{"id":39774,"date":"2015-11-06T04:34:00","date_gmt":"2015-11-06T04:34:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=39774"},"modified":"2022-02-23T23:59:14","modified_gmt":"2022-02-23T23:59:14","slug":"thoi-thop-trai-tim-bien-ho-mien-tay-dau-that-nguc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/39774\/thoi-thop-trai-tim-bien-ho-mien-tay-dau-that-nguc","title":{"rendered":"THOI TH&Oacute;P TR&Aacute;I TIM BI\u1ec2N H\u1ed2 MI\u1ec0N T&Acirc;Y \u0110AU TH\u1eaeT NG\u1ef0C"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"right\"><i>G\u1eedi U\u1ef7 H\u1ed9i Mekong Vi\u1ec7t Nam      <br \/><\/i><i>v\u00e0 Nh\u00f3m B\u1ea1n C\u1eedu Long <\/i><\/p>\n<p align=\"right\"><i><\/i><\/p>\n<p align=\"right\"><i>NG\u00d4 TH\u1ebe VINH <\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>BA &quot;NG\u0168 NI\u00caN&quot; C\u1ee6A TH\u1ee6 T\u01af\u1edaNG HUN SEN<\/p>\n<p><b><i><\/i><\/b><b><i>Th\u00e1ng 10, 2015<\/i><\/b><i>_ Ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u00e2y th\u00f4i, TT Hun Sen \u0111\u00e3 k\u00fd s\u1eafc l\u1ec7nh hu\u1ef7 b\u1ecf ng\u00e0y L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc Bon Oum Tuk d\u1ef1 tr\u00f9 t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0o ng\u00e0y 24 t\u1edbi 26 th\u00e1ng 11 &quot;do m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng qu\u00e1 th\u1ea5p v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ea1n h\u00e1n m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Cam B\u1ed1t \u0111ang ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1eadp trung n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00e0 v\u1eadn d\u1ee5ng m\u1ecdi ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb1m gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc tr\u00ean c\u00e1c ru\u1ed9ng l\u00faa trong m\u00f9a kh\u00f4.&quot; \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 trong v\u00f2ng 5 n\u0103m ch\u00ednh ph\u1ee7 Hun Sen \u0111\u00e3 ph\u1ea3i hu\u1ef7 b\u1ecf L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n th\u1ed1ng h\u00e0ng n\u0103m, th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ed9i h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 v\u1ec1 th\u1ee7 \u0111\u00f4 Nam Vang \u0111\u1ec3 tham d\u1ef1 l\u1ec5 h\u1ed9i \u0111ua thuy\u1ec1n tr\u00ean s\u00f4ng Tonle Sap. <\/i>[Water festival cancelled over drought fears_ <a href=\"http:\/\/m.phnompenhpost.com\/user\/412\">Chhay Channyda<\/a><u>; <\/u>Phnom Penh Post, Oct 31, 2015]<\/p>\n<p><b><i>Th\u00e1ng 11, 201<\/i><\/b><b><i>0<\/i><\/b><i>_ N\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, TT Hun Sen, sau H\u1ed9i Ngh\u1ecb Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ec9nh ACMECS \u1edf Nam Vang, l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u00e3 b\u00e1c b\u1ecf m\u1ecdi m\u1ed1i quan ng\u1ea1i v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00f2ng ch\u1ea3y s\u00f4ng Mekong. \u00d4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng chu k\u1ef3 l\u0169 l\u1ee5t hay h\u1ea1n h\u00e1n m\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \/ climate change v\u00e0 kh\u00ed th\u1ea3i carbon \/ carbon emissions ch\u1ee9 ch\u1eb3ng li\u00ean h\u1ec7 g\u00ec t\u1edbi chu\u1ed7i nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. <\/i>[Hun Sen denies China Dam impacts \u2013 Thomas Miller &amp; Cheang Sokha; The Phnom Penh Post, Nov 17, 2010]<\/p>\n<p><b><i>Th\u00e1ng 7, 200<\/i><\/b><b><i>5<\/i><\/b><i>_ M\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, TT Hun Sen, tr\u01b0\u1edbc khi sang d\u1ef1 H\u1ed9i Ngh\u1ecb Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ec9nh C\u00f4n Minh, \u0111\u00e3 t\u1ecf ra th\u1ecfa m\u00e3n v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh khai th\u00e1c con s\u00f4ng Mekong nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, theo \u00f4ng ch\u1eb3ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec ph\u1ea3i quan t\u00e2m. \u00d4ng c\u00f4ng khai l\u00ean ti\u1ebfng \u1ee7ng h\u1ed9 B\u1eafc Kinh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch khai th\u00e1c s\u00f4ng Mekong, \u00f4ng c\u00f2n cho r\u1eb1ng c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf h\u1ecd ch\u00fa \u00fd t\u1edbi m\u00f4i sinh, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi h\u1ecd d\u00f9ng \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ee9 r\u00e0o c\u1ea3n nh\u1eb1m ng\u0103n s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c n\u00ean c\u00f3 gi\u1eefa 6 qu\u1ed1c gia. <\/i>[Hunsen backed China&#8217;s often-criticized development plans for the Mekong River, Phnom Penh, Jun 29, 2005, AFP]<\/p>\n<p>BI\u1ec2N H\u1ed2 TR\u00c1I TIM C\u1ee6A CAM B\u1ed0T V\u00c0 \u0110BSCL<\/p>\n<p>V\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Cam B\u1ed1t, ai c\u0169ng bi\u1ebft r\u1eb1ng tr\u00e1i tim Bi\u1ec3n H\u1ed3 ch\u1ec9 c\u00f2n nh\u1ecbp \u0111\u1eadp khi s\u00f4ng Mekong trong M\u00f9a M\u01b0a c\u00f2n \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 v\u00e0o con s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap t\u1ea1o d\u00f2ng ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0o Bi\u1ec3n H\u1ed3 nh\u01b0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng thi\u00ean nhi\u00ean k\u1ef3 di\u1ec7u. L\u00e0 h\u1ed3 c\u1ea1n ch\u1ec9 v\u1edbi di\u1ec7n t\u00edch 2,500 km2 trong M\u00f9a Kh\u00f4, nh\u01b0ng t\u1eeb th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 b\u01b0\u1edbc sang M\u00f9a M\u01b0a, khi n\u01b0\u1edbc con s\u00f4ng Mekong d\u0169ng m\u00e3nh \u0111\u1ed5 v\u1ec1, khi\u1ebfn con s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap \u0111\u1ed5i chi\u1ec1u, ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0o Bi\u1ec3n H\u1ed3 l\u00e0m n\u01b0\u1edbc h\u1ed3 d\u00e2ng cao h\u01a1n t\u1eeb 8 t\u1edbi 10 m\u00e9t v\u00e0 tr\u00e0n b\u1edd; di\u1ec7n t\u00edch Bi\u1ec3n H\u1ed3 t\u0103ng g\u1ea5p 5 l\u1ea7n, kho\u1ea3ng h\u01a1n 12,000 km2. Nh\u1eefng <i>c\u00e1nh r\u1eebng l\u0169 \/ flooded forest<\/i> c\u1ee7a Bi\u1ec3n H\u1ed3 l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 t\u00e1i sinh ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m kh\u1ed5ng l\u1ed3 ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1, chi\u1ebfm t\u1edbi h\u01a1n 60% l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 c\u1ee7a Cam B\u1ed1t. Ch\u00ednh con s\u00f4ng Mekong v\u00e0 Bi\u1ec3n H\u1ed3 t\u1eebng l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh Angkor Khmer v\u00e0 nay v\u1eabn l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n minh x\u1ee9 Ch\u00f9a Th\u00e1p. [1]<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ed3i kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3o \u0111\u1ea3m n\u00e0o cho m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai b\u1ec1n v\u1eefng c\u1ee7a Bi\u1ec3n H\u1ed3 khi m\u00e0 kh\u00f4ng thi\u1ebfu nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u x\u1ea5u d\u1ed3n d\u1eadp \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng t\u1eeb Ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, t\u1eeb ng\u00e0y c\u00f3 chu\u1ed7i nh\u1eefng con \u0111\u1eadp V\u00e2n Nam.<\/p>\n<p>V\u1edbi Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Hun Sen, th\u00ec l\u1ea1i ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i lo l\u1eafng. H\u1ed3i th\u00e1ng 6 n\u0103m 2005, nh\u00e2n bu\u1ed5i l\u1ec5 th\u1ea3 c\u00e1 gi\u1ed1ng v\u00e0o m\u1ed9t h\u1ed3 ph\u00eda \u0111\u00f4ng Cam B\u1ed1t, \u00f4ng Hun Sen \u0111\u00e3 t\u1ecf ra th\u1ecfa m\u00e3n v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh khai th\u00e1c con s\u00f4ng Mekong l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. Tr\u01b0\u1edbc khi bay sang d\u1ef1 H\u1ed9i Ngh\u1ecb Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ec9nh C\u00f4n Minh, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f4ng khai l\u00ean ti\u1ebfng \u1ee7ng h\u1ed9 B\u1eafc Kinh \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebf ho\u1ea1ch khai th\u00e1c s\u00f4ng Mekong, cho d\u00f9 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u00fd ki\u1ebfn quan ng\u1ea1i g\u1ea7n nh\u01b0 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u00ean gia b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i sinh. \u0110i xa h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, \u00f4ng Hun Sen c\u00f2n cho r\u1eb1ng \u00fd ki\u1ebfn ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00e0 h\u1ecd ch\u00fa \u00fd t\u1edbi m\u00f4i sinh, v\u00e0 \u0111\u00f4i khi h\u1ecd d\u00f9ng \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ee9 r\u00e0o c\u1ea3n nh\u1eb1m ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 h\u1ee3p t\u00e1c n\u00ean c\u00f3 gi\u1eefa 6 qu\u1ed1c gia. [AFP, 6\/29\/05].<\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"2\" width=\"300\" align=\"center\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"150\"><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image002.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image002\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px; border-top-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image002\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image002_thumb.jpg\" width=\"399\" height=\"305\" \/><\/a><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"150\"><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image004.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image004\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px; border-top-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image004\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image004_thumb.jpg\" width=\"394\" height=\"303\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p align=\"center\"><i>H\u00ecnh I: M\u1ed9t <\/i><i>Bi\u1ec3n H\u1ed3 thoi th\u00f3p, kh\u00f4ng c\u00f2n co gi\u00e3n v\u1edbi hai M\u00f9a M\u01b0a N\u1eafng;      <br \/><\/i><i>\u0111ang co l\u1ea1i v\u00e0 c\u1ea1n d\u1ea7n [ngu\u1ed3n: Tom Fawthrop]<\/i><\/p>\n<p>N\u0103m n\u0103m sau, ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 11 n\u0103m 2010, t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 Nam Vang b\u00ean b\u1edd con s\u00f4ng Tonle Sap, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Hun Sen, sau H\u1ed9i Ngh\u1ecb Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ec9nh ACMECS <i>[Ayeyawady-Chao Praya-Mekong Economic Cooperation Strategy]<\/i> g\u1ed3m 5 n\u01b0\u1edbc Cam B\u1ed1t, Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, L\u00e0o, Th\u00e1i Lan v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 ph\u1ee7 nh\u1eadn v\u00e0 b\u00e1c b\u1ecf m\u1ecdi m\u1ed1i quan ng\u1ea1i v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00f2ng ch\u1ea3y s\u00f4ng Mekong. \u00d4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng chu k\u1ef3 l\u0169 l\u1ee5t hay h\u1ea1n h\u00e1n m\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu ch\u1ee9 ch\u1eb3ng li\u00ean h\u1ec7 g\u00ec t\u1edbi chu\u1ed7i nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Khi n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c ph\u00f3ng vi\u00ean b\u00e1o ch\u00ed, Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Hun Sen \u0111\u00e3 \u201cdi\u1ec5u c\u1ee3t \/ mocked\u201d h\u1ecd v\u1ec1 c\u00e1c \u00fd t\u01b0\u1edfng cho r\u1eb1ng c\u00e1c con \u0111\u1eadp tr\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n s\u00f4ng Mekong \u0111\u01b0a t\u1edbi h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0m t\u1ee5t gi\u1ea3m m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch l\u1ecbch s\u1eed trong th\u1eddi gian v\u1eeba qua. Nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e1ch \u0111\u1ed1, \u00f4ng \u0111\u01b0a ra c\u00e2u h\u1ecfi: \u201c<i>Li\u1ec7u m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc l\u00ean xu\u1ed1ng d\u1ecdc theo s\u00f4ng Mekong c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 do c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n hay kh\u00f4ng?<\/i>\u201d R\u1ed3i c\u0169ng r\u1ea5t t\u1ef1 tin, \u00f4ng Hun Sen t\u1ef1 \u0111\u01b0a ra c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi b\u1eb1ng nh\u1eefng con s\u1ed1: \u201cN\u0103m 1998, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc S\u00f4ng Mekong t\u1ee5t th\u1ea5p t\u1edbi m\u1ee9c k\u1ef7 l\u1ee5c 7.5 m\u00e9t, nh\u01b0ng t\u1edbi n\u0103m 2000, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i cao t\u1edbi 12 m\u00e9t.<\/p>\n<p><i>C\u1ea7n m\u1edf m\u1ed9t d\u1ea5u ngo\u1eb7c \u1edf \u0111\u00e2y v\u1ec1 hai th\u1eddi \u0111i\u1ec3m m\u00e0 \u00f4ng Hun Sen n\u00eau ra:<\/i><\/p>\n<p><i>_ N\u0103m 1998, \u0111\u00e3 c\u00f3 con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n l\u1edbn \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c ch\u1eafn ngang d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong: \u0111\u1eadp M\u1ea1n Loan \/ Manwan 1,500 MW ho\u00e0n t\u1ea5t t\u1eeb 1993, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng to\u00e0n c\u00f4ng su\u1ea5t t\u1eeb 1995; l\u1ea1i th\u00eam con \u0111\u1eadp th\u1ee9 hai \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfu S\u01a1n \/ Dachaoshan 1,350 MW c\u0169ng \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ea5t. Kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u01b0a, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eef n\u01b0\u1edbc trong h\u1ed3 ch\u1ee9a, \u0111\u00e3 khi\u1ebfn m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong xu\u1ed1ng r\u1ea5t th\u1ea5p t\u1edbi 7.5 m\u00e9t.<\/i><\/p>\n<p><i>_ N\u0103m 2000, kho\u1ea3ng th\u00e1ng 8-9 n\u0103m \u0111\u00f3, do nh\u1eefng nh\u1eefng tr\u1eadn \u201cm\u01b0a gi\u00f3 m\u00f9a \/ monsoon rains\u201dr\u1ea5t l\u1edbn v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i th\u00eam hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u201cc\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \/ high tides\u201d ng\u0103n l\u0169 tho\u00e1t ra Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Mekong v\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u l\u00ean cao t\u1edbi 12 m\u00e9t, g\u00e2y c\u1ea3nh l\u0169 l\u1ee5t t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u1ea5t trong nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean v\u1edbi nhi\u1ec1u t\u1ed5n th\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t l\u1eabn nh\u00e2n m\u1ea1ng t\u1eeb Cam B\u1ed1t xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn \u0110BSCL. <\/i><\/p>\n<p><i>_ N\u0103m 2010, trong m\u1ea5y th\u00e1ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u0103m nay, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i xu\u1ed1ng th\u1ea5p t\u1edbi m\u1ee9c k\u1ef7 l\u1ee5c trong v\u00f2ng 50 n\u0103m qua \u1edf v\u00f9ng \u0111\u00f4ng b\u1eafc Th\u00e1i v\u00e0 L\u00e0o, g\u00e2y bao nhi\u00eau lo ng\u1ea1i v\u1ec1 an to\u00e0n th\u1ef1c ph\u1ea9m, n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ee7y l\u1ed9 giao th\u00f4ng. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 con \u0111\u1eadp th\u1ee9 t\u01b0 Ti\u1ec3u Loan\/ Xiaowan 4,200 MW, sau con \u0111\u1eadp C\u1ea3nh H\u1ed3ng \/ Jinghong, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201ccon \u0111\u1eadp m\u1eb9\u201d v\u1edbi dung l\u01b0\u1ee3ng h\u1ed3 ch\u1ee9a l\u00ean t\u1edbi 15 t\u1ec9 m\u00e9t kh\u1ed1i \u2013 b\u1eb1ng t\u1ed5ng s\u1ed1 dung l\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ed3 ch\u1ee9a kh\u00e1c c\u1ee7a t\u1ec9nh V\u00e2n Nam, \u0111ang l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0o h\u1ed3 ch\u1ee9a v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n.<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng c\u0169ng v\u1eabn theo \u00f4ng Hun Sen, th\u00ec \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 do \u201c<i>bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 kh\u00ed th\u1ea3i carbon; ch\u00ednh kh\u00ed th\u1ea3i carbon \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1eefng c\u01a1n m\u01b0a thay \u0111\u1ed5i b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng<\/i>\u201d. R\u1ed3i \u00f4ng m\u1ea1nh mi\u1ec7ng khuy\u00ean nh\u1ee7: \u201c<i>V\u1eady c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh \u0111\u1eebng c\u00f3 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng \/ don\u2019t be too extreme, v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1eebng n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00ec c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n m\u00e0 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc \u1edf h\u1ea1 ngu\u1ed3n. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t sai l\u1ea7m<\/i>\u201d. Th\u1ea5y nh\u01b0 v\u1eady ch\u01b0a \u0111\u1ee7, \u00f4ng Hun Sen c\u00f2n h\u1ecfi ng\u01b0\u1ee3c: \u201c<i>N\u0103m qua Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea1n h\u00e1n, c\u00e1c anh s\u1ebd l\u00ean \u00e1n Trung Qu\u1ed1c ra sao khi m\u00e0 ch\u00ednh h\u1ecd c\u0169ng thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc?<\/i>\u201d<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ai ph\u1ee7 nh\u1eadn \u201c<i>thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu<\/i>\u201d l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 duy nh\u1ea5t. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u1ea5y kh\u00f4ng lo\u1ea1i b\u1ecf nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u00e2u d\u00e0i kh\u00e1c c\u1ee7a c\u00e1c con \u0111\u1eadp l\u1edbn tr\u00ean d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>Ph\u1ea3i nh\u00ecn b\u1ee9c tranh to\u00e0n c\u1ea3nh ph\u1ee9c t\u1ea1p, v\u1edbi nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i t\u00edch l\u0169y v\u00e0 d\u00e2y chuy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc, ngu\u1ed3n c\u00e1, ngu\u1ed3n ph\u00f9 sa, l\u00faa g\u1ea1o, v\u00e0 c\u1ea3 g\u00e2y \u00f4 nhi\u1ec5m n\u01a1i h\u1ea1 ngu\u1ed3n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u01b0 \u00f4ng Hun Sen gi\u1ea3n l\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00f4 thi\u1ec3n b\u1eb1ng \u201c<i>v\u00e0i con s\u1ed1<\/i>\u201d v\u00e0 m\u1ed9t c\u1ee5m t\u1eeb \u201c<i>thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu<\/i>\u201d r\u1ea5t th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Trong khi ch\u00ednh B\u1eafc Kinh \u0111ang ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 v\u1edbi s\u1ee9c \u00e9p c\u1ee7a d\u01b0 lu\u1eadn v\u00e0 c\u1ea3 c\u1ed1 g\u1eafng xoa d\u1ecbu s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00f3m c\u01b0 d\u00e2n v\u00f9ng B\u1eafc Th\u00e1i v\u00e0 L\u00e0o \u0111ang l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a c\u00e1c con \u0111\u1eadp V\u00e2n Nam, th\u00ec \u00f4ng Hun Sen l\u1ea1i t\u1ef1 nguy\u1ec7n bi\u1ebfn m\u00ecnh th\u00e0nh \u201c<i>m\u1ed9t lu\u1eadt s\u01b0 h\u00f9ng bi\u1ec7n cho Trung Qu\u1ed1c \/ nh\u01b0ng b\u1ea5t c\u1ea7n l\u00fd l\u1ebd.<\/i>\u201d<\/p>\n<p>\u00d4ng Hun Sen l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u1ed1c gia Cam B\u1ed1t, khi \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc nguy c\u01a1 c\u1ea3 m\u1ed9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong v\u00e0 Bi\u1ec3n H\u1ed3 \u0111ang b\u1ecb suy tho\u00e1i \u201cm\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec3n nhi\u00ean v\u00e0 nh\u00e3n ti\u1ec1n\u201d th\u00ec ch\u00ednh \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u1ea1i c\u1ed1 \u00fd ph\u1ee7 nh\u1eadn bao nhi\u00eau m\u1ed1i quan t\u00e2m ch\u00ednh \u0111\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y tr\u00ed tu\u1ec7 trong su\u1ed1t m\u1ea5y th\u1eadp ni\u00ean qua c\u1ee7a bao nhi\u00eau chuy\u00ean gia b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u00f4i sinh phi ch\u00ednh ph\u1ee7 nh\u01b0 TERRA\/ Towards Ecological Recovery and Regional Alliance, IRN \/ International River Network, Viet Ecology Foundation\u2026<\/p>\n<p>Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00f4ng Hun Sen r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u201cph\u1ee7i tay r\u0169 b\u1ecf tr\u00e1ch nhi\u1ec7m\u201d b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ed5 l\u1ed7i \u201ccho thi\u00ean nhi\u00ean, cho thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu\u201d thay v\u00ec do s\u1ef1 b\u1ea5t l\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n do \u00f4ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1eeb b\u1ea5y l\u00e2u nay. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng m\u00e0ng g\u00ec t\u1edbi bao nhi\u00eau n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 Bi\u1ec3n H\u1ed3, c\u0169ng l\u00e0 ngu\u1ed3n c\u00e1 ngu\u1ed3n l\u00faa g\u1ea1o c\u1ee7a h\u01a1n 15 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Cam B\u1ed1t, r\u1ed9ng h\u01a1n l\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean mong manh c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong, \u0111ang \u0111e d\u1ecda tr\u00ean \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u00f3t 70 tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n c\u1ee7a 7 qu\u1ed1c gia ven s\u00f4ng.<\/p>\n<p>Theo Fred Pearce, th\u00ec v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean t\u1edbi, chu\u1ed7i \u0111\u1eadp V\u00e2n Nam s\u1ebd c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1eef l\u1ea1i h\u01a1n n\u1eeda l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng d\u00f2ng ch\u1ea3y c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong tr\u01b0\u1edbc khi ra kh\u1ecfi l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi B\u1eafc Kinh, con s\u00f4ng Mekong \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh \u201c<i>Th\u00e1p N\u01b0\u1edbc v\u00e0 Nh\u00e0 M\u00e1y \u0110i\u1ec7n<\/i>\u201d c\u1ee7a ri\u00eang h\u1ecd.<\/p>\n<p>Odd Bootha, 38 tu\u1ed5i, anh l\u00e1i \u0111\u00f2 b\u1ebfn Chiang Khong B\u1eafc Th\u00e1i, \u0111\u00e3 than th\u1edf \u201c<i>N\u1ebfu Trung Qu\u1ed1c c\u1ee9 x\u00e2y th\u00eam \u0111\u1eadp th\u00ec s\u00f4ng Mekong ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t con l\u1ea1ch.<\/i>\u201d T\u00ecnh c\u1ea3m b\u00e0i Hoa r\u1ea5t m\u1ea1nh \u1edf v\u00f9ng B\u1eafc Th\u00e1i, ch\u00ednh d\u00e2n l\u00e0ng \u0111\u00e3 c\u00f4ng khai ch\u1ed1ng l\u1ea1i k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00e1 \u0111\u00e1 ph\u00e1 gh\u1ec1nh th\u00e1c khai th\u00f4ng s\u00f4ng Mekong c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. [2]<\/p>\n<p>C\u0169ng d\u1ec5 hi\u1ec3u l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc v\u1eadn h\u00e0nh nh\u1eefng turbines trong c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n V\u00e2n Nam, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u00f3ng c\u00e1c c\u1eeda \u0111\u1eadp khi\u1ebfn m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng t\u1edbi m\u1ee9c th\u1ea5p nh\u1ea5t. Ph\u00eda t\u1ea3 ng\u1ea1n b\u00ean L\u00e0o, ch\u1ec9 ri\u00eang trong th\u00e1ng 3\/2004 , t\u1ed5 ch\u1ee9c du l\u1ecbch \u0111\u00e3 ph\u1ea3i h\u1ee7y b\u1ecf 10 chuy\u1ebfn du ngo\u1ea1n tr\u00ean s\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1eefng kh\u00fac s\u00f4ng qu\u00e1 c\u1ea1n.<\/p>\n<p>Chainarong Sretthachau, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c M\u1ea1ng L\u01b0\u1edbi S\u00f4ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 cho r\u1eb1ng \u201c<i>Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t d\u00f2ng s\u00f4ng Mekong.<\/i>\u201d<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 v\u00ec s\u1ef1 thi\u1ec3n c\u1eadn v\u00e0 nh\u1eefng quy\u1ec1n l\u1ee3i r\u1ea5t ng\u1eafn h\u1ea1n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb B\u1eafc Kinh, \u00f4ng Hun Sen \u0111\u00e3 d\u1ec5 d\u00e0ng hy sinh m\u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng nh\u01b0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng v\u00e0 m\u1ed9t Bi\u1ec3n H\u1ed3 nh\u01b0 tr\u00e1i tim c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Cam B\u1ed1t v\u00e0 \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>NG\u00c0Y H\u1ed8I N\u01af\u1edaC S\u1ebc TR\u1ede TH\u00c0NH QU\u00c1 KH\u1ee8<\/p>\n<p>Tin b\u00e1o Phnom Penh Post [31\/10\/2015] <i>Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Hun Sen m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u00e3 ph\u1ea3i k\u00fd s\u1eafc l\u1ec7nh hu\u1ef7 b\u1ecf ng\u00e0y L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc d\u1ef1 tr\u00f9 t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0o ng\u00e0y 24 t\u1edbi 26 th\u00e1ng 11 &quot;do m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng qu\u00e1 th\u1ea5p v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ea1n h\u00e1n m\u00e0 V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Cam B\u1ed1t \u0111ang ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u00f2i h\u1ecfi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1eadp trung n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00e0 v\u1eadn d\u1ee5ng m\u1ecdi ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb1m gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc tr\u00ean c\u00e1c ru\u1ed9ng l\u00faa trong m\u00f9a kh\u00f4.&quot; \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 trong v\u00f2ng 5 n\u0103m ch\u00ednh ph\u1ee7 Hun Sen \u0111\u00e3 ph\u1ea3i hu\u1ef7 b\u1ecf L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n th\u1ed1ng h\u00e0ng n\u0103m, th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ed9i h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 v\u1ec1 th\u1ee7 \u0111\u00f4 Nam Vang \u0111\u1ec3 tham d\u1ef1 l\u1ec5 h\u1ed9i \u0111ua thuy\u1ec1n tr\u00ean s\u00f4ng Tonle Sap. <\/i>[3]<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1eeb bao l\u00e2u r\u1ed3i, L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc Bon Om Tuk c\u00f3 l\u1ebd c\u00f3 t\u1eeb th\u1eddi vua Jayavaman VII th\u1ebf k\u1ef7 th\u1ee9 XII, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng khu \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i Angkor nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ef3 quan c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u1ee9 h\u00e0ng n\u0103m, khi v\u1eeba h\u1ebft M\u00f9a M\u01b0a, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Mekong b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 con s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap l\u1ea1i ch\u1ea3y xu\u00f4i d\u00f2ng k\u00e9o theo v\u00f4 s\u1ed1 t\u00f4m c\u00e1 t\u1eeb Bi\u1ec3n H\u1ed3 \u0111\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c nh\u00e1nh s\u00f4ng Mekong, xu\u1ed1ng xa t\u1edbi \u0110BSCL. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a Ng\u00e0y H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh theo tu\u1ea7n tr\u0103ng v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 11 di\u1ec5n ra tr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng Cung, khu m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 <i>Quatre Bras \/Chatomuk<\/i>, n\u01a1i b\u1ed1n nh\u00e1nh s\u00f4ng Mekong h\u1ed9i t\u1ee5. Trong d\u1ecbp l\u1ec5 h\u1ed9i n\u00e0y, vua v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu t\u1edbi \u0111\u00e2y chung vui v\u1edbi th\u1ea7n d\u00e2n, v\u00e0 \u201cKhai M\u00f9a\u201d cho ng\u01b0 d\u00e2n \u0111\u00e1nh c\u00e1, cho n\u00f4ng d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u m\u00f9a gieo tr\u1ed3ng.<\/p>\n<p><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image005.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image005_thumb.jpg\" width=\"467\" height=\"313\" \/><\/a><\/p>\n<p><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image006.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image006\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"clip_image006\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image006_thumb.jpg\" width=\"465\" height=\"263\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i>H\u00ecnh II: L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc Bon Oum Tuk h\u00e0ng n\u0103m tr\u00ean s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap tr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng Cung;      <br \/>n\u0103m nay 2015 c\u0169ng l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0 ph\u1ea3i hu\u1ef7 b\u1ecf v\u00ec Bi\u1ec3n H\u1ed3 c\u1ea1n n\u01b0\u1edbc v\u00e0 s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap c\u1ea1n d\u00f2ng [ngu\u1ed3n: internet] <\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ed3i trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Ng\u00e0y H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc Bon Om Tuk, <i>trong c\u00e1i \u00fd ngh\u0129a \u0111\u00edch th\u1ef1c ban \u0111\u1ea7u<\/i>, khi m\u00e0 con s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap c\u00f2n \u0111\u1ee7 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c chi\u1ec1u, khi tr\u00e1i tim Bi\u1ec3n H\u1ed3 c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ecbp \u0111\u1eadp th\u00ec nay ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00e1i tim Bi\u1ec3n H\u1ed3 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc v\u00e0 thoi th\u00f3p, \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0 d\u00e2n n\u00f4ng d\u00e2n Cam B\u1ed1t v\u00e0 d\u01b0\u1edbi \u0110BSCL bi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5, do l\u01b0\u1ee3ng c\u00e1 v\u00e0 l\u00faa th\u00ec c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u201cth\u1ea5t thu\u201d.<\/p>\n<p>V\u1edbi nh\u00e3n quan c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh, th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y \u201c<i>th\u1ea3m h\u1ecda m\u00f4i sinh l\u1edbn nh\u1ea5t \/ greatest ecological catastrophe<\/i>\u201d \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Cam B\u1ed1t, <i>khi tr\u00e1i tim Bi\u1ec3n H\u1ed3 ng\u01b0ng \u0111\u1eadp<\/i>; v\u1edbi c\u00e1i ch\u1ebft ch\u1eadm nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn \u1ea5y c\u1ee7a Bi\u1ec3n H\u1ed3 th\u00ec t\u00ean tu\u1ed5i \u00f4ng Hun Sen kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 can.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u1ea7n n\u00ean ghi l\u1ea1i n\u01a1i \u0111\u00e2y nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 bi quan, li\u00ean h\u1ec7 t\u1edbi Bi\u1ec3n H\u1ed3, s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap v\u00e0 con s\u00f4ng Mekong ngay trong th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 21:<\/p>\n<p>Tr\u00ean trang web <i>World Wide Fund for Natu<\/i>re, \u0111\u00e3 ghi nh\u1eadn: m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc con s\u00f4ng Mekong t\u1ee5t th\u1ea5p xu\u1ed1ng t\u1edbi m\u1ee9c b\u00e1o \u0111\u1ed9ng k\u1ec3 t\u1eeb 2004 v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng h\u00e0ng tin trang nh\u1ea5t tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed. \u201c<i>Trung Qu\u1ed1c l\u00e0m ki\u1ec7t m\u1ea1ch s\u1ed1ng s\u00f4ng Mekong_ New Scientist<\/i>\u201d; \u201c<i>S\u00f4ng Mekong c\u1ea1n d\u00f2ng v\u00ec c\u00e1c con \u0111\u1eadp Trung Qu\u1ed1c_ Reuters AlertNet<\/i>\u201d; \u201c<i>X\u00e2y \u0111\u1eadp v\u00e0 con s\u00f4ng ch\u1ebft d\u1ea7n_ The Guardian<\/i>\u201d; \u201c<i>S\u00f4ng c\u1ea1n do c\u00e1c con \u0111\u1eadp Trung Qu\u1ed1c_ Bangkok Post<\/i>\u201d. H\u1ea7u h\u1ebft \u0111\u1ec1u m\u1ea1nh m\u1ebd quy tr\u00e1ch cho vi\u1ec7c x\u00e2y c\u00e1c con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n d\u00f2ng ch\u00ednh c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c tr\u00ean kh\u00fac s\u00f4ng th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n.<\/p>\n<p>Theo Fred Pearce, t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n s\u00e1ch \u201c<i>Khi Nh\u1eefng Con S\u00f4ng C\u1ea1n D\u00f2ng, N\u01b0\u1edbc \u2013 Kh\u1ee7ng Ho\u1ea3ng c\u1ee7a Th\u1ebf K\u1ef7 21<\/i>\u201d xu\u1ea5t b\u1ea3n 2006, trong ch\u01b0\u01a1ng vi\u1ebft v\u1ec1 con s\u00f4ng Mekong, \u0111\u00e3 c\u00f3 ghi nh\u1eadn:<i> <\/i><\/p>\n<p><i>\u201cCu\u1ed1i n\u0103m 2003 v\u00e0 \u0111\u1ea7u n\u0103m 2004 l\u00e0 th\u1eddi gian tuy\u1ec7t v\u1ecdng tr\u00ean Bi\u1ec3n H\u1ed3. C\u01a1n l\u0169 m\u00f9a H\u00e8 th\u1ea5p h\u01a1n. Th\u1eddi \u0111i\u1ec3m con s\u00f4ng Tonle Sap ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0o Bi\u1ec3n H\u1ed3 \u0111\u1ebfn tr\u1ec5 h\u01a1n v\u00e0 c\u0169ng ch\u1ea5m d\u1ee9t s\u1edbm h\u01a1n. Thay v\u00ec 5 th\u00e1ng con s\u00f4ng \u0111\u1ed5i d\u00f2ng nay ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 3 th\u00e1ng. R\u1eebng l\u0169 thi\u1ebfu ng\u1eadp l\u0169 v\u00e0 c\u00e1 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 t\u0103ng tr\u01b0\u1edfng&#8230; V\u00e0 m\u00f9a thu ho\u1ea1ch c\u00e1 ch\u01b0a bao gi\u1edd th\u1ea5p nh\u01b0 v\u1eady. T\u1ea1i sao? \u0110a s\u1ed1 ng\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ed5 t\u1ea1i con s\u00f4ng c\u1ea1n d\u00f2ng. Khi con n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng Cung, th\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1 d\u01b0\u1edbi s\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p>\u2026 V\u00e0o th\u00e1ng 05\/2009, <i>Ch\u01b0\u01a1ng Tr\u00ecnh M\u00f4i Sinh Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c<\/i> \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u00ean ti\u1ebfng c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng \u201c<i>chu\u1ed7i \u0111\u1eadp V\u00e2n Nam<\/i>\u201d l\u00e0 \u201cm\u1ed1i \u0111e d\u1ecda duy nh\u1ea5t \u2013 l\u1edbn nh\u1ea5t \/ the single greatest threat\u201d \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u01a1ng lai v\u00e0 s\u1ef1 ph\u1ed3n vinh c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong, s\u1ebd gi\u1ebft ch\u1ebft nh\u1ecbp \u0111\u1eadp thi\u00ean nhi\u00ean c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng v\u1ed1n nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ef3 quan c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Aviva Imhoff, nguy\u00ean gi\u00e1m \u0111\u1ed1c truy\u1ec1n th\u00f4ng M\u1ea1ng L\u01b0\u1edbi S\u00f4ng Qu\u1ed1c T\u1ebf \/ IRN, \u0111\u01b0a ra nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh: <i>Trung Qu\u1ed1c \u0111ang h\u00e0nh x\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ebft s\u1ee9c v\u00f4 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Chu\u1ed7i \u0111\u1eadp V\u00e2n Nam s\u1ebd g\u00e2y ra nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i v\u00f4 l\u01b0\u1eddng n\u01a1i h\u1ea1 l\u01b0u, g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n to\u00e0n h\u1ec7 sinh th\u00e1i con s\u00f4ng Mekong xa xu\u1ed1ng t\u1edbi Bi\u1ec3n H\u1ed3, n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t chu\u00f4ng b\u00e1o t\u1eed cho ng\u01b0 nghi\u1ec7p v\u00e0 ngu\u1ed3n c\u00e1 v\u1ed1n l\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea9m c\u1ee7a ng\u00f3t 70 tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng ven s\u00f4ng<\/i>.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image008.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image008\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"clip_image008\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image008_thumb.jpg\" width=\"448\" height=\"305\" \/><\/a><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"2\" width=\"300\" align=\"center\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"150\"><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image010.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image010\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px; border-top-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image010\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image010_thumb.jpg\" width=\"396\" height=\"259\" \/><\/a><\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"150\"><a class=\"thickbox\" href=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image012.jpg\" rel=\"lightbox[39774]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image012\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px; border-top-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image012\" src=\"http:\/\/bientap.damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/11\/clip_image012_thumb.jpg\" width=\"385\" height=\"264\" \/><\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p align=\"center\"><i>H\u00ecnh III: B\u0103ng qua Bi\u1ec3n H\u1ed3 t\u1edbi khu B\u1ea3o T\u1ed3n Sinh Th\u00e1i Tonl\u00e9 Sap      <br \/><\/i><i>Biosphere Reserve 12\/2001 [ngu\u1ed3n: t\u01b0 li\u1ec7u Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh]<\/i><\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ai tin r\u1eb1ng, \u00f4ng Hun Sen l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi \u201c<i>H\u1ed3i Chu\u00f4ng b\u00e1o T\u1eed<\/i>\u201d \u1ea5y, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1ed1 t\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n bi\u1ebft do nhu c\u1ea7u ch\u00ednh tr\u1ecb ng\u1eafn h\u1ea1n trong th\u1eddi gian c\u1ea7m quy\u1ec1n. Nh\u01b0ng r\u1ed3i ra, c\u00e1i gi\u00e1 r\u1ea5t cao ph\u1ea3i tr\u1ea3 s\u1ebd l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Cam B\u1ed1t v\u00e0 c\u1ea3 n\u1ec1n v\u0103n minh x\u1ee9 Ch\u00f9a Th\u00e1p. \u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u s\u1edbm n\u01a1i \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long \u0111ang ph\u1ea3i h\u1ee9ng ch\u1ecbu nh\u1eefng c\u01a1n \u0111au th\u1eaft ng\u1ef1c d\u1eabn xu\u1ed1ng t\u1eeb tr\u00e1i tim Bi\u1ec3n H\u1ed3 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u1edbi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u00e0y 2015, ch\u1ec9 m\u1edbi c\u00f3 6 con \u0111\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n V\u00e2n Nam ho\u00e0n t\u1ea5t, ch\u01b0a c\u00f3 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh h\u1ea1 l\u01b0u n\u00e0o x\u00e2y xong; v\u1eady m\u00e0 n\u0103m nay c\u0169ng l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 t\u01b0 Ng\u00e0y L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc Bon Oum Tuk truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c Cam B\u1ed1t tr\u00ean Nam Vang \u0111\u00e3 ph\u1ea3i hu\u1ef7 b\u1ecf do m\u1ed9t Bi\u1ec3n H\u1ed3 thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc v\u00e0 con s\u00f4ng Tonl\u00e9 Sap th\u00ec qu\u00e1 c\u1ea1n d\u00f2ng; v\u00e0 c\u0169ng n\u0103m nay 2015, \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 M\u00f9a N\u01b0\u1edbc N\u1ed5i. [4]<\/p>\n<p>NG\u00d4 TH\u1ebe VINH    <br \/><em>California, Nov 03, 2015<\/em><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i>Tham Kh\u1ea3o:<\/i><\/p>\n<p><i>1\/ C\u1eedu Long C\u1ea1n D\u00f2ng Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng D\u1eady S\u00f3ng. Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh; Ch\u01b0\u01a1ng XIV, Nxb V\u0103n Ngh\u1ec7 2000, Nxb Viet Ecology Press &amp; Gi\u1ea5y V\u1ee5n 2014 <\/i><\/p>\n<p><i>2\/ Mekong D\u00f2ng S\u00f4ng Ngh\u1ebdn M\u1ea1ch. Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh; Ch\u01b0\u01a1ng III, Nxb V\u0103n Ngh\u1ec7 2006, Nxb V\u0103n Ngh\u1ec7 M\u1edbi 2007, Nxb Gi\u1ea5y V\u1ee5n 2013<\/i><\/p>\n<p><i>3\/ Water festival cancelled over drought fears_ <\/i><a href=\"http:\/\/m.phnompenhpost.com\/user\/412\"><i>Chhay Channyda<\/i><\/a><i><u>; <\/u><\/i><i>Phnom Penh Post, Oct 31, 2015<\/i><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/m.phnompenhpost.com\/national\/water-festival-cancelled-over-drought-fears\"><i>http:\/\/m.phnompenhpost.com\/national\/water-festival-cancelled-over-drought-fears<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>4\/ N\u0103m Nay 2015 Kh\u00f4ng C\u00f3 M\u00f9a N\u01b0\u1edbc N\u1ed5i. Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh. VOA 15\/10\/2015 www.voatiengviet.com\/&#8230;nay-2015&#8230;\/3007569.html<\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 trong v\u00f2ng 5 n\u0103m ch\u00ednh ph\u1ee7 Hun Sen \u0111\u00e3 ph\u1ea3i hu\u1ef7 b\u1ecf L\u1ec5 H\u1ed9i N\u01b0\u1edbc truy\u1ec1n th\u1ed1ng h\u00e0ng n\u0103m, th\u01b0\u1eddng t\u1ee5 h\u1ed9i h\u00e0ng m\u1ea5y tr\u0103m ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed5 v\u1ec1 th\u1ee7 \u0111\u00f4 Nam Vang \u0111\u1ec3 tham d\u1ef1 l\u1ec5 h\u1ed9i \u0111ua thuy\u1ec1n tr\u00ean s\u00f4ng Tonle Sap<\/p>\n","protected":false},"author":1233,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[56,171,5,25],"tags":[316,313,314],"class_list":["post-39774","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ban-tron","category-ban-tron-kinh-te","category-bien-khao","category-nhan-dinh","tag-cuu-long","tag-mekong","tag-ngo-the-vinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39774","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39774"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71499,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39774\/revisions\/71499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}