H\u1ed3i Gi\u00e1o \u1edf nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc Trung \u0110\u00f4ng ngay s\u00e1t n\u00e1ch \u00c2u Ch\u00e2u. Ngo\u00e0i nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 ch\u00e9m gi\u1ebft nhau x\u01b0a nay v\u00ec quan ni\u1ec7m ch\u00ednh\/t\u00e0 trong t\u00f4n gi\u00e1o, ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ecbt mi\u1ec7ng nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u201cch\u00e2n ch\u00ednh\u201d. <\/p>\n<p>Nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ni\u1ec1m tin \u201cth\u1eadt s\u1ef1 t\u00e0\u201d th\u00ec sao? (T\u00f4i xin ph\u00e9p d\u00f9ng ch\u1eef \u201cth\u1eadt s\u1ef1\u201d \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 nh\u1eefng g\u00ec d\u1ef1a tr\u00ean ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1edbi t\u00edn \u0111i\u1ec1u v\u00e0 gi\u00e1o lu\u1eadt.) Th\u00ec t\u00f4i s\u1ebd h\u1ed7 tr\u1ee3 h\u1ebft m\u00ecnh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00ean ti\u1ebfng ph\u00e2n t\u00edch v\u00e0 ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u00f3. Mi\u1ec5n l\u00e0, nh\u01b0 v\u1eeba n\u00f3i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u00f9ng c\u00e1c t\u00edn \u0111i\u1ec1u n\u00e0o kh\u00e1c c\u1ee7a h\u1ecd tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ph\u00ea ph\u00e1n ni\u1ec1m tin c\u1ee7a k\u1ebb kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00ean th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y c\u0169ng \u0111\u1eebng n\u00ean ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i khi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u1ebfn nh\u1eefng khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m trong ni\u1ec1m tin c\u1ee7a h\u1ecd &#8211; H\u1ecd cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u201cx\u00fac ph\u1ea1m\u201d \u0111\u1ebfn ni\u1ec1m tin c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng ni\u1ec1m tin, hay t\u00f4n gi\u00e1o, c\u1ee7a h\u1ecd ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong v\u00f4 s\u1ed1 ni\u1ec1m tin v\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c x\u01b0a nay. T\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea3 (ngo\u1ea1i tr\u1eeb, c\u00f3 l\u1ebd, vi\u1ec7c n\u00f3 l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o C\u1ee6A H\u1ecc). T\u00f4n gi\u00e1o n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m m\u00e0 t\u00edn \u0111\u1ed3 kh\u00f4ng (hay kh\u00f4ng d\u00e1m, kh\u00f4ng mu\u1ed1n) nh\u00ecn th\u1ea5y hay nh\u00ecn nh\u1eadn. N\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n ni\u1ec1m tin c\u1ee7a k\u1ebb kh\u00e1c nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi cho r\u1eb1ng ni\u1ec1m tin c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m g\u00ec \u0111\u1ec3 ai ph\u00ea ph\u00e1n c\u1ea3 th\u00ec, nh\u01b0 c\u0169ng \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf m\u1ed9t b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 t\u1ef1 cao m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e1 \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 k\u1ebft th\u00fac, n\u1ebfu d\u1ef1a theo m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a Christopher Hitchens, t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f4i \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 quan \u0111i\u1ec3m \u201ct\u00e0 \u0111\u1ea1o\u201d c\u1ee7a h\u1ecd. B\u1ea5t c\u1ee9 t\u00edn \u0111\u1ed3 n\u00e0o ph\u00ea ph\u00e1n, ch\u1ec9 tr\u00edch nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u \u201ct\u00e0\u201d c\u1ee7a c\u00e1c t\u00f4n gi\u00e1o kh\u00e1c \u0111\u1ec1u h\u1ea7u nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u00e1n \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a t\u00f4i. T\u00f4i c\u0169ng t\u1eadn t\u00e2m l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c r\u1ea5t gi\u1ed1ng h\u1ecd \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00f3. T\u00f4i ch\u1ec9 ph\u00ea ph\u00e1n v\u00e0 ch\u1ec9 tr\u00edch nhi\u1ec1u h\u01a1n h\u1ecd m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o th\u00f4i. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ngo\u00e0i nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 ch\u00e9m gi\u1ebft nhau x\u01b0a nay v\u00ec quan ni\u1ec7m ch\u00ednh\/t\u00e0 trong t\u00f4n gi\u00e1o, ch\u1eef \u201ct\u00e0 gi\u00e1o\u201d c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ecbt mi\u1ec7ng nh\u1eefng \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u201cch\u00e2n ch\u00ednh\u201d.<\/p>\n","protected":false},"author":2007,"featured_media":42653,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[332,25],"tags":[],"class_list":["post-42654","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ban-tron-ton-giao-chinh-tri","category-nhan-dinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2007"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42654"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42655,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42654\/revisions\/42655"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42653"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}