{"id":38305,"date":"2015-08-28T01:46:08","date_gmt":"2015-08-28T01:46:08","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=38305"},"modified":"2019-02-28T03:39:29","modified_gmt":"2019-02-28T03:39:29","slug":"thanh-viet-nghi-hoa-chuong-vi-tien-khach-chuong-vii-thanh-qua-bang-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/38305\/thanh-viet-nghi-hoa-chuong-vi-tien-khach-chuong-vii-thanh-qua-bang-giao","title":{"rendered":"Thanh Vi\u1ec7t Ngh\u1ecb H&ograve;a- Ch\u01b0\u01a1ng VI: Ti\u1ec5n Kh&aacute;ch-  Ch\u01b0\u01a1ng VII: Th&agrave;nh Qu\u1ea3 Bang Giao"},"content":{"rendered":"<p><b>CH\u01af\u01a0NG VI<\/b><\/p>\n<h3>TI\u1ec4N KH\u00c1CH<\/h3>\n<p>Sau khi l\u00e0m l\u1ec5 xong, Th\u00e0nh L\u00e2m h\u1ecfi han v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh trong n\u01b0\u1edbc th\u00ec vua Quang Trung n\u00f3i l\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u1ed1n 13 \u0111\u1ea1o, nay 12 \u0111\u1ea1o qui ph\u1ee5 ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1ea1o Cao B\u00ecnh c\u00f2n do c\u1ef1u th\u1ea7n nh\u00e0 L\u00ea chi\u1ebfm gi\u1eef.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn1_1858\" name=\"_ftnref1_1858\"><sup><sup>[1]<\/sup><\/sup><\/a> V\u1ec1 vi\u1ec7c g\u1eb7p g\u1ee1 v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh, Th\u00e0nh L\u00e2m trong l\u1eddi khai v\u1edbi Qu\u00e2n C\u01a1 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u l\u00ean kinh nguy\u00ean v\u0103n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>Tu\u00e2n ch\u1ec9 tra h\u1ecfi Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> khai r\u1eb1ng khi t\u01b0\u01a1ng ki\u1ebfn v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> th\u00ec Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh n\u00f3i y <\/i>[vua Quang Trung]<i> \u1edf Qu\u1ea3ng Nam xa x\u00f4i n\u00f3ng n\u1ef1c ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1ebfn n\u1ed9i \u0111\u1ecba nh\u01b0ng nghe r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u00e3 54 n\u0103m, b\u1ed1n bi\u1ec3n th\u0103ng b\u00ecnh, trong ngo\u00e0i nh\u1ea5t th\u1ed1ng, k\u1ec3 c\u00e0 v\u0103n \u0111\u1ee9c v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t l\u00ean h\u01a1n m\u1ecdi \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. Th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn tu\u1ed5i b\u00e1t tu\u1ea7n nh\u01b0ng v\u1eabn an khang m\u1ea1nh kho\u1ebb ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa kh\u00f4ng bi\u1ebft, nay xin \u0111\u01b0\u1ee3c nghe cho t\u1ecf t\u01b0\u1eddng.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> nh\u00e2n th\u1ebf m\u1edbi cho hay r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf k\u00ednh tr\u1eddi, ch\u0103m lo cho d\u00e2n, ng\u00e0y ng\u00e0y coi s\u00f3c m\u1ecdi vi\u1ec7c kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u00ea tr\u1ec5, tuy \u1edf ng\u00f4i cao \u0111\u00e3 54 n\u0103m m\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00e0y, v\u1ea1n qu\u1ed1c c\u1eedu ch\u00e2u \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u00e0nh t\u00e2m quay v\u1ec1.<\/i><\/p>\n<p><i>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u1ea3 \u00e2n uy, nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1edf y\u00ean nh\u01b0 Y L\u00ea, H\u1ed3i b\u1ed9 L\u01b0\u1ee1ng Kim Xuy\u00ean th\u00ec ra qu\u00e2n h\u1ecfi t\u1ed9i, gi\u00e1o tr\u1eddi ch\u1ec9 xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1ec1u qu\u00e9t s\u1ea1ch, m\u1edf \u0111\u1ea5t khai c\u01b0\u01a1ng h\u01a1n hai v\u1ea1n d\u1eb7m khi\u1ebfn cho b\u1edd c\u00f5i r\u1ed9ng l\u1edbn s\u1eed s\u00e1ch \u00edt khi nghe t\u1edbi. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1ea5u th\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi trong tri\u1ec1u ngo\u00e0i t\u1ec9nh, l\u1edbn nh\u1ecf c\u0169ng \u0111\u1ec1u xem h\u1ebft, \u0111\u00edch th\u00e2n ph\u00ea \u0111\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c ngh\u1ec1 th\u00eam v\u00e0o, th\u01a1 v\u0103n ng\u1ef1 ch\u1ebf \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n thi\u00ean, kh\u00f4ng b\u00e0i n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng lo l\u1eafng \u0111\u1ebfn d\u00e2n, quan ho\u00e0i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh v\u1ee5. \u0110\u1ebfn nay th\u00e1nh th\u1ecd b\u00e1t tu\u1ea7n, tinh th\u1ea7n v\u1eefng ch\u00e3i, thi\u00ean nhan ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec l\u00fac tr\u00e1ng th\u1eddi. M\u1ed7i n\u0103m c\u1eed h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 thu ti\u1ec3n <\/i>[\u79cb\u736e- \u0111i s\u0103n m\u00f9a thu] <i>c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a v\u00e2y b\u1eaft, \u0111\u00edch th\u00e2n cung t\u00ean, b\u1eafn tr\u00fang nh\u01b0 th\u1ea7n. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf l\u1ec5 giao mi\u1ebfu c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh h\u00e0nh l\u1ec5, \u0111\u0103ng hi\u1ebfn nghi v\u0103n \u0111\u1ec1u nghi\u00eam trang k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ee7 bi\u1ebft th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng khang c\u01b0\u1eddng, ki\u1ec7n h\u00e0nh b\u1ea5t t\u1ee9c <\/i>[\u5065\u884c\u4e0d\u606f]<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn2_1858\" name=\"_ftnref2_1858\"><sup><sup>[2]<\/sup><\/sup><\/a>.<i> L\u1ea1i th\u00eam n\u0103m \u0111\u1eddi m\u1ed9t nh\u00e0, ch\u00e1u ch\u1eaft \u0111\u1ea7y \u0111\u00e0n, th\u1eadt l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1ecbnh t\u1eeb x\u01b0a ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3.<\/i><\/p>\n<p><i>Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> nghe xong r\u1ea5t l\u00e0 h\u00e2n hoan, vui m\u1eebng qu\u1ea3 l\u00e0 ch\u00ed th\u00e0nh l\u1ed9 ra h\u1ecfi l\u1ea1i v\u1ec1 gia th\u1ebf, ni\u00ean k\u1ef7 c\u1ee7a Ph\u00fac Khang An<\/i><i> c\u00f9ng con c\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o, \u0111ang gi\u1eef ch\u1ee9c g\u00ec.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> cho bi\u1ebft Ph\u00fac Khang An<\/i><i> l\u00e0 ch\u00e1u<\/i> [th\u00e2n \u0111i\u1ec7t \u2013 ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u00f4 hay d\u00ec] <i>ho\u00e0ng h\u1eadu Hi\u1ebfu Hi\u1ec1n, l\u00e0 con trai c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Trung D\u0169ng C\u00f4ng Ph\u00f3 H\u1eb1ng <\/i>[\u5085\u6052]<i> nh\u00e2n v\u00ec xu\u1ea5t s\u01b0 Kim Xuy\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh gi\u1eb7c H\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c phong Gia D\u0169ng H\u1ea7u. N\u0103m ngo\u00e1i \u0111em binh v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n ti\u00eau di\u1ec7t t\u1eb7c ph\u1ec9 \u0110\u00e0i Loan n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong c\u00f4ng t\u01b0\u1edbc, n\u0103m nay 36 tu\u1ed5i, c\u00f3 1 con trai c\u00f2n nh\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> th\u1ea5y Ph\u00fac Khang An<\/i><i> v\u1ed1n d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n l\u1ea1i m\u1ea5y l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng lao, c\u00f2n chuy\u1ec7n b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0110\u00e0i Loan th\u00ec Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n t\u01b0\u01a1ng th\u00f4ng n\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eebng nghe r\u1ed3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> xem s\u1eafc m\u1eb7t th\u1ea5y c\u00f3 v\u1ebb k\u00ednh ph\u1ee5c s\u1ee3 h\u00e3i n\u00ean c\u0169ng h\u1ee9a s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean l\u00f2ng cung thu\u1eadn thay y. Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> t\u1ecf v\u1ebb c\u1ea3m k\u00edch l\u1ea1i h\u1ecfi \u0111\u1ebfn gia th\u1ebf tu\u1ed5i t\u00e1c Th\u00e0nh L\u00e2m, c\u00f3 con c\u00e1i ch\u01b0a?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n Ch\u00e2u, 38 tu\u1ed5i, cha l\u00e0 H\u1ea1c Ni\u00ean <\/i>[\u9e64\u5e74],<i> anh l\u00e0 Qu\u1ebf L\u00e2m<\/i><i> <\/i>[\u6842\u6797]<i> c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng<\/i>.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn3_1858\" name=\"_ftnref3_1858\"><sup><sup>[3]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Th\u00e0nh L\u00e2m sau \u0111\u00f3 c\u00f9ng quan l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ebfn t\u1ebf c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong \u1edf mi\u1ebfu m\u1edbi l\u1eadp \u1edf ph\u00eda nam b\u1edd s\u00f4ng. C\u0169ng nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y, nh\u00e0 Thanh c\u0169ng tho\u1ea3 hi\u1ec7p v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ec3 \u0111em c\u00e1c thi th\u1ec3 binh s\u0129 nh\u00e0 Thanh t\u1eed tr\u1eadn \u0111em v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ch\u00f4n c\u1ea5t [c\u00e2u 43-4].<\/p>\n<p><b>CH\u01af\u01a0NG V<\/b><\/p>\n<p><b>T\u00c1I L\u1eacP BANG GIAO<\/b><\/p>\n<p>Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu [3-12-1789], ph\u00e1i \u0111o\u00e0n phong v\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Th\u00e0nh L\u00e2m t\u1eeb Th\u0103ng Long l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00e0nh L\u00e2m thi khi hai b\u00ean c\u00e1o bi\u1ec7t, vua Quang Trung \u201c<i>ch\u1eafp tay \u0111\u01b0a ti\u1ec5n, ra chi\u1ec1u l\u01b0u luy\u1ebfn<\/i>\u201d, sai con l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Th\u00f9y c\u00f9ng v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i 15 d\u1eb7m, c\u00f2n Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf th\u00ec ti\u1ec5n \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i 20 d\u1eb7m.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn4_1858\" name=\"_ftnref4_1858\">[4]<\/a><\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y, vua Quang Trung sai Thanh Ti\u1ebft H\u1ea7u Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng (\u6e05\u7bc0\u4faf\u962e\u5b8f\u5321) l\u00e0m ch\u00e1nh s\u1ee9, Hi\u1ec3n Tr\u1ea1ch B\u00e1 T\u1ed1ng Danh L\u00e3ng (\u7066\u6fa4\u4f2f\u5b8b\u540d\u90de), L\u00ea L\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn (\u9ece\u6881\u613c) l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 mang t\u1edd bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n vua C\u00e0n Long \u0111\u00e3 ban cho v\u00e0 s\u1ee9 b\u1ed9 tu\u1ebf c\u1ed1ng do Tr\u1ea7n \u00d0\u0103ng Thi\u00ean [\u9673\u767b\u5929] l\u00e0m ch\u00e1nh s\u1ee9, Nguy\u1ec5n Ch\u1ec9 T\u00edn [\u962e\u6b62\u4fe1], Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ec1 [\u962e\u504d] l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 c\u00f9ng \u0111i v\u1edbi ph\u00e1i \u0111o\u00e0n nh\u00e0 Thanh \u0111em 3 bi\u1ec3u v\u0103n t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 l\u1ec5 v\u1eadt sang Qu\u1ea3ng T\u00e2y. <\/p>\n<p><b><u>BI\u1ec2U T\u1ea0 \u01a0N V\u00c0 TR\u1ea6N T\u00ccNH<\/u><\/b><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn5_1858\" name=\"_ftnref5_1858\"><sup><sup>[5]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><u>Nguy\u00ean v\u0103n<\/u><\/p>\n<p>\u65b0\u5c01\u5b89\u5357\u570b\u738b\u81e3\u962e\u5149\u5e73\u8b39\u594f\uff0c\u70ba\u606d\u8b1d\u8056\u6069\u656c\u9673\u4e0b\u6083\u4ef0\u7948\u777f\u9452\u4e8b:<\/p>\n<p>\u81e3\u5b89\u5357\u4e94\u670d\u4e4b\u5916\u5c5b\u4e5f\u3002\u81ea\u524d\u4ee3\u4e01\u6c0f\u555f\u5b87\uff0c\u5167\u5c6c\u53d7\u5c01\uff0c\u5f9e\u6b64\u4e16\u4ee3\u76f8\u56e0\uff0c\u8fed\u81ba\u5c01\u7235\u4e4b\u547d\u3002<\/p>\n<p>\u7136\u800c\u5730\u50fb\u6842\u90ca\uff0c\u5929\u9060\u6953\u965b\uff0c\u5929\u671d\u4ee5\u5316\u5916\u5916\u4e4b\u3002<\/p>\n<p>\u5b8b\u7687\u6240\u8cdc\u9ece\u738b\u6853\u4e4b\u66f8\uff0c\u5143\u671d\u6240\u5fb5\u9673\u738b\u70dc\u4e4b\u8a54\u3002<\/p>\n<p>\u5343\u5e74\u4fe1\u53f2\uff0c\u4e8b\u7336\u53ef\u5fb5\u3002<\/p>\n<p>\u5927\u62b5\u79cb\u8085\u4e4b\u610f\u591a\uff0c\u6625\u6e29\u4e4b\u6fa4\u5c11\uff0c\u7957\u4ee5\u51fd\u5c01\u8acb\u547d\uff0c\u59d1\u8cdc\u56de\u5bb9\uff0c\u56fa\u672a\u6709\u6069\u65bd\u7a20\u53e0\uff0c\u73cd\u73e0\u5055\u7389\u8aed\u800c\u5bf5\u9812\uff0c\u5bb8\u7ff0\u7147\u714c\uff0c\u5fa1\u8a69\u4e26\u52c5\u66f8\u800c\u69ae\u932b,\u5982\u4eca\u65e5\u5927\u7687\u5e1d\u4e4b\u9686\u6069\uff0c\u8207\u81e3\u5149\u5e73\u6b64\u756a\u4e4b\u906d\u9047\u8005\u4e5f\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u672c\u5ee3\u5357\u4e4b\u7530\u820d\u5b50\u723e\uff0c\u5929\u9020\u8349\u6627\u4e8e\u9ece\uff0c\u962e\u912d\u4e8c\u5f3a\u6406\u5175\u6ecb\u4e82\uff0c\u6dea\u80e5\u4ee5\u6557\uff0c\u4ea4\u5357\u7121\u4e3b\uff0c\u81e3\u5e78\u70ba\u540c\u5fd7\u6240\u63a8\uff0c\u53e9\u95dc\u8acb\u547d\u3002\u96d6\u6709\u606a\u606d\u4e00\u5ff5\u4e4b\u8aa0\uff0c\u800c\u672a\u5f97\u5c55\u51fa\u5165\u4e09\u89b2\u4e4b\u656c\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u6240\u9063\u89aa\u59ea\u962e\u5149\u986f\u8cda\u905e\u6295\u9806\u4e4b\u8868<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn6_1858\" name=\"_ftnref6_1858\"><sup><sup>[6]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u8eab\u672a\u53ca\u95d5\uff0c\u800c\u6069\u8cdc\u5df2\u65bd\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u55e3\u9063\u5bb6\u81e3\u9ec3\u9053\u79c0\u737b\u4e0a\u8b1d\u6069\u8868\u6587\uff0c\u65b9\u7576\u5019\u547d\u5728\u95dc<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn7_1858\" name=\"_ftnref7_1858\"><sup><sup>[7]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u800c\u5bf5\u7db8\u65cb\u964d\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u4f0f\u8b80\u524d\u5f8c\u52c5\u66f8\u8056\u5929\u5b50\u8ac4\u8ac4\u4ee5\u9806\u5929\u800c\u884c\uff0c\u64ad\u8af8\u6eab\u8aed\uff0c\u8056\u4eba\u4e4b\u5fc3\u537d\u5929\u4e5f\uff0c\u683d\u57f9\u50be\u8986\uff0c\u5927\u90fd\u9806\u5176\u81ea\u7136\uff0c\u9020\u5316\u751f\u6a5f\uff0c\u5118\u4e8e\u8c9e\u4e0b\u8d77\u5143\u9ede\u51fa\u3002\u81f3\u4e8e\u624b\u4e32\u4e4b\u73e0\uff0c\u5929\u5b50\u5c07\u8cdc\u5c65\u7109\uff0c\u6b32\u5176\u5408\u74a7\u806f\u73e0\uff0c\u65cb\u7e5e\u5317\u8fb0\uff0c\u800c\u6709\u7dbf\u5ef6\u4e0d\u7aae\u4e4b\u8c61\u4e5f\u3002<\/p>\n<p>\u5fa1\u8cdc\u4e4b\u8a69\u8ac4\u5207\uff0c\u4ee5\u5b88\u5c01\u7586\u50b3\u5b50\u5b6b\u70ba\u8a13\uff0c\u800c\u4e14\u52c9\u4e4b\u4ee5\u6b3d\u4e45\uff0c\u9053\u51db\u6301\u76c8\uff0c\u5c24\u6b32\u5176\u7af6\u696d\u7279\u5b88\uff0c\u7957\u627f\u5929\u53a4\uff0c\u4ee5\u9577\u5b88\u5357\u670d\u4e4b\u4faf\u5ea6\u4e5f\u3002\u592b\u6625\u79cb\u4e4b\u7fa9\u5927\u4e00\u7d71\uff0c\u8056\u5929\u5b50\u4e00\u8996\u540c\u4ec1\uff0c\u4f75\u5305\u5fa7\u8986\uff0c\u6069\u6fa4\u6240\u52a0\uff0c\u8072\u654e\u6240\u66a8\uff0c\u537d\u80e5\u6556\u84ec\u827e\uff0c\u54b8\u5728\u84cb\u5bb9\u4ead\u80b2\u4e4b\u4e2d\u3002\u9867\u81e3\u5be6\u5be1\u771b\uff0c\u81ba\u6b64\u69ae\u5149\uff0c\u7531\u672c\u570b\u9ece\u9673\u4ee5\u4e0a\uff0c\u8fc4\u4e8e\u8c89\u9f8d\u5efa\u570b\u4e4b\u521d\uff0c\u5275\u898b\u800c\u66e0\u805e\uff0c\u4f55\u4ee5\u7b54\u9ad8\u539a\u59cb\u751f\u4e4b\u842c\u4e00\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u81ea\u805e\u5c01\u65e8\uff0c\u537d\u7531\u7fa9\u5b89\u8d77\u7a0b\uff0c\u611f\u6fc0\u6b61\u6b23\uff0c\u6025\u9858\u65e9\u627f\u6069\u547d\uff0c\u9069\u52de\u9813\u611f\u5bd2\uff0c\u820a\u75be\u5fa9\u4f5c\u3002\u4f0f\u5ff5\u81e3\u8b2c\u81ba\u5c01\u7235\uff0c\u537d\u70ba\u5357\u670d\u5c4f\u85e9\uff0c\u82e5\u4e0d\u81ea\u611b\u5176\u8eab\uff0c\u75c5\u52e2\u589e\u5287\uff0c\u662f\u5728\u81e3\u5bb6\u570b\u70ba\u5c0f\uff0c\u800c\u8f9c\u8ca0\u5927\u7687\u5e1d\u5982\u5929\u4e4b\u6069\uff0c\u8ca0\u7f6a\u76ca\u91cd\u3002\u7528\u6562\u7980\u660e\u8abf\u6cbb\uff0c\u53e6\u6539\u5ba3\u5c01\u65e5\u671f\uff0c\u7126\u6025\u547b\u541f\u4e2d\uff0c\u611f\u5ff5\u7121\u91cf\u5929\u6069\uff0c\u5be6\u70ba\u81f3\u512a\u6975\u6e25\u3002\u6dea\u808c\u6d79\u9ad3\uff0c\u5919\u605a\u9813\u9664\uff0c\u4e8e\u5341\u6708\u5341 \u4e94\u65e5\u656c\u8b39\u9818\u53d7\u5fa1\u8a69\u52c5\u66f8\uff0c\u5f9e\u6b64\u53f8\u7267\u5357\u90ca\uff0c\u81e3\u4e16\u4e16\u5b50\u5b6b\uff0c\u606a\u9075\u8056\u8a13\uff0c\u6c38\u5949\u5927\u6e05\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u4ee5\u897f\u5c71\u5e03\u8863\uff0c\u69ae\u81ba\u5c01\u865f\uff0c\u81ea\u554f\u7121\u53ef\u5831\u7b54\uff0c\u60df\u4e8e\u660e\u5e74\u4e09\u6708\u4e0a\u65ec\uff0c\u8d77\u8eab\u8d74\u4eac\uff0c\u77bb\u4ef0\u5929\u984f\uff0c\u606d\u795d\u5927\u7687\u5e1d\u516b\u65ec\u842c\u5900\uff0c\u4e26\u5f97\u65e5\u8046\u8a13\u8aed\uff0c\u7a0d\u77e5\u653f\u6cbb\u4e4b\u672c\uff0c\u9075\u5949\u65bd\u884c\uff0c\u4ffe\u8209\u570b\u81e3\u5eb6\u8499\u5ea5\uff0c\u5be6\u81e3\u4e4b\u5927\u9858\u671b\u4e5f\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u4ef0\u611f\u9686\u6069\uff0c\u4fef\u6504\u8877\u7d20\uff0c\u8b39\u5949\u9074\u9078\u5bb6\u81e3:\u962e\u5b8f\u5321\uff0c\u5b8b\u540d\u90ce\uff0c\u9ece\u6881\u613c\u7b49\uff0c\u8cda\u905e\u8b1d\u6069\u8868\u6587\uff0c\u4e26\u8b1d\u5100\uff0c\u6b3e\u95dc\u594f\u9032\u3002\u518d\u5949\u67e5\u7167\u5411\u4f8b\uff0c\u4eca\u5e74\u6b63\u5024\u81e3\u570b\u6b72\u8ca2\u4e4b\u671f\uff0c\u4efb\u58eb\u4e4b\u79ae\uff0c\u4e0d\u6562\u7a3d\u66e0\u3002\u8b39\u5949\u63a5\u9063\u5bb6\u81e3:\u9673\u8c4b\u5929\uff0c\u962e\u6b62\u4fe1\uff0c\u962e\u504d\u7b49\uff0c\u5c07\u8ca2\u5100\u4e00\u4f75\u606d\u905e\u81f3\u95dc\uff0c\u4f0f\u671b\u8056\u6069\u66f2\u5782\u77dc\u5b57\uff0c\u51c6\u8cdc\u81e3\u6240\u9063\u884c\u4ef7\u7b49\u540d\uff0c\u606d\u8a63\u95d5\u5ead\u77bb\u89b2\u3002\u4e26\u5c07\u8b1d\u5100\u8ca2\u5100\u4e0a\u9032\uff0c\u5eb6\u5f97\u606a\u5b88\u820a\u7ae0\uff0c\u6c38\u8983\u65b0\u6fa4\uff0c\u7121\u7f3a\u5171\u7403\u4e4b\u8077\uff0c\u4e0d\u589c\u5c4f\u7ff0\u4e4b\u4fee\u3002\u81e3\u4e0b\u60c5\u7121\u4efb\u77bb\u5929\u4ef0\u8056\u6fc0\u5207\u9858\u671b\u4e4b\u81f3\u3002\u8b39\u5949\u8868\u594f\u9032\u4ee5\u805e\u3002<\/p>\n<p><b><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/b><b><\/b><\/p>\n<p>T\u00e2n phong An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng th\u1ea7n Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh c\u1ea9n t\u1ea5u, <\/p>\n<p>Vi cung t\u1ea1 th\u00e1nh \u00e2n k\u00ednh tr\u1ea7n h\u1ea1 kh\u1ed5n ng\u01b0\u1ee1ng k\u00ec du\u1ec7 gi\u00e1m s\u1ef1: <\/p>\n<p>Th\u1ea7n An Nam ng\u0169 ph\u1ee5c chi ngo\u1ea1i b\u00ecnh d\u00e3. <\/p>\n<p>T\u1ef1 ti\u1ec1n \u0111\u1ea1i \u00d0inh th\u1ecb kh\u1ea3i v\u0169, n\u1ed9i thu\u1ed9c th\u1ee5 phong, t\u00f2ng th\u1eed th\u1ebf \u0111\u1ea1i t\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n, \u0111i\u1ec7t \u01b0ng phong t\u01b0\u1edbc chi m\u1ec7nh. <\/p>\n<p>Nhi\u00ean nhi \u0111\u1ecba t\u00edch Qu\u1ebf Giao, thi\u00ean vi\u1ec5n phong b\u1ec7, thi\u00ean tri\u1ec1u d\u0129 h\u00f3a ngo\u1ea1i ngo\u1ea1i chi.<\/p>\n<p>T\u1ed1ng ho\u00e0ng s\u1edf t\u1ee9 L\u00ea v\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0n chi th\u01b0, <\/p>\n<p>Nguy\u00ean tri\u1ec1u s\u1edf tr\u01b0ng Tr\u1ea7n v\u01b0\u01a1ng Huy\u1ec5n chi chi\u1ebfu. <\/p>\n<p>Thi\u00ean ni\u00ean t\u00edn s\u1eed, s\u1ef1 do kh\u1ea3 tr\u01b0ng. <\/p>\n<p>\u00d0\u1ea1i \u0111\u1ec3 thu t\u00fac chi \u00fd \u0111a, xu\u00e2n \u00f4n chi tr\u1ea1ch thi\u1ec3u, <\/p>\n<p>Chi d\u0129 h\u00e0m phong th\u1ec9nh m\u1ec7nh, c\u00f4 t\u1ee9 h\u1ed3i dung, <\/p>\n<p>C\u1ed1 v\u1ecb h\u1eefu \u00e2n thi tr\u00f9 \u0111i\u1ec7p, tr\u00e2n ch\u00e2u giai ng\u1ecdc d\u1ee5 nhi s\u1ee7ng ban, th\u1ea7n h\u00e0n huy ho\u00e0ng, ng\u1ef1 thi t\u1ecbnh s\u1eafc th\u01b0 nhi vinh t\u00edch, nh\u01b0 kim nh\u1eadt \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf chi long \u00e2n, d\u1eef th\u1ea7n Quang B\u00ecnh th\u1eed phi\u00ean chi tao ng\u1ed9 gi\u1ea3 d\u00e3. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n b\u1ea3n Qu\u1ea3ng Nam chi \u0111i\u1ec1n x\u00e1 t\u1eed nh\u0129, thi\u00ean t\u1ea1o th\u1ea3o mu\u1ed9i vu L\u00ea, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecbnh nh\u1ecb c\u01b0\u1eddng c\u1ea5u binh t\u01b0 lo\u1ea1n, lu\u00e2n t\u01b0 d\u0129 b\u1ea1i, Giao nam v\u00f4 ch\u1ee7, th\u1ea7n h\u1ea1nh vi \u0111\u1ed3ng ch\u00ed s\u1edf th\u00f4i, kh\u1ea5u quan th\u1ec9nh m\u1ec7nh. <\/p>\n<p>Tuy h\u1eefu kh\u00e1c cung nh\u1ea5t ni\u1ec7m chi th\u00e0nh, nhi v\u1ecb \u0111\u1eafc tri\u1ec3n xu\u1ea5t nh\u1eadp tam c\u1eadn chi k\u00ednh.<\/p>\n<p>Th\u1ea7n s\u1edf khi\u1ec3n th\u00e2n \u0111i\u1ec7t Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n l\u00e3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea7u thu\u1eadn chi bi\u1ec3u, th\u00e2n v\u1ecb c\u1eadp khuy\u1ebft, nhi \u00e2n t\u1ee9 d\u0129 thi. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n t\u1ef1 khi\u1ec3n gia th\u1ea7n Ho\u00e0ng \u00d0\u1ea1o T\u00fa hi\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng t\u1ea1 \u00e2n bi\u1ec3u v\u0103n, ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1eadu m\u1ec7nh t\u1ea1i quan, nhi s\u1ee7ng lu\u00e2n to\u00e0n gi\u00e1ng. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n ph\u1ee5c \u0111\u1ed9c ti\u1ec1n h\u1eadu s\u1eafc th\u01b0 <\/p>\n<p>Th\u00e1nh thi\u00ean t\u1eed tru\u00e2n tru\u00e2n d\u0129 thu\u1eadn thi\u00ean nhi h\u00e0nh, <\/p>\n<p>B\u00e1 ch\u01b0 \u00f4n d\u1ee5, th\u00e1nh nh\u00e2n chi t\u00e2m t\u1ee9c thi\u00ean d\u00e3, <\/p>\n<p>T\u00e0i b\u1ed3i khuynh ph\u00fac, \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4 thu\u1eadn k\u1ef3 t\u1ef1 nhi\u00ean, <\/p>\n<p>T\u1ea1o h\u00f3a sanh c\u01a1, t\u1eabn vu trinh h\u1ea1 kh\u1edfi nguy\u00ean \u0111i\u1ec3m xu\u1ea5t. <\/p>\n<p>Ch\u00ed vu th\u1ee7 xuy\u1ebfn chi ch\u00e2u, thi\u00ean t\u1eed t\u01b0\u01a1ng t\u1ee9 l\u00fd y\u00ean, d\u1ee5c k\u1ef3 h\u1ee3p b\u00edch li\u00ean ch\u00e2u, to\u00e0n nhi\u1ec5u b\u1eafc th\u1ea7n, nhi h\u1eefu mi\u00ean di\u00ean b\u1ea5t c\u00f9ng chi t\u01b0\u1ee3ng d\u00e3. <\/p>\n<p>Ng\u1ef1 t\u1ee9 chi thi tru\u00e2n thi\u1ebft, d\u0129 th\u1ee7 phong c\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n t\u1eed t\u00f4n vi hu\u1ea5n, nhi th\u1ea3 mi\u1ec5n chi d\u0129 kh\u00e2m c\u1eedu, \u0111\u1ea1o l\u1eabm tr\u00ec doanh, v\u01b0u d\u1ee5c k\u1ef3 c\u1ea1nh nghi\u1ec7p \u0111\u1eb7c th\u1ee7, chi th\u1eeba thi\u00ean l\u1ecbch, d\u0129 tr\u01b0\u1eddng th\u1ee7 nam ph\u1ee5c chi h\u1ea7u \u0111\u1ed9 d\u00e3. <\/p>\n<p>Ph\u00f9 xu\u00e2n thu chi ngh\u0129a \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t th\u1ed1ng, th\u00e1nh thi\u00ean t\u1eed nh\u1ea5t th\u1ecb \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n, t\u00ednh bao bi\u1ebfn ph\u00fac, \u00e2n tr\u1ea1ch s\u1edf gia, thanh gi\u00e1o s\u1edf k\u1ef5, t\u1ee9c t\u01b0 ngao b\u1ed3ng ng\u1ea3i, h\u00e0m t\u1ea1i c\u00e1i dung \u0111\u00ecnh d\u1ee5c chi trung. <\/p>\n<p>C\u1ed1 th\u1ea7n th\u1eadt qu\u1ea3 mu\u1ed9i, \u01b0ng th\u1eed vinh quang, do b\u1ea3n qu\u1ed1c L\u00ea Tr\u1ea7n d\u0129 th\u01b0\u1ee3ng, h\u1ea5t vu h\u1ea1c ki\u1ebfn qu\u1ed1c chi s\u01a1, sang ki\u1ebfn nhi kho\u00e1ng v\u0103n, h\u00e0 d\u0129 \u0111\u00e1p cao h\u1eadu th\u1ee7y sinh chi v\u1ea1n nh\u1ea5t?<\/p>\n<p>Th\u1ea7n t\u1ef1 v\u0103n phong ch\u1ec9, t\u1ee9c do Ngh\u0129a An kh\u1edfi tr\u00ecnh, c\u1ea3m k\u00edch hoan h\u00e2n, c\u1ea5p nguy\u1ec7n t\u1ea3o th\u1eeba \u00e2n m\u1ec7nh, th\u00edch lao \u0111\u1ed1n c\u1ea3m h\u00e0n, c\u1ef1u t\u1eadt ph\u1ee5c t\u00e1c. <\/p>\n<p>Ph\u1ee5c ni\u1ec7m th\u1ea7n m\u1eadu \u01b0ng phong t\u01b0\u1edbc, t\u1ee9c vi nam ph\u1ee5c b\u00ecnh phi\u00ean, nh\u01b0\u1ee3c b\u1ea5t t\u1ef1 \u00e1i k\u1ef3 th\u00e2n, b\u1ec7nh th\u1ebf t\u0103ng k\u1ecbch, th\u1ecb t\u1ea1i th\u1ea7n gia qu\u1ed1c vi ti\u1ec3u, nhi c\u00f4 ph\u1ee5 \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nh\u01b0 thi\u00ean chi \u00e2n, ph\u1ee5 t\u1ed9i \u00edch tr\u1ecdng. <\/p>\n<p>D\u1ee5ng c\u1ea3m b\u1ea9m minh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, l\u00e1nh c\u1ea3i tuy\u00ean phong nh\u1eadt k\u1ef3, ti\u00eau c\u1ea5p th\u00e2n ng\u00e2m trung, c\u1ea3m ni\u1ec7m v\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng thi\u00ean \u00e2n, th\u1eadt vi ch\u00ed \u01b0u c\u1ef1c \u00e1c. <\/p>\n<p>Lu\u00e2n c\u01a1 ti\u1ebfp t\u1ee7y, t\u00fac khu\u1ec3 \u0111\u1ed1n tr\u1eeb, vu th\u1eadp nguy\u1ec7t th\u1eadp ng\u0169 nh\u1eadt k\u00ednh c\u1ea9n l\u0129nh th\u1ee5 ng\u1ef1 thi s\u1eafc th\u01b0, t\u00f2ng th\u1eed ti m\u1ee5c Nam Giao, th\u1ea7n th\u1ebf th\u1ebf t\u1eed t\u00f4n, kh\u00e1c tu\u00e2n th\u00e1nh hu\u1ea5n, v\u0129nh ph\u1ee5ng \u00d0\u1ea1i Thanh. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n d\u0129 T\u00e2y S\u01a1n b\u1ed1 y, vinh \u01b0ng phong h\u00e0o, t\u1ef1 v\u1ea5n v\u00f4 kh\u1ea3 b\u00e1o \u0111\u00e1p, duy vu minh ni\u00ean tam nguy\u1ec7t th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n, kh\u1edfi th\u00e2n ph\u00f3 kinh, chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi\u00ean nhan, cung ch\u00fac \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u00e1t tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd, t\u1ecbnh \u0111\u1eafc nh\u1eadt linh hu\u1ea5n d\u1ee5, s\u1ea3o tri ch\u00ednh tr\u1ecb chi b\u1ea3n, tu\u00e2n ph\u1ee5ng thi h\u00e0nh, t\u1ec9 c\u1eed qu\u1ed1c th\u1ea7n th\u1ee9 m\u00f4ng h\u01b0u, th\u1eadt th\u1ea7n chi \u0111\u1ea1i nguy\u1ec7n v\u1ecdng d\u00e3. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ea3m long \u00e2n, ph\u1ee7 s\u01b0 trung t\u1ed1, c\u1ea9n ph\u1ee5ng l\u1ea5n tuy\u1ec3n gia th\u1ea7n: Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng, T\u1ed1ng Danh Lang, L\u00ea L\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn \u0111\u1eb3ng, l\u00e3i \u0111\u1ec7 t\u1ea1 \u00e2n bi\u1ec3u v\u0103n, t\u1ecbnh t\u1ea1 nghi, kho\u1ea3n quan t\u1ea5u ti\u1ebfn. <\/p>\n<p>T\u00e1i ph\u1ee5ng tra chi\u1ebfu h\u01b0\u1edbng l\u1ec7, kim ni\u00ean ch\u00e1nh tr\u1ecb th\u1ea7n qu\u1ed1c tu\u1ebf c\u1ed1ng chi k\u1ef3, nhi\u1ec7m s\u0129 chi l\u1ec5, b\u1ea5t c\u1ea3m k\u00ea kho\u00e1ng. <\/p>\n<p>C\u1ea9n ph\u1ee5ng ti\u1ebfp khi\u1ec3n gia th\u1ea7n: Tr\u1ea7n \u00d0\u0103ng Thi\u00ean, Nguy\u1ec5n Ch\u1ec9 T\u00edn, Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ec1 \u0111\u1eb3ng, t\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng nghi nh\u1ea5t t\u00ednh cung \u0111\u1ec7 ch\u00ed quan, ph\u1ee5c v\u1ecdng th\u00e1nh \u00e2n kh\u00fac th\u00f9y c\u0103ng t\u1ef1, chu\u1ea9n t\u1ee9 th\u1ea7n s\u1edf khi\u1ec3n h\u00e0nh gi\u1edbi \u0111\u1eb3ng danh, cung ngh\u1ec7 khuy\u1ebft \u0111\u00ecnh chi\u00eam c\u1eadn. <\/p>\n<p>T\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ea1 nghi c\u1ed1ng nghi th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn, th\u1ee9 \u0111\u1eafc kh\u00e1c th\u1ee7 c\u1ef1u ch\u01b0\u01a1ng, v\u0129nh \u0111\u00e0m t\u00e2n tr\u1ea1ch, v\u00f4 khuy\u1ebft c\u1ed9ng c\u1ea7u chi ch\u1ee9c, b\u1ea5t tr\u1ee5y b\u00ecnh h\u00e0n chi tu. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n h\u1ea1 t\u00ecnh v\u00f4 nhi\u1ec7m chi\u00eam thi\u00ean ng\u01b0\u1ee1ng th\u00e1nh k\u00edch thi\u1ebft nguy\u1ec7n v\u1ecdng chi ch\u00ed. C\u1ea9n ph\u1ee5ng bi\u1ec3u t\u1ea5u ti\u1ebfn d\u0129 v\u0103n.<\/p>\n<p><b><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/b><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> k\u00ednh c\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 mong th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng tr\u00f4ng xu\u1ed1ng xem x\u00e9t cho t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a th\u1ea7n.<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ea5t An Nam<\/i><i> c\u1ee7a th\u1ea7n v\u1ed1n l\u00e0 che ch\u1eafn b\u00ean ngo\u00e0i ng\u0169 ph\u1ee5c<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn8_1858\" name=\"_ftnref8_1858\"><i><sup><b><sup>[8]<\/sup><\/b><\/sup><\/i><\/a><i>. T\u1eeb tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u00d0inh m\u1edf n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u00e3 n\u1ed9i thu\u1ed9c th\u1ee5 phong. Tuy n\u00e1u \u1edf \u0111\u1ea5t Qu\u1ebf, \u0111\u1ea5t Giao, xa c\u00e1ch thi\u00ean tri\u1ec1u b\u1ec7 ng\u1ecdc, th\u00e0nh ra \u1edf ngo\u00e0i v\u00f9ng gi\u00e1o ho\u00e1 nh\u01b0ng s\u1eafc th\u01b0 nh\u00e0 T\u1ed1ng phong cho vua L\u00ea H\u1eb1ng (Ho\u00e0n?), nh\u00e0 Nguy\u00ean phong cho vua Tr\u1ea7n Huy\u1ec5n v\u1eabn c\u00f2n, m\u01b0\u1eddi n\u0103m t\u00edn s\u1eed, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. <\/i><\/p>\n<p><i>N\u00f3i chung m\u00f9a thu ti\u00eau \u0111i\u1ec1u nh\u01b0ng \u00fd v\u1eabn nhi\u1ec1u, m\u00f9a xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p nh\u01b0ng \u00e2n th\u1ea5m c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y. Th\u1ebf m\u00e0 th\u1ea7n v\u1eeba xin phong h\u1ecfi m\u1ec7nh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i, thi \u00e2n l\u1edbp l\u1edbp, n\u00e0o l\u00e0 tr\u00e2n ch\u00e2u, n\u00e0o l\u00e0 ng\u1ecdc \u0111\u1eb9p, s\u1ee7ng ban d\u1ee5 xu\u1ed1ng, n\u00e9t b\u00fat huy ho\u00e0ng, ng\u1ef1 b\u00fat k\u00e8m theo s\u1eafc th\u01b0 m\u00e0 vinh t\u00edch, long \u00e2n nh\u01b0 \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u00e0y h\u00f4m nay th\u1eadt qu\u1ea3 l\u00e0 tao ng\u1ed9 c\u1ee7a th\u1ea7n Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u00e0 con nh\u00e0 \u0111i\u1ec1n d\u00e3 \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng Nam, v\u00ec tr\u1eddi khi\u1ebfn cho nh\u00e0 L\u00ea m\u1edd t\u1ed1i, c\u01b0\u1eddng th\u1ea7n l\u00e0m lo\u1ea1n, l\u00eanh \u0111\u00eanh b\u1ea1i vong khi\u1ebfn cho \u0111\u1ea5t Giao \u1edf ph\u01b0\u01a1ng nam v\u00f4 ch\u1ee7, th\u1ea7n may g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng ch\u00ed h\u01b0\u1edbng th\u00fac \u0111\u1ea9y, g\u00f5 c\u1eeda khuy\u1ebft th\u1ec9nh m\u1ec7nh. Tuy c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh kh\u00e1c cung nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1ecf k\u00ednh v\u00e0o tri\u1ec1u tam c\u1eadn. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai ch\u00e1u ru\u1ed9t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n<\/i><i> d\u00e2ng bi\u1ec3u \u0111\u1ea7u thu\u1eadn tuy th\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda khuy\u1ebft, v\u1eady m\u00e0 \u01a1n \u0111\u00e3 ban xu\u1ed1ng r\u1ed3i.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i sai gia th\u1ea7n Ho\u00e0ng \u00d0\u1ea1o T\u00fa d\u00e2ng l\u00ean bi\u1ec3u v\u0103n t\u1ea1 \u01a1n, c\u00f2n \u0111ang \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh \u1edf c\u1eeda quan th\u00ec s\u1ee7ng \u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n qu\u00ec \u0111\u1ecdc th\u00e1nh d\u1ee5 s\u1eafc th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc sau, kh\u0103ng kh\u1eafng theo l\u1ebd tr\u1eddi, l\u1eddi l\u1eddi \u00f4n t\u1ed3n, l\u00f2ng c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n qu\u1ea3 l\u00e0 l\u00f2ng tr\u1eddi, vun \u0111\u1eafp ng\u1ea3 nghi\u00eang, c\u1ed1t thu\u1eadn v\u1edbi t\u1ef1 nhi\u00ean, sinh c\u01a1 t\u1ea1o ho\u00e1, theo ch\u1eef trinh xu\u1ed1ng cho d\u00e2n, \u0111i t\u1eeb thu\u1edf ban \u0111\u1ea7u. L\u1ea1i c\u00f2n v\u00f2ng \u0111eo tay b\u1eb1ng ng\u1ecdc trai, thi\u00ean t\u1eed ban cho, \u0111\u00fang l\u00e0 li\u00ean ch\u00e2u h\u1ee3p b\u00edch, l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng r\u1ef1c r\u1ee1 kh\u00f4ng c\u00f9ng c\u1ee7a sao B\u1eafc Th\u1ea7n v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 t\u1ee9, kh\u1eafng kh\u00edt nh\u1eafc vi\u1ec7c truy\u1ec1n t\u1eed l\u01b0u t\u00f4n gi\u1eef l\u1ea5y b\u1edd c\u00f5i, l\u1ea1i ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n tu\u00e2n theo \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i, ch\u0103m ch\u0103m nh\u01b0 b\u01b0ng b\u00e1t canh \u0111\u1ea7y, n\u01a1m n\u1edbp lo gi\u1eef l\u1ea5y nghi\u1ec7p n\u01b0\u1edbc, k\u1ebf th\u1eeba m\u1ec7nh tr\u1eddi \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1eddng k\u1ef3 gi\u1eef ph\u1eadn n\u01a1i nam ph\u1ee5c.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e0m ngh\u0129a l\u1edbn c\u1ee7a Xu\u00e2n Thu \u1ea5y l\u00e0 nh\u1ea5t th\u1ed1ng, th\u00e1nh thi\u00ean t\u1eed \u0111\u00e3i ai c\u0169ng \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n, bao ph\u1ee7 h\u1ebft c\u1ea3 m\u1ecdi n\u01a1i, \u00e2n tr\u1ea1ch th\u1ea5m nhu\u1ea7n thanh gi\u00e1o, n\u00ean nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1ea5p h\u00e8n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng r\u00e2m c\u1ee7a m\u00e1i \u0111\u00ecnh n\u00ean d\u00f9 th\u1ea7n \u0111\u1ee9c k\u00e9m, ngu mu\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng vinh quang. C\u00f2n b\u1ea3n qu\u1ed1c t\u1eeb L\u00ea, Tr\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn t\u1eadn vua L\u1ea1c Long d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc, \u00edt th\u1ea5y m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n cao d\u1ea7y m\u1ed9t ph\u1ea7n trong mu\u00f4n v\u1ea1n?<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n nghe tin ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong, l\u1eadp t\u1ee9c t\u1eeb Ngh\u1ec7 An<\/i><i> kh\u1edfi tr\u00ecnh, sung s\u01b0\u1edbng c\u1ea3m k\u00edch, mong s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u00e2n m\u1ec7nh, n\u00e0o ng\u1edd lao l\u1ef1c m\u1ec7t nh\u1ecdc n\u00ean c\u1ea3m h\u00e0n, b\u1ec7nh c\u0169 tr\u1edf l\u1ea1i. Tr\u1ed9m ngh\u0129 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, \u1ea5y l\u00e0 ph\u00ean d\u1eadu \u1edf c\u00f5i nam, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft y\u00eau l\u1ea5y th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 cho b\u1ec7nh th\u00eam nguy k\u1ecbch th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e0 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a th\u1ea7n l\u00e0 chuy\u1ec7n nh\u1ecf nh\u01b0ng ph\u1ee5 \u01a1n nh\u01b0 tr\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00f3 m\u1edbi th\u1eadt l\u00e0 t\u1ed9i l\u1edbn n\u00ean \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, xin thay \u0111\u1ed5i nh\u1eadt k\u1ef3 tuy\u00ean phong.<\/i><\/p>\n<p><i>Trong l\u00fac v\u1ed9i v\u00e3 r\u00ean xi\u1ebft, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn thi\u00ean \u00e2n v\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng, \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 d\u00e0y r\u1ed9ng, ph\u1ee7 ngo\u00e0i da, th\u1ea5m v\u00e0o tu\u1ef7 khi\u1ebfn cho b\u1ec7nh t\u1eadt bi\u1ebfn m\u1ea5t. Ng\u00e0y 15 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi, k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e3nh th\u1ee5 ng\u1ef1 thi v\u00e0 s\u1eafc th\u01b0, t\u1eeb nay ch\u0103n d\u1eaft \u0111\u1ea5t Nam Giao, th\u1ea7n \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi con ch\u00e1u, tu\u00e2n theo th\u00e1nh hu\u1ea5n, ph\u1ee5ng s\u1ef1 nh\u00e0 \u00d0\u1ea1i Thanh.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n v\u1ed1n ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb \u00e1o v\u1ea3i \u0111\u1ea5t T\u00e2y S\u01a1n<\/i><i>, \u0111\u01b0\u1ee3c vinh d\u1ef1 phong hi\u1ec7u, t\u1ef1 bi\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c, <b>ch\u1ec9 mong th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng ba sang n\u0103m, kh\u1edfi th\u00e2n l\u00ean kinh, chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi\u00ean nhan, ch\u00fac m\u1eebng \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u00e1t tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd, mong \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y ng\u00e0y nghe l\u1eddi th\u00e1nh d\u1ee5, bi\u1ebft qua c\u0103n b\u1ea3n ch\u00ednh tr\u1ecb, tu\u00e2n ph\u1ee5ng thi h\u00e0nh, d\u00e2n ch\u00fang th\u1ea7n t\u1eed trong n\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ea1i nguy\u1ec7n c\u1ee7a th\u1ea7n v\u1eady<\/b>.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n c\u1ea3m k\u00edch \u01a1n \u0111\u1ee9c s\u00e2u d\u00e0y, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u00fat m\u1ecdn \u0111\u1ea1m b\u1ea1c, k\u00ednh c\u1ea9n sai k\u1ebb gia th\u1ea7n th\u00e2n t\u00edn l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i>, T\u1ed1ng Danh Lang, L\u00ea L\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn \u0111em bi\u1ec3u v\u0103n t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 ch\u00fat l\u1ec5 d\u00e2ng l\u00ean. L\u1ea1i tra theo l\u1ec7, n\u0103m nay \u0111\u00fang l\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n tu\u1ebf c\u1ed1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc th\u1ea7n, l\u1ec5 th\u1ed5 s\u1ea3n kh\u00f4ng d\u00e1m thi\u1ebfu s\u00f3t, k\u00ednh c\u1ea9n sai gia th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u1ea7n Phong \u00d0\u1ea1i <\/i>[\u0111\u00fang ra l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Thi\u00ean],<i> Nguy\u1ec5n Ch\u1ec9 T\u00edn, Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ec1 \u0111em c\u1ed1ng nghi \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m mong \u01a1n th\u00e1nh soi xu\u1ed1ng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, ch\u1ea5p thu\u1eadn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7n sai \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c cung k\u00ednh \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u1eeda khuy\u1ebft chi\u00eam c\u1eadn, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean c\u1ed1ng v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n, l\u00f2ng th\u00e0nh gi\u1eef theo l\u1ec7 c\u0169 m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u00e2n tr\u1ea1ch, kh\u00f4ng thi\u1ebfu b\u1ed5n ph\u1eadn k\u1ebb c\u1ed9ng c\u1ea7u, kh\u00f4ng r\u01a1i nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0m ph\u00ean d\u1eadu. H\u1ea1 th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi\u00ean nhan, th\u00e1nh th\u1ec3, nh\u01b0ng th\u1eadt h\u1ebft d\u1ea1 c\u1ea7u mong.<\/i><\/p>\n<p><b><u>T\u1ea0 \u00c2N BI\u1ec2U<\/u><\/b><b><\/b><\/p>\n<p><u>Nguy\u00ean v\u0103n<\/u><\/p>\n<p>\u65b0\u5c01\u5b89\u5357\u570b\u738b\u962e\u5149\u5e73\u8b39\u594f\u4e0a\u8a00:<\/p>\n<p>\u8332\u6b3d\u5949\u7279\u9812\u6069\u547d\u6555\u66f8\uff0c\u4e26\u8cde\u8cdc\u5fa1\u88fd\u89aa\u7b46\u8a69\u7ae0\uff0c\u7db8\u7d8d\u7147\u714c\uff0c\u5bb8\u594e\u7480\u74a8\uff0c\u84cb\u81ea\u767d\u96c9\u8cd3\u5468\u4ee5\u5f8c\uff0c\u6307\u5357\u4e4b\u5dba\u5da0\u91cd\u7147\uff0c\u7cb5\u5f9e\u6731\u9cf6\u5c6c\u6c57\u8fc4\u4eca\uff0c\u62f1\u5317\u4e4b\u661f\u5bb8\u589e\u5f69\uff0c\u5be6\u81ea\u5929\u4e4b\u7570\u6578\uff0c\u771e\u66e0\u53e4\u4e4b\u5947\u9022\u3002<\/p>\n<p>\u81e3\u53e9\u9996\u627f\u6069\uff0c\u636b\u5fc3\u611f\u5fb7\uff0c\u5929\u5730\u7236\u6bcd\u4e4b\u70ba\u91cf\uff0c\u56fa\u83ab\u5fb7\u800c\u5f62\u5bb9\uff0c\u5875\u58e4\u6d93\u6ef4\u4e4b\u81f3\u5fae\uff0c\u5be6\u4f55\u968e\u800c\u5831\u7a31?<\/p>\n<p>\u8b39\u5949\u8868\u7a31\u8b1d\u8005:<\/p>\n<p>\u4f0f\u4ee5<\/p>\n<p>\u592a\u548c\u4fdd\u5408\uff0c\u4e7e\u65bd\u7167\u9f8d\u5fb7\u4e4b\u6b63\u4e2d\uff0c<\/p>\n<p>\u911e\u6cbb\u6d41\u884c\uff0c\u6649\u932b\u4ef0\u6d2a\u6069\u4e4b\u6ea5\u6171\uff0c<\/p>\n<p>\u9686\u9711\u902e\u9060\uff0c\u7d20\u6083\u77bb\u9ad8\u3002<\/p>\n<p>\u6b3d\u60df\u5927\u7687\u5e1d\u965b\u4e0b\uff0c\u8c48\u5f1f\u70ba\u7db1\uff0c\u4e2d\u548c\u4f5c\u5247\u3002<\/p>\n<p>\u656c\u6b62\u7ddd\u7199\u7a46\u7a46<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn9_1858\" name=\"_ftnref9_1858\"><sup><sup>[9]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u4e45\u9053\u800c\u5929\u4e0b\u5316\u6210\uff0c<\/p>\n<p>\u6b3d\u660e\u6587\u601d\u5b89\u5b89<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn10_1858\" name=\"_ftnref10_1858\"><sup><sup>[10]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u60c7\u5fb7\u800c\u883b\u5937\u7387\u670d\u3002<\/p>\n<p>\u5317\u6975\u8fb0\u5c45\u5176\u6240\uff0c<\/p>\n<p>\u5357\u6e9f\u6ce2\u81ea\u4e0d\u63da\uff0c<\/p>\n<p>\u8056\u5fc3\u6062\u7d8f\u9644\u61f7\u4f86\uff0c\u96e8\u9732\u7e7c\u98a8\u9706\u800c\u6f64\u6fa4\u3002<\/p>\n<p>\u5929\u9053\u9ad4\u683d\u57f9\u50be\u8986\uff0c\u5c71\u9675\u56e0\u6df5\u8c37\u4ee5\u63a8\u79fb\uff0c<\/p>\n<p>\u84cb\u6d2a\u921e\u9676\u9444\u4e4b\u81f3\u516c\uff0c\u65af\u7687\u6975\u99b4\u5f5d\u4e4b\u7121\u9ee8\u3002\u5c3a\u672d\u5341\u884c\u5929\u8a54\uff0c\u8cdc\u81e3\u4ee5\u85c9\u5bf5\u9748\u800c\u8cc7\u93ad\u64ab\uff0c\u98a8\u884c\u878d\u6db2\u4e4b\u594f\uff0c\u4e00\u7ae0\u516b\u53e5\u5bb8\u7ff0\uff0c\u52c9\u81e3\u4ee5\u8b39\u7279\u5b88\u800c\u4fdd\u5c01\u7586\uff0c\u65e5\u6717\u5149\u660e\u4e4b\u71ed\u3002<\/p>\n<p>\u6069\u65e8\u964d\u800c\u69ae\u56de\u6885\u9a5b\uff0c\u5fb7\u97f3\u5ba3\u800c\u6176\u6ea2\u6842\u90ca\uff0c\u81e3\u6562\u4e0d\u7957\u5949\u8056\u8b28\uff0c\u606a\u9075\u4faf\u5ea6\uff0c\u5929\u984f\u54ab\u5c3a\uff0c\u671f\u660e\u5e74\u8eab\u89aa\u9cf3\u95d5\u4e4b\u921e\u97f6\uff0c\u5730\u9762\u5341\u4e09\uff0c\u9858\u5955\u4e16\u6c38\u57f7\u8c61\u65b9\u4e4b\u7389\u5e1b\u3002\u81e3\u4e0b\u60c5\u7121\u4efb\u77bb\u5929\u4ef0\u8056\u4e0d\u52dd\u6fc0\u5207\u611f\u6200\u4e4b\u81f3\uff0c\u8b39\u5949\u8868\u7a31\u8b1d\u4ee5\u805e\u3002<\/p>\n<p>\u4e00\uff0c\u8b39\u9063\u5949\u8ca2\u5bb6\u81e3\u4e09\u540d:\u962e\u5b8f\u5321\uff0c\u5b8b\u540d\u90ce\uff0c\u9ece\u6881\u613c\u3002<\/p>\n<p>\u4e00\uff0c\u5949\u9032\u606d\u8b1d\u5100\u7269:\u91d1\u5b50\u4e8c\u5341\u93b0\uff0c\u9280\u5b50\u4e00\u767e\u93b0\uff0c\u571f\u7d79\u4e00\u767e\u758b\uff0c\u7f85\u7d08\u4e00\u767e\u758b\uff0c\u8c61\u7259\u4e09\u5c0d\uff0c\u8a72\u91cd\u4e8c\u767e\u65a4\u3002<\/p>\n<p><b><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/b><b><\/b><\/p>\n<p>T\u00e2n phong An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh c\u1ea9n t\u1ea5u th\u01b0\u1ee3ng ng\u00f4n:<\/p>\n<p>T\u01b0 kh\u00e2m ph\u1ee5ng \u0111\u1eb7c ban \u00e2n m\u1ec7nh s\u1eafc th\u01b0, t\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng t\u1ee9 ng\u1ef1 ch\u1ebf th\u00e2n b\u00fat thi ch\u01b0\u01a1ng, <\/p>\n<p>Lu\u00e2n ph\u1ea5t huy ho\u00e0ng, <\/p>\n<p>Th\u1ea7n khu\u00ea th\u00f4i x\u00e1n, <\/p>\n<p>C\u00e1i t\u1ef1 b\u1ea1ch tr\u0129 t\u00e2n Chu d\u0129 h\u1eadu, ch\u1ec9 nam chi L\u0129nh Ki\u1ec7u<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn11_1858\" name=\"_ftnref11_1858\"><sup><sup>[11]<\/sup><\/sup><\/a> tr\u00f9ng huy, <\/p>\n<p>Vi\u1ec7t t\u00f2ng Chu Di\u00ean thu\u1ed9c h\u00e3n h\u1ea5t kim, c\u1ee7ng b\u1eafc chi tinh th\u1ea7n t\u0103ng th\u1ea3i, <\/p>\n<p>Th\u1eadt t\u1ef1 thi\u00ean chi d\u1ecb s\u1ed1, <\/p>\n<p>Ch\u00e2n kho\u00e1ng c\u1ed5 chi k\u1ef3 ph\u00f9ng.<\/p>\n<p>Th\u1ea7n kh\u1ea5u th\u1ee7 th\u1eeba \u00e2n, <\/p>\n<p>M\u00f4n t\u00e2m c\u1ea3m \u0111\u1ee9c, <\/p>\n<p>Thi\u00ean \u0111\u1ecba ph\u1ee5 m\u1eabu chi vi l\u01b0\u1ee3ng, c\u1ed1 m\u1ea1c \u0111\u1ee9c nhi h\u00ecnh dung, <\/p>\n<p>Tr\u1ea7n nh\u01b0\u1ee1ng quy\u00ean t\u00edch chi ch\u00ed vi, th\u1eadt h\u00e0 giai nhi b\u00e1o x\u1ee9ng!<\/p>\n<p>C\u1ea9n ph\u1ee5ng bi\u1ec3u x\u01b0ng t\u1ea1 gi\u1ea3: <\/p>\n<p>Ph\u1ee5c d\u0129 <\/p>\n<p>Th\u00e1i h\u00f2a b\u1ea3o hi\u1ec7p, can thi chi\u1ebfu \u0111\u1ee9c chi ch\u00ednh trung, <\/p>\n<p>Ng\u00e2n tr\u00ec l\u01b0u h\u00e0nh, t\u1ea5n t\u00edch ng\u01b0\u1ee1ng h\u1ed3ng \u00e2n chi ph\u1ed5 \u0111o\u1ea1n, <\/p>\n<p>Long tri\u00eam \u0111\u00e3i vi\u1ec5n, <\/p>\n<p>T\u1ed1 kh\u1ed5n chi\u00eam cao. <\/p>\n<p>Kh\u00e2m duy \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ec7 h\u1ea1, <\/p>\n<p>Kh\u1edfi \u0111\u1ec5 vi c\u01b0\u01a1ng, <\/p>\n<p>Trung h\u00f2a t\u00e1c t\u1eafc, <\/p>\n<p>K\u00ednh ch\u1ec9 t\u1eadp hi m\u1ee5c m\u1ee5c, c\u1eedu \u0111\u1ea1o nhi thi\u00ean h\u1ea1 h\u00f3a th\u00e0nh, <\/p>\n<p>Kh\u00e2m minh v\u0103n t\u01b0 an an, \u0111\u00f4n \u0111\u1ee9c nhi man di su\u1ea5t ph\u1ee5c. <\/p>\n<p>B\u1eafc c\u1ef1c th\u1ea7n c\u01b0 k\u1ef3 s\u1edf, <\/p>\n<p>Nam minh ba t\u1ef1 b\u1ea5t d\u01b0\u01a1ng, <\/p>\n<p>Th\u00e1nh t\u00e2m kh\u00f4i tuy ph\u1ee5 ho\u00e0i lai, v\u0169 l\u1ed9 k\u1ebf phong \u0111\u00ecnh nhi nhu\u1eadn tr\u1ea1ch. <\/p>\n<p>Thi\u00ean \u0111\u1ea1o th\u1ec3 t\u00e0i b\u1ed3i khuynh ph\u00fac, san l\u0103ng nh\u00e2n uy\u00ean c\u1ed1c d\u0129 th\u00f4i di, <\/p>\n<p>C\u00e1i h\u1ed3ng qu\u00e2n \u0111\u00e0o ch\u00fa chi ch\u00ed c\u00f4ng, t\u01b0 ho\u00e0ng c\u1ef1c tu\u1ea7n di chi v\u00f4 \u0111\u1ea3ng. <\/p>\n<p>X\u00edch tr\u00e1t th\u1eadp h\u00e0ng thi\u00ean chi\u1ebfu t\u1ee9 th\u1ea7n, d\u0129 t\u1ea1 s\u1ee7ng linh nhi t\u01b0 tr\u1ea5n ph\u1ee7, <\/p>\n<p>Phong h\u00e0nh dung d\u1ecbch chi t\u1ea5u, nh\u1ea5t ch\u01b0\u01a1ng b\u00e1t c\u00fa th\u1ea7n h\u00e0n, mi\u1ec5n th\u1ea7n d\u0129 c\u1ea9n \u0111\u1eb7c th\u1ee7 nhi b\u1ea3o phong c\u01b0\u01a1ng, nh\u1eadt l\u00e3ng quang minh chi ch\u00fac. <\/p>\n<p>\u00c2n ch\u1ec9 gi\u00e1ng nhi vinh h\u1ed3i mai d\u1ecbch, \u0111\u1ee9c \u00e2m tuy\u00ean nhi kh\u00e1nh d\u1eadt Qu\u1ebf Giao, th\u1ea7n c\u1ea3m b\u1ea5t chi ph\u1ee5ng th\u00e1nh m\u00f4, kh\u00e1c tu\u00e2n h\u1ea7u \u0111\u1ed9, <\/p>\n<p>Thi\u00ean nhan ch\u1ec9 x\u00edch, k\u1ef3 minh ni\u00ean th\u00e2n th\u00e2n ph\u01b0\u1ee3ng khuy\u1ebft chi qu\u00e2n thi\u1ec1u, <\/p>\n<p>\u00d0\u1ecba di\u1ec7n th\u1eadp tam, nguy\u1ec7n d\u1ecbch th\u1ebf v\u0129nh ch\u1ea5p t\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng chi ng\u1ecdc b\u1ea1ch. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n h\u1ea1 t\u00ecnh v\u00f4 nhi\u1ec7m chi\u00eam thi\u00ean ng\u01b0\u1ee1ng th\u00e1nh, b\u1ea5t th\u1eafng k\u00edch thi\u1ebft, c\u1ea3m luy\u1ebfn chi ch\u00ed, c\u1ea9n ph\u1ee5ng bi\u1ec3u x\u01b0ng t\u1ea1 d\u0129 v\u0103n.<\/p>\n<p>&#8211; C\u1ea9n khi\u1ec3n ph\u1ee5ng c\u1ed1ng gia th\u1ea7n tam danh: Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng, T\u1ed1ng Danh Lang, L\u00ea L\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn.<\/p>\n<p>&#8211; Ph\u1ee5ng ti\u1ebfn cung t\u1ea1 nghi v\u1eadt : kim t\u1eed nh\u1ecb th\u1eadp d\u1eadt, ng\u00e2n t\u1eed nh\u1ea5t b\u00e1ch d\u1eadt, th\u1ed5 quy\u00ean nh\u1ea5t b\u00e1ch th\u1ea5t, la ho\u00e0n nh\u1ea5t b\u00e1ch th\u1ea5t, t\u01b0\u1ee3ng nha tam \u0111\u1ed1i, cai tr\u1ecdng nh\u1ecb b\u00e1ch c\u00e2n.<\/p>\n<p><b><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/b><b><\/b><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> k\u00ednh c\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean r\u1eb1ng:<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n ban cho s\u1eafc th\u01b0, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf do \u0111\u00edch th\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf vi\u1ebft, <\/i><\/p>\n<p><i>L\u1eddi l\u1ebd huy ho\u00e0ng, n\u00e9t b\u00fat s\u00e1ng s\u1ee7a.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi chim tr\u0129 tr\u1eafng c\u1ed1ng cho nh\u00e0 Chu tr\u1edf v\u1ec1 sau, kim ch\u1ec9 nam \u0111\u01b0a v\u1ec1 \u0111\u1ea5t L\u0129nh Ki\u1ec7u m\u1edbi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng th\u00eam l\u1ea7n n\u1eefa. N\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t t\u1eeb khi c\u00f2n l\u00e0 Chu Di\u00ean t\u1edbi gi\u1edd, tinh t\u00fa ch\u1ea7u v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc c\u00e0ng th\u00eam r\u1ef1c r\u1ee1, \u1ea5y l\u00e0 \u01a1n hi\u1ebfm c\u00f3 c\u1ee7a thi\u00ean tri\u1ec1u, th\u1ef1c x\u01b0a nay kh\u00f3 m\u00e0 g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u nh\u1eadn \u01a1n, trong l\u00f2ng c\u1ea3m \u0111\u1ee9c, <\/i><\/p>\n<p><i>L\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean qu\u1ea3 l\u1edbn nh\u01b0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t cha m\u1eb9, n\u00ean kh\u00f4ng sao c\u00f3 th\u1ec3 h\u00ecnh dung, <\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u1eadn nh\u1ecf nhoi nh\u01b0 h\u1ea1t b\u1ee5i, nh\u01b0 m\u1ea1t n\u01b0\u1edbc bi\u1ebft l\u00e0m sao b\u00e1o \u0111\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh c\u1ea9n d\u00e2ng bi\u1ec3u c\u1ea3m t\u1ea1:<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u1ee5c d\u0129<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn12_1858\" name=\"_ftnref12_1858\"><sup><sup>[12]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>B\u1ea3o h\u1ee3p th\u00e1i ho\u00e0<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn13_1858\" name=\"_ftnref13_1858\"><sup><sup>[13]<\/sup><\/sup><\/a><i>, \u0111\u1ea1o c\u00e0n l\u1ea5y long \u0111\u1ee9c ch\u00ednh trung l\u00e0m g\u1ed1c<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u01b0 h\u1ea7u h\u1ed9i h\u1ee3p, tr\u00f4ng h\u1ed3ng \u00e2n ban xu\u1ed1ng kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i <\/i><\/p>\n<p><i>\u00c2n tr\u1ea1ch th\u1ea5m t\u1edbi t\u1eadn n\u01a1i xa<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u1ea9ng l\u00ean cao mong t\u01b0\u1edbi xu\u1ed1ng<\/i><\/p>\n<p><i>Kh\u00e2m duy \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ec7 h\u1ea1, m\u1ed1i gi\u1ec1ng r\u1ed9ng m\u1edf, ph\u00e9p t\u1eafc trung ho\u00e0<\/i><\/p>\n<p><i>Lu\u00f4n lu\u00f4n k\u00ednh ng\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ea1o b\u1ec1n gi\u00e1o ho\u00e1 cho thi\u00ean h\u1ea1<\/i><\/p>\n<p><i>V\u0103n t\u01b0 an an, l\u1ea5y \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c man di<\/i><\/p>\n<p><i>Sao s\u00e1ng n\u01a1i c\u1ef1c B\u1eafc <\/i><\/p>\n<p><i>S\u00f3ng l\u1eb7ng t\u1ea1i bi\u1ec3n Nam<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00f2ng th\u00e1nh v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi xa \u0111\u1ebfn, sau s\u1ea5m ch\u1edbp \u01a1n m\u01b0a m\u00f3c l\u1ea1i \u0111\u1ea7y tr\u00e0n<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn14_1858\" name=\"_ftnref14_1858\"><sup><sup>[14]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ea1o tr\u1eddi t\u00e0i b\u1ed3i k\u1ebb ng\u1ea3 nghi\u00eang, non cao v\u1edbi v\u1ef1c s\u00e2u nay \u0111\u1ed5i ch\u1ed7<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c r\u00e8n \u0111\u00fac qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u00e9p ho\u00e0ng c\u1ef1c kh\u00f4ng h\u1ec1 phe \u0111\u1ea3ng<\/i><\/p>\n<p><i>M\u01b0\u1eddi d\u00f2ng ch\u1eef tr\u00ean thi\u00ean chi\u1ebfu ban cho, d\u1eb7n d\u00f2 th\u1ea7n vi\u1ec7c tr\u1ea5n ph\u1ee7<\/i><\/p>\n<p><i>Chu\u1ea9n cho l\u1eddi t\u00e2u, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng t\u00e1m c\u00e2u th\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>D\u1eb7n th\u1ea7n g\u1eafng s\u1ee9c gi\u1eef g\u00ecn b\u1ea3o v\u1ec7 phong c\u01b0\u01a1ng, th\u1eadt s\u00e1ng l\u00e1ng nh\u01b0 \u00e1nh \u0111u\u1ed1c<\/i><\/p>\n<p><i>\u00c2n ch\u1ec9 \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng do ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u01b0a v\u1ec1, \u0111\u1ee9c b\u1ec1 tr\u00ean tr\u00e0n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ea5t Giao, \u0111\u1ea5t Qu\u1ebf<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ea1y c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, th\u1ea7n xin cung k\u00ednh tu\u00e2n theo.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1eb7t r\u1ed3ng ch\u1ec9 trong gang t\u1ea5c, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u0111\u00edch th\u00e2n sang n\u01a1i cung ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 nghe kh\u00fac qu\u00e2n thi\u1ec1u,<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ea5t m\u01b0\u1eddi ba \u0111\u1ea1o, nguy\u1ec7n \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c mang ng\u1ecdc l\u1ee5a sang tri\u1ec1u c\u1ed1ng [ \u00fd n\u00f3i chung s\u1ed1ng ho\u00e0 b\u00ecnh, ng\u1ecdc l\u1ee5a thay g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o]<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ecbp chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi\u00ean [nhan], th\u00e1nh [th\u1ec3], kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ed3n ch\u1ed3n, h\u1ebft s\u1ee9c l\u01b0u luy\u1ebfn, k\u00ednh c\u1ea9n d\u00e2ng l\u00ean bi\u1ec3u v\u0103n t\u1ea1 \u01a1n n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh c\u1ea9n sai ba gia th\u1ea7n \u0111em c\u1ed1ng ph\u1ea9m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i>, T\u1ed1ng Danh L\u00e3ng, L\u00ea L\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u1ee5ng ti\u1ebfn c\u00e1c v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n: hai m\u01b0\u01a1i d\u1eadt<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn15_1858\" name=\"_ftnref15_1858\"><sup><sup>[15]<\/sup><\/sup><\/a><i> v\u00e0ng, m\u1ed9t tr\u0103m d\u1eadt b\u1ea1c, l\u1ee5a m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m, sa m\u1ed9t tr\u0103m t\u1ea5m, ba \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi n\u1eb7ng t\u1ed5ng c\u1ed9ng hai tr\u0103m c\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><b><u>TU\u1ebe C\u1ed0NG BI\u1ec2U<\/u><\/b><b><\/b><\/p>\n<p><u>Nguy\u00ean v\u0103n<\/u><\/p>\n<p>\u65b0\u5c01\u5b89\u5357\u570b\u738b\u962e\u5149\u5e73\u8b39\u594f\u4e0a\u8a00:<\/p>\n<p>\u5179\u81e3\u6b3d\u5949\u6069\u65e8\uff0c\u52c5\u5c01\u70ba\u5b89\u5357\u738b\uff0c\u5949\u7167\u5411\u4f8b\uff0c\u4eca\u5e74\u6b63\u5024\u81e3\u570b\u6b72\u8ca2\u4e4b\u671f\u3002<\/p>\n<p>\u7aca\u7dad\u65c5\u767e\u5be6\u5ead\uff0c\u6703\u540c\u4e43\u660e\u5802\u4e4b\u5236\uff0c\u8b6f\u4e09\u737b\u7bda\uff0c\u4f9b\u65af\u4faf\u5ea6\u4e4b\u5e38\u3002<\/p>\n<p>\u81e3<\/p>\n<p>\u5e78\u6c90\u6069\u5149\uff0c\u53e8\u81ba\u7a79\u7235\u3002<\/p>\n<p>\u6a39\u4e4b\u53f8\u7267\uff0c\u627f\u5929\u83ab\u72c0\u65bc\u5b8f\u4f11\uff0c<\/p>\n<p>\u9673\u5176\u7269\u5b9c\uff0c\u4efb\u571f\u606a\u5faa\u65bc\u820a\u5178\u3002<\/p>\n<p>\u8b39\u5949\u8868\u4e0a\u9032\u8005:<\/p>\n<p>\u4f0f\u4ee5<\/p>\n<p>\u53a5\u4e2d\u5141\u57f7<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn16_1858\" name=\"_ftnref16_1858\"><sup><sup>[16]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u8863\u88f3\u611f\u4ef0\u4e8e\u582f\u660e\uff0c<\/p>\n<p>\u60df\u6b63\u4e4b\u4f9b<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn17_1858\" name=\"_ftnref17_1858\"><sup><sup>[17]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u7389\u5e1b\u8654\u4fee\u4e8e\u590f\u8ca2\u3002<\/p>\n<p>\u62ac\u982d\u898b\u65e5\uff0c\u53e9\u9996\u711a\u9999\u3002<\/p>\n<p>\u6b3d\u60df\u5927\u7687\u5e1d\u965b\u4e0b:<\/p>\n<p>\u798f\u5fb7\u8056\u4eba\uff0c\u7db1\u5e38\u5b97\u4e3b\u3002<\/p>\n<p>\u5900\u8003\u70ba\u7db1\u70ba\u7d00\uff0c\u51fa\u4e4e\u9707\uff0c\u898b\u4e4e\u96e2\uff0c\u8aaa\u4e4e\u514c\uff0c\u52de\u4e4e\u574e<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn18_1858\" name=\"_ftnref18_1858\"><sup><sup>[18]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u7bc4\u570d\u5728\u4e45\u4e4b\u7f8e\u6210\uff0c<\/p>\n<p>\u8a00\u884c\u662f\u8a13\u662f\u5f5d\uff0c\u6f38\u4e8e\u6771\uff0c\u88ab\u4e8e\u897f\uff0c\u66a8\u4e8e\u6714\uff0c\u8a16\u4e8e\u5357\uff0c\u898f\u77e9\u7957\u5148\u4e4b\u5fb7\u5316\u3002<\/p>\n<p>\u84cb\u4ead\u80b2\u4e15\u6062\u4e8e\u8056\u5ea6\uff0c\u800c\u5bc2\u6577\u4ef0\u9ad4\u4e8e\u5929\u5fc3\u3002<\/p>\n<p>\u8f38\u8aa0\u66f2\u8eeb\u5fae\u8877\uff0c\u4e0d\u5fcd\u9650\u6684\u548c\u4e8e\u9285\u67f1\uff0c<\/p>\n<p>\u4f5c\u5c4f\u5bf5\u9812\u65b0\u547d\uff0c\u9042\u7372\u767b\u7325\u964b\u4e8e\u5bf3\u66f8\u3002<\/p>\n<p>\u8aa0\u6cf0\u5c71\u6ec4\u6d77\u4e4b\u96e3\u91cf\uff0c<\/p>\n<p>\u8c48\u52fa\u6c34\u6d93\u5875\u4e4b\u80fd\u5831\u3002<\/p>\n<p>\u81e3<\/p>\n<p>\u4ef0\u8499\u9676\u9020\uff0c\u5287\u5207\u6234\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u5171\u7403\u606a\u5c55\u5fae\u5100\uff0c\u6b63\u5ffb\u4e5d\u5343\u91cc\u6d77\u5c71\u4e4b\u521d\u9054\uff0c<\/p>\n<p>\u51a0\u5e36\u9858\u5055\u76db\u6703\uff0c\u53aa[\u5ed1]\u795d\u5104\u842c\u5e74\u65e5\u6708\u4e4b\u9577\u8f1d\u3002<\/p>\n<p>\u81e3<\/p>\n<p>\u4e0b\u60c5\u7121\u4efb\u77bb\u5929\u4ef0\u8056\u4e0d\u52dd\u6fc0\u5207\u7ff9\u671b\u4e4b\u81f3\uff0c\u8b39\u5949\u4e0a\u9032\u4ee5\u805e\u3002<\/p>\n<p>\u4e00\uff0c\u8b39\u9063\u5949\u8ca2\u5bb6\u81e3\u4e09\u540d:\u9673\u767b\u5929\uff0c\u962e\u6b62\u4fe1\uff0c\u962e\u504d\u3002<\/p>\n<p>\u4e00\uff0c\u5949\u9032\u6b72\u8ca2\u5100\u7269:\u91d1\u9999\u7210\u82b1\u74f6\u56db\u5c0d\uff0c\u8a72\u91cd\u4e8c\u767e\u4e5d\u5169\uff0c\u6298\u4f5c\u91d1\u5b50\u4e8c\u5341\u9320<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn19_1858\" name=\"_ftnref19_1858\"><sup><sup>[19]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u9280\u76c6\u5341\u4e8c\u53e3\uff0c\u8a72\u91cd\u4e8c\u767e\u4e5d\u5169\uff0c\u6298\u4f5c\u9280\u5b50\u516d\u5341\u4e5d\u9320\uff0c\u6c89\u9999\u516b\u767e\u5341\u4e8c\u5169\uff0c\u901f\u9999\u4e00\u5343\u4e5d\u5341\u4e94\u5169\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>T\u00e2n phong An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh c\u1ea9n t\u1ea5u th\u01b0\u1ee3ng ng\u00f4n:<\/p>\n<p>T\u01b0 th\u1ea7n kh\u00e2m ph\u1ee5ng \u00e2n ch\u1ec9, s\u1eafc phong vi An Nam v\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee5ng chi\u1ebfu h\u01b0\u1edbng l\u1ec7, kim ni\u00ean ch\u00e1nh tr\u1ecb th\u1ea7n qu\u1ed1c tu\u1ebf c\u1ed1ng chi k\u1ef3. <\/p>\n<p>Thi\u1ebft duy l\u1eef b\u00e1ch th\u1eadt \u0111\u00ecnh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng n\u00e3i minh \u0111\u01b0\u1eddng chi ch\u1ebf, d\u1ecbch tam hi\u1ebfn ph\u1ec9, cung t\u01b0 h\u1ea7u \u0111\u1ed9 chi th\u01b0\u1eddng. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n <\/p>\n<p>H\u1ea1nh m\u1ed9c \u00e2n quang, <\/p>\n<p>Thao \u01b0ng khung t\u01b0\u1edbc, <\/p>\n<p>Th\u1ee5 chi ti m\u1ee5c, th\u1eeba thi\u00ean m\u1ea1c tr\u1ea1ng \u01b0 ho\u00e0nh h\u01b0u, <\/p>\n<p>Tr\u1ea7n k\u1ef3 v\u1eadt nghi, nhi\u1ec7m th\u1ed5 kh\u00e1c tu\u1ea7n \u01b0 c\u1ef1u \u0111i\u1ec3n. <\/p>\n<p>C\u1ea9n ph\u1ee5ng bi\u1ec3u th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn gi\u1ea3: <\/p>\n<p>Ph\u1ee5c d\u0129,<\/p>\n<p>Quy\u1ebft trung do\u00e3n ch\u1ea5p, y th\u01b0\u1eddng c\u1ea3m ng\u01b0\u1ee1ng vu Nghi\u00eau minh, <\/p>\n<p>Duy ch\u00e1nh chi cung, ng\u1ecdc b\u1ea1ch ki\u1ec1n tu vu H\u1ea1 c\u1ed1ng.<\/p>\n<p>S\u0129 \u0111\u1ea7u ki\u1ebfn nh\u1eadt, <\/p>\n<p>Kh\u1ea5u th\u1ee7 ph\u1ea7n h\u01b0\u01a1ng. <\/p>\n<p>Kh\u00e2m duy \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ec7 h\u1ea1, <\/p>\n<p>Ph\u00fac \u0111\u1ee9c th\u00e1nh nh\u00e2n, <\/p>\n<p>C\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng t\u00f4ng ch\u1ee7, <\/p>\n<p>Th\u1ecd kh\u1ea3o vi c\u01b0\u01a1ng vi k\u1ec9, xu\u1ea5t h\u1ed3 ch\u1ea5n, ki\u1ebfn h\u1ed3 ly, thuy\u1ebft h\u1ed3 \u0111o\u00e0i, lao h\u1ed3 kh\u1ea3m, ph\u1ea1m vi t\u1ea1i c\u1eedu chi m\u1ef9 th\u00e0nh, <\/p>\n<p>Ng\u00f4n h\u00e0nh th\u1ecb hu\u1ea5n th\u1ecb di, ti\u1ec7m vu \u0111\u00f4ng, b\u1ec9 vu t\u00e2y, k\u1ef5 vu s\u00f3c, c\u1eadt vu nam, quy c\u1ee7 chi ti\u00ean chi \u0111\u1ee9c h\u00f3a. <\/p>\n<p>C\u00e1i \u0111\u00ecnh d\u1ee5c phi kh\u00f4i vu th\u00e1nh \u0111\u1ed9, <\/p>\n<p>Nhi t\u1ecbch phu ng\u01b0\u1ee1ng th\u1ec3 vu thi\u00ean t\u00e2m. <\/p>\n<p>Th\u00e2u th\u00e0nh kh\u00fac ch\u1ea9n vi trung, b\u1ea5t nh\u1eabn h\u1ea1n huy\u00ean h\u00f2a vu \u0111\u1ed3ng tr\u1ee5, <\/p>\n<p>T\u00e1c b\u00ecnh s\u1ee7ng ban t\u00e2n m\u1ec7nh, to\u1ea1i ho\u1ea1ch \u0111\u0103ng \u1ed5i l\u1eadu vu b\u1ea3o th\u01b0. <\/p>\n<p>Th\u00e0nh Th\u00e1i S\u01a1n th\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i chi nan l\u01b0\u1ee3ng, <\/p>\n<p>Kh\u1edfi ch\u01b0\u1edbc th\u1ee7y quy\u00ean tr\u1ea7n chi n\u0103ng b\u00e1o, <\/p>\n<p>Th\u1ea7n <\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee1ng m\u00f4ng \u0111\u00e0o t\u1ea1o, <\/p>\n<p>K\u1ecbch thi\u1ebft \u0111\u00e1i th\u00e2n. <\/p>\n<p>C\u1ed9ng c\u1ea7u kh\u00e1c tri\u1ec3n vi nghi, ch\u00e1nh h\u00e3n c\u1eedu thi\u00ean l\u00fd h\u1ea3i s\u01a1n chi s\u01a1 \u0111\u1ea1t, <\/p>\n<p>Quan \u0111\u00e1i nguy\u1ec7n giai th\u1ecbnh h\u1ed9i, c\u1ea7n ch\u00fac \u1ee9c v\u1ea1n ni\u00ean nh\u1eadt nguy\u1ec7t chi tr\u01b0\u1eddng huy. <\/p>\n<p>Th\u1ea7n h\u1ea1 t\u00ecnh v\u00f4 nhi\u1ec7m chi\u00eam thi\u00ean ng\u01b0\u1ee1ng th\u00e1nh,<\/p>\n<p>B\u1ea5t th\u1eafng k\u00edch thi\u1ebft <\/p>\n<p>Ki\u1ec1u v\u1ecdng chi ch\u00ed, <\/p>\n<p>C\u1ea9n ph\u1ee5ng th\u01b0\u1ee3ng ti\u1ebfn d\u0129 v\u0103n. <\/p>\n<p>C\u1ea9n khi\u1ec3n ph\u1ee5ng c\u1ed1ng gia th\u1ea7n tam danh : Tr\u1ea7n \u00d0\u0103ng Thi\u00ean, Nguy\u1ec5n Ch\u1ec9 T\u00edn, Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ec1. <\/p>\n<p>Ph\u1ee5ng ti\u1ebfn tu\u1ebf c\u1ed1ng nghi v\u1eadt : <\/p>\n<p>&#8211; kim h\u01b0\u01a1ng l\u00f4 hoa b\u00ecnh t\u1ee9 \u0111\u1ed1i, cai tr\u1ecdng nh\u1ecb b\u00e1ch c\u1eedu l\u01b0\u1ee3ng, <\/p>\n<p>&#8211; chi\u1ebft t\u00e1c kim t\u1eed nh\u1ecb th\u1eadp \u0111\u0129nh, ng\u00e2n b\u1ed3n th\u1eadp nh\u1ecb kh\u1ea9u, cai tr\u1ecdng nh\u1ecb b\u00e1ch c\u1eedu l\u01b0\u1ee3ng, <\/p>\n<p>&#8211; chi\u1ebft t\u00e1c ng\u00e2n t\u1eed l\u1ee5c th\u1eadp c\u1eedu \u0111\u0129nh, <\/p>\n<p>&#8211; tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng b\u00e1t b\u00e1ch th\u1eadp nh\u1ecb l\u01b0\u1ee3ng, <\/p>\n<p>&#8211; t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t thi\u00ean c\u1eedu th\u1eadp ng\u0169 l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> k\u00ednh c\u1ea9n t\u00e2u l\u00ean r\u1eb1ng:<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb khi th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n ch\u1ec9 c\u1ee7a b\u1ec7 h\u1ea1, s\u1eafc phong l\u00e0m vua n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i>, chi\u1ebfu theo th\u1ec3 l\u1ec7 c\u0169, n\u0103m nay ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tu\u1ebf c\u1ed1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m ngh\u0129 th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o ch\u1ed1n th\u1ef1c \u0111\u00ecnh, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ee7a minh \u0111\u01b0\u1eddng, qua ba l\u1ea7n d\u1ecbch \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eafm g\u1ed9i \u00e2n quang, ban cho v\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbc, cho l\u00e0m ti m\u1ee5c, v\u00e2ng theo m\u1ec7nh tr\u1eddi r\u1ed9ng l\u1edbn, c\u00f3 ch\u00fat ph\u1ea9m v\u1eadt, theo \u0111i\u1ec3n c\u0169 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh. Cho n\u00ean d\u00e2ng bi\u1ec3u l\u00ean th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng:<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00fai l\u1ea1y:<\/i><\/p>\n<p><i>Kh\u0103ng kh\u0103ng gi\u1eef \u0111i\u1ec1u trung, ng\u1ea9ng l\u00ean xem \u0111\u1ee9c s\u00e1ng c\u1ee7a vua Nghi\u00eau<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 nh\u1eadn cho v\u1eeba \u0111\u1ee7, \u0111em ng\u1ecdc l\u1ee5a \u0111\u1ec3 c\u1ed1ng vua H\u1ea1 V\u0169.<\/i><\/p>\n<p><i>R\u1eadp \u0111\u1ea7u th\u1ea5y tr\u1eddi, c\u00fai xu\u1ed1ng \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh xin \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf b\u1ec7 h\u1ea1<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00fac \u0111\u1ee9c c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed1i gi\u1ec1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea5ng t\u00f4ng ch\u1ee7<\/i><\/p>\n<p><i>S\u1ed1ng th\u1ecd \u0111\u1ec3 s\u1eafp \u0111\u1eb7t c\u01b0\u01a1ng k\u1ef7, ra ngo\u00e0i theo qu\u1ebb ch\u1ea5n, x\u00e9t vi\u1ec7c nh\u01b0 qu\u1ebb ly, n\u00f3i n\u0103ng nh\u01b0 qu\u1ebb \u0111o\u00e0i, n\u1ed7 l\u1ef1c nh\u01b0 qu\u1ebb kh\u1ea3m, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi vi\u1ec7c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p d\u00e0i l\u00e2u.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u d\u1ea1y b\u1ea3o, khu\u00f4n ph\u00e9p, thu g\u00f3p \u1edf \u0111\u00f4ng, ho\u00e0n b\u1ecb \u1edf t\u00e2y, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u \u1edf b\u1eafc, k\u1ebft th\u00fac \u1edf nam, m\u1ef1c th\u01b0\u1edbc l\u1ea5y chi [cung k\u00ednh] l\u1ea5y \u0111\u1ee9c ho\u00e1.<\/i><\/p>\n<p><i>Nghi\u1ec7p l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i c\u0169ng l\u00e0 nh\u1edd th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9 cho, ban b\u1ed1 kh\u1eafp b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u00e0 do l\u00f2ng thi\u00ean t\u1eed.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec th\u00e0nh th\u1ef1c qui ph\u1ee5c b\u1eb1ng t\u1ea5m l\u00f2ng trung, n\u00ean kh\u00f4ng gi\u1edbi h\u1ea1n tr\u1ee5 \u0111\u1ed3ng m\u00e0 kh\u00f4ng to\u1ea3 \u00e1nh n\u1eafng \u1ea5m,<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eadn l\u00e0m ph\u00ean d\u1eadu n\u00ean y\u00eau ban m\u1ec7nh m\u1edbi, l\u1ea1i th\u01b0\u01a1ng m\u1ebfn kh\u00f4ng n\u1ec7 h\u1ee7 l\u1eadu m\u00e0 cho th\u00eam b\u1ea3o th\u01b0.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean th\u1eadt to nh\u01b0 bi\u1ec3n c\u1ea3, nh\u01b0 Th\u00e1i S\u01a1n<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00e0i h\u00e8n m\u1ecdn nh\u01b0 th\u00eca, nh\u01b0 b\u1ee5i l\u00e0m sao b\u00e1o \u0111\u00e1p<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n,<\/i><\/p>\n<p><i>\u01a0n tr\u00ean \u0111\u00e0o t\u1ea1o, h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ebft l\u00f2ng<\/i><\/p>\n<p><i>C\u1ed9ng c\u1ea7u k\u00ednh \u0111em ch\u00fat nh\u1ecf m\u1ecdn, v\u01b0\u1ee3t ch\u00edn ng\u00e0n d\u1eb7m n\u00fai bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn d\u00e2ng<\/i><\/p>\n<p><i>N\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ecbnh h\u1ed9i, ch\u00fac [thi\u00ean t\u1eed] s\u00e1ng m\u00e3i nh\u01b0 nh\u1eadt nguy\u1ec7t<\/i><\/p>\n<p><i>H\u1ea1 th\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ebfn chi\u00eam thi\u00ean ng\u01b0\u1ee1ng th\u00e1nh, mong m\u1ecfi kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, k\u00ednh c\u1ea9n d\u00e2ng l\u00ean b\u00e0i v\u0103n n\u00e0y.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u00ednh sai ba gia th\u1ea7n mang \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n \u00d0\u0103ng Thi\u00ean, Nguy\u1ec5n Ch\u1ec9 T\u00edn, Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ec1<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u1ee5ng ti\u1ebfn tu\u1ebf c\u1ed1ng nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt sau \u0111\u00e2y: l\u00f2 h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u00ecnh hoa b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ed1n \u0111\u00f4i, n\u1eb7ng c\u1ea3 th\u1ea3y hai tr\u0103m l\u1ebb ch\u00edn l\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0ng r\u00f2ng hai m\u01b0\u01a1i n\u00e9n, b\u1ed3n b\u1ea1c m\u01b0\u1eddi hai c\u00e1i, n\u1eb7ng c\u1ea3 th\u1ea3y hai tr\u0103m l\u1ebb ch\u00edn l\u01b0\u1ee3ng, b\u1ea1c r\u00f2ng s\u00e1u m\u01b0\u01a1i ch\u00edn n\u00e9n, tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng t\u00e1m tr\u0103m m\u01b0\u1eddi hai l\u01b0\u1ee3ng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t ngh\u00ecn kh\u00f4ng tr\u0103m ch\u00edn m\u01b0\u01a1i l\u0103m l\u01b0\u1ee3ng.<\/i><\/p>\n<p><b>LI\u00caN L\u1ea0C V\u1edaI QUAN L\u1ea0I NH\u00c0 THANH<\/b><\/p>\n<p>C\u0169ng trong d\u1ecbp n\u00e0y, vua Quang Trung c\u0169ng g\u1eedi l\u1ec5 v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n Ph\u00fac Khang An \u0111\u1ed3ng th\u1eddi k\u00e8m theo qu\u00e0 ch\u00fac th\u1ecd nh\u00e2n k\u1ef3 sinh nh\u1eadt c\u1ee7a h\u1ecd Ph\u00fac v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00ean t\u1ea1 \u01a1n L\u00e2m H\u1ed5 B\u1ea3ng, Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p. Nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 n\u00e0y c\u00f2n ghi trong L\u1ecbch Tri\u1ec1u T\u1ea1p K\u1ef7, quy\u1ec3n VI. Tuy ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u1eabn l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u00f9 t\u1ea1c, \u0111a h\u01b0 thi\u1ec3u th\u1ef1c nh\u01b0ng qua n\u1ed9i duy ch\u00fang ta c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o giao t\u00ecnh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh T\u00e2y S\u01a1n v\u1edbi quan l\u1ea1i nh\u00e0 Thanh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, v\u1ed1n d\u0129 l\u00e0 tr\u1ea1m n\u1ed1i li\u1ec1n c\u1ee7a Thanh \u2013 Vi\u1ec7t. M\u1ed9t s\u1ed1 chi ti\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u00e0 gi\u1ea3ng ho\u00e0 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1ee9ng t\u00edch v\u1ec1 c\u00f4ng t\u00e1c t\u00e1i l\u1eadp bang giao.<\/p>\n<p>Vua Quang Trung c\u0169ng sai Nguy\u1ec5n Quang Th\u00f9y, Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng v\u1eadt c\u1ea3m t\u1ea1 nh\u1eefng gi\u1edbi ch\u1ee9c nh\u00e0 Thanh. <\/p>\n<p><b>TH\u00c0NH L\u00c2M \u2013 V\u01af\u01a0NG PH\u1ee6 \u0110\u01af\u1edcNG<\/b><\/p>\n<p>Thi\u1ebfp g\u1eedi \u0111\u1ebfn Th\u00e0nh L\u00e2m v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee7 \u0110\u01b0\u1eddng n\u1ed9i dung nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>Nay xe ti\u00ean l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 c\u1eeda ng\u1ecdc [\u0111\u00e2y ch\u1ec9 Nam Quan] c\u00f9ng c\u00e1c h\u00e0nh vi\u00ean<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn20_1858\" name=\"_ftnref20_1858\">[20]<\/a><i> theo h\u1ea7u v\u1ea1n d\u1eb7m. H\u1ea1 \u1ea5p \u0111\u01a1n s\u01a1 kh\u00f4ng k\u1ecbp chu\u1ea9n b\u1ecb h\u00e0nh l\u00fd n\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 50 d\u1eadt b\u1ea1c \u0111\u01b0a t\u1eb7ng \u0111\u1ec3 nh\u1edb \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa, mong xem x\u00e9t nh\u1eadn cho \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ph\u00e2n c\u1ea5p.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n hai vi\u00ean tu\u1ea7n ki\u1ec3m th\u00ec g\u1eedi bi\u1ebfu th\u00eam 2 c\u00e2n nh\u1ee5c qu\u1ebf, m\u01b0\u1eddi thi\u00ean b\u1ea3 t\u1ed5ng 10 c\u00e2n nh\u1ee5c qu\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ea9m v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n Th\u00e0nh L\u00e2m v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee7 \u0110\u01b0\u1eddng   <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>V\u00e0ng<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>5 d\u1eadt (\u93b0)<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>B\u1ea1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>50 d\u1eadt<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>Th\u1ed5 quy\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>200 t\u1ea5m <\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>La ho\u00e0n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>200 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>Ng\u00e0 voi<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 \u0111\u00f4i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>Hoa t\u00ea gi\u00e1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>1 c\u00e1i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>\u00d4 t\u00ea gi\u00e1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>1 c\u00e1i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>Nh\u1ee5c qu\u1ebf Thanh Hoa<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>40 c\u00e2n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"49%\">\n<p>Hu\u00e2n h\u01b0\u01a1ng<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 b\u00ecnh<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Ph\u1ea9m v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n t\u1ed5ng qu\u1ea3n   <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>V\u00e0ng<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 d\u1eadt<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>B\u1ea1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>20 d\u1eadt<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Th\u1ed5 quy\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>100 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>La ho\u00e0n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>100 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Ng\u00e0 voi<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 \u0111\u00f4i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>\u00d4 t\u00ea gi\u00e1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 c\u00e1i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Nh\u1ee5c qu\u1ebf<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>10 c\u00e2n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>L\u00c2M H\u1ed4 B\u1ea2NG<\/b><\/p>\n<p>Th\u01b0 g\u1eedi L\u00e2m H\u1ed5 B\u1ea3ng nh\u01b0 sau:<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn21_1858\" name=\"_ftnref21_1858\">[21]<\/a><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ea3n qu\u1ed1c g\u00f5 c\u1eeda quan xin th\u1ea7n ph\u1ee5c, \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00ed \u0111\u00e0i ph\u1ee5ng m\u1ec7nh h\u1ed9 t\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc cho t\u1ecf t\u01b0\u1eddng. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1ecbnh t\u00ecnh chi\u1ebfu c\u1ed1 v\u00e0 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u1ea5m l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa v\u00e0 t\u1ecf c\u00e1i l\u00f2ng bao dung c\u1ee7a ch\u1ebf hi\u1ebfn t\u00f4n \u0111\u1ea1i nh\u00e2n<\/i> (t\u1ee9c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ph\u00fac Khang An) <i>n\u00ean nh\u1eefng c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft s\u1ee9c phi \u0111\u1ea1t khi\u1ebfn cho t\u1ea5m l\u00f2ng cung thu\u1eadn c\u1ee7a k\u1ebb h\u00e8n n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean t\u1eed nghe \u0111\u1ebfn.<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 trong m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ban cho phong hi\u1ec7u, s\u1eafc th\u01b0 r\u1ef1c r\u1ee1, l\u00e3nh ki\u1ec7u sinh huy. B\u1ed9c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 g\u1eb7p g\u1ee1 hi\u1ebfm loi k\u1ef3 l\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1edd v\u00e0o s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i nh\u00e2n v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>K\u1ecbp khi s\u1ee9 th\u1ea7n mang c\u1edd ti\u1ebft xu\u1ea5t quan, m\u1ecdi vi\u1ec7c nghi th\u1ee9c \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n l\u1ea1i c\u0169ng do qu\u00ed \u0111\u00e0i d\u1ea1y b\u1ea3o cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, b\u1ea3n qu\u1ed1c ch\u1ec9 k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n h\u00e0nh. Vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n<\/i> <i>\u1edf m\u01b0\u1eddi d\u1ecbch tr\u1ea1m th\u1eadt l\u00e0 qua loa nh\u01b0ng nh\u1edd t\u00ecnh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn n\u00ean c\u0169ng chu to\u00e0n may m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y sai s\u00f3t. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1ea1i \u0111i\u1ec3n tuy\u00ean phong tuy \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y nh\u01b0ng v\u00ec b\u1ed9c b\u1ea5t ng\u1edd b\u1ecb b\u1ec7nh n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i h\u1ea1n k\u1ef3, tr\u00ecnh l\u00ean hai v\u1ecb t\u01b0\u1edbng s\u1ef1 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a l\u00ean ng\u00e0i xem x\u00e9t.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1eady n\u00ean ng\u00e0y 15 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e1i l\u00e3nh \u00e2n c\u1ee7a thi\u00ean tri\u1ec1u g\u1ed3m s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 ng\u1ef1 thi, m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0m phi\u00ean ph\u1ee5c. Nay so\u1ea1n bi\u1ec3u v\u0103n c\u00f9ng chu\u1ea9n b\u1ecb nghi v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1ed1ng sai b\u1ed3i th\u1ea7n mang \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ti\u1ebfn c\u1eadn c\u00f9ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em b\u1ea9m v\u0103n, nghi v\u1eadt kh\u1ea5u t\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc vi\u00ean m\u00f4n ch\u1ebf hi\u1ebfn t\u00f4n \u0111\u1ea1i nh\u00e2n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea7n n\u00e0y ngo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00ean h\u1ea7u m\u1ec7nh \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda quan, c\u0169ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i nh\u00e2n d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ec3 th\u1ee9c t\u1ecf t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ea3m \u01a1n v\u00e1 th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ea3n qu\u1ed1c.<\/i><\/p>\n<p>K\u00e8m theo l\u00e1 th\u01b0 n\u00e0y l\u00e0 c\u00e1c ph\u1eabm v\u1eadt t\u1ea1 \u01a1n L\u00e2m H\u1ed5 B\u1ea3ng   <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Th\u1ed5 quy\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>50 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>La ho\u00e0n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>50 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Ng\u00e0 voi<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>5 \u0111\u00f4i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Hoa t\u00ea gi\u00e1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 c\u00e1i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Nh\u1ee5c qu\u1ebf h\u1ea1ng nh\u1ea5t<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>10 c\u00e2n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>THANG H\u00d9NG NGHI\u1ec6P <\/b><\/p>\n<p>Th\u01b0 g\u1eedi Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m nghe Kinh D\u1ecbch c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng: H\u1ea1c minh t\u1ea1i \u00e2m, k\u1ef3 t\u1eed ho\u1ea1 chi<\/i> (\u9db4\u9cf4\u5728\u9670\uff0c\u5176\u5b50\u548c\u4e4b)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn22_1858\" name=\"_ftnref22_1858\">[22]<\/a>. <i>Trong H\u1ec7 t\u1eeb Kh\u1ed5ng phu t\u1eed gi\u1ea3ng r\u1eb1ng: Qu\u00e2n t\u1eed c\u01b0 th\u1ea5t, xu\u1ea5t k\u1ef3 ng\u00f4n thi\u1ec7n t\u1eafc thi\u00ean l\u00fd chi ngo\u1ea1i, \u1ee9ng chi.<\/i> (\u541b\u5b50\u5c45\u5ba4\uff0c\u51fa\u5176\u8a00\u5584\uff0c\u5247\u5343\u91cc\u4e4b\u5916\u61c9\u4e4b)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn23_1858\" name=\"_ftnref23_1858\">[23]<\/a> <i>Cho n\u00ean \u00e2m ho\u00e0 th\u00ec t\u00ecm \u0111\u1ebfn nhau l\u00e0 l\u00fd t\u1ea5t nhi\u00ean c\u1ee7a m\u1ecdi v\u1eadt, l\u1eddi thi\u1ec7n \u1ee9ng v\u1edbi nhau l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ea1o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea7u n\u0103m M\u1eadu Th\u00e2n, b\u1ed9c \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh trong n\u01b0\u1edbc g\u00f5 c\u1eeda quan xin \u0111\u1ea7u kho\u1ea3n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quan t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ti\u1ec1n nhi\u1ec7m nh\u1eadn cho, khi\u1ebfn g\u00e2y ra m\u1ed9t phen tranh ch\u1ea5p. Khi \u1ea5y t\u1ea5m l\u00f2ng tin ch\u01b0a \u0111\u1ec7 \u0111\u1ea1t l\u00ean n\u00ean ti\u1ebfng k\u00eau c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nghe \u0111\u1ebfn n\u00ean d\u1eabu mu\u1ed1n cho ti\u1ebfng ho\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng theo th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft do \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u00e0m v\u1eady. Th\u00e0nh ra ch\u1ec9 \u0111\u00e0nh \u1ea5m \u1ee9c gi\u1eef ri\u00eang trong l\u00f2ng.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ef1 ngh\u0129: \u0110\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nh\u01b0 tr\u1eddi. Tr\u1eddi kh\u00f4ng che ch\u1edf ri\u00eang ai nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111o\u00e1i t\u1edbi. Hay l\u00e0 khi kh\u00fac th\u00e0nh c\u00f3 l\u00fac c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5u \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c nh\u1ecf nhoi n\u00ean ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng, c\u00f2n phong c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ch\u1ec9 m\u1edbi nghe l\u1eddi d\u00e8m pha c\u1ee7a m\u1ed9t b\u00ean m\u00e0 gi\u00fap cho n\u00ean m\u1edbi g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ti\u1ec1n nhi\u1ec7m k\u00e8m theo b\u00fat ch\u00fa \u0111\u1ec3 nh\u1edd tr\u00ecnh l\u00ean, v\u1ec1 sau l\u1ea1i h\u1ed1i v\u00ec xem ra c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edch l\u1ee3i g\u00ec.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn24_1858\" name=\"_ftnref24_1858\">[24]<\/a> <i>Phong th\u01b0 \u0111\u00f3 v\u1eeba g\u1eedi qua l\u1ea1i e r\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1eddi m\u00e0 g\u00e2y chuy\u1ec7n binh \u0111ao, h\u1ed1i h\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ebf nh\u01b0ng ch\u1ec9 trong m\u1ed9t tu\u1ea7n th\u00ec nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i nh\u00e2n khuy\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00ean tr\u00e1nh, ch\u1edb \u0111em gi\u1eadn d\u1eef m\u00e0 g\u00e2y th\u00eam r\u1eafc r\u1ed1i, s\u1ebd gi\u1eef l\u00e1 th\u01b0 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng g\u1eedi \u0111i \u0111\u1ec3 cho b\u1ed9c n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 t\u00e2n r\u1ed3i s\u1ebd \u1edf b\u00ean trong gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho c\u01a1 h\u1ed9i ng\u1ecdc th\u00e0nh.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ed9c nghe l\u1eddi ch\u1ec9 b\u1ea3o \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t nh\u1ea5t tu\u00e2n theo, bi\u1ebft \u0111\u1ea1i nh\u00e2n \u1eaft c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u00f3ng m\u1edf \u1ea3o di\u1ec7u, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u1eeda khuy\u1ebft v\u1ea1n d\u1eb7m, d\u00f9 to nh\u01b0 n\u00fai Th\u00e1i hay nh\u1ecf nh\u01b0 h\u1ea1t b\u1ee5i, m\u1ed9t l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh n\u1ebfu kh\u00f4ng ai \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nhoi kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u1edbi.<\/i><\/p>\n<p><i>Vi\u1ec7c b\u1ed9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng s\u1ef1 \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i ph\u00ean d\u1eadu b\u00ean ngo\u00e0i, t\u1eeb nay sinh linh b\u1ea3n qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng ph\u00fac, m\u1ea5u ch\u1ed1t c\u0169ng l\u00e0 do m\u1ed9t c\u00e2u \u201cgi\u1edbi n\u1ed9\u201d<\/i> (\u6212\u6012) <i>\u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed1c ch\u1eefa cho c\u00e1i ngu t\u1ed1i c\u1ee7a t\u00f4i. L\u00f2ng \u0111\u1ea1i nh\u00e2n th\u1ef1c kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i nh\u00e2n ch\u1eb3ng k\u00e9m g\u00ec n\u00fai m\u00f9a xu\u00e2n n\u00ean \u0111\u00e3 soi th\u1ea5u c\u00e1i l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3 thi\u00ean t\u1eed, th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn kh\u00f4ng ra ngo\u00e0i v\u00f2ng gi\u00e1o ho\u00e1 n\u00ean nh\u00e2n khi \u0111\u1ed1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ec1n nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 kinh b\u1ec7 ki\u1ebfn \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean tr\u01b0\u1edbc trung \u0111\u01b0\u1eddng Ph\u00fac c\u00f4ng gia, l\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c lo li\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho l\u00fac c\u00f2n m\u1edd m\u1ecbt m\u00e0 g\u1ea1t b\u1ecf.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f4ng trung \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ed1n l\u00e0 tay ch\u00e2n t\u00e2m ph\u00fac c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed, ho\u00e0ng th\u01b0\u1eddng nguy\u00ean c\u00e1t<\/i> (\u00e1o b\u00e0o v\u00e0ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u quan l\u1ea1i, ch\u1ec9 v\u0103n quan) <i>d\u00f9ng m\u1ec1m d\u1ebbo \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb v\u1ea1n bang, x\u00edch t\u00edch b\u1ea5t h\u00e0<\/i> (mang hia \u0111\u1ecf kh\u00f4ng t\u00ec v\u1ebft, ch\u1ec9 v\u00f5 nghi\u1ec7p), <i>l\u1ea5y th\u01b0 th\u00e1i m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 b\u1ed1n ph\u00eda. Cho n\u00ean trong vi\u1ec7c qui ph\u1ee5 n\u00e0y, \u0111\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u00e3 nh\u1eadn so\u00e1i ti\u1ebft <\/i>(l\u1ec7nh vua l\u00e0m nguy\u00ean so\u00e1i) <i>\u0111\u1ebfn t\u1eadn c\u1eeda quan, b\u1eb1ng l\u00f2ng nh\u1eadn t\u1edd bi\u1ec3u chuy\u1ec3n t\u1ea5u, cho ph\u00e9p Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n thay m\u1eb7t<\/i> (vua Quang Trung) <i>h\u00e0nh l\u1ec5 r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 ho\u00e0n th\u00e0nh vi\u1ec7c chi\u00eam c\u1eadn<\/i> (l\u00ean kinh \u0111\u00f4 tri\u1ec1u ki\u1ebfn vua C\u00e0n Long), <i>ch\u1ec9 h\u01a1n<\/i> <i>m\u1ed9t th\u00e1ng, \u0111\u00e3 kh\u00e2m ph\u1ee5ng s\u1eafc th\u01b0 ng\u1ef1 ban, l\u1ea1i ban cho v\u00f2ng \u0111eo b\u1eb1ng tr\u00e2n ch\u00e2u c\u00f9ng th\u01b0\u1edfng cho c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ebfn nh\u1eadp c\u1eadn thi\u00ean nhan. \u0110\u1ea1i nh\u00e2n l\u1ea1i l\u00e3nh m\u1ec7nh \u0111i c\u00f9ng l\u00ean kinh \u0111\u00f4<\/i> (ch\u1ec9 Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p b\u1ea1n t\u1ed1ng Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n), <i>\u0111\u01b0\u1eddng xa gian kh\u1ed5.<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 phong c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f3 l\u1ec7nh phong v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ban xu\u1ed1ng s\u1eafc th\u01b0, ng\u1ef1 thi v\u00e0 c\u00f4ng trung \u0111\u01b0\u1eddng sai b\u1ecdn Th\u00e0nh \u0111\u1ea1i nh\u00e2n sang n\u01b0\u1edbc t\u00f4i tuy\u00ean th\u1ecb.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y v\u1ecdng th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi<\/i> (t\u1ee9c 15) <i>ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5 tuy\u00ean phong, vinh d\u1ef1 kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, x\u01b0a nay ch\u01b0a t\u1eebng nghe \u0111\u1ebfn khi\u1ebfn cho t\u00f4i h\u1ebft s\u1ee9c x\u00fac \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o h\u00ecnh dung cho h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n nay \u1ea5n v\u00e0ng v\u00e0 c\u00e1o s\u1eafc nh\u00e0 vua ban cho th\u00ec Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0, l\u1ea1i \u0111em theo c\u00e1c m\u00f3n th\u01b0\u1edfng t\u1ee9, th\u1eadt l\u00e0 d\u1ed3i d\u00e0o \u01b0u h\u1eadu, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y c\u00f4ng \u01a1n tr\u1eddi che \u0111\u1ea5t ch\u1edf c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u00e0nh mai n\u1edf r\u1ed9, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nay h\u1ed9 tr\u00ec. B\u00e8o xanh to\u1ea3 s\u00e1ng, nh\u1eadn ra thu\u1ef7 t\u00ea \u0111ang d\u1eabn chi\u1ebfu. N\u1ebfu ho\u1ea1 l\u1ea1i nguy\u00ean \u00e2m c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 th\u00ec \u1ee9ng v\u1edbi ti\u1ebfng c\u1ee7a h\u1ea1c linh. Ph\u00e0m trong nh\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0nh th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p><i>Truy\u1ec7n vi\u1ebft:<\/i><\/p>\n<p><i>M\u1ed9t l\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u01b0ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u1eddi n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n th\u00ec l\u1ee3i to l\u1edbn l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u00f2i b\u00e1o \u0111\u00e1p nh\u01b0ng th\u00f3i th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng lo \u0111\u00e1p \u0111\u1ec1n. B\u1ed9c l\u00fac \u0111\u1ea7u mu\u1ed1n tr\u1ea3 \u01a1n th\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng Giao Nam l\u00e0 n\u01a1i hoang v\u1eafng, qu\u00ea m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec5 ngh\u0129a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u1ed1c d\u1ea1y cho, v\u1eady d\u00f9ng l\u1ec5 m\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p.<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng cho v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean c\u1ea3nh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tham y\u1ebft n\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e1o \u0111\u1ec1n. B\u1ed9c l\u1ea1i ngh\u0129 r\u1eb1ng Giao Nam tuy nh\u1ecf nh\u01b0ng s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 ng\u0169 kim, d\u00f9ng v\u1eadt ch\u1eb3ng hay sao? Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed kh\u00f4ng ham v\u1eadt l\u1ea1, d\u00f9 c\u00f3 tr\u00e2n ch\u00e2u H\u1ee3p Ph\u1ed1, ng\u1ecdc b\u00edch h\u1ecd Ho\u00e0, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i. Suy ngh\u0129 th\u00eam n\u1eefa<a name=\"vietthem\"><\/a> th\u00ec th\u1ecbnh \u0111\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, s\u1edf d\u0129 ban xu\u1ed1ng cho b\u1ed9c n\u00e0y th\u1eadt kh\u00f4ng m\u1ecfng. Ch\u1ec9 c\u00f3 theo ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n, h\u1ebft l\u00f2ng cung thu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ea5t th\u1ed1 \u0111\u1ec3 th\u1edd thi\u00ean t\u1eed, k\u00ednh c\u1ea9n kh\u00f4ng l\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ebf m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf vun tr\u1ed3ng cho, b\u00e1o \u0111\u00e1p th\u1ecbnh t\u00ecnh gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1ch tr\u1ea3 l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00ec th\u1ebf t\u00f4i \u0111\u00e3 sai n\u1ed9i th\u01b0 gia l\u1ea5y l\u1eddi theo th\u1ec3 Nh\u1ea1c Ph\u1ee7 ng\u00e0y x\u01b0a \u0111\u1ec3 ca t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c r\u1eb1ng:<\/i><\/p>\n<p>\u4ea4\u4e4b\u5c71\uff0c\u6709\u5098\u5713\u3002\u77f3\u7498\u5ccb\u5176\u9ad4\u7384\u3002<\/p>\n<p>\u5927\u4eba\u9589\u864e\u95dc\u4ee5\u5bdc\u908a\u3002\u7d0d\u4e0b\u9091\u5104\u842c\u5bb6\u4e8e\u7ba1\u7d43\u3002<\/p>\n<p>\u6b64\u529f\u8207\u6b64\u5c71\u4e26\u5176\u9ad8\u5805\u3002<\/p>\n<p>\u4ea4\u4e4b\u6d77\uff0c\u6709\u601d\u5bb9\u3002\u6c34\u6f8e\u6f8e\u5176\u9023\u7a7a\u3002<\/p>\n<p>\u5927\u4eba\u5e16\u9be8\u6d78\u4ee5\u671d\u6771\u3002\u5960\u65b0\u90a6\u5104\u842c\u5e74\u4e4b\u4e15\u6d2a\u3002<\/p>\n<p>\u6b64\u5fb7\u8207\u6b64\u6d77\u76f8\u7232\u51b2\u701c\u3002<\/p>\n<p><i>N\u00fai \u1edf Giao Nam c\u00f3 T\u1ea3n Vi\u00ean,<\/i><\/p>\n<p><i>S\u1eafc \u0111\u00e1 l\u1ea5p l\u00e1nh m\u00e0u \u0111en tuy\u1ec1n.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u00f3ng h\u1ed5 quan, gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u00fap d\u00e2n ch\u00fang h\u1ea1 bang mu\u00f4n nh\u00e0 \u0111\u1ec1u qu\u1ea3n huy\u1ec1n.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u0111\u00f3 s\u00e1nh v\u1edbi n\u00fai v\u1eeba cao v\u1eeba ki\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>Bi\u1ec3n \u1edf Giao Nam c\u00f3 T\u01b0 Dung,<\/i><\/p>\n<p><i>N\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u00eanh m\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u1eddi kh\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea1i nh\u00e2n d\u1eb9p c\u00e1 k\u00ecnh, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng.<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u1eef n\u1ec1n m\u00f3ng cho h\u1ea1 bang m\u00e3i v\u00f4 c\u00f9ng.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f4ng \u0111\u1ee9c \u0111\u00f3 s\u00e1nh v\u1edbi bi\u1ec3n v\u01b0\u1ee3t c\u00f9ng chung.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1eddi l\u1ebd n\u00f4m na ca t\u1ee5ng \u0111\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1ch ph\u00fac. Gi\u1ea5y m\u00e1 xa x\u00f4i, cung ch\u00fac vinh h\u1ec9.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn25_1858\" name=\"_ftnref25_1858\"><b>[25]<\/b><\/a><\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u1ecbp ch\u00e1nh s\u1ee9 Thanh Ti\u1ebft H\u1ea7u Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng \u0111em bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1ed1ng n\u00ean vua Quang Trung c\u0169ng sai \u0111em t\u1eb7ng cho Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p nh\u01b0 sau:   <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>B\u1ea1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>10 d\u1eadt<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Th\u1ed5 quy\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>50 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>La ho\u00e0n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>50 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Ng\u00e0 voi<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>2 \u0111\u00f4i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>Nh\u1ee5c qu\u1ebf h\u1ea1ng nh\u1ea5t<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"50%\">\n<p>40 c\u00e2n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b><\/b><\/p>\n<p><b>PH\u00daC KHANG AN<\/b><\/p>\n<p>Ri\u00eang Ph\u00fac Khang An l\u00e0 m\u1ec7nh quan c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung gian c\u00f4ng lao r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u00ean vua Quang Trung g\u1eedi th\u01b0 c\u00e1m \u01a1n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>Tr\u1ed9m nghe: Vi\u1ec7c cao nh\u1ea5t \u1edf tr\u00ean \u0111\u1eddi kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng thi (\u00e2n) b\u00e1o (\u0111\u00e1p). Cho n\u00ean tr\u1eddi cao v\u00f4 t\u00ecnh nh\u01b0ng linh kh\u00ed \u0111\u1ec1u t\u1ee5 c\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u1ea5y. Nh\u1eefng b\u1eadc cao minh \u0111\u1ec1u theo \u0111\u01b0\u1eddng ho\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1eady n\u00ean Kinh L\u1ec5 d\u1ea1y c\u00f3 qua c\u00f3 l\u1ea1i, Kinh Thi ca ng\u1ee3i vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u00e1p l\u00e0 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i c\u00f3 m\u00e0 thi\u00ean l\u00fd c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1eeba \u0111\u00e2y ti\u1ec3u phi\u00ean xin \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng nh\u1edd t\u00f4n \u0111\u1ea1i nh\u00e2n t\u1eeb \u0111\u1ea7u ch\u00ed cu\u1ed1i ng\u1ecdc th\u00e0nh n\u00ean may m\u1eafn s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n phong, \u0111i\u1ec3n s\u00e1ch long tr\u1ecdng, th\u1eadt l\u00e0 vinh d\u1ef1 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 c\u1ee7a b\u1ea3n qu\u1ed1c, ng\u0169 quan \u0111\u1ec1u c\u1ea3m k\u00edch b\u1ed9i ph\u1ee5c, kh\u00f4ng sao h\u00ecnh dung cho h\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadt qu\u00ed g\u1ed3m ba thanh ng\u1ecdc nh\u01b0 \u00fd, m\u1ed9t con h\u00f9ng m\u00e3, m\u01b0\u1eddi t\u1ea5m th\u00e1i \u0111o\u1ea1n sai t\u1ed5ng qu\u1ea3n l\u00e3o gia \u0111em qua l\u00e0m qu\u00e0 m\u1eebng. \u0110\u01b0\u1ee3c thi \u00e2n m\u1ea5y \u0111\u1ee3t, s\u00f3ng tr\u00e0n th\u1eadt nhi\u1ec1u, t\u1eeb x\u01b0a phong c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a thi\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00e3i ng\u1ed9 ngo\u1ea1i phi\u00ean th\u1ef1c ch\u01b0a bao gi\u1edd l\u1ea1i ch\u0103m lo kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf.<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u1ec3u phi\u00ean v\u1ed1n ph\u1eadn nh\u1ecf b\u00e9 ngh\u00e8o h\u00e8n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u00e0ng m\u0169 \u0111ai \u1edf ch\u1ed1n minh \u0111\u01b0\u1eddng, X\u00e9t k\u1ef9 c\u0103n do, n\u1ebfu ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n \u0111\u1ea1i nh\u00e2n ch\u1ec9 b\u1ea3o khai s\u00e1ng th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eeda tr\u1eddi v\u1ea1n d\u1eb7m? L\u1ea1i c\u00f2n ban cho t\u00e2n bang v\u1eadt hi\u1ebfm qu\u00ed tr\u00ean \u0111\u1eddi, th\u1ea5m \u01b0\u1edbt v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c \u0111\u1ebfn kh\u1eafp h\u1ea1 \u1ea5p. Ng\u00e0y ti\u1ec3u phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3nh phong nh\u1eefng v\u1eadt ch\u00fac m\u1eebng th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1ng kia \u0111\u00e3 k\u00ednh c\u1ea9n b\u00e1i l\u00e3nh.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1ef1 ngh\u0129 m\u00ecnh ch\u1ec9 nh\u1ecf nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ea1t b\u1ee5i, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch n\u00e0o b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n cao trong mu\u00f4n m\u1ed9t. Ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch \u0111eo ng\u1ecdc qu\u1ef3nh \u0111\u1ec3 c\u1ea3m nh\u1eadn \u00e2n tr\u1ea1ch lam \u0111i\u1ec1n, c\u00e0i hoa mai \u0111\u1ec3 bi\u1ebft \u01a1n n\u1eb7ng c\u1ee7a gi\u00f3 \u0111\u00f4ng. C\u00e1i t\u00ecnh n\u00e2ng \u0111\u1ee1 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o qu\u00ean. K\u00ednh d\u00e2ng l\u00f2ng th\u00e0nh gi\u00e3i l\u00ean m\u1ea5y l\u1eddi tr\u00ean l\u1ee5a hi\u1ebfn th\u1ecd c\u1ea9m \u0111\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i s\u1eeda so\u1ea1n ch\u00fat th\u1ed5 nghi \u0111\u01b0a l\u00ean t\u1ea1 \u01a1n.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u00eam n\u1eefa gia \u0111i\u1ec7t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n cung ti\u1ebfn nghi v\u1eadt th\u1ec9nh phong \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu nh\u1eadn, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i m\u00f3n qu\u00e0 nh\u1ecf hi\u1ec7n \u0111\u00e3 tr\u1ea3 v\u1ec1. \u0110\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u00fat l\u00f2ng th\u00e0nh \u0111\u01a1n b\u1ea1c mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n sai gia th\u1ea7n theo hai v\u1ecb t\u01b0\u1edbng s\u1ef1 \u0111\u1ea1i nh\u00e2n (t\u1ee9c Th\u00e0nh L\u00e2m v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Ph\u1ee7 \u0110\u01b0\u1eddng) c\u00f9ng \u0111i l\u00ean c\u1eeda quan tr\u00ecnh hi\u1ebfn. Mong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n \u0111\u1ea1i nh\u00e2n soi x\u00e9t r\u00f5 r\u00e0ng, s\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c bao la m\u00e0 dung cho t\u00ecnh b\u00e1o \u0111\u00e1p g\u1eedi trong l\u1ec5 v\u1eadt cho t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc vi\u00ean m\u00f4n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec7 l\u00ean nh\u1eefng m\u00f3n t\u1ea1 nghi n\u00e0y, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ec3 thu n\u1ea1p.<\/i><\/p>\n<p><i>\u1ea4y l\u00e0 d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u1eddi b\u00e1o nh\u01b0ng may m\u1eafn t\u1ea3 nh\u1eefng l\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ebfn b\u1eadc cao minh, mong nh\u1eadn ch\u00fat qu\u00e0 nh\u1ecf m\u1ecdn.<\/i><\/p>\n<p>Ngo\u00e0i l\u00e1 th\u01b0 c\u00e1m \u01a1n n\u00e0y, vua Quang Trung c\u0169ng g\u1eedi m\u1ed9t b\u00e0i v\u0103n ch\u00fac th\u1ecd nh\u00e2n d\u1ecbp sinh nh\u1eadt c\u1ee7a Ph\u00fac Khang An c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Hi\u1ebfn Th\u1ecd C\u1ea9m \u0110\u01b0\u1eddng V\u0103n (\u737b\u5900\u9326\u5802\u6587) th\u00eau tr\u00ean tr\u1ee5c g\u1ea5m nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u737b\u5900\u9326\u5802\u6587 (\u66f8\u4e8e\u9326\u8ef8)<\/p>\n<p>\u606d\u5be9\u3002<\/p>\n<p>\u6cf0\u6717\u958b\u660c\u3002\u540d\u4e16\u61c9\u6cb3\u6e05\u4e4b\u904b\u3002<\/p>\n<p>\u666e\u5eb7\u8499\u932b\u3002\u4e0b\u90a6\u8983\u8349\u6f64\u4e4b\u79c1\u3002<\/p>\n<p>\u4ef0\u6069\u5ea5\u800c\u611f\u5207\u4e94\u8877\u3002<\/p>\n<p>\u77bb\u53f0\u5ea7\u800c\u795e\u99b3\u842c\u91cc\u3002<\/p>\n<p>\u656c\u60df<\/p>\n<p>\u7763\u90e8\u5802\u5c0a\u5927\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u5fe0\u8ce2\u540d\u4e16\u3002\u6587\u6b66\u90a6\u57fa\u3002<\/p>\n<p>\u9280\u6f62\u7232\u5e1d\u5ba4\u8179\u5fc3\u3002<\/p>\n<p>\u51a0\u7d33\u5f01\u5ba3\u7337\u4e8c\u5341\u5e74\u4f86\u3002\u5f70\u8d64\u8204\u9ec4\u88f3\u4e4b\u61ff\u720d\u3002<\/p>\n<p>\u7389\u9249\u61c9\u5929\u5bb6\u5589\u820c\u3002\u5f9e\u81fa\u95a3\u8ce6\u653f\u6578\u5343\u91cc\u5916\u3002<\/p>\n<p>\u52d2\u6ec4\u6f20\u96ea\u7a96\u4e4b\u5d07\u9d3b\u3002<\/p>\n<p>\u5fb7\u8eca\u7559\u6176\u65bc\u5341\u95a9\u3002\u5e25\u7bc0\u6577\u8f1d\u65bc\u767e\u7cb5\u3002<\/p>\n<p>\u9ad4\u6953\u965b\u67d4\u61f7\u81f3\u5fb7\u3002\u5e48\u5e6a\u63a8\u5927\u53a6\u4e4b\u4ec1\u3002<\/p>\n<p>\u9452\u8475\u5fc3\u606d\u9806\u771e\u8aa0\u3002\u98a8\u6d6a\u606f\u865b\u821f\u4e4b\u6012\u3002<\/p>\n<p>\u701d\u518c\u8868\u65e3\u8c4b\u65bc\u5ba3\u5ba4\u3002\u98db\u767d\u66f8\u65cb\u964d\u65bc\u5efa\u7ae0\u3002<\/p>\n<p>\u8f1d\u714c\u65b0\u547d\u8cc1\u96d9\u65cc\u3002\u8eeb\u7ffc\u5ea6\u8292\u5bd2\u589e\u6b63\u8272\u3002<\/p>\n<p>\u512a\u6e25\u5148\u65bd\u4f86\u767e\u5bf6\u3002\u73e5\u7018\u6c5f\u6ce2\u51b5\u81ea\u4e2d\u5fc3\u3002<\/p>\n<p>\u84cb\u7389\u6210\u83ab\u72c0\u65bc\u9676\u9394\u3002\u800c\u74ca\u5831\u4f55\u52a0\u65bc\u5c01\u690d\u3002<\/p>\n<p>\u683d\u57f9\u4ef0\u5929\u5fc3\u4f86\u5fa9\u3002\u65e3\u89aa\u898b\u8272\u72a7\u4e00\u967d\u521d\u52d5\u4e4b\u6625\u3002<\/p>\n<p>\u829d\u8301\u6191\u6677\u5f71\u7167\u81e8\u3002\u9858\u9059\u4e0a\u53ec\u864e\u842c\u58fd\u7121\u7586\u4e4b\u795d\u3002<\/p>\n<p>\u5176\u8a5e\u66f0\u3002<\/p>\n<p>\u5b8f\u6f64\u6d41\u5149\u3002\u5d27\u9ad8\u6bd3\u5fb7\u3002<\/p>\n<p>\u5b97\u81e3\u6d3e\u51fa\u4ed9\u6e90\u3002\u6587\u7d93\u6b66\u7def\u3002<\/p>\n<p>\u54c1\u671b\u84cb\u4e2d\u539f\u3002\u8868\u88cf\u9752\u85e9\u9ec4\u95a3\u3002<\/p>\n<p>\u6d2a\u8b28\u5049\u70c8\u8cdb\u8c9e\u5143\u3002\u771e\u6b63\u662f\u5f3c\u661f\u964d\u4e16\u3002<\/p>\n<p>\u516b\u6597\u8000\u5929\u57a3\u3002\u7ff0\u65cb\u53c3\u5316\u7d10\u3002<\/p>\n<p>\u6625\u98a8\u6247\u7156\u3002\u51ac\u65e5\u8212\u6e29\u3002<\/p>\n<p>\u795e\u529f\u6b78\u592a\u6975\u3002\u592b\u5b50\u7121\u8a00\u3002\u7a20\u758a\u5d11\u5c71\u6e25\u6c34\u3002<\/p>\n<p>\u4e03\u8944\u96f2\u9326\u4e0b\u5929\u5b6b\u3002\u65bd\u6fa4\u666e\u3002\u9065\u6b4c\u6229\u6b3e\u3002\u737b\u4e0a\u68e8\u8863\u8f45\u3002<\/p>\n<p>B\u1ea3n d\u1ecbch Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e2u<\/p>\n<p>Ng\u00f4 Cao L\u00e3ng. <i>L\u1ecbch Tri\u1ec1u T\u1ea1p K\u1ef7<\/i> [b\u1ea3n d\u1ecbch Hoa B\u1eb1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e2u] (KHXH, 1995) tr. 675-6<\/p>\n<p><i>Th\u00e1i ho\u00e0 h\u1ed9i m\u1edf, danh th\u1ebf theo v\u1eadn n\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng H\u00e0 trong; t\u1ea5n phong s\u1eafc ban, n\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi nh\u1eadn \u01a1n tr\u00ean nhu\u1ea7n kh\u1eafp. Ng\u01b0\u1ee1ng ph\u00fac \u00e2n m\u00e0 x\u00fac \u0111\u1ed9ng trong l\u00f2ng, v\u1ecdng \u0111\u00e0i to\u1ea1 m\u00e0 h\u1ed3n bay mu\u00f4n d\u1eb7m. K\u00ednh ngh\u0129:<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ed1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng t\u00f4n \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, \u0111\u1ee9c trung, hi\u1ec1n n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean \u0111\u1eddi, t\u00e0i v\u0103n, v\u00f5 d\u1ef1ng n\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. T\u1ef1a Ng\u00e2n H\u00e0, l\u00e0m ph\u00fac t\u00e2m \u0111\u1ebf th\u1ea5t, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c quan, b\u1ea7y m\u01b0u hay hai ch\u1ee5c n\u0103m nay, r\u1ee1 r\u00e0ng hia \u0111\u1ecf, \u00e1o v\u00e0ng vinh h\u1ea1nh!<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u01b0 \u0111\u1ec9nh ng\u1ecdc, l\u00e0 tai m\u1eaft nh\u00e0 tr\u1eddi, theo h\u1ea7u \u0111\u00e0i c\u00e1c, tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc gi\u1ecfi b\u00ean ngo\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m, tr\u1ea5n gi\u1eef tr\u1eddi b\u0103ng, bi\u1ec3n th\u1eb3m bao la. Xe \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 ngu\u1ed3n vui cho kh\u1eafp c\u00f5i M\u00e2n, c\u1edd su\u00fd soi \u00e1nh s\u00e1ng m\u1ecdi mi\u1ec1n B\u00e1ch Vi\u1ec7t. Th\u1ebf \u0111\u1ee9c c\u01b0u mang \u1edf n\u01a1i th\u1ec1m b\u1ec7, suy l\u00f2ng nh\u00e2n che ch\u1edf t\u1ef1a nh\u00e0 to; soi l\u00f2ng h\u01b0\u1edbng d\u01b0\u01a1ng cung thu\u1eadn ch\u00e2n th\u00e0nh, l\u1eb7ng s\u00f3ng gi\u00f3 d\u1eadp v\u00f9i thuy\u1ec1n gi\u1eefa b\u1ec3. D\u00e2ng bi\u1ec3u v\u0103n t\u1edbi t\u1eadn ch\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng; truy\u1ec1n s\u1eafc m\u1ec7nh ban t\u1eeb n\u01a1i c\u1eeda khuy\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Huy ho\u00e0ng l\u1ec7nh m\u1edbi s\u00e1ng n\u01a1i n\u01a1i, v\u00f9ng D\u1ef1c, Ch\u1ea9n \u00e1nh ng\u1eddi t\u0103ng ch\u00ednh s\u1eafc; \u01b0u \u00e1i ban ng\u1ecdc ch\u00e2u sang tr\u01b0\u1edbc, s\u00f4ng Nh\u1ecb, L\u00f4 s\u00f3ng cu\u1ed9n t\u1ef1 trong l\u00f2ng !<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d4i ! c\u00f4ng t\u00e1c th\u00e0nh c\u00f2n h\u01a1n c\u1ea3 \u0111\u1ee9c nh\u00e2n, m\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f3 g\u00ec h\u01a1n vun x\u1edbi ! \u01a0n t\u00e0i b\u1ed3i tr\u00f4ng l\u00f2ng tr\u1eddi ban xu\u1ed1ng, \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u1ea3nh xu\u00e2n t\u01b0\u01a1i h\u01b0\u1edfng n\u1eafng c\u1ee7a Ph\u1ee5c Hi; \u0111\u1ee9c nu\u00f4i n\u1ea5ng t\u1ef1a \u00e1nh nh\u1eadt chi\u1ebfu soi, d\u00e2ng ch\u00fac l\u1eddi v\u1ea1n th\u1ecd v\u00f4 c\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi Thi\u1ec7u H\u1ed5.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1eddi r\u1eb1ng: \u00c1nh soi nhu\u1ea7n kh\u1eafp, nh\u01b0 ng\u1ecdn Tung s\u01a1n chung \u0111\u00fac \u0111\u1ee9c nh\u00e2n, d\u00f2ng gi\u1ed1ng ti\u00ean v\u1ed1n n\u1ea9y t\u1ef1 T\u1ed1ng th\u1ea7n; V\u0103n v\u0169 g\u1ed3m hai, ph\u1ea9m \u0111\u1ee9c, uy v\u1ecdng n\u1ed5i danh kh\u1eafp c\u00f5i, ngo\u00e0i phi\u00ean, trong C\u00e1c, m\u01b0u cao, c\u00f4ng l\u1edbn vang d\u1ed9i x\u01b0a nay.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ef1c \u0111\u00fang l\u00e0 sao ph\u1ee5 b\u1eadt gi\u00e1ng tr\u1ea7n, t\u00e0i \u0111\u1ee9c s\u00e1ng v\u00f2m tr\u1eddi, xoay v\u1ea7n theo t\u1ea1o ho\u00e1. Gi\u00f3 xu\u00e2n th\u1ed5i \u1ea5m, n\u1eafng s\u01b0\u1edfi ng\u00e0y \u0111\u00f4ng. Th\u00e0nh c\u00f4ng qui v\u1ec1 th\u00e1i c\u1ef1c. Phu t\u1eed kh\u00f4ng l\u1eddi. L\u1edbp l\u1edbp C\u00f4n S\u01a1n \u00e2n tr\u1ea1ch n\u1eb7ng, g\u1ea5m m\u00e2y Ch\u1ee9c n\u1eef xu\u1ed1ng \u0111i\u1ec3m t\u00f4. Ban \u00e2n kh\u1eafp, ca b\u00e0i Ph\u00fac l\u1ed9c d\u00e2ng t\u1edbi vi\u00ean m\u00f4n.<\/i><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng An Nam g\u1eedi th\u01b0 m\u1eebng sinh nh\u1eadt m\u1ed9t vi\u00ean quan nh\u00e0 Thanh c\u00f3 k\u00e8m theo th\u1ecd l\u1ec5 l\u00e0 vi\u1ec7c \u00edt x\u1ea3y ra v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i c\u1ee7a tin \u0111\u1ed3n l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea3i \u0111\u00fat l\u00f3t cho xong vi\u1ec7c. Xem nh\u1eefng th\u01b0 n\u00e0y, ph\u1ea7n n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c di\u1ec5n ti\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e0m ph\u00e1n trong \u0111\u00f3 Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p l\u00e0m con thoi \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho vi\u1ec7c c\u1ea7u phong \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ee9ng h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u00f2i h\u1ecfi v\u00e0 mong \u0111\u1ee3i c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh.<\/p>\n<h4>TR\u00caN \u0110\u01af\u1edcNG L\u00caN KINH \u0110\u00d4<\/h4>\n<p>Ng\u00e0y 18 th\u00e1ng 12 n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu [2-1-1790] ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng [t\u1ed5ng c\u1ed9ng 18 ng\u01b0\u1eddi] \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed1ng V\u0103n H\u00ecnh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y. Vi\u1ec7c An Nam hai l\u1ea7n t\u1ea1 \u01a1n k\u00e8m theo c\u1ed1ng ph\u1ea9m, khi\u1ebfn cho vua C\u00e0n Long r\u1ea5t x\u1ee9ng \u00fd nh\u01b0ng c\u0169ng phi\u1ec1n tr\u00e1ch l\u00e0 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf hao t\u1ed1n cho t\u00e0i nguy\u00ean<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn26_1858\" name=\"_ftnref26_1858\"><sup><sup>[26]<\/sup><\/sup><\/a> n\u00ean \u0111\u00e3 g\u1eedi ch\u1ec9 d\u1ee5 ra l\u1ec7nh ph\u1ea3i l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 ph\u00e1i b\u1ed9 An Nam l\u00ean kinh \u0111\u00f4 tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 10 th\u00e1ng gi\u00eang ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0o d\u1ecbp \u0111\u1ea7u n\u0103m. <\/p>\n<p>Ph\u00e1i b\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng cho \u00e1o b\u00f4ng, m\u0169 da, gi\u00e0y v\u1edb v\u00ec mi\u1ec1n b\u1eafc \u0111ang v\u00e0o m\u00f9a \u0111\u00f4ng, kh\u00ed h\u1eadu gi\u00e1 bu\u1ed1t c\u1ea7n y ph\u1ee5c ng\u1ef1 h\u00e0n. T\u00f4n V\u0129nh Thanh c\u0169ng c\u1eed h\u1eadu b\u1ed5 \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng Ph\u00f9 Th\u1ea3i [\u9ec3\u7b26\u7db5] v\u00e0 ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0110\u1ee9c Kh\u1eafc Tinh Ng\u1ea1ch [\u5fb7\u514b\u7cbe\u984d] h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u00ean kinh.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn27_1858\" name=\"_ftnref27_1858\"><sup><sup>[27]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c vua Quang Trung g\u1eedi ngay ph\u00e1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng sang kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 l\u1edbn, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u1eadn nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t. Vua C\u00e0n Long nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1eedi th\u01b0 ho\u1ea3 t\u1ed1c v\u1ec1 h\u00e0nh tr\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u00e3 n\u1eb7ng l\u1eddi khi\u1ec3n tr\u00e1ch T\u00f4n V\u0129nh Thanh v\u00ec vi\u00ean tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u00e3 theo \u0111\u00fang th\u1ee7 t\u1ee5c ch\u1edd cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ea5p thu\u1eadn m\u1edbi \u0111\u01b0a ph\u00e1i b\u1ed9 l\u00ean kinh \u0111\u00f4. Trong d\u1ee5 ch\u1ec9 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng Ch\u1ea1p n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu, c\u00f3 \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>\u2026 An Nam<\/i><i> c\u1ed1ng s\u1ee9 ti\u1ebfn quan \u0111\u00e3 l\u00e2u, T\u00f4n V\u0129nh Thanh<\/i><i> v\u1eabn kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c ra l\u1ec7nh kh\u1edfi tr\u00ecnh m\u00e0 c\u1ee9 gi\u1eef t\u1ea1i Th\u00e1i B\u00ecnh, Nam Ninh<\/i><i> l\u1ea7n l\u1eefa, m\u00e3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00e1ng Ch\u1ea1p m\u1edbi t\u1eeb Qu\u1ebf L\u00e2m<\/i><i> ra \u0111i, t\u00ednh to\u00e1n h\u00e0nh tr\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn kinh tr\u01b0\u1edbc cu\u1ed1i n\u0103m nay m\u00e0 ph\u1ea3i T\u1ebft Hoa \u0110\u0103ng sang n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ec7t nh\u1ecdc c\u0169ng v\u00ec vi\u00ean tu\u1ea7n ph\u1ee7 n\u00e0y c\u00e2u n\u1ec7 di\u00ean tr\u00ec m\u00e0 ra.<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00f4n V\u0129nh Thanh<\/i><i> trong nhi\u1ec7m v\u1ee5 tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n sai l\u1ea7m \u0111\u00e1ng ra kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0u nhi\u1ec7m nh\u01b0ng v\u00ec Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh sang xu\u00e2n nh\u1eadp c\u1eadn m\u00e0 T\u00f4n V\u0129nh Thanh \u1edf \u0111\u00e2y chi\u1ebfu li\u1ec7u v\u1ed1n \u0111\u00e3 thu\u1ea7n thu\u1ed9c n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u1ed5i \u0111i, l\u1ea1i c\u0169ng d\u1ec5 khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh sinh nghi \u2026<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn28_1858\" name=\"_ftnref28_1858\"><i><sup><b><sup>[28]<\/sup><\/b><\/sup><\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p>T\u00f4n V\u0129nh Thanh c\u00f2n b\u1ecb tru\u1ea5t b\u1ed5ng d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam v\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e2y c\u1ea5t nh\u00e0 c\u1eeda, ph\u00f2ng \u1ed1c cho nh\u00f3m L\u00ea Duy K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean kinh \u0111\u00f4 v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m Canh Tu\u1ea5t.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn29_1858\" name=\"_ftnref29_1858\"><sup><sup>[29]<\/sup><\/sup><\/a> C\u0169ng theo t\u00e0i li\u1ec7u trong cung, vua C\u00e0n Long \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e1o c\u00e1o b\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n ho\u1ea3 t\u1ed1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a ph\u00e1i \u0111o\u00e0n.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn30_1858\" name=\"_ftnref30_1858\"><sup><sup>[30]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image0028.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image002\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image002\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image002_thumb8.jpg\" width=\"217\" height=\"244\" \/><\/a> <a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image0046.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image004\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image004\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image004_thumb6.jpg\" width=\"131\" height=\"244\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>T\u1ea5u th\u01b0 c\u1ee7a T\u00f4n V\u0129nh Thanh<\/b><b><\/b><\/p>\n<p>ng\u00e0y 18 th\u00e1ng Gi\u00eang n\u0103m C\u00e0n Long 55<\/p>\n<p>nh\u1eadn l\u1ed7i \u0111\u00e3 ch\u1eadm tr\u1ec5 trong vi\u1ec7c \u0111\u01b0a s\u1ee9 th\u1ea7n An Nam l\u00ean kinh \u0111\u00f4<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng Ch\u1ea1p, s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng Sa, t\u00ednh to\u00e1n s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn kinh ng\u00e0y 12 th\u00e1ng Gi\u00eang.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn31_1858\" name=\"_ftnref31_1858\"><sup><sup>[31]<\/sup><\/sup><\/a> Ng\u00e0y 21 th\u00e1ng Ch\u1ea1p, s\u1ee9 b\u1ed9 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nam, l\u1ea1i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc d\u1ee5 th\u00fac gi\u1ee5c ph\u1ea3i \u0111i nhanh h\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ecbp d\u1ecbp t\u1ebft Hoa \u0110\u0103ng.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn32_1858\" name=\"_ftnref32_1858\"><sup><sup>[32]<\/sup><\/sup><\/a> Ng\u00e0y 25 th\u00e1ng Ch\u1ea1p, ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u1ebfn H\u1ee9a Ch\u00e2u, H\u00e0 Nam th\u00ec l\u1ea1i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd tr\u00e1t th\u1ee9 ba b\u1ea3o ph\u1ea3i \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ec3 sao cho s\u00e1ng s\u1edbm ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng Gi\u00eang \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c kinh \u0111\u00f4. Nh\u01b0ng trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3, gi\u00f3 b\u1ea5c th\u1ed5i m\u1ea1nh e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 n\u00ean vua C\u00e0n Long gia h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 9.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn33_1858\" name=\"_ftnref33_1858\"><sup><sup>[33]<\/sup><\/sup><\/a> C\u0169ng n\u00ean th\u00eam r\u1eb1ng khi ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u1ebfn H\u00e0 Nam th\u00ec \u0111\u00e3 v\u00e0o T\u1ebft Nguy\u00ean \u0110\u00e1n nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n t\u1ebft m\u00e0 c\u00f2n c\u1ed1 g\u1eafng \u0111i nhanh h\u01a1n cho k\u1ecbp ng\u00e0y gi\u1edd \u0111\u1ee7 bi\u1ebft vua C\u00e0n Long quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ta th\u1ea7n ph\u1ee5c bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 29 th\u00e1ng Ch\u1ea1p, ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u1ea3nh gi\u1edbi t\u1ec9nh Tr\u1ef1c L\u1ec7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng Gi\u00eang \u0111\u1ebfn B\u1ea3o \u0110\u1ecbnh v\u00e0 d\u1ef1 t\u00ednh s\u1ebd \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 v\u00e0 v\u00e0o \u0103n y\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 6.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn34_1858\" name=\"_ftnref34_1858\"><sup><sup>[34]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Khuya ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng Gi\u00eang, Ph\u00fac Tr\u01b0\u1eddng An t\u00e2u l\u00ean:<\/p>\n<p><i>B\u1ecdn c\u1ed1ng s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i> ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 gi\u1edd H\u1ee3i <\/i>[t\u1ee9c n\u1eeda \u0111\u00eam]<i> \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4. Th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ngay T\u1ee9 D\u1ecbch Qu\u00e1n \u0111\u1ec3 xem v\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ee5ng d\u1ee5 ch\u1ec9 cho bi\u1ebft l\u00e0 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng sai c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebfn c\u1ed1ng, t\u1ea1 \u01a1n \u0111\u1ee7 bi\u1ebft th\u00e0nh t\u00e2m qui ph\u1ee5c. <\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i khi \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u1ed1n \u0111\u00e3 b\u1ea3o tu\u1ea7n ph\u1ee7 T\u00f4n V\u0129nh Thanh<\/i><i> l\u1eadp t\u1ee9c lo li\u1ec7u kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c thong th\u1ea3. Th\u1ebf nh\u01b0ng T\u00f4n tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e2u n\u1ec7 di\u00ean tr\u00ec b\u1eaft c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i ch\u1edd \u1edf c\u1eeda quan khi\u1ebfn cho ph\u1ea3i \u0111i g\u1ea5p m\u1edbi k\u1ecbp \u0103n y\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 nh\u1ecdc. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 g\u1eedi ch\u1ec9 nghi\u00eam ngh\u1ecb tr\u00e1ch m\u1eafng T\u00f4n tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 sai \u0111\u1ebfn an \u1ee7i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u1ecfi xem \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i lao kh\u1ed5 th\u1ebf n\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ea7n l\u1ea1i b\u01b0ng bi\u1ec3u v\u0103n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> c\u00f3 l\u1eddi ch\u00e2u ph\u00ea cho c\u00e1c b\u1ed3i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c xem v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng xem t\u1ea5u bi\u1ec3u c\u1ee7a qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ea5y t\u00ecnh t\u1eeb kh\u1ea9n thi\u1ebft n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c khen ng\u1ee3i n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u00f9ng b\u00fat son ph\u00ea l\u00ean \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111em v\u1ec1 tr\u00ecnh cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng xem. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u01b0u \u0111\u00e3i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u1eaft l\u00e0 s\u1ebd r\u1ea5t vui v\u1ebb \u0111\u1ebfn khuy\u1ebft \u0111\u00ecnh ch\u00fac th\u1ecd \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh h\u1ea7u m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n quy\u1ebfn.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i> kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u t\u1ea1 \u01a1n n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ecdn Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng nh\u1eadn l\u1ec7nh qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> sai \u0111em bi\u1ec3u ti\u1ebfn c\u1ed1ng khi\u1ebfn cho b\u1ed3i th\u1ea7n \u1edf n\u01a1i hoang vi\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn c\u1ea3nh th\u1ed5 Trung Hoa v\u1ed1n l\u00e0 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a vi\u1ec7c chi\u00eam t\u1ef1u <\/i>[chi\u00eam v\u00e2n t\u1ef1u nh\u1eadt, \u00fd n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u ki\u1ebfn ho\u00e0ng \u0111\u1ebf].<i> Nay t\u1edbi kinh \u0111\u00f4 d\u1ef1 y\u1ebfn \u0111\u1ea7u n\u0103m \u0111\u1ec3 th\u1ea5y v\u1ea1n qu\u1ed1c l\u0169 l\u01b0\u1ee3t k\u00e9o \u0111\u1ebfn c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng \u00e2n tr\u1ea1ch th\u1ea5m \u01b0\u1edbt th\u1eadt vui m\u1eebng v\u01b0\u1ee3t qua mong \u0111\u1ee3i n\u00ean ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ec7t nh\u1ecdc ch\u00fat n\u00e0o. Hu\u1ed1ng chi tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng phu m\u00e3 cung \u0111\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e2u kh\u00f4ng tr\u00f4ng l\u00ean \u00e2n \u0111i\u1ec3n n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ecbp th\u1ef1c l\u00e0 v\u1ea1n h\u1ea1nh.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u01b0 bi\u1ec3u v\u0103n c\u1ee7a qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 b\u00fat th\u00e2n ph\u00ea \u01b0u h\u1eadu tr\u00f4ng xu\u1ed1ng, qu\u1ea3 th\u1eadt ngo\u1ea1i phi\u00ean x\u01b0a nay hi\u1ebfm g\u1eb7p, b\u1ecdn Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng s\u1ebd k\u00ednh c\u1ea9n \u0111em v\u1ec1 th\u00ec khi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng qu\u00ec \u0111\u1ecdc r\u1ed3i s\u1ebd c\u1ea3m k\u00edch truy\u1ec1n cho con ch\u00e1u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m qu\u1ed1c b\u1ea3o<\/i> \u2026<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn35_1858\" name=\"_ftnref35_1858\"><sup><sup>[35]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng gi\u00eang, vua C\u00e0n Long m\u1edf ti\u1ec7c t\u1ea1i ph\u00f2ng b\u00ean ph\u1ea3i c\u1ee7a S\u01a1n Cao Thu\u1ef7 Tr\u01b0\u1eddng C\u00e1c trong v\u01b0\u1eddn Vi\u00ean Minh. Theo l\u1eddi t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a ph\u00e1i b\u1ed9 Tri\u1ec1u Ti\u00ean th\u00ec c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ed7 ng\u1ed3i c\u1ee7a vua C\u00e0n Long trong gang t\u1ea5c<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn36_1858\" name=\"_ftnref36_1858\"><sup><sup>[36]<\/sup><\/sup><\/a>. Ngo\u00e0i v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ea1i quan, n\u0103m ph\u00e1i \u0111o\u00e0n phi\u00ean thu\u1ed9c c\u00f3 m\u1eb7t l\u00e0 Tri\u1ec1u Ti\u00ean [nay l\u00e0 H\u00e0n Qu\u1ed1c], An Nam [t\u1ee9c \u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t], L\u01b0u C\u1ea7u [t\u1ee9c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ryukyu, nguy\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u qu\u1ed1c, b\u1ecb s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o Nh\u1eadt B\u1ea3n t\u1eeb 1872, nay l\u00e0 Okinawa], Ti\u00eam La [t\u1ee9c Th\u00e1i Lan ng\u00e0y nay], v\u00e0 Khu\u1ebfch Nh\u0129 Kh\u00e1ch [t\u1ee9c Gurkha, ti\u1ec3u qu\u1ed1c v\u00f9ng N\u00e9pal, B\u1eafc \u1ea4n \u00d0\u1ed9]. <\/p>\n<p>Theo <i>Hoa Tr\u00ecnh Ti\u00eau Khi\u1ec3n T\u1eadp<\/i> [\u83ef\u7a0b\u6d88\u9063\u96c6] c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1 th\u00ec s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u00e2n vua C\u00e0n Long ban r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 d\u1ef1 Thi\u00ean T\u1ea9u Y\u1ebfn [\u5343\u53df\u5bb4] d\u00e0nh ri\u00eang cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1, ph\u00f3 s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc ta, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00edt tu\u1ed5i nh\u1ea5t d\u1ef1 \u0111\u1ea1i ti\u1ec7c n\u00e0y.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn37_1858\" name=\"_ftnref37_1858\"><sup><sup>[37]<\/sup><\/sup><\/a> Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo h\u1ea7u vua C\u00e0n Long du ngo\u1ea1n tr\u00ean thuy\u1ec1n r\u1ed3ng tr\u00ean h\u1ed3 t\u1ea1i Vi\u00ean Minh Vi\u00ean.<\/p>\n<h4>HO\u1ea0 TH\u01a0 VUA C\u00c0N LONG<\/h4>\n<p>Theo <i>D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1t Trai T\u00f9ng L\u1ee5c<\/i> [\u990a\u5409\u9f4b\u53e2\u9304] c\u1ee7a Ng\u00f4 Ch\u1ea5n V\u1ef1c [\u5433\u632f\u68eb]<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn38_1858\" name=\"_ftnref38_1858\"><sup><sup>[38]<\/sup><\/sup><\/a> th\u00ec vua C\u00e0n Long ban y\u1ebfn \u1edf ng\u1ef1 vi\u00ean<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn39_1858\" name=\"_ftnref39_1858\"><sup><sup>[39]<\/sup><\/sup><\/a>. S\u00e1u s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 c\u00e1c bu\u1ed5i \u0111\u1ea1i y\u1ebfn v\u00ec vua Quang Trung n\u0103m \u0111\u00f3 h\u1eb9n s\u1ebd sang d\u1ef1 l\u1ec5 kh\u00e1nh th\u1ecd b\u00e1t tu\u1ea7n n\u00ean ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Trung Hoa r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1eafc \u00fd. Theo t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt c\u1ee7a s\u1ee9 b\u1ed9 Tri\u1ec1u Ti\u00ean, L\u1ec5 b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Th\u01b0\u1eddng Thanh [\u5e38\u6e05] \u0111\u01b0a t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi l\u00ean qu\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1 to\u1ea1 [ch\u1ed7 vua ng\u1ed3i] \u0111\u1ec3 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf nh\u00e0 Thanh t\u1ef1 tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban cho v\u00e0 n\u00f3i v\u00e0i l\u1eddi ph\u1ee7 d\u1ee5. Vi\u1ec7c \u0111\u00edch th\u00e2n nh\u00e0 vua ban r\u01b0\u1ee3u l\u00e0 m\u1ed9t nghi l\u1ec5 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a tri\u1ec1u M\u00e3n Thanh du nh\u1eadp t\u1eeb t\u1eadp t\u1ee5c c\u1ee7a d\u00e2n du m\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean chia x\u1ebb cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, v\u1ed1n d\u0129 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, nh\u1eefng ai \u0111i s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u1ef1 t\u1eedu \u0111\u1ec1u vinh d\u1ef1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Gi\u1edd Ng\u1ecd h\u00f4m \u0111\u00f3, vua C\u00e0n Long cho tuy\u00ean \u0111\u1ecdc m\u1ed9t b\u00e0i ng\u1ef1 ch\u1ebf thi [th\u01a1 nh\u00e0 vua l\u00e0m] \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1 l\u1ea1i. Trong d\u1ecbp n\u00e0y, s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u00e2ng l\u00ean 9 b\u00e0i th\u01a1, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 6 b\u00e0i do 6 s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Nam tr\u1ed5 t\u00e0i<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn40_1858\" name=\"_ftnref40_1858\"><sup><sup>[40]<\/sup><\/sup><\/a>. <\/p>\n<h5>NGUY\u00caN THI<\/h5>\n<p>Theo <i>Thanh Cao T\u00f4ng<\/i><i> Ng\u1ef1 Ch\u1ebf thi v\u0103n to\u00e0n t\u1eadp<\/i>, t\u1eadp \u00d0\u1ec7 Ng\u0169, quy\u1ec3n 52, trang 4-5 th\u00ec b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a vua C\u00e0n Long nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u7bc0\u524d\u5fa1\u5712\u8cdc\u5bb4\u5e2d\u4e2d\u5f97\u53e5<\/p>\n<p>\u6176\u5178\u4eca\u5e74\u5024\u516b\u65ec\uff0c\u795a\u6625\u83ef\u5bb4\u90a3\u8fad\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u806f\u8335\u701b\u5d82\u6576\u4e94\u570b\uff0c\u6b66\u5e33\u7a79\u7abf\u5bb9\u767e\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u7570\u6578\u7279\u5ba3\u9996\u4ecb\u8fd1\uff0c\u5206\u73ed\u5404\u8cdc\u624b\u5371\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u4e00\u5bb6\u4e2d\u5916\u771f\u548c\u6d43\uff0c\u4ff6\u7949\u80e5\u8499\u5927\u9020\u4ec1<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn41_1858\" name=\"_ftnref41_1858\"><sup><sup>[41]<\/sup><\/sup><\/a>\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>Kh\u00e1nh \u0111i\u1ec3n kim ni\u00ean tr\u1ecb b\u00e1t tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>T\u1ed9 xu\u00e2n hoa y\u1ebfn n\u1ea3 t\u1eeb t\u1ea7n.<\/p>\n<p>Li\u00ean nh\u00e2n doanh ch\u01b0\u1edbng tr\u1ea7n ng\u0169 qu\u1ed1c,<\/p>\n<p>V\u00f5 tr\u01b0\u1edbng khung lung dung b\u00e1ch nh\u00e2n.<\/p>\n<p>D\u1ecb s\u1ed1 \u0111\u1eb7c tuy\u00ean th\u1ee7 gi\u1edbi c\u1eadn,<\/p>\n<p>Ph\u00e2n ban c\u00e1c t\u1ee9 th\u1ee7 nguy th\u00e2n.<\/p>\n<p>Nh\u1ea5t gia trung ngo\u1ea1i ch\u00e2n ho\u00e0 hi\u1ec7p,<\/p>\n<p>Th\u1ee5c ch\u1ec9 t\u01b0 m\u00f4ng \u0111\u1ea1i t\u1ea1o nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>L\u1ec5 m\u1eebng kh\u00e1nh th\u1ecd n\u0103m nay l\u00e0 tu\u1ed5i t\u00e1m m\u01b0\u01a1i,<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u1ec7c t\u00f9ng li\u00ean ti\u1ebfp nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui.<\/i><\/p>\n<p><i>Chung l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi nhau n\u0103m n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c,<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbng v\u00f5 khum khum che ph\u1ee7 \u0111\u1ee7 cho c\u1ea3 tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi.<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1eb7c bi\u1ec7t tuy\u00ean g\u1ecdi c\u00e1c ch\u00e1nh s\u1ee9 l\u00ean t\u1eadn b\u00ean c\u1ea1nh,<\/i><\/p>\n<p><i>Ban [r\u01b0\u1ee3u] cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng tr\u1ecbnh tr\u1ecdng n\u00e2ng l\u00ean cao.<\/i><\/p>\n<p><i>Trong ngo\u00e0i m\u1ed9t nh\u00e0 qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 ho\u00e0 h\u1ee3p,<\/i><\/p>\n<p><i>Mong ph\u00fac \u0111\u1ebfn kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n.<\/i><\/p>\n<h5>C\u00c1C B\u00c0I HO\u1ea0 L\u1ea0I C\u1ee6A S\u1ee8 TH\u1ea6N AN NAM<\/h5>\n<p> H\u00ecnh B\u1ed9 H\u1eefu Th\u1ecb Lang [\u5211\u90e8\u5de6\u4f8d\u90ce] Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng [\u962e\u5b8f\u5321] l\u00e0 ch\u00e1nh s\u1ee9 t\u1ea1 \u00e2n n\u01b0\u1edbc ta ho\u1ea1 l\u1ea1i nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><u>Nguy\u00ean v\u0103n<\/u><\/p>\n<p>\u7b75\u958b\u524d\u7bc0\u503c\u65b0\u65ec\uff0c\u6625\u6696\u540d\u5712\u8a54\u554f\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u6069\u4f88\u5e32\u5e6a\u9ad8\u8986\u7269\uff0c\u6fa4\u8983\u512a\u6e25\u5ee3\u540c\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u61f7\u4faf\u67d4\u9060\u5929\u751f\u8056\uff0c\u98fd\u5fb7\u89c0\u5149\u5b50\u6155\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u5316\u5916\u5e78\u966a\u51a0\u5e36\u6703\uff0c\u671f\u9824\u4ecb\u58fd\u62dc\u7687\u4ec1\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>Di\u00ean khai ti\u1ec1n ti\u1ebft tr\u1ecb t\u00e2n tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>Xu\u00e2n no\u00e3n danh vi\u00ean chi\u1ebfu v\u1ea5n t\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u00c2n x\u1ec9 b\u00ecnh m\u00f4ng cao ph\u00fac v\u1eadt,<\/p>\n<p>Tr\u1ea1ch \u0111\u00e0m \u01b0u \u00e1c qu\u1ea3ng \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Ho\u00e0i h\u1ea7u nhu vi\u1ec5n thi\u00ean sanh th\u00e1nh,<\/p>\n<p>B\u00e3o \u0111\u1ee9c quan quang t\u1eed m\u1ed9 th\u00e2n.<\/p>\n<p>H\u00f3a ngo\u1ea1i h\u1ea1nh b\u1ed3i quan \u0111\u00e1i h\u1ed9i,<\/p>\n<p>K\u1ef3 di gi\u1edbi th\u1ecd b\u00e1i ho\u00e0ng nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>Ti\u1ec7c v\u00e0o l\u00fac \u0111\u1ea7u n\u0103m \u0111\u1ec3 m\u1edf \u0111\u1ea7u m\u1ed9t tu\u1ea7n m\u1edbi<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn42_1858\" name=\"_ftnref42_1858\"><sup><sup>[42]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>M\u00f9a xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p n\u01a1i khu v\u01b0\u1eddn danh ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u1ee3c vua v\u1eddi l\u00ean h\u1ecfi m\u1ea5y l\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>\u01a0n r\u1ed9ng r\u00e3i che ph\u1ee7 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi v\u1eadt<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u1ea1ch th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ec1u kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn43_1858\" name=\"_ftnref43_1858\"><sup><sup>[43]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>D\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i cai tr\u1ecb m\u1ec1m d\u1ebbo v\u1edbi k\u1ebb \u1edf xa, qu\u1ea3 l\u00e0 tr\u1eddi sinh b\u1eadc th\u00e1nh<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c d\u1ea7y n\u00ean th\u1ea5y s\u00e1ng, k\u1ebb l\u00e0m con c\u00e1i ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 cha m\u1eb9<\/i><\/p>\n<p><i>Gi\u00e1o ho\u00e1 b\u00ean ngo\u00e0i n\u00ean may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 h\u1ed9i c\u1ee7a b\u1eadc \u0111ai m\u0169<\/i><\/p>\n<p><i>V\u00e0o k\u1ef3 ch\u00fac th\u1ecd nay \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1y b\u1eadc vua nh\u00e2n t\u1eeb<\/i><\/p>\n<p> Ph\u00f3 s\u1ee9 t\u1ea1 \u00e2n An Nam l\u00e0 \u00d0\u00f4ng C\u00e1c H\u1ecdc S\u0129 [\u6771\u95a3\u5b78\u58eb] T\u1ed1ng Danh Lang<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn44_1858\" name=\"_ftnref44_1858\"><sup><sup>[44]<\/sup><\/sup><\/a><sup> <\/sup>[\u5b8b\u540d\u90ce]<\/p>\n<p>\u865e\u5ef7\u8086\u89b2\u672a\u76c8\u65ec\uff0c\u62dc\u5949\u5929\u6069\u704c\u6c83\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u4e0d\u9650\u967d\u6625\u8983\u7570\u57df\uff0c\u5f0f\u9686\u818f\u6fa4\u5bf5\u4f86\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u6dea\u808c\u6d79\u9ad3\u77e5\u512a\u6e25\uff0c\u671b\u65e5\u77bb\u96f2\u59a5\u6234\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u5206\u5916\u5e21\u5e6a\u4f55\u5831\u7b54\uff0c\u9858\u5c07\u5d69\u5900\u795d\u7687\u4ec1\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>Ngu \u0111\u00ecnh t\u1ee9 c\u1eadn v\u1ecb doanh tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>B\u00e1i ph\u1ee5ng thi\u00ean \u00e2n qu\u00e1n \u1ed1c t\u1ea7n.<\/p>\n<p>B\u1ea5t h\u1ea1n d\u01b0\u01a1ng xu\u00e2n \u0111\u00e0m d\u1ecb v\u1ef1c,<\/p>\n<p>Th\u1ee9c long cao tr\u1ea1ch s\u1ee7ng lai nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Lu\u00e2n c\u01a1 ti\u1ebfp t\u1ee7y tri \u01b0u \u00e1c,<\/p>\n<p>V\u1ecdng nh\u1eadt chi\u00eam v\u00e2n th\u1ecfa \u0111\u00e1i th\u00e2n.<\/p>\n<p>Ph\u00e2n ngo\u1ea1i b\u00ecnh m\u00f4ng h\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p,<\/p>\n<p>Nguy\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng tung th\u1ecd ch\u00fac ho\u00e0ng nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u01b0\u1edbc Ngu<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn45_1858\" name=\"_ftnref45_1858\"><sup><sup>[45]<\/sup><\/sup><\/a><sup> <\/sup><i>\u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n cho tri\u1ec1u ki\u1ebfn v\u00e0o l\u00fac th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>B\u00e1i ph\u1ee5ng \u01a1n thi\u00ean t\u1eed m\u1ea5y l\u1ea7n ban y\u1ebfn<\/i><\/p>\n<p><i>M\u00f9a xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p kh\u00f4ng v\u00ec n\u01a1i x\u1ee9 l\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y tr\u00e0n<\/i><\/p>\n<p><i>Cao tr\u1ea1ch b\u1ec1 tr\u00ean th\u1eadt \u01b0u \u0111\u00e3i k\u1ebb xa \u0111\u1ebfn<\/i><\/p>\n<p><i>Kh\u1eafp c\u1ea3 th\u1ecbt da ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng th\u1ea5m \u0111\u1ea7y \u01a1n nh\u00e0 vua<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u01b0\u00f4c th\u1ea5y m\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 m\u00e2y <\/i>[l\u00e0nh]<i> th\u1eadt tho\u1ea3 l\u00f2ng<\/i><\/p>\n<p><i>Ph\u1eadn che ch\u1eafn b\u00ean ngo\u00e0i bi\u1ebft l\u1ea5y g\u00ec b\u00e1o \u0111\u00e1p<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u1ec9 \u0111\u00e0nh tung h\u00f4 ch\u00fac th\u1ecd v\u1ecb vua nh\u00e2n t\u1eeb<\/i><\/p>\n<p> Ph\u00f3 s\u1ee9 t\u1ea1 \u00e2n An Nam H\u00e0n L\u00e2m Vi\u1ec7n \u00d0\u00e3i Ch\u1ebf [\u7ff0\u6797\u9662\u5f85\u5236] L\u00ea L\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn [\u9ece\u6881\u614e]<\/p>\n<p>\u5929\u7737\u7687\u738b\u555f\u58fd\u65ec\uff0c\u5104\u5e74\u8056\u6fa4\u795d\u8072\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u5fa1\u5712\u65e5\u6696\u5e38\u4f73\u6c23\uff0c\u83ef\u5bb4\u6625\u6fc3\u53ca\u9060\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u661f\u5ea6\u5171\u65cb\u4f9d\u5317\u6975\uff0c\u5a01\u984f\u54ab\u5c3a\u4ef0\u6148\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u89c0\u5149\u5e78\u7db4\u660e\u5802\u5217\uff0c\u9802\u8e35\u5747\u6cbe\u96e8\u9732\u4ec1\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>Thi\u00ean quy\u1ebfn ho\u00e0ng v\u01b0\u01a1ng kh\u1ea3i th\u1ecd tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>\u1ee8c ni\u00ean th\u00e1nh tr\u1ea1ch ch\u00fac thanh t\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 vi\u00ean nh\u1eadt no\u00e3n th\u01b0\u1eddng giai kh\u00ed,<\/p>\n<p>Hoa y\u1ebfn xu\u00e2n n\u00f9ng c\u1eadp vi\u1ec5n nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Tinh \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng to\u00e0n y b\u1eafc c\u1ef1c,<\/p>\n<p>Uy nhan ch\u1ec9 x\u00edch ng\u01b0\u1ee1ng t\u1eeb th\u00e2n.<\/p>\n<p>Quan quang h\u1ea1nh chu\u1ebf minh \u0111\u01b0\u1eddng li\u1ec7t,<\/p>\n<p>\u00d0\u00ednh ch\u1ee7ng qu\u00e2n tri\u00eam v\u0169 l\u1ed9 nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>Tr\u1eddi ng\u00f3 xu\u1ed1ng b\u1eadc ho\u00e0ng \u0111\u1ebf vui m\u1eebng v\u00e0o th\u1ecd tu\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>\u01a0n c\u1ee7a vua th\u00e1nh h\u00e0ng v\u1ea1n n\u0103m bi\u1ebft bao l\u1eddi ch\u00fac t\u1ee5ng<\/i><\/p>\n<p><i>\u00c1nh m\u1eb7t tr\u1eddi \u1ea5m \u00e1p \u1edf ng\u1ef1 vi\u00ean \u0111\u1ea7y kh\u00ed t\u1ed1t<\/i><\/p>\n<p><i>Ti\u1ec7c th\u1ecbnh so\u1ea1n m\u00f9a xu\u00e2n ban cho k\u1ebb \u1edf xa<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00f4i sao xoay quanh th\u1eadt kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec B\u1eafc Th\u1ea7n<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn46_1858\" name=\"_ftnref46_1858\"><sup><sup>[46]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><i>M\u1eb7t r\u1ed3ng \u1edf g\u1ea7n trong gang t\u1ea5c khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u01b0\u1ee3c vinh h\u1ea1nh d\u1ef1 v\u00e0o trong minh \u0111\u01b0\u1eddng<\/i><\/p>\n<p><i>T\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng th\u1ea5m \u01b0\u1edbt \u0111\u1ee9c nh\u00e2n m\u01b0a m\u00f3c<\/i><\/p>\n<p> Ch\u00ednh s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1ed1ng An Nam H\u00e0n L\u00e2m Vi\u1ec7n Th\u1ecb \u00d0\u1ed9c [\u7ff0\u6797\u9662\u4f8d\u8b80] Tr\u1ea7n \u00d0\u0103ng Thi\u00ean [\u9673\u767b\u5929]<\/p>\n<p>\u865e\u968e\u4f55\u5f85\u821e\u7d93\u65ec\uff0c\u7389\u5e1b\u521d\u901a\u96e8\u9732\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u7166\u80b2\u80af\u5206\u5343\u91cc\u5916\uff0c\u7d8f\u61f7\u6e3e\u4f3c\u4e00\u5bb6\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u5e78\u966a\u5468\u5bb4\u6e05\u5149\u63a5\uff0c\u8fd1\u6339\u582f\u6a3d\u54ab\u5c3a\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u65b0\u5bf5\u6b78\u4f86\u5206\u6d77\u570b\uff0c\u5171\u5c07\u83ef\u795d\u980c\u7687\u4ec1\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>Ngu giai h\u00e0 \u0111\u00e3i v\u0169 kinh tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>Ng\u1ecdc b\u1ea1ch s\u01a1 th\u00f4ng v\u0169 l\u1ed9 t\u1ea7n.<\/p>\n<p>H\u00fa d\u1ee5c kh\u1eb3ng ph\u00e2n thi\u00ean l\u00fd ngo\u1ea1i,<\/p>\n<p>Tuy ho\u00e0i h\u1ed3n t\u1ef1 nh\u1ea5t gia nh\u00e2n.<\/p>\n<p>H\u1ea1nh b\u1ed3i Chu y\u1ebfn thanh quang ti\u1ebfp,<\/p>\n<p>C\u1eadn \u1ea5p Nghi\u00eau t\u00f4n ch\u1ec9 x\u00edch th\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u00e2n s\u1ee7ng quy lai ph\u00e2n h\u1ea3i qu\u1ed1c,<\/p>\n<p>C\u1ed9ng t\u01b0\u01a1ng hoa ch\u00fac t\u1ee5ng ho\u00e0ng nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>B\u1ec7 Ngu \u0111\u00e2u c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i m\u00faa v\u00e0i ba tu\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u01b0\u1edfng \u01a1n m\u01b0a m\u00f3c<\/i><\/p>\n<p><i>\u00c2n c\u1ea7n v\u1ed3n v\u00e3 \u0111\u00e2u ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb xa h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u1eb7m<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ed7 v\u1ec1 nh\u01b0 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng trong m\u1ed9t nh\u00e0<\/i><\/p>\n<p><i>May m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i trong ti\u1ec7c nh\u00e0 Chu \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng thanh quang<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u00e0 vua r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban cho \u0111\u1ee9ng g\u1ea7n trong gang t\u1ea5c<\/i><\/p>\n<p><i>L\u00e0 k\u1ebb m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee7ng \u00e1i c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f9ng nhau ch\u00fac t\u1ee5ng b\u1eadc vua nh\u00e2n t\u1eeb<\/i><\/p>\n<p> Ph\u00f3 s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1ed1ng An Nam \u00d0\u00f4ng C\u00e1c H\u1ecdc S\u0129 [\u6771\u95a3\u5b78\u58eb] Nguy\u1ec5n Ch\u1ec9 T\u00edn [\u962e\u6b62\u4fe1]<\/p>\n<p>\u83ef\u65e6\u6b23\u9022\u842c\u58fd\u65ec,\u6625\u5df5\u795d\u5ed1\u53e9\u7b75\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u8c61\u65b9\u7389\u5e1b\u806f\u738b\u6703\uff0c\u9e7f\u5bb4\u7b19\u7c27\u6170\u9060\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u671b\u65e5\u6709\u5e74\u9676\u7166\u6696\uff0c\u671d\u5929\u4f55\u5e78\u59a5\u5c0a\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u5357\u6b78\u9858\u5373\u5448\u9ec3\u8007<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn47_1858\" name=\"_ftnref47_1858\"><sup><sup>[47]<\/sup><\/sup><\/a>\uff0c\u65e9\u62dc\u4e39\u5880\u4ef0\u81f3\u4ec1\u3002<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>Hoa \u0111\u00e1n h\u00e2n ph\u00f9ng v\u1ea1n th\u1ecd tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>Xu\u00e2n chi ch\u00fac c\u1eadn kh\u1ea5u di\u00ean t\u1ea7n.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng ng\u1ecdc b\u1ea1ch li\u00ean v\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i,<\/p>\n<p>L\u1ed9c y\u1ebfn sanh ho\u00e0ng \u1ee7y vi\u1ec5n nh\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u1ecdng nh\u1eadt h\u1eefu ni\u00ean \u0111\u00e0o h\u00fa no\u00e3n,<\/p>\n<p>Tri\u1ec1u thi\u00ean h\u00e0 h\u1ea1nh th\u1ecfa t\u00f4n th\u00e2n.<\/p>\n<p>Nam quy nguy\u1ec7n t\u1ee9c tr\u00ecnh ho\u00e0ng c\u1ea9u,<\/p>\n<p>T\u1ea3o b\u00e1i \u0111an tr\u00ec ng\u01b0\u1ee1ng ch\u00ed nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y xu\u00e2n may thay \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd<\/i><\/p>\n<p><i>Ch\u00e9n m\u00f9a xu\u00e2n ch\u00fac nh\u00e0 vua kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u m\u1ea5y l\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f9ng trong m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i<\/i><\/p>\n<p><i>Y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 ti\u1ebfng nh\u1ea1c u\u1ef7 l\u1ea1o k\u1ebb t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn nh\u00e0 vua tu\u1ed5i cao ban cho ch\u00e9n r\u01b0\u1ee3u \u1ea5m<\/i><\/p>\n<p><i>Tri\u1ec1u ki\u1ebfn ho\u00e0ng \u0111\u1ebf may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n g\u0169i<\/i><\/p>\n<p><i>Khi v\u1ec1 nam nguy\u1ec7n s\u1ebd tr\u00ecnh l\u00ean vua n\u01b0\u1edbc t\u00f4i<\/i><\/p>\n<p><i>Mau s\u1edbm s\u1edbm \u0111\u1ebfn th\u1ec1m son b\u00e1i ki\u1ebfn b\u1eadc ch\u00ed nh\u00e2n<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn48_1858\" name=\"_ftnref48_1858\"><sup><sup>[48]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p> Ph\u00f3 s\u1ee9 ti\u1ebfn c\u1ed1ng An Nam H\u00e0n L\u00e2m Vi\u1ec7n [\u7ff0\u6797\u9662] Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ec1 [\u962e\u504d]<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn49_1858\" name=\"_ftnref49_1858\">[49]<\/a> ho\u1ea1 l\u1ea1i nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u4e5d\u5341\u97f6\u5149\u752b\u4e8c\u65ec\uff0c\u9748\u5712\u9daf\u71d5\u5831\u6625\u983b\u3002<\/p>\n<p>\u661f\u99b3\u8f2a\u8f61\u8da8\u884c\u6bbf\uff0c\u96f2\u96c6\u8863\u51a0\u62dc\u8056\u4eba\u3002<\/p>\n<p>\u4ef0\u898b\u82f1\u541b\u5fb7\u5f97\u58fd\uff0c\u53ef\u77e5\u5929\u547d\u656c\u60df\u89aa\u3002<\/p>\n<p>\u91d1\u7ae0\u7389\u5e2d\u6d2a\u6069\u6d79\uff0c\u7018\u5098\u96e3\u916c\u9802\u8e35\u4ec1\u3002<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn50_1858\" name=\"_ftnref50_1858\"><sup><sup>[50]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><u>D\u1ecbch \u00e2m<\/u><\/p>\n<p>C\u1eedu th\u1eadp thi\u1ec1u quang ph\u1ee7 nh\u1ecb tu\u1ea7n,<\/p>\n<p>Linh<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn51_1858\" name=\"_ftnref51_1858\"><sup><sup>[51]<\/sup><\/sup><\/a> vi\u00ean oanh y\u1ebfn b\u00e1o xu\u00e2n t\u1ea7n.<\/p>\n<p>Tinh tr\u00ec lu\u00e2n b\u00ed<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn52_1858\" name=\"_ftnref52_1858\"><sup><sup>[52]<\/sup><\/sup><\/a> xu h\u00e0nh \u0111i\u1ec7n,<\/p>\n<p>V\u00e2n t\u1eadp y quan b\u00e1i th\u00e1nh nh\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee1ng ki\u1ebfn anh qu\u00e2n<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn53_1858\" name=\"_ftnref53_1858\"><sup><sup>[53]<\/sup><\/sup><\/a> \u0111\u1ee9c \u0111\u1eafc th\u1ecd,<\/p>\n<p>Kh\u1ea3 tri thi\u00ean m\u1ec7nh k\u00ednh duy th\u00e2n.<\/p>\n<p>Kim ch\u01b0\u01a1ng ng\u1ecdc t\u1ecbch h\u1ed3ng \u00e2n ti\u1ebfp,<\/p>\n<p>L\u00f4 T\u1ea3n nan th\u00f9 \u0111\u00ednh ch\u1ee7ng nh\u00e2n.<\/p>\n<p><u>D\u1ecbch ngh\u0129a<\/u><\/p>\n<p><i>Ch\u00edn m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y m\u00f9a xu\u00e2n nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hai tu\u1ea7n r\u1ed3i<\/i><\/p>\n<p><i>Trong v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 uy\u1ec3n chim oanh chim y\u1ebfn \u0111\u00e3 b\u00e1o xu\u00e2n m\u1ea5y l\u1ea7n<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y \u0111\u00eam rong ru\u1ed5i xe \u0111\u1ebfn n\u01a1i h\u00e0nh \u0111i\u1ec7n<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec3 b\u00e1i ki\u1ebfn b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 b\u1eadc anh qu\u00e2n v\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ee9c n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ecd<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ee7 bi\u1ebft m\u1ec7nh tr\u1eddi k\u00ednh v\u00e0 r\u1ea5t th\u00e2n<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u01a1 tr\u00ean gi\u1ea5y v\u00e0ng l\u00e0 h\u1ed3ng \u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 vua ban xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ng\u1ecdc<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ee9c nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u00e0 vua r\u00f3t ru\u1ee3u ban cho ng\u01b0\u1eddi \u1edf s\u00f4ng L\u00f4 n\u00fai T\u1ea3n<\/i><\/p>\n<h4>BAN TH\u01af\u1edeNG<\/h4>\n<p>Theo danh s\u00e1ch \u1edf <i>Vi\u1ec7t Nam T\u1eadp L\u01b0\u1ee3c<\/i> (T\u1eeb Di\u00ean H\u00fac, \u0111\u1eddi Thanh) quy\u1ec3n 42 \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00fd Quang \u00d0\u00e0o ch\u00e9p l\u1ea1i trong <i>K\u00fd C\u00e0n Long<\/i><i> Ni\u00ean B\u00ecnh \u00d0\u1ecbnh An Nam<\/i><i> Chi D\u1ecbch <\/i>(\u00d0\u00e0i B\u1eafc, 1976) tr. 170-1 th\u00ec s\u1ee9 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng trong chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m l\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p><b>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng<\/b> (5 l\u1ea7n)<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t: Nh\u01b0 \u00fd b\u1eb1ng ng\u1ecdc, Quan \u00c2m b\u1eb1ng ng\u1ecdc, tri\u1ec1u ch\u00e2u b\u1eb1ng thu\u1ef7 tinh m\u00e0u xanh l\u1ee5c, b\u00ecnh thu\u1ef7 tinh, b\u00ecnh s\u1ee9 \u0111\u1ecf m\u1ed7i m\u00f3n m\u1ed9t c\u00e1i. H\u1ed9p \u0111an b\u1eb1ng s\u1ee3i b\u1ea1c (2 c\u00e1i), c\u1ea9m \u0111o\u1ea1n (3 t\u1ea5m), gi\u1ea5y hoa ti\u00ean (3 cu\u1ed9n).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 hai: M\u00e3ng \u0111o\u1ea1n [m\u00e3ng l\u00e0 r\u1ed3ng ch\u00e2n c\u00f3 b\u1ed1n m\u00f3ng, d\u00e0nh cho b\u1eadc th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng], thi\u1ec3m \u0111o\u1ea1n, th\u00f4 \u0111o\u1ea1n m\u1ed7i th\u1ee9 hai t\u1ea5m.<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 ba: Tr\u00e0 Tr\u1ecbnh Tr\u1ea1ch (4 h\u1ed9p), tr\u00e0 Ph\u1ed5 Nh\u0129 (4 b\u00e1nh) , tr\u00e0 cao (2 h\u1ed9p), b\u00ecnh ng\u1eedi [t\u1ecb y\u00ean l\u00e0 lo\u1ea1i b\u00ecnh \u0111\u1ef1ng h\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u c\u1ee7a qu\u00ed t\u1ed9c] (2 c\u00e1i), ph\u1eadt th\u1ee7 (1 m\u00e2m).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0: Nh\u01b0 \u00fd, b\u00ecnh ng\u1eedi, b\u00e1t b\u1eb1ng g\u1ed7 s\u01a1n m\u00e0i, ch\u00e9n ph\u00e1p lang [ch\u00e9n theo ki\u1ec3u \u00c2u Ch\u00e2u ch\u1ebf t\u1ea1o, tr\u00e1ng men] m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t m\u00f3n. \u00d0o\u1ea1n th\u00eau nhi\u1ec1u m\u00e0u s\u1eafc, ch\u01b0\u01a1ng nhung [m\u1ed9t lo\u1ea1i v\u1ea3i] m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m.<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 n\u0103m: B\u00ecnh s\u1ee9 l\u1edbn, \u0111\u0129a s\u1ee9 l\u1edbn, \u0111\u0129a s\u01a1n m\u00e0i, b\u00e1t, l\u00f2 h\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u1ee9 hai c\u00e1i, dao nh\u1ecf (m\u1ed9t c\u00e1i).<\/p>\n<p><b>Ch\u00e1nh s\u1ee9<\/b> (5 l\u1ea7n)<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t: Nh\u01b0 \u00fd b\u1eb1ng ng\u1ecdc, Quan \u00c2m b\u1eb1ng s\u1ee9, b\u00ecnh thu\u1ef7 tinh [m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t m\u00f3n], c\u1ea9m \u0111o\u1ea1n (2 t\u1ea5m), h\u1ed9p \u0111an b\u1eb1ng s\u1ee3i ch\u1ec9 b\u1ea1c (2 c\u00e1i), gi\u1ea5y hoa ti\u00ean (2 cu\u1ed9n).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 hai: \u00d0o\u1ea1n nhi\u1ec1u m\u00e0u, \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng 8 lo\u1ea1i t\u01a1 [m\u1ed7i th\u1ee9 2 t\u1ea5m], sa cu\u1ed9n nh\u1ecf [b\u1ed1n cu\u1ed9n]<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 ba: Tr\u00e0 Li\u00ean T\u00e2m (m\u1ed9t b\u00ecnh), tr\u00e0 T\u1eed D\u01b0\u01a1ng (m\u1ed9t h\u1ed9p), tr\u00e0 cao (2 h\u1ed9p), tr\u00e0 Ph\u1ed5 Nh\u0129 (4 b\u00e1nh), b\u00ecnh ng\u1eedi (1 c\u00e1i), ch\u00e9n s\u1ee9, b\u00ecnh s\u1ee9 (m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i), ph\u1eadt th\u1ee7 (1 m\u00e2m).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0: Nh\u01b0 \u00fd (1 c\u00e1i), \u0111o\u1ea1n m\u00e0u, ch\u01b0\u01a1ng nhung (m\u1ed7i th\u1ee9 2 t\u1ea5m), b\u00ecnh ng\u1eedi (1 c\u00e1i), h\u00e0 bao (1 \u0111\u00f4i). <\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 n\u0103m: B\u00ecnh hoa b\u1eb1ng s\u1ee9, \u0111\u0129a l\u1edbn b\u1eb1ng s\u1ee9, t\u00f4 s\u01a1n m\u00e0i, dao nh\u1ecf, b\u00ecnh s\u1ee9 nh\u1ecf (m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t m\u00f3n).<\/p>\n<p><b>Ph\u00f3 s\u1ee9<\/b> (5 l\u1ea7n)<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t: Nh\u01b0 \u00fd b\u1eb1ng ng\u1ecdc (m\u1ed9t c\u00e1i) , h\u1ed9p \u0111an b\u1eb1ng t\u01a1 b\u1ea1c (hai c\u00e1i), c\u1ea9m \u0111o\u1ea1n (2 t\u1ea5m), gi\u1ea5y hoa ti\u00ean (2 cu\u1ed9n).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 hai: \u00d0o\u1ea1n nhi\u1ec1u m\u00e0u, \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng 8 lo\u1ea1i t\u01a1 (m\u1ed7i th\u1ee9 1 t\u1ea5m), \u0111o\u1ea1n d\u1ec7t b\u1eb1ng 5 lo\u1ea1i t\u01a1 (6 t\u1ea5m).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 ba: Tr\u00e0 cao (1 h\u1ed9p), b\u00ecnh nhi\u1ec1u m\u00e0u (1 c\u00e1i), tr\u00e0 Ph\u1ed5 Nh\u0129 (4 b\u00e1nh), ph\u1eadt th\u1ee7 (2 m\u00e2m).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0: \u00d0o\u1ea1n (3 t\u1ea5m), Nh\u01b0 \u00fd (1 c\u00e1i), h\u00e0 bao (1 \u0111\u00f4i), b\u00ecnh ng\u1eedi b\u1eb1ng s\u1ee9 (1 c\u00e1i).<\/p>\n<p>&#8211; L\u1ea7n th\u1ee9 n\u0103m: \u00d0\u0129a s\u1ee9 l\u1edbn, b\u00e1t s\u1ee9, dao nh\u1ecf (m\u1ed7i th\u1ee9 1 m\u00f3n)<\/p>\n<p>H\u00e0nh nh\u00e2n [ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111i theo \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i] n\u0103m ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c, t\u00f2ng nh\u00e2n [ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo mang v\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c] 10 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 11 th\u00e1ng Gi\u00eang, vua C\u00e0n Long l\u1ea1i chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u0169 ban th\u01b0\u1edfng cho vua Quang Trung m\u1ed9t ch\u1eef Ph\u00fac do ch\u00ednh tay \u00f4ng vi\u1ebft. Vua C\u00e0n Long c\u0169ng cho bi\u1ebft s\u1ebd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u00f9ng l\u1ec5 b\u00e3o ki\u1ebfn th\u1ec9nh an \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n vua Quang Trung. Nh\u1eefng s\u1ee9 th\u1ea7n ho\u1ea1 th\u01a1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng v\u1ea3i v\u00f3c, b\u00fat m\u1ef1c, ng\u1ecdc nh\u01b0 \u00fd v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ed3 s\u1ee9.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn54_1858\" name=\"_ftnref54_1858\"><sup><sup>[54]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p><b>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng<\/b>    <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Ng\u1ef1 b\u00fat ch\u1eef Ph\u00fac<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>1 t\u1edd<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Ng\u1ecdc nh\u01b0 \u00fd<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>1 thanh<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Gi\u1ea5y c\u00f3 in h\u00ecnh ch\u1eef Ph\u00fac vu\u00f4ng<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>100 t\u1edd<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Ng\u1ecdc kh\u00ed<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>2 m\u00f3n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>\u0110\u1ed3 s\u1ee9<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>4 m\u00f3n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Pha l\u00ea<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>4 m\u00f3n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Gi\u1ea5y l\u1ee5a l\u1edbn nh\u1ecf<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>M\u1ed7i th\u1ee9 4 t\u1edd<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>M\u1ef1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>3 h\u1ed9p<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>B\u00fat<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>3 h\u1ed9p<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>Nghi\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>2 c\u00e1i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"210\">\n<p>H\u1ed9p s\u01a1n m\u00e0i<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"197\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"209\">\n<p>4 c\u00e1i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>Th\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n ho\u1ea1 th\u01a1 (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi)<\/b>    <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>\u0110\u1ea1i \u0111o\u1ea1n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>1 t\u1ea5m<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>B\u00fat<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>2 h\u1ed9p<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>M\u1ef1c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>2 h\u1ed9p<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>Gi\u1ea5y hoa ti\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">&nbsp;<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"205\">\n<p>2 cu\u1ed9n<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Ng\u00e0y 17 th\u00e1ng Gi\u00eang, vua C\u00e0n Long l\u1ea1i ra m\u1ed9t \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 cho ph\u00e9p c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi th\u01b0 c\u1ee7a vua Quang Trung [do T\u00f4n V\u0129nh Thanh chuy\u1ec3n]. L\u00e1 th\u01b0 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi v\u1ec1 Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ec3 quan nh\u00e0 Thanh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Nam Quan ch\u1ea1y tr\u1ea1m v\u1ec1 Th\u0103ng Long. <\/p>\n<p>Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi ph\u00e1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng \u0111\u00e3 sang Qu\u1ea3ng T\u00e2y, vua Quang Trung c\u00f3 g\u1eedi theo m\u1ed9t t\u1edd th\u01b0 d\u1eb7n tr\u00ecnh l\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c xung \u0111\u1ed9t gi\u1eefa Xi\u00eam La v\u00e0 An Nam \u0111\u1ec3 xin vua C\u00e0n Long c\u1ee9u x\u00e9t.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn55_1858\" name=\"_ftnref55_1858\"><sup><sup>[55]<\/sup><\/sup><\/a> Qu\u00e2n C\u01a1 X\u1ee9 c\u0169ng tr\u1ec9nh l\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5u th\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3 nh\u01b0 sau: <\/p>\n<p><i>\u2026 C\u1ee9 nh\u01b0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i> qu\u00ec t\u00e2u r\u1eb1ng vua n\u01b0\u1edbc t\u00f4i Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n \u0111i\u1ec3n v\u01b0\u1ee3t m\u1ee9c c\u1ee7a thi\u00ean tri\u1ec1u th\u1eadt l\u00e0 to l\u1edbn. Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng g\u00e2y h\u1ea5n v\u1edbi Xi\u00eam La n\u00ean giao binh n\u00ean s\u1ee3 r\u1eb1ng s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00e9o l\u1eddi tr\u00ecnh l\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi thi\u00ean tri\u1ec1u n\u00ean qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh \u0111\u00e3 g\u1eedi th\u01b0 cho Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng th\u00e0nh th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean nguy\u00ean do hai b\u00ean tranh ch\u1ea5p. Mong \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf s\u1eafc d\u1ee5 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng trong tri\u1ec1u ban \u0111i\u1ec3n nghi nghi\u00eam ch\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 hai b\u00ean l\u1eddi qua ti\u1ebfng l\u1ea1i m\u00e0 nh\u01b0 v\u00f4 s\u1ef1.<\/i><\/p>\n<p><i>Th\u1ec3 ch\u1ebf thi\u00ean tri\u1ec1u kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ri\u00eang c\u1ee7a ngo\u1ea1i phi\u00ean, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u1ed7 v\u1ec1 trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u00f9ng nh\u01b0 nhau v\u1eady n\u00ean qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed s\u00e1ng s\u1ee7a \u1eaft l\u00e0 bao nhi\u00eau nghi ng\u1ea1i \u0111\u1ec1u ti\u00eau gi\u1ea3m t\u1eeb nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00e2n bang t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u1ec3 c\u00f9ng t\u1eafm g\u1ed9i \u01a1n tr\u00ean.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u01b0 qu\u1ed1c m\u1eabu tu\u1ed5i cao, kh\u00ed th\u1ec3 h\u01a1i suy n\u00ean qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ra l\u1ec7nh cho Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng mua nh\u00e2n s\u00e2m \u0111\u1ec3 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng n\u00ean \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf th\u1ec3 tu\u1ea5t th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u00e2n nh\u00e2n s\u00e2m. V\u00ec qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a kh\u1edfi tr\u00ecnh \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan n\u00ean theo \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ecbch 600 d\u1eb7m g\u1eedi cho \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng hi\u1ebfu th\u1ea3o s\u1edbm c\u00f3 th\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1eadp c\u1eadn. \u1ea4y l\u00e0 \u00e2n quy\u1ebfn kh\u00f3 g\u1eb7p l\u1ea1i th\u00eam t\u1ea1 \u00e2n bi\u1ec3u l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u00e2u ph\u00ea c\u0169ng g\u1eedi l\u1ea1i c\u1ea3 k\u00e8m v\u1edbi l\u1eddi tra h\u1ecfi b\u1ecdn Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng v\u00e0 l\u1eddi b\u1ea9m l\u00ean ph\u1ee5 v\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u00e2n tr\u1ea1ch d\u00e0y, l\u00f2ng nh\u00e2n s\u00e2u kh\u00f4ng ch\u1ed7 nh\u1ecf nhoi n\u00e0o kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> qu\u00ec l\u00e3nh r\u1ed3i kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ebd c\u1ea3m k\u00edch \u0111\u1ebfn ch\u1eebng n\u00e0o s\u1ebd ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn khuy\u1ebft \u0111\u00ecnh t\u1ea1 \u01a1n s\u1ee7ng quy\u1ebfn.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ecdn Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng c\u0169ng h\u1ebft s\u1ee9c vui s\u01b0\u1edbng n\u00f3i r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 so\u1ea1n th\u01b0 g\u1eedi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng nay s\u1ebd vi\u1ebft l\u1ea1i cho r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 s\u1edbm giao cho \u0111em \u0111i \u2026<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn56_1858\" name=\"_ftnref56_1858\"><sup><b><sup>[56]<\/sup><\/b><\/sup><\/a><\/i><\/p>\n<p>Nh\u00e2n vi\u1ec7c vua Quang Trung sai b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng mua nh\u00e2n s\u00e2m cho m\u1eb9, Ph\u00fac Khang An c\u0169ng l\u1ea5y s\u00e2m trong kho c\u1ee7a m\u00ecnh g\u1eedi sang. Ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 2, Ph\u00fac Khang An vi\u1ebft l\u00e1 th\u01b0 sau \u0111\u00e2y:<\/p>\n<p><i>V\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n, th\u00ec theo b\u1ea3n v\u0103n nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng g\u1eedi h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m nay, n\u00ean tr\u1ea3 l\u1eddi k\u1ef9 c\u00e0ng m\u1ecdi vi\u1ec7c. T\u1eeb khi nghe tin qu\u1ed1c m\u1eabu c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 s\u00e2m linh \u0111\u1ec3 t\u1ea9m b\u1ed5, (t\u00f4i \u0111\u00e3) l\u1ea5y s\u00e2m chi \u0111ang d\u00f9ng, \u0111em giao cho T\u1ea3 Giang Thang (H\u1ed3ng Nghi\u1ec7p) \u0111em g\u1ea5p xu\u1ed1ng L\u1ea1ng S\u01a1n, giao cho tr\u1ea5n m\u1ee5c qu\u00ed qu\u1ed1c chuy\u1ec3n cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i nghe Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf<\/i><i> n\u00f3i v\u1edbi T\u1ea3 Giang \u0111\u1ea1o l\u00e0 xin cho \u0111\u01b0\u1ee3c theo qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn kinh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh m\u00e0 cho ph\u00e9p, nh\u01b0ng y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u1edf trong n\u01b0\u1edbc, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng nh\u1eadp quan tri\u1ec1u c\u1eadn th\u00ec n\u00ean \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng x\u1ea3y ra chuy\u1ec7n g\u00ec tr\u1ee5c tr\u1eb7c, v\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i v\u00e3 s\u1ee9c cho tu\u1ea7n ph\u1ee7 Minh T\u00edch lo li\u1ec7u vi\u1ec7c \u0111\u00f3, l\u1ea7n n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean \u0111i theo, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft t\u1ea5m l\u00f2ng quy\u1ebfn c\u1ed1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, \u1eaft qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/i><\/p>\n<p><i>N\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecdn u\u1ef7 vi\u00ean tuy\u00ean phong h\u1ecd Th\u00e0nh (t\u1ee9c Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i>) tr\u1edf v\u1ec1 r\u1ed3i, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng quan t\u00e2m t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00fd qu\u1ed1c, gi\u00e1ng ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh cho s\u1eafp x\u1ebfp vi\u1ec7c ti\u1ebfn kinh, h\u1ecfi han k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho kh\u1edfi h\u00e0nh s\u1edbm s\u1ee7a. C\u1ee9 nh\u01b0 Th\u00e0nh L\u00e2m t\u1eeb kinh v\u1ec1 cho bi\u1ebft, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec7u v\u00e0o h\u1ecfi l\u00e0 n\u0103m nay m\u00f9a m\u00e0ng thu\u1ebf m\u00e1 thu \u0111\u01b0\u1ee3c ra sao? Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng tu\u1ed5i t\u00e1c bao nhi\u00eau? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111au \u1ed1m nay \u0111\u00e3 kh\u1ecfi ch\u01b0a? Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u01b0\u01a1ng s\u1eafp \u0111\u1eb7t th\u1ebf n\u00e0o? D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi trong vi\u1ec7c h\u00e0nh ch\u00ednh c\u00f3 th\u00edch h\u1ee3p kh\u00f4ng? L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 theo v\u1ec1 hay ch\u0103ng? M\u01b0\u1eddi ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 y\u00ean t\u0129nh kh\u00f4ng? M\u1ecdi vi\u1ec7c nh\u00e0 vua h\u1ecfi han r\u1ea5t k\u1ef9, Th\u00e0nh L\u00e2m nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u00e2u l\u00ean, th\u00e1nh t\u00e2m c\u1ef1c k\u1ef3 vui v\u1ebb.<\/i><\/p>\n<p><i>V\u1ec1 sau khi ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng nghe tin qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y nh\u1eadp c\u1eadn (v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn vua Thanh) l\u00e0 th\u00e1ng ba, n\u00ean l\u1ea1i h\u1ecfi han th\u00eam m\u0169 \u0111ai \u0103n m\u1eb7c ra sao, Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, li\u1ec1n s\u1ee9c cho t\u1ec9nh th\u1ea7n Giang Nam<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn57_1858\" name=\"_ftnref57_1858\"><sup><b><sup>[57]<\/sup><\/b><\/sup><\/a> d\u1ec7t t\u1ea1o, s\u1eafp x\u1ebfp c\u00e1c lo\u1ea1i t\u01a1 l\u1ee5a, h\u00e0ng th\u00eau, m\u00e3ng b\u00e0o, m\u0169 mi\u1ec7n r\u1ed3ng v\u00e0ng, \u0111ai \u0111eo m\u00e0u kim ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 ban cho.<\/i><\/p>\n<p><i>Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng d\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, sau khi l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e3o ki\u1ebfn th\u1ec9nh an xong r\u1ed3i, s\u1ebd th\u01b0\u1edfng th\u00eam \u0111ai m\u00e0u kim ho\u00e0ng, \u0111\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam vi\u1ec7c \u01b0u \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i xa, c\u0169ng nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c cho c\u1ed1ng s\u1ee9 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i> d\u00e2ng th\u01b0 tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 mong th\u00e1nh ch\u00faa ng\u00f3 xu\u1ed1ng, qu\u1ed1c m\u1eabu nay ni\u00ean k\u1ef7 \u0111\u00e3 cao, c\u1ea7n c\u00f3 thu\u1ed1c men t\u1ea9m b\u1ed5, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng lao nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ban cho m\u1ed9t c\u00e2n nh\u00e2n s\u00e2m trong n\u1ed9i ph\u1ee7, l\u1ea1i so\u1ea1n m\u1ed9t \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0, c\u00f9ng ng\u1ef1 b\u00fat ch\u00e2u ph\u00ea tr\u00ean bi\u1ec3u v\u0103n sai d\u1ecbch tr\u1ea1m giao cho ph\u1ee7 b\u1ed9 Qu\u1ea3ng T\u00e2y l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7.<\/i><\/p>\n<p><i>Nh\u1eefng \u00e2n s\u1ee7ng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng ch\u1ec9 phi\u00ean th\u1ea7n thu\u1ed9c qu\u1ed1c ch\u1eb3ng d\u00e1m m\u01a1 t\u01b0\u1edfng, ngay c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n qu\u00fd c\u1ee7a thi\u00ean tri\u1ec1u c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5y ai \u0111\u01b0\u1ee3c, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, \u00e2n s\u1ee7ng m\u1ea5y phen, qu\u1ea3 l\u00e0 ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 b\u00fat m\u1ef1c c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u00f5 h\u1ea7u y\u00ean l\u00f2ng m\u00e0 t\u1edbi. \u00d0\u1ebfn nh\u01b0 xin g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea5y, c\u1ea7u phong \u0111\u01b0\u1ee3c phong, ch\u1ec9 trong v\u00e0i th\u00e1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho danh ph\u1eadn ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, m\u1edf c\u1eeda \u1ea3i cho bu\u00f4n b\u00e1n, ban l\u1ecbch cho \u0111\u00fang ng\u00e0y th\u00e1ng, m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n, th\u1eadt qu\u1ea3 l\u00e0 th\u00e1nh ch\u00faa l\u1ea5y l\u00f2ng tr\u1eddi m\u00e0 ch\u0103n d\u1eaft, theo l\u00f2ng d\u00e2n m\u00e0 \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, \u00e2n tr\u1ea1ch kh\u1eafp v\u1ea1n ph\u1ea7n, quang vinh c\u0169ng h\u01a1n t\u1eeb ngh\u00ecn x\u01b0a tr\u1edf l\u1ea1i.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ea3n t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng thay m\u1eb7t qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn nh\u1eefng \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u00f3, trong l\u00f2ng c\u1ea3m k\u00edch l\u1ea1i th\u00eam k\u00ednh s\u1ee3, th\u1ea5y r\u1eb1ng ch\u1ecbu \u01a1n th\u00ec d\u1ec5 m\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p kh\u00f3 bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u00e1p \u0111\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u00fac \u0103n, l\u00fac ngh\u1ec9, l\u00fac ng\u1ee7, l\u00fac th\u1ee9c, \u1eaft c\u00f3 chi\u1ec1u \u00e1y n\u00e1y kh\u00f4ng an, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch s\u1edbm ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn b\u1ec7 r\u1ed3ng, chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng thi\u00ean nhan, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe l\u1eddi gi\u00e1o hu\u1ea5n, d\u1eabu nh\u1eefng \u01a1n kia kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p, c\u0169ng l\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u00e1o \u0111\u00e1p v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5t Giao (Ch\u1ec9) xa x\u00f4i ph\u01b0\u01a1ng nam, ch\u1eafc kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1ee7a thi\u00ean tri\u1ec1u. <b>Ph\u00e0m c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1eadn, th\u01b0\u1eddng l\u00e0 nghi l\u1ec5 b\u00ecnh th\u1eddi, (c\u00f2n nh\u01b0) b\u00e3o ki\u1ebfn th\u1ec9nh an, \u1ea5y l\u00e0 v\u01b0\u1ee3t h\u1eb3n \u0111i\u1ec3n l\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tri\u1ec7u C\u00f4ng khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh H\u1ed3i b\u1ed9 tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n A C\u00f4ng, khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh hai Kim Xuy\u00ean xong, ca kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n v\u00e0o tri\u1ec1u ki\u1ebfn ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng mu\u1ed1n t\u01b0\u1edbng s\u0129 ra s\u1ee9c, khi \u0111\u00f3 m\u1edbi cho thi h\u00e0nh \u0111\u1ea1i l\u1ec5 n\u00e0y. C\u00f2n nh\u01b0 ban cho \u0111ai m\u00e0u kim ho\u00e0ng, th\u00ec c\u1ef1c k\u1ef3 phi th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ng\u1ef1 b\u00fat vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef son, thu\u1ed9c qu\u1ed1c l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf m\u00e0 ng\u00e0y nay qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u01b0\u01a1ng nam m\u1edbi th\u1ea7n ph\u1ee5c, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3, th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 g\u1eb7p ai \u0111\u01b0\u1ee3c vinh s\u1ee7ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf.<\/b><\/i><b><i><\/i><\/b><\/p>\n<p><i>Khi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kh\u1edfi tr\u00ecnh \u0111i l\u00ean kinh \u0111\u00f4, c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9 d\u00f9ng \u0111ai m\u00e0u \u0111\u1ecf, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi tri\u1ec1u ki\u1ebfn h\u00e3y thay \u0111\u1ed5i qua \u0111ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u00e2n s\u00e2m l\u00e0 k\u1ebft t\u1ee5 s\u01a1n xuy\u00ean linh t\u00fa c\u1ee7a \u0111\u1ea5t Th\u1ecbnh Kinh, ph\u1ea9m ch\u1ea5t th\u1eadt l\u00e0 qu\u00ed gi\u00e1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 hi\u1ebfm c\u00f3 \u1edf \u0111\u1ea5t An Nam<\/i><i> m\u00e0 ngay trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba c\u0169ng kh\u00f3 m\u00e0 ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p><i>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 nghe Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n<\/i><i> t\u00ecm mua \u1edf kinh \u0111\u00f4, \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ee3i khi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn c\u1eadn ch\u00fac, khi \u0111\u00f3 (t\u00f4i) s\u1ebd thay m\u1eb7t m\u00e0 xin ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ban cho, nh\u01b0ng c\u1ee9 theo l\u1eddi b\u1ea9m c\u1ee7a T\u1ea3 Giang \u0111\u1ea1o m\u1edbi hay qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 khi\u1ebfn Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i> t\u00ecm mua r\u1ed3i, b\u1ea3n t\u01b0\u1edbc b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi l\u1ea5y b\u1ed1n l\u01b0\u1ee3ng s\u00e2m chi \u0111ang d\u00f9ng, ph\u1ea9m ch\u1ea5t ch\u1ec9 l\u00e0 lo\u1ea1i trung b\u00ecnh th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 s\u00e2m trong n\u1ed9i kh\u1ed1 l\u00e0 th\u1ee9 tuy\u1ec3n ch\u1ecdn trong h\u00e0ng ngh\u00ecn c\u00e2n m\u1edbi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t.<\/i><\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ban cho nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn m\u1ed9t c\u00e2n, qu\u1ed1c m\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n t\u1ee9 th\u1ea5m \u0111\u1ebfn, c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n tr\u00ean, th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng v\u00f4 l\u01b0\u1ee3ng, qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng trong l\u00f2ng th\u01a1 th\u1edbi, khi v\u00e0o tri\u1ec1u c\u1eadn kh\u00f4ng b\u0103n kho\u0103n v\u1ec1 chuy\u1ec7n \u1edf nh\u00e0, t\u00e2m th\u00e1i th\u00e2n vinh, c\u0169ng \u0111\u1ec1u do h\u1ed3ng \u00e2n ban cho, ph\u00e0m l\u00e0 ph\u1eadn b\u1ea7y t\u00f4i ai ai c\u0169ng \u0111\u1ec1u vui th\u00edch, hu\u1ed1ng h\u1ed3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00f2n bi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o.<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng m\u1edbi khai \u1ea5n t\u00edn, \u1eaft s\u1ebd d\u00e2ng bi\u1ec3u cung t\u1ea1 s\u1eafc \u1ea5n thi ch\u01b0\u01a1ng k\u00e8m theo c\u1ed1ng v\u1eadt, khi \u0111\u00f3 s\u1ebd sai s\u1ee9 mang theo tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, hi\u1ec7n nay t\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ee5ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i khi bi\u1ec3u v\u0103n, c\u1ed1ng v\u1eadt \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u1ea3i, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c thu nh\u1eadn ngay, l\u1ea1i h\u1ed9 t\u1ed1ng b\u1ed3i th\u1ea7n t\u1edbi kinh \u0111\u00f4, s\u1eafp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n.<\/i><\/p>\n<p><i>L\u1ea1i th\u00eam vi\u1ec7c qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng trong th\u01b0 c\u00f3 b\u1ea3o Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng<\/i><i> c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c x\u00edch m\u00edch gi\u1eefa Ti\u00eam La v\u00e0 An Nam<\/i><i>, sau khi nguy\u00ean th\u01b0 tr\u00ecnh l\u00ean, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea5y qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u1ea9n th\u1eadn cung k\u00ednh, n\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 lo li\u1ec7u m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u1eadt chu \u0111\u00e1o. Hi\u1ec7n gi\u1edd b\u1ed3i th\u1ea7n c\u1ee7a c\u1ea3 hai n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng nh\u1eadp tri\u1ec1u, c\u00f9ng \u0103n ti\u1ec7c v\u1edbi nhau, chuy\u1ec7n n\u1ecd kia \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ed9 h\u00ecnh t\u00edch, l\u00e1 th\u01b0 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a cho Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc.<\/i><\/p>\n<p><i>C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c hai n\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t ho\u00e0, khi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn kinh, n\u00ean \u0111\u1ec3 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf<\/i><i> \u1edf l\u1ea1i trong n\u01b0\u1edbc, lo vi\u1ec7c tr\u1ea5n th\u1ee7, \u0111\u1ebfn l\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1ed1ng sau h\u00e3y \u0111i, nh\u00e0 vua c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u1ec9 d\u1ee5 cho b\u1ea3n t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea5t minh b\u1ea1ch, s\u1ef1 lo l\u1eafng c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh minh ban xu\u1ed1ng h\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kh\u00e1c, v\u1eady h\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng m\u00e0 noi theo \u00c2n \u0111\u1ee9c thi\u00ean tri\u1ec1u r\u1ea3i ra kh\u1eafp ch\u1ed1n, ban cho v\u1ea1n qu\u1ed1c, \u0111\u00f4ng t\u00e2y nam b\u1eafc, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn d\u1ecbp b\u00e1t tu\u1ea7n v\u1ea1n th\u1ecd c\u1ee7a ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng, ng\u0169 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng, thuy\u1ec1n b\u00e8 xe c\u1ed9 t\u1eeb b\u1ed1n bi\u1ec3n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, \u1eaft \u0111\u1ea7y cung khuy\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kh\u1edfi nghi\u1ec7p \u1edf T\u00e2y S\u01a1n<\/i><i>, nay \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng kh\u00e1c n\u00e0o xem m\u00e2y th\u1ea5y m\u1eb7t tr\u1eddi, \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ki\u1ebfn ch\u00fac th\u1ecd, thi h\u00e0nh l\u1ec5 hu\u00e2n qu\u00ed, th\u1eadt l\u00e0 vinh h\u1ea1nh bi\u1ebft bao, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c quang s\u1ee7ng \u00e2n vinh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u1ea3n t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ph\u1ea7n v\u00e0o vi\u1ec7c tao ng\u1ed9 vui m\u1eebng c\u1ee7a qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng.<\/i><\/p>\n<p><i>M\u01b0a thu\u1eadn gi\u00f3 ho\u00e0, nay \u0111\u00e3 tr\u1ecdng xu\u00e2n, b\u1ea5m \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay, ng\u00e0y qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng nh\u1eadp quan ch\u1eb3ng c\u00f2n m\u1ea5y ch\u1ed1c, b\u1ea3n t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng hai s\u1ebd l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y, \u0111\u1ee3i \u1edf c\u1eeda quan \u0111\u1ec3 g\u1eb7p g\u1ee1, v\u00e0 ti\u1ebfp \u0111\u00f3n ng\u00e0i.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn58_1858\" name=\"_ftnref58_1858\"><sup><sup>[58]<\/sup><\/sup><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><b>     <br \/><\/b><\/p>\n<p><b><\/b><\/p>\n<p><b>CH\u01af\u01a0NG VII<\/b><\/p>\n<p><b>TH\u00c0NH QU\u1ea2 BANG GIAO<\/b><\/p>\n<h3>K\u1ebeT QU\u1ea2 \u0110\u1ea6U TI\u00caN<\/h3>\n<p>Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00e0nh L\u00e2m th\u00ec sau l\u1ec5 phong v\u01b0\u01a1ng vua Quang Trung th\u1ec9nh c\u1ea7u vua C\u00e0n Long ch\u1ea5p thu\u1eadn cho ba vi\u1ec7c:<\/p>\n<ol>\n<li>Ban cho ch\u00ednh s\u00f3c<\/li>\n<li>Xin d\u1eddi \u0111\u00f4<\/li>\n<li>Xin t\u00e1i l\u1eadp th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi<\/li>\n<\/ol>\n<h4>L\u1ecaCH TH\u1edcI HI\u1ebeN<\/h4>\n<p>Nh\u00e0 Thanh t\u1eeb n\u0103m 1644 l\u00e0m ch\u1ee7 Trung Nguy\u00ean thay l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Th\u1ed1ng nh\u00e0 Minh b\u1eb1ng l\u1ecbch Th\u1eddi Hi\u1ebfn l\u00e0 l\u1ecbch do gi\u00e1o s\u0129 Thang Nh\u01b0\u1ee3c V\u1ecdng (Adam Schall) t\u00ednh to\u00e1n t\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi Minh nh\u01b0ng ch\u01b0a \u00e1p d\u1ee5ng nh\u01b0ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 1669 m\u1edbi tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 theo t\u00e2n ph\u00e1p.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn59_1858\" name=\"_ftnref59_1858\">[59]<\/a> N\u0103m 1674, vua Khang Hy sai so\u1ea1n L\u1ecbch T\u01b0\u1ee3ng Kh\u1ea3o Th\u00e0nh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1eddi L\u00ea d\u00f9ng l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Th\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e0 Minh v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n n\u00ean \u0111\u00f4i khi l\u1ecbch n\u01b0\u1edbc ta v\u00e0 l\u1ecbch Trung Hoa c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho l\u1ecbch Th\u1eddi Hi\u1ebfn c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn trong qu\u0129 \u0111\u1ea1o Trung Hoa. Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Th\u00e0nh L\u00e2m th\u00ec sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u01b0\u01a1ng, vua Quang Trung \u0111\u00e3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c ban l\u1ecbch Th\u1eddi Hi\u1ebfn nh\u00e0 Thanh:<\/p>\n<p><i>\u2026 C\u1ee9 theo l\u1eddi Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh<\/i><i> th\u00ec n\u01b0\u1edbc y m\u1edbi d\u1ef1ng vi\u1ec7c h\u00e0ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 th\u1ee5 s\u00f3c <\/i>[\u6388\u6714],<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn60_1858\" name=\"_ftnref60_1858\"><sup><sup>[60]<\/sup><\/sup><\/a><i> tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ed1i t\u00ednh ri\u00eang,<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn61_1858\" name=\"_ftnref61_1858\">[61]<\/a><i> v\u00ec \u1edf khu\u1ea5t m\u1ed9t c\u00f5i t\u00e2y nam n\u00ean thi\u00ean tri\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 l\u1ec7 ban s\u00f3c, trong n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2m hi\u1ec3u thi\u00ean v\u0103n, t\u00f4i \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00ecm hi\u1ebfn th\u01b0<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn62_1858\" name=\"_ftnref62_1858\"><sup><sup>[62]<\/sup><\/sup><\/a><i> c\u1ee7a n\u1ed9i \u0111\u1ecba th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u01b0u truy\u1ec1n m\u1ed9t hai b\u1ea3n r\u1ed3i theo \u0111\u00f3 san kh\u1eafc \u0111\u1ec3 d\u00f9ng th\u00e0nh ra l\u1eafm ch\u1ed7 sai ngoa, l\u1ed9n x\u1ed9n, t\u1ee9 th\u1eddi ti\u1ebft kh\u00ed, c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7m l\u1eabn. Nay mong th\u00e1nh ch\u00faa c\u00e1ch ngo\u1ea1i long \u00e2n, ban cho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng th\u00ec to\u00e0n c\u00f5i Nam Giao nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e0y c\u1ea5y gieo tr\u1ed3ng c\u00f3 ti\u1ebft kh\u00ed l\u00e0m chu\u1ea9n. Vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh th\u1eddi hi\u1ebfn th\u01b0 kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e2u xin th\u00e1nh \u00e2n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u1eeb nay m\u1ed7i khi m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn xin \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ban cho v\u00e0i m\u01b0\u01a1i b\u1ea3n, nh\u1edd T\u1ea3 Giang<\/i><i> \u0111\u1ea1o g\u1eedi tr\u00e1t b\u00e1o cho b\u1ea3n qu\u1ed1c t\u00f4i s\u1ebd sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan k\u00ednh c\u1ea9n nh\u1eadn l\u00e3nh \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n tu\u00e2n theo.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1ecdn th\u1ea7n tra x\u00e9t \u0111\u1ea1o l\u1eadp qu\u1ed1c vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 \u0111\u1eb7t n\u1eb7ng m\u00f9a m\u00e0ng c\u1ee7a d\u00e2n, nay qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng v\u1eeba d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xin thi\u00ean tri\u1ec1u ban s\u00f3c, coi \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp nh\u1ea5t. B\u1ecdn Th\u00e0nh L\u00e2m<\/i><i> \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1eddi chuy\u1ec3n b\u1ea9m, l\u1ea1i \u0111em v\u1ec1 m\u1ed9t b\u1ea3n hi\u1ebfn th\u01b0 san kh\u1eafc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. B\u1ecdn th\u1ea7n xem trang b\u00eca c\u00f3 \u0111\u1ec1 C\u00e0n Long<\/i><i> th\u1ee9 54 hi\u1ebfn th\u01b0, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y c\u00f3 l\u00f2ng ch\u0103m ch\u00fa theo l\u1ecbch nh\u01b0ng kh\u00ed h\u1eadu b\u1ed1n m\u00f9a, tr\u01b0\u1edbc sau l\u1ed9n x\u1ed9n sai l\u1ea7m r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn63_1858\" name=\"_ftnref63_1858\"><b>[63]<\/b><\/a> <\/i><\/p>\n<p>Vua C\u00e0n Long \u0111\u00e3 ch\u1ea5p thu\u1eadn l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u v\u00e0 ra l\u1ec7nh k\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m C\u00e0n Long 54 (K\u1ef7 D\u1eadu &#8211; 1789), m\u1ed7i n\u0103m b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1ebd theo l\u1ec7 ban cho Tri\u1ec1u Ti\u00ean m\u00e0 ban cho An Nam 20 b\u1ea3n l\u1ecbch Th\u1eddi Hi\u1ebfn c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh giao cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng T\u00e2y r\u1ed3i \u0111em xu\u1ed1ng Nam Quan cho n\u01b0\u1edbc ta. <a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn64_1858\" name=\"_ftnref64_1858\">[64]<\/a><\/p>\n<h4>D\u1edcI \u0110\u00d4<\/h4>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u00fd do \u0111\u1ec3 vua Quang Trung tho\u00e1i th\u00e1c vi\u1ec7c nh\u00e0 Thanh l\u00e0m l\u1ec5 phong v\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i Th\u0103ng Long l\u00e0 c\u1ed1 \u0111\u00f4 nay \u0111\u00e3 h\u1ebft \u201c<i>v\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed<\/i>\u201d. L\u00fd do \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u theo nhi\u1ec1u c\u00e1ch, v\u00ec Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 t\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang c\u00f2n l\u01b0u luy\u1ebfn c\u1ef1u tri\u1ec1u, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 quan ni\u1ec7m v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a \u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u0103n minh Nam \u00c1 n\u00ean khi thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t kinh \u0111\u00f4 kh\u00e1c v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc kia. Vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i kinh \u0111\u00f4 theo tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp qu\u00e1n \u00e1p d\u1ee5ng \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i m\u00e0 g\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p hay Chi\u00eam Th\u00e0nh v\u1ed1n d\u0129 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u \u0111\u1eadm \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0110\u00e0ng Ngo\u00e0i th\u1eddi \u0111\u00f3. <\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 v\u0103n minh v\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed Champa, Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u00fang ta th\u1ea5y h\u1ecd thay \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u kinh \u0111\u00f4 v\u00e0 m\u1ed7i th\u1eddi k\u1ef3 ngo\u00e0i kinh \u0111\u00f4 ch\u00ednh c\u00f3 nh\u1eefng kinh \u0111\u00f4 ph\u1ee5, c\u00f3 ch\u00ednh v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, chia \u0111\u1ea5t th\u00e0nh nh\u1eefng khu v\u1ef1c \u0111\u1ec3 cho anh em, con ch\u00e1u m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb m\u1ed9t v\u00f9ng r\u1ea5t t\u01b0\u01a1ng c\u1eadn v\u1edbi vi\u1ec7c vua Th\u00e1i \u0110\u1ee9c chia cho c\u00e1c em hay vua Quang Trung chia cho c\u00e1c con m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t c\u00f5i.<\/p>\n<p>Quan ni\u1ec7m v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1 r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi kh\u00e1i ni\u1ec7m \u201c<i>thi\u00ean nh\u00e2n t\u01b0\u01a1ng d\u1eef<\/i>\u201d c\u1ee7a Trung Hoa khi cho r\u1eb1ng c\u00e1c tinh t\u00fa v\u00e0 thi\u00ean th\u1ec3 c\u00f3 li\u00ean quan tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 an l\u1ea1c c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. K\u1ebft c\u1ea5u v\u00e0 sinh ho\u1ea1t x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1ea7n gian ph\u1ea3i ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi v\u1eadn h\u00e0nh c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ea5t n\u00ean m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c c\u00e0ng g\u1ea7n v\u1edbi h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 c\u00e0ng t\u1ed1t.<sup> <a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn65_1858\" name=\"_ftnref65_1858\"><sup>[65]<\/sup><\/a><\/sup><\/p>\n<p>Theo tri\u1ebft h\u1ecdc \u1ea4n \u00d0\u1ed9 th\u00ec th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 nh\u1eefng v\u00f2ng tr\u00f2n \u0111\u1ed3ng t\u00e2m bao g\u1ed3m m\u1ed9t \u0111\u1ea1i l\u1ee5c \u1edf gi\u1eefa h\u00ecnh tr\u00f2n t\u00ean l\u00e0 Jambudvipa, bao quanh l\u00e0 b\u1ea3y \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ea3y l\u1ee5c \u0111\u1ecba. Xa h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 nh\u1eefng d\u00e3y n\u00fai cao.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn66_1858\" name=\"_ftnref66_1858\"><sup><sup>[66]<\/sup><\/sup><\/a> Ngay ch\u00ednh gi\u1eefa \u0111\u1ea1i l\u1ee5c Jambudvipa l\u00e0 ng\u1ecdn n\u00fai Meru<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn67_1858\" name=\"_ftnref67_1858\"><sup><sup>[67]<\/sup><\/sup><\/a> c\u00f3 m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng v\u00e0 c\u00e1c tinh t\u00fa xoay quanh. \u00d0\u1ec9nh ng\u1ecdn Meru l\u00e0 n\u01a1i c\u00e1c th\u1ea7n linh ng\u1ef1 tr\u1ecb c\u00f3 8 v\u1ecb Lokapalas tr\u1ea5n gi\u1eef chung quanh. <\/p>\n<p>T\u1eeb \u00fd ni\u1ec7m nguy\u00ean thu\u1ef7 \u0111\u00f3, nh\u1eefng d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u0103n minh \u1ea4n \u00d0\u1ed9 \u0111\u1ec1u coi vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kinh \u0111\u00f4 l\u00e0 c\u00f4ng t\u00e1c t\u1ed1i quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trung t\u00e2m v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t linh \u0111\u1ecba qui t\u1ee5 m\u1ecdi t\u00fa kh\u00ed c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Vi\u1ec7c ch\u1ecdn m\u1ed9t khu v\u1ef1c l\u00e0m \u0111\u1ebf kinh lu\u00f4n lu\u00f4n g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi nh\u1eefng huy\u1ec1n tho\u1ea1i si\u00eau nhi\u00ean \u0111\u1ec3 t\u0103ng gia m\u1ee9c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3 m\u1eb7c d\u1ea7u kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng k\u00e8m theo nh\u1eefng thu\u1eadn l\u1ee3i kh\u00e1c v\u1ec1 ph\u00f2ng ng\u1ef1 c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 kinh t\u1ebf.<\/p>\n<p>C\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 quan ni\u1ec7m c\u1ee7a Trung Hoa coi nh\u00e0 vua nh\u01b0 v\u00ec sao B\u1eafc \u00d0\u1ea9u \u0111\u1ec3 c\u00e1c tinh t\u00fa ch\u1ea7u v\u00e0o, b\u1ed1n ph\u00eda kinh \u0111\u00f4 c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c th\u1ecb tr\u1ea5n quan tr\u1ecdng do nh\u1eefng c\u1eadn th\u1ea7n hay ng\u01b0\u1eddi trong ho\u00e0ng gia cai qu\u1ea3n. Kinh \u0111\u00f4 th\u01b0\u1eddng v\u00e2y quanh m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t cao t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho n\u00fai Meru. Kinh \u0111\u00f4 Angkor c\u1ee7a Cambodia ch\u1eb3ng h\u1ea1n, l\u00e0 m\u1ed9t th\u00e0nh tr\u00ec h\u00ecnh vu\u00f4ng, m\u1ed7i chi\u1ec1u hai d\u1eb7m r\u01b0\u1ee1i, ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0 Phnom Bakheng, m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai nh\u1ecf.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng d\u1ef1a tr\u00ean khu\u00f4n m\u1eabu t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Vua Mi\u1ebfn \u00d0i\u1ec7n c\u00f3 b\u1ed1n ch\u00ednh h\u1eadu (principal queens) v\u00e0 b\u1ed1n th\u1ee9 phi (secondary rank). B\u1ed1n ch\u00ednh cung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 B\u1eafc Cung Ho\u00e0ng H\u1eadu, Nam Cung Ho\u00e0ng H\u1eadu, \u00d0\u00f4ng Cung Ho\u00e0ng H\u1eadu, T\u00e2y Cung Ho\u00e0ng H\u1eadu t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh c\u00f2n b\u1ed1n th\u1ee9 phi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean theo b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng b\u00e0ng<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn68_1858\" name=\"_ftnref68_1858\"><sup><sup>[68]<\/sup><\/sup><\/a>. Nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u cho th\u1ea5y v\u00e0o th\u1eddi x\u01b0a, cung \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1eadu phi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1 tr\u00ed chung quanh cung vua theo c\u00e1c h\u01b0\u1edbng. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho t\u1ee9 thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng trong gi\u00e1o l\u00fd Ph\u1eadt gi\u00e1o. M\u00f4 h\u00ecnh n\u00e0y hi\u1ec7n h\u1eefu t\u1ea1i Xi\u00eam La, Ch\u00e2n L\u1ea1p, Java. \u1ede Ch\u00e2n L\u1ea1p, b\u1ed1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 \u201c<i>t\u1ee9 tr\u1ee5<\/i>\u201d v\u00e0 theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng, nh\u1eefng vi\u00ean quan \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 n\u1eafm gi\u1eef tr\u1ecdng quy\u1ec1n m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn69_1858\" name=\"_ftnref69_1858\"><sup><sup>[69]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>T\u1ea1i khu v\u1ef1c B\u1eafc Th\u00e1i v\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c Ai Lao hi\u1ec7n nay, v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c muang (m\u01b0\u1eddng), ch\u00faa t\u1ec3 c\u00e1c m\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 chao (ch\u1eadu), th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng H\u00e1n Vi\u1ec7t l\u00e0 chi\u00eau. Nh\u1eefng ti\u1ec3u qu\u1ed1c \u0111\u00f3 th\u1ea7n ph\u1ee5c m\u1ed9t qu\u1ed1c gia l\u1edbn nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e1nh hoa n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 <i>mandala<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn70_1858\" name=\"_ftnref70_1858\"><sup><sup>[70]<\/sup><\/sup><\/a><sup> <\/sup>v\u00e0 c\u00f3 ngh\u0129a v\u1ee5 th\u1ea7n ph\u1ee5c nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1ed9t khi b\u1ecb x\u00e2m l\u1ea5n. Theo O. W. Wolters th\u00ec:<\/p>\n<p>&#8230; <i>Mandala t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho m\u1ed9t t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00e0 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 m\u1ed9t khu v\u1ef1c \u0111\u1ecba l\u00fd kh\u00f4ng c\u00f3 ranh gi\u1edbi r\u00f5 r\u1ec7t m\u00e0 c\u00e1c trung t\u00e2m nh\u1ecf c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng t\u00ecm an to\u00e0n t\u1eeb m\u1ecdi h\u01b0\u1edbng&#8230; M\u1ed7i trung t\u00e2m l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00e3nh \u0111\u1ecba ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0 khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i th\u00ec nh\u1eefng l\u00e3nh \u0111\u1ecba n\u00e0y c\u0169ng t\u00e1ch ra \u0111\u1ec3 n\u1ed5i l\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba cho ch\u00ednh m\u00ecnh<\/i>.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn71_1858\" name=\"_ftnref71_1858\"><sup><sup>[71]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>T\u01b0\u01a1ng quan gi\u1eefa nh\u1ecb hoa (trung \u01b0\u01a1ng) v\u00e0 c\u00e1nh hoa (\u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng) \u0111\u00f3 c\u0169ng g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00ecnh th\u1ee9c thi\u00ean tri\u1ec1u v\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a Trung Hoa nh\u01b0ng linh \u0111\u1ed9ng h\u01a1n v\u00e0 hai b\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng giao k\u1ebft \u0111\u1ec3 tu\u00e2n th\u1ee7 nh\u1eefng ngh\u0129a v\u1ee5, ch\u1ebf t\u00e0i v\u00e0 li\u00ean minh (obligations, sanctions, and allegiance). <\/p>\n<p>R\u00e0ng bu\u1ed9c ch\u1eb7t ch\u1ebd nh\u1ea5t c\u1ee7a hai b\u00ean l\u00e0 nghi l\u1ec5 th\u1ea7n ph\u1ee5c (ritual of submission), t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 c\u1ea7u phong v\u00e0 tri\u1ec1u c\u1ed1ng m\u00e0 Trung Hoa \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c \u1edf chung quanh ph\u1ea3i thi h\u00e0nh. Ri\u00eang \u1edf Xi\u00eam La, nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu nh\u1eadn h\u1ecd l\u00e0m th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c th\u00ec h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i cho ng\u01b0\u1eddi \u0111em sang m\u1ed9t c\u00e2y v\u00e0ng b\u1ea1c (gold and silver tree) k\u00e8m theo s\u1ea3n v\u1eadt, ti\u1ec1n b\u1ea1c, m\u00f3n qu\u00ed gi\u00e1&#8230; \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u l\u1ed9 s\u1ef1 trung th\u00e0nh. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i vua Xi\u00eam c\u0169ng t\u1eb7ng l\u1ea1i nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea9m kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb h\u01a1n nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c tri\u1ec1u c\u1ed1ng h\u1ecd.<\/p>\n<p><a name=\"mandala\"><\/a>Ch\u1ebf t\u00e0i l\u00e0 quy\u1ec1n \u201c<i>tr\u1eebng ph\u1ea1t<\/i>\u201d m\u1ed9t khi h\u1ea1 qu\u1ed1c kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n nh\u1eefng ngh\u0129a v\u1ee5 \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi so\u00e1n ng\u00f4i vua th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n b\u1ecb \u0111em qu\u00e2n chinh ph\u1ea1t. Cho n\u00ean vi\u1ec7c phong t\u01b0\u1edbc c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf trung th\u00e0nh v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u1edbn.<\/p>\n<p>Quan tr\u1ecdng h\u01a1n h\u1ebft trong t\u01b0\u01a1ng quan n\u01b0\u1edbc l\u1edbn n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf l\u00e0 m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c binh \u0111ao, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u, n\u01b0\u1edbc l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ea3i g\u1eedi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u00e0u b\u00e8, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ebfn gi\u00fap n\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u00e1nh tr\u1eadn. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc l\u1edbn c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1ea3o v\u1ec7 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf khi b\u1ecb x\u00e2m l\u0103ng v\u00e0 ho\u1eb7c tr\u1ef1c ti\u1ebfp g\u1eedi qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ebfn gi\u00fap, ho\u1eb7c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c kh\u00e1c \u0111em qu\u00e2n h\u1ed7 tr\u1ee3.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh t\u1eeb nh\u1eefng giao \u01b0\u1edbc v\u1ec1 c\u00e1c ngh\u0129a v\u1ee5 v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i song ph\u01b0\u01a1ng, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh minh b\u1ea1ch h\u01a1n v\u1ec1 li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Xi\u00eam La trong m\u1ed9t b\u1ed1 c\u1ee5c chung c\u1ee7a c\u1ea3 v\u00f9ng. Nh\u1eefng li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u00f3 thay \u0111\u1ed5i li\u00ean t\u1ee5c n\u00ean l\u1eafm khi ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng ranh gi\u1edbi r\u00f5 r\u1ec7t \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho ch\u00ednh x\u00e1c.<\/p>\n<p>2. <u>Ch\u00e2n m\u1ec7nh \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng<\/u><\/p>\n<p>T\u1eeb quan ni\u1ec7m v\u1ec1 t\u1ed5 ch\u1ee9c theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, nh\u1eefng qu\u1ed1c gia l\u1edbn t\u1ef1 \u0111\u1eb7t v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed trung t\u00e2m m\u1ed9t <i>mandala<\/i>. Trung t\u00e2m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3ng vai m\u1ed9t tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m kinh t\u1ebf. Trong n\u1ec1n kinh t\u1ebf n\u00f4ng nghi\u1ec7p, c\u00e1c vua ch\u00faa khi th\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111ai \u1edf kinh \u0111\u00f4 \u0111\u00e3 k\u00e9m m\u00e0u m\u1ee1, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 bu\u00f4n b\u00e1n qua l\u1ea1i k\u00e9m s\u1ea7m u\u1ea5t (m\u00e0 h\u1ecd cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 h\u1ebft v\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed) th\u01b0\u1eddng \u0111i t\u00ecm m\u1ed9t kinh \u0111\u00f4 m\u1edbi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n. Nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u1edf c\u00e1c c\u1eeda s\u00f4ng \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n, t\u00e0u b\u00e8 gh\u00e9 l\u1ea1i d\u1ec5 d\u00e0ng, \u0111\u1ea5t t\u00e2n b\u1ed3i ph\u00ec nhi\u00eau h\u01a1n v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng bao nhi\u00eau linh kh\u00ed c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n s\u1ebd \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng h\u1ea1 l\u01b0u v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c \u1edf v\u00f9ng n\u00fai cao ph\u1ea3i th\u1ea7n ph\u1ee5c.<\/p>\n<p><i>&#8230; C\u00e1c l\u00e3nh ch\u00faa d\u1ea7n d\u1ea7n h\u1ea1n ch\u1ebf b\u1edbt quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c v\u00f9ng cao nguy\u00ean v\u00e0 t\u1ea1o \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng c\u00e1ch ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c khu v\u1ef1c h\u1ea1 ngu\u1ed3n hay v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng tr\u1ed3ng l\u00faa \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1. B\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00e1c con s\u00f4ng t\u1ef1 nhi\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t bi\u1ec3u k\u1ebf \u0111o l\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb. Gi\u1edbi s\u1eed gia \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng quan r\u00f5 r\u1ec7t gi\u1eefa vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c con s\u00f4ng v\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u00f4ng \u0111\u00e0o v\u1edbi s\u1ef1 gia t\u0103ng chuy\u00ean ch\u1ebf t\u1ea1i \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1<\/i>.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn72_1858\" name=\"_ftnref72_1858\"><sup><sup>[72]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>N\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c khu v\u1ef1c huy\u1ebft m\u1ea1ch n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 coi nh\u01b0 m\u1ed9t \u00e2n s\u1ee7ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t m\u00e0 nhi\u1ec1u khi ng\u01b0\u1eddi ta l\u1eabn l\u1ed9n gi\u1eefa gi\u1ea3 v\u00e0 th\u1eadt. Vua ch\u00faa th\u01b0\u1eddng x\u01b0ng l\u00e0 Ph\u1eadt v\u01b0\u01a1ng (c\u0169ng nh\u01b0 v\u0103n ho\u00e1 Trung Hoa coi vua l\u00e0 con c\u1ee7a tr\u1eddi \u2013 thi\u00ean t\u1eed) v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 khi c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh [ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c voi tr\u1eafng]. Ch\u00ednh s\u1eed Xi\u00eam La, Mi\u1ebfn \u00d0i\u1ec7n th\u01b0\u1eddng ghi ch\u00e9p r\u1ea5t k\u1ef9 v\u1ec1 nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u00e0y. \u00d0\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u m\u1ed7i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i dinh th\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ea5t b\u1eb1ng nh\u00e2n c\u00f4ng<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn73_1858\" name=\"_ftnref73_1858\"><sup><sup>[73]<\/sup><\/sup><\/a> t\u1eeb c\u00e1c ti\u1ec3u qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ph\u1ee5c d\u1ecbch v\u00e0 khi x\u1ea9y ra chi\u1ebfn tranh, nh\u1eefng c\u00f4ng nh\u00e2n n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng tham gia qu\u00e2n \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Trong nh\u1eefng nghi l\u1ec5 ch\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, vi\u1ec7c l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa tr\u1ecdng. Nghi l\u1ec5 n\u00e0y lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed h\u00e0nh tr\u00ean m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t cao v\u1edbi m\u1ed9t ngai v\u00e0ng cho nh\u00e0 vua t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng n\u00fai Meru, chung quanh l\u00e0 8 tu s\u0129 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho 8 thi\u00ean v\u01b0\u01a1ng<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn74_1858\" name=\"_ftnref74_1858\"><sup><sup>[74]<\/sup><\/sup><\/a>. Nhi\u1ec1u d\u00e2n t\u1ed9c c\u00f2n tin r\u1eb1ng nh\u00e0 vua ch\u00ednh l\u00e0 th\u1ea7n Siva hay th\u1ea7n Vishnu gi\u00e1ng tr\u1ea7n. Nh\u1eefng chi ti\u1ebft n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y trong nhi\u1ec1u kinh v\u0103n kh\u1eafc tr\u00ean \u0111\u00e1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m, ng\u01b0\u1eddi Java, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p. Ng\u00f4i \u0111\u1ec1n n\u1ed5i ti\u1ebfng Angkor Wat do vua Suryavarman II c\u1ee7a Cambodge d\u1ef1ng n\u00ean h\u1ed3i th\u1ebf k\u1ef7 XII l\u00e0 \u0111\u1ec3 k\u1ef7 ni\u1ec7m th\u1ea7n Vishnu m\u00e0 \u00f4ng cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 hi\u1ec7n th\u00e2n. Vi\u1ec7c th\u1ea7n th\u00e1nh ho\u00e1 c\u00e1c v\u1ecb vua c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch \u0111\u1ec3 h\u1ee3p th\u1ee9c ho\u00e1 nh\u1eefng qu\u00e1 kh\u1ee9 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m minh b\u1ea1ch t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 ki\u1ec3u ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa cho r\u1eb1ng ng\u00f4i vua v\u1ec1 tay nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00e2n m\u1ec7nh \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, ch\u00e2n long thi\u00ean t\u1eed.<\/p>\n<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1, vi\u1ec7c t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 uy t\u00edn v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 ch\u00ednh th\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t ph\u1ed5 bi\u1ebfn. Nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh ch\u00ednh quy\u1ec1n lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ec3m tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00e1c d\u1eadt s\u1ef1 ly k\u1ef3, s\u1ea5m v\u0129, \u0111\u1ed3ng dao&#8230;<\/p>\n<p>3. <u>Ranh gi\u1edbi linh \u0111\u1ed9ng<\/u><\/p>\n<p>M\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00eau l\u00ean l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t minh v\u1ec1 ranh gi\u1edbi gi\u1eefa c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 v\u00f9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng (sphere of influence), co d\u00e3n v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i li\u00ean t\u1ee5c tu\u1ef3 theo t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ecb, kinh t\u1ebf.<\/p>\n<p><i>Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng l\u00e3nh th\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u1ed1c gia k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng th\u00ec \u1edf \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1 l\u1ea1i lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 m\u1ed9t \u201ckho\u1ea3ng tr\u1ed1ng\u201d gi\u1eefa hai b\u00ean, v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y kh\u00f4ng thu\u1ed9c m\u1ed9t qu\u1ed1c gia n\u00e0o c\u1ea3 v\u00e0 nhi\u1ec1u khi \u0111\u00f3ng vai m\u1ed9t tr\u00e1i \u0111\u1ec7m. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng l\u00ean m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng v\u00f4 h\u00ecnh v\u00e0 canh ch\u1eebng \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 vi ph\u1ea1m th\u00ec bi\u00ean gi\u1edbi c\u00e1c x\u1ee9 \u1edf \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1 l\u1ea1i\u201dx\u1ed1p\u201d kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea5m d\u00e2n ch\u00fang qua l\u1ea1i.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn75_1858\" name=\"_ftnref75_1858\"><sup><sup>[75]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>\u1ea2nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a trung \u01b0\u01a1ng c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau, c\u00f3 nh\u1eefng v\u00f9ng ho\u00e0n to\u00e0n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t, k\u1ec3 c\u1ea3 th\u1eeba k\u1ebf hay l\u00e3nh th\u1ed5 (cho th\u00eam ho\u1eb7c r\u00fat b\u1edbt) nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng n\u01a1i xa x\u00f4i h\u01a1n, th\u1ea7n ph\u1ee5c ch\u1ec9 l\u00e0 danh ngh\u0129a qua m\u1ed9t s\u1ed1 c\u1ed1ng ph\u1ea9m hay tri\u1ec1u ki\u1ebfn. Nh\u1eefng khu v\u1ef1c \u0111\u00f3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi c\u00e1i t\u00ean khu t\u1ef1 tr\u1ecb (autonomous regions), ch\u1eb3ng h\u1ea1n v\u00f9ng B\u1eafc L\u00e0o bao g\u1ed3m m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng bao ph\u1ee7 c\u1ea3 m\u1ed9t ph\u1ea7n b\u1eafc Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y nay. <\/p>\n<p><i>C\u0169ng nh\u01b0 trong th\u1eddi k\u1ef3 phong ki\u1ebfn \u1edf \u00c2u Ch\u00e2u, m\u1ed9t v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1 l\u00e0 nh\u1eefng v\u00f9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng r\u00f5 r\u1ec7t, bao g\u1ed3m l\u00e3nh th\u1ed5 ri\u00eang c\u1ee7a nh\u00e0 vua m\u00e0 \u00f4ng ta ho\u00e0n to\u00e0n ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c, ra xa h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 nh\u1eefng v\u00f9ng ph\u1ea3i tri\u1ec1u c\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1p \u0111\u1eb7t b\u1eb1ng nhi\u1ec1u m\u1ee9c \u0111\u1ed9 quy\u1ec1n h\u00e0nh. B\u00ean ngo\u00e0i n\u1eefa l\u00e0 nh\u1eefng khu v\u1ef1c c\u00f3 v\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n ri\u00eang m\u1eb7c d\u00f9 kh\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ef1 tr\u1ecb. Nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u00f3 b\u1ecb l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o m\u1ed9t hay nhi\u1ec1u v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c, b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i ti\u1ebfn c\u1ed1ng v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c<\/i>.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn76_1858\" name=\"_ftnref76_1858\"><sup><sup>[76]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Nh\u1eefng quan ni\u1ec7m ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1ec1 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng h\u00e0nh ch\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u1ee7a Trung Hoa v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng du nh\u1eadp v\u00e0o khu v\u1ef1c n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra r\u1ea5t nhi\u1ec1u nghi v\u1ea5n v\u00ec quan ni\u1ec7m hai b\u00ean ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c h\u1eb3n. Khi nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ed5 c\u1ee7a v\u00f9ng \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1, nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng ranh gi\u1edbi bi\u1ebfn d\u1ea1ng r\u1ea5t kh\u00f3 hi\u1ec3u theo m\u1ed7i th\u1eddi k\u1ef3 v\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a m\u1ed7i d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd hi\u1ec7n t\u1ea1i, l\u1eafm khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ea5u tranh trong th\u1ebf k\u1ef7 XX.<\/p>\n<h4>M\u1ede C\u1eecA TH\u00d4NG TH\u01af\u01a0NG <\/h4>\n<p>Theo l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Ph\u00fac Khang An [t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng] v\u00e0 T\u00f4n V\u0129nh Thanh [tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y] th\u00e1ng 12 n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu (1789) th\u00ec:<\/p>\n<p><i>L\u1ea1i theo qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng kia n\u00f3i th\u00ec Giao Nam s\u1ea3n v\u1eadt v\u1ed1n \u00edt, l\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec1u n\u0103m binh l\u1eeda, n\u00ean v\u1eadt l\u1ef1c suy ki\u1ec7t, \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf che ch\u1edf cho qu\u1ea7n sinh nh\u01b0 \u00e1nh s\u00e1ng m\u00f9a xu\u00e2n chi\u1ebfu xu\u1ed1ng v\u1ea1n v\u1eadt, mong ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ng\u00f3 xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t vi\u00eam hoang \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i c\u0169ng l\u00e0 con d\u00e2n m\u00e0 chu\u1ea9n cho m\u1edf l\u1ea1i c\u1eeda Th\u1ee7y Kh\u1ea9u \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n qua l\u1ea1i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec sinh linh to\u00e0n c\u1ea3nh An Nam<\/i><i> \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng. B\u1ecdn th\u1ea7n tra th\u1ea5y An Nam v\u1ed1n m\u1eadu d\u1ecbch th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0ng t\u1eeb khi c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m \u0111\u1ebfn nay th\u00ec h\u00e0ng h\u00f3a \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba kh\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1ebfn Nam Giao \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n thu\u1ed1c men, tr\u00e0 l\u00e1 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 m\u00e0 n\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u1ea7n d\u00f9ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea7u xin nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5p thu\u1eadn.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn77_1858\" name=\"_ftnref77_1858\"><sup><sup>[77]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Trong l\u1eddi t\u00e2u n\u00e0y, Ph\u00fac Khang An \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111\u1ee3i vua Quang Trung khi sang Trung Hoa d\u1ef1 l\u1ec5 b\u00e1t tu\u1ea7n kh\u00e1nh th\u1ecd s\u1ebd xin v\u00e0 ch\u1ea5p thu\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u01b0ng vua C\u00e0n Long \u0111\u00e3 b\u00e1c kh\u01b0\u1edbc gi\u1ea3i ph\u00e1p n\u00e0y v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 l\u1eadp t\u1ee9c m\u1edf c\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec3 hai b\u00ean th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng:<\/p>\n<p><i>\u2026C\u00f2n c\u00e1c c\u1eeda quan Th\u1ee7y Kh\u1ea9u \u1edf Vi\u1ec7t T\u00e2y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng thu\u1eadn cho ngay e r\u1eb1ng h\u00f3a v\u1eadt \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 khan hi\u1ebfm, ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng, xem ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00fd nh\u1ea5t th\u1ecb \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n, th\u1ec3 tu\u1ea5t ngo\u1ea1i phi\u00ean c\u1ee7a tr\u1eabm.<\/i><\/p>\n<p><i>Nay tr\u1eabm \u0111\u00e3 minh gi\u00e1ng d\u1ee5 ch\u1ec9, chu\u1ea9n cho m\u1edf c\u1eeda quan, th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng ch\u1ee3 b\u00faa <\/i>[\u958b\u95dc\u901a\u5e02],<i> kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng lai kinh, t\u1eadn m\u1eb7t c\u1ea7u kh\u1ea9n, khi \u0111\u00f3 m\u1edbi b\u1eb1ng l\u00f2ng.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn78_1858\" name=\"_ftnref78_1858\"><sup><sup>[78]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Khi \u0111\u1ecdc v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1edf c\u1eeda th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, ch\u00fang ta th\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 v\u1ebb gi\u1ea3n d\u1ecb nh\u01b0ng th\u1ef1c ra \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ecfa hi\u1ec7p song ph\u01b0\u01a1ng \u2013 n\u00f3i theo ng\u00f4n ng\u1eef th\u1eddi nay l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i m\u00e0 c\u1ea3 hai b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 thi h\u00e0nh nghi\u00eam ch\u1ec9nh n\u00ean \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 c\u1ea3 v\u00f9ng nam Trung Hoa. <\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y khi c\u00f3 chi\u1ebfn tranh v\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, v\u00ec thua tr\u1eadn n\u00ean vua C\u00e0n Long \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh phong quan, nghi\u00eam c\u1ea5m m\u1ecdi vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n qua l\u1ea1i v\u00f9ng t\u00e2y nam, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u1ea3 nh\u1eefng c\u1eeda kh\u1ea9u sang n\u01b0\u1edbc ta. Theo t\u00e0i li\u1ec7u nh\u00e0 Thanh, d\u1ecdc theo bi\u00ean gi\u1edbi Vi\u1ec7t Hoa c\u00f3 b\u00e1ch \u1ea3i, tam quan l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 qua l\u1ea1i. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n ch\u1ec9 t\u1eadp trung \u1edf ba c\u1eeda l\u1edbn c\u00f3 \u0111\u00f3ng tr\u1ecdng binh l\u00e0 Tr\u1ea5n Nam, B\u00ecnh Nhi v\u00e0 Th\u1ee7y Kh\u1ea9u. Ba c\u1eeda quan n\u00e0y m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh (Qu\u1ea3ng T\u00e2y, Trung Hoa) m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 hai tr\u1ea5n Cao B\u1eb1ng (Th\u1ee7y Kh\u1ea9u, B\u00ecnh Nhi) v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n (Tr\u1ea5n Nam) thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p>Khi m\u1edf c\u1eeda quan \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n tr\u1edf l\u1ea1i, m\u1ed7i b\u00ean thi\u1ebft l\u1eadp m\u1ed9t n\u01a1i t\u1eadp trung h\u00e0ng h\u00f3a \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i, b\u00ean ph\u00eda nh\u00e0 Thanh g\u1ecdi l\u00e0 x\u01b0\u1edfng c\u00f2n b\u00ean n\u01b0\u1edbc ta g\u1ecdi l\u00e0 ch\u1ee3 [th\u1ecb]. \u1ede Cao B\u1eb1ng, ch\u1ee3 h\u1ecdp t\u1ea1i M\u1ee5c M\u00e3 c\u00f2n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00ec t\u1eadp trung t\u1ea1i K\u1ef3 L\u1eeba thu\u1ed9c \u00d0\u1ed3ng \u00d0\u0103ng. V\u00ec khu v\u1ef1c Nam Quan c\u00f3 nhi\u1ec1u con bu\u00f4n t\u1eeb xa \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebfn n\u00ean t\u1ea1i K\u1ef3 L\u1eeba chia th\u00e0nh hai khu, m\u1ed9t khu g\u1ecdi l\u00e0 Th\u00e1i H\u00f2a cho d\u00e2n t\u1eeb Qu\u1ea3ng \u00d0\u00f4ng \u0111\u1ebfn, m\u1ed9t khu g\u1ecdi l\u00e0 Phong Th\u1ecbnh cho ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ebfn. M\u1ed7i khu v\u1ef1c l\u1ea1i c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7. Tr\u1ea5n Nam Quan kh\u00f4ng m\u1edf ra cho d\u00e2n ch\u00fang qua l\u1ea1i m\u00e0 ch\u1ec9 khi n\u00e0o c\u00f3 s\u1ee9 th\u1ea7n th\u00ec binh l\u00ednh canh g\u00e1c m\u1edbi m\u1edf \u0111\u1ec3 cho qua, \u0111\u00f4i khi c\u00f2n l\u00e0m kh\u00f3 th\u1eed t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u1eefa. Tuy nhi\u00ean \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t \u1ea3i g\u1ecdi l\u00e0 Do Th\u00f4n l\u00e0 n\u01a1i kh\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng qua l\u1ea1i v\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y.<\/p>\n<p>Tuy kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed1 li\u1ec7u c\u1ee5 th\u1ec3, vi\u1ec7c m\u1edf c\u1eeda l\u1ea1i c\u00e1c c\u1eeda quan \u0111\u00e3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c giao th\u01b0\u01a1ng \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc, v\u1ef1c d\u1eady m\u1ed9t khu v\u1ef1c b\u1ecb chi\u1ebfn tranh v\u00e0 n\u1ea1n c\u00e1t c\u1ee9 t\u00e0n ph\u00e1 trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i. Ch\u1ec9 ba n\u0103m sau, Th\u00e0nh L\u00e2m [khi \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng tri Ninh Minh] \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean vua C\u00e0n Long:<\/p>\n<p><i>T\u1eeb n\u0103m 56 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1nh \u00e2n chu\u1ea9n cho n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> th\u00f4ng th\u1ecb \u0111\u1ebfn nay, l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u00e1c lo\u1ea1i h\u00e0ng h\u00f3a xu\u1ea5t kh\u1ea9u ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c lo\u1ea1i d\u1ea7u, \u0111\u1ed3 s\u1ee9, gi\u1ea5y b\u1ea3n, n\u1ed3i gang&#8230; \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n n\u1eb7ng n\u1ec1, th\u00f4 k\u1ec7ch. <\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y, d\u00e2n ch\u00fang n\u01b0\u1edbc \u1ea5y vui v\u1ebb l\u00e0m \u0103n n\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ed3 c\u1ea7n d\u00f9ng gia t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i khi tr\u01b0\u1edbc, n\u00f4 t\u00e0i qua l\u1ea1i Tr\u1ea5n Nam Quan m\u1ee5c k\u00edch tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u1ea3i Do Th\u00f4n h\u00e0ng h\u00f3a xu\u1ea5t kh\u1ea9u cu\u1ed3n cu\u1ed9n kh\u00f4ng d\u1ee9t.<\/i><\/p>\n<p><i>Tra h\u1ecfi h\u1ecd \u0111em nh\u1eefng h\u00e0ng h\u00f3a g\u00ec th\u00ec bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 v\u1ea3i t\u01a1, tr\u00e0 th\u01a1m v\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n h\u00e0ng kh\u00f4ng n\u1eb7ng l\u1eafm. C\u00f2n B\u00ecnh Nhi, Th\u1ee7y Kh\u1ea9u hai c\u1eeda thu\u1ed9c \u0111\u1ed3ng tri Long Ch\u00e2u kinh l\u00fd, c\u00e1ch Tr\u1ea5n Nam Quan kh\u00e1 xa, h\u1ecfi ra th\u00ec \u0111\u1ed3ng tri V\u01b0\u01a1ng Kh\u1eb3ng \u00d0\u01b0\u1eddng c\u0169ng n\u00f3i r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u00e0ng h\u00f3a xu\u1ea5t kh\u1ea9u so v\u1edbi khi m\u1edbi m\u1edf ch\u1ee3, m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u&#8230;<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn79_1858\" name=\"_ftnref79_1858\">[79]<\/a><\/p>\n<h3>GIAO THI\u1ec6P SAU L\u1ec4 PHONG V\u01af\u01a0NG<\/h3>\n<p><b>Nh\u1eadn s\u1eafc \u1ea5n:<\/b> Vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean vua Quang Trung c\u1ea7n ph\u1ea3i ho\u00e0n t\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eadn s\u1eafc \u1ea5n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh do Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n \u0111em v\u1ec1. Theo t\u1ea5u th\u01b0 c\u1ee7a tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y T\u00f4n V\u0129nh Thanh th\u00ec ng\u00e0y 12 th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu, vua Quang Trung c\u00f9ng c\u00e1c v\u1ec7 s\u0129 l\u00ean \u0111\u1ebfn Nam Quan. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 13 th\u00e1ng Ch\u1ea1p vua Quang Trung sai hai b\u1ed3i th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Danh v\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf sang Chi\u00eau \u0110\u1ee9c \u0110\u00e0i (t\u1ee9c ph\u00eda Trung Hoa) \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1eadn s\u1eafc \u1ea5n. Theo l\u1eddi Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf th\u00ec qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng trong kho\u1ea3ng th\u00e1ng Ba s\u1ebd l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00f3 kinh \u0111\u1ec3 d\u1ef1 l\u1ec5 V\u1ea1n Th\u1ecd v\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf xin \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u0111i cho tho\u1ea3 l\u00f2ng chi\u00eam c\u1eadn r\u1ed3i tr\u00ecnh l\u00ean bi\u1ec3u v\u0103n ta \u01a1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng Gi\u00eang n\u0103m Canh Tu\u1ea5t, khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec3u v\u0103n n\u00e0y, vua C\u00e0n Long h\u1ebft s\u1ee9c m\u1eebng r\u1ee1 ph\u00ea l\u00ean tr\u00ean bi\u1ec3u: \u201cTa r\u1ea5t vui m\u1eebng xem bi\u1ec3u n\u00e0y. Khi b\u1ed3i th\u1ea7n khanh sai \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c giao cho mang v\u1ec1 \u0111\u1ec3 khanh xem ch\u00e2u ph\u00ea c\u1ee7a tr\u1eabm m\u00e0 th\u00eam hoan h\u1ec9. S\u1eafp g\u1eb7p nhau r\u1ed3i, tr\u1eabm c\u0169ng \u00e2n c\u1ea7n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 khanh v\u1eady\u201d (\u6b23\u6085\u89bd\u4e4b\u3002\u537f\u6240\u4f7f\u966a\u81e3\u9069\u81f3\u537d\u4ea4\u5f7c\u6301\u56d8\u3002\u537f\u95b1\u6715\u7843\u6279\u76ca\u7576\u6b61\u559c\u3002\u76f8\u898b\u5728\u537d\u3002\u540c\u6b64\u6bb7\u5ff5\u4e5f\u3002)<\/p>\n<p>C\u0169ng trong d\u1ecbp n\u00e0y, s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Khu\u00f4ng v\u1eeba t\u1edbi B\u1eafc Kinh n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c xem bi\u1ec3u v\u0103n c\u00f3 ch\u00e2u ph\u00ea \u0111\u1ec3 mang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. V\u1ec1 vi\u1ec7c vua Quang Trung c\u00f3 \u0111\u1ebfn Nam Quan hay kh\u00f4ng th\u00ec ngo\u00e0i l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a T\u00f4n V\u0129nh Thanh (d\u1ef1a theo l\u1eddi c\u1ee7a Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p) n\u00ean ch\u00fang ta c\u0169ng \u0111o\u00e1n l\u00e0 y b\u1ecba ra cho vua C\u00e0n Long vui l\u00f2ng ch\u1ee9 th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ec9 c\u00f3 Ng\u00f4 V\u0103n S\u1edf v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Danh. Sau n\u00e0y trong m\u1ed9t t\u1edd bi\u1ec3u kh\u00e1c, Phan Huy \u00cdch c\u0169ng n\u00f3i r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Th\u0103ng Long m\u1edbi g\u1eb7p vua Quang Trung v\u00e0o ng\u00e0y 18 th\u00e1ng Ch\u1ea1p.<\/p>\n<p>Sau khi nghi l\u1ec5 ho\u00e0n t\u1ea5t, vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi nh\u00e0 Thanh tr\u1edf n\u00ean nh\u1ed9n nh\u1ecbp. Ngo\u1ea3i c\u00e1c nghi l\u1ec5 v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n trong t\u01b0\u01a1ng quan thi\u00ean tri\u1ec1u \u2013 phi\u00ean thu\u1ed9c m\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea3i thi h\u00e0nh nh\u01b0 tu\u1ebf c\u1ed1ng, t\u1ea1 \u01a1n \u2026 nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean th\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 qua l\u1ea1i, th\u00f9 t\u1ea1c v\u1edbi c\u00e1c quan nh\u00e0 Thanh \u1edf s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng v\u00e0 c\u00e1c quan c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi nh\u1ea5t l\u00e0 sau chuy\u1ebfn \u0111i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n. <\/p>\n<p>M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3, vua Quang Trung sai V\u0169 Huy T\u1ea5n vi\u1ebft v\u0103n th\u01b0 c\u00e1m \u01a1n t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ph\u00fac Khang An (T\u1ea1 Ph\u00fac t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3i), \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u1ea3i L\u1ed9c tr\u00f4ng coi binh b\u1ecb hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Qu\u1ea3ng T\u00e2y thay th\u1ebf H\u1ee9a Th\u1ebf Hanh \u0111\u00e3 t\u1eed tr\u1eadn (T\u1ea1 H\u1ea3i \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c kh\u1ea3i), tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y T\u00f4n V\u0129nh Thanh (T\u1ea1 T\u00f4n b\u1ed9 vi\u1ec7n kh\u1ea3i), Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p (T\u1ea1 T\u1ea3 Giang binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o Thang kh\u1ea3i), V\u01b0\u01a1ng L\u00e2m (T\u1ea1 H\u1eefu Giang V\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 kh\u1ea3i).<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn80_1858\" name=\"_ftnref80_1858\">[80]<\/a><\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u1ecbp sinh nh\u1eadt Ph\u00fac Khang An, vua Quang Trung c\u0169ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em qu\u00e0 m\u1eebng (T\u1ea1 Ph\u00fac t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ecd \u0111\u1ea3n kh\u1ea3i). N\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng l\u00e0m gi\u1ed7 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00e0 Thanh t\u1eed tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft hai b\u00ean \u0111\u00e3 t\u00e1i l\u1eadp bang giao. <\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay trong Hoa Nguy\u00ean Tu\u1ef3 B\u1ed9 T\u1eadp c\u00f2n ghi l\u1ea1i b\u00e0i v\u0103n t\u1ebf c\u1ee7a V\u0169 Huy T\u1ea5n nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i trong d\u1ecbp Th\u00e0nh L\u00e2m qua n\u01b0\u1edbc ta (v\u00ec khi \u0111\u00f3 h\u1ecd V\u0169 tham d\u1ef1 ph\u00e1i b\u1ed9 Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n c\u00f2n \u0111ang tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc) m\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd trong d\u1ecbp \u0111\u1ea7u n\u0103m khi k\u1ef7 ni\u1ec7m tr\u1eadn \u0111\u00e1nh. <a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn81_1858\" name=\"_ftnref81_1858\">[81]<\/a> Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n v\u0103n N\u00f4m t\u1ebf t\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00e0 Thanh B\u00e0i v\u0103n c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 \u201cThi\u00ean Tri\u1ec1u V\u0103n\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Ng\u1ecdc Li\u1ec5n ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 phi\u00ean d\u1ecbch \u201cPh\u00e1t hi\u1ec7n t\u00e0i li\u1ec7u N\u00f4m th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n: V\u0103n c\u00fang qu\u00e2n Thanh ch\u1ebft tr\u1eadn \u0110\u1ed1ng \u0110a\u201d.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn82_1858\" name=\"_ftnref82_1858\">[82]<\/a><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c V\u0169 Huy T\u1ea5n ch\u1ee7 tr\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 li\u00ean l\u1ea1c sau l\u1ec5 phong v\u01b0\u01a1ng cho th\u1ea5y \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u tin t\u1ee9c nh\u1ea5t v\u1ec1 nh\u00e0 Thanh sau chuy\u1ebfn \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang Hi\u1ec3n. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u00f3, h\u1ecd V\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng vai c\u1ed1 v\u1ea5n quan tr\u1ecdng v\u1ec1 vi\u1ec7c bang giao v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t ti\u1ebfng n\u00f3i quan tr\u1ecdng trong quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a vua Quang Trung d\u1eabn \u0111\u1ea7u m\u1ed9t ph\u00e1i \u0111o\u00e0n sang B\u1eafc Kinh ch\u00fac th\u1ecd n\u0103m Canh Tu\u1ea5t. Ch\u1ec9 ba th\u00e1ng sau khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nh\u00e0, m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 tu\u1ef3 vi\u00ean trong ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Quang Trung, m\u1ed9t vinh d\u1ef1 h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t v\u00f4 nh\u1ecb \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n<p><b>     <br \/><\/b><\/p>\n<p><b><\/b><\/p>\n<p><b>CH\u01af\u01a0NG VIII<\/b><\/p>\n<p><b>K\u1ebeT LU\u1eacN<\/b><\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3m l\u1ea1i c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u0169, h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng bi\u00ean kh\u1ea3o v\u1ec1 th\u1eddi k\u1ef3 T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c giao tranh x\u1ea3y ra r\u1ea5t ng\u1eafn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVIII nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi Trung Hoa \u1edf m\u01b0\u1eddi n\u0103m k\u1ebf ti\u1ebfp. Trong kho t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a c\u1ea3 Trung Hoa l\u1eabn Vi\u1ec7t Nam, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a c\u1ea3 hai b\u00ean c\u00f2n l\u01b0u tr\u1eef r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u01b0ng v\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ecbp \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u00e0 t\u1ed5ng h\u1ee3p n\u00ean h\u1ea7u h\u1ebft ch\u1ec9 m\u1edbi n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1eb7t c\u1ee7a v\u1ea5n \u0111\u1ec1.<\/p>\n<p>Trong khi \u0111\u00e1ng \u00e1n c\u1ee7a Thanh tri\u1ec1u t\u1eadp trung trong c\u00f4ng v\u0103n bao g\u1ed3m th\u01b0\u1ee3ng d\u1ee5, chi\u1ebfu bi\u1ec3u, t\u1ea5u tri\u1ec7p th\u00ec c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u n\u01b0\u1edbc ta n\u1eb1m trong di c\u1ea3o t\u01b0 nh\u00e2n, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 nh\u1eefng s\u0129 phu tham gia \u0111\u00e0m ph\u00e1n. Ngo\u00e0i v\u0103n ki\u1ec7n ch\u00ednh th\u1ee9c trong giao thi\u1ec7p v\u1edbi nh\u00e0 Thanh (D\u1ee5 Am V\u0103n T\u1eadp, \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c Th\u01b0, Bang Giao H\u1ea3o Tho\u1ea1i, T\u00e2y S\u01a1n Bang Giao T\u1eadp \u2026) ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u th\u01a1 v\u0103n mi\u00eau t\u1ea3 c\u00e1c cu\u1ed9c h\u00e0nh tr\u00ecnh sang Trung Hoa c\u1ee7a V\u0169 Huy T\u1ea5n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1, Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm, \u0110o\u00e0n Nguy\u1ec5n Tu\u1ea5n \u2026 v\u00e0 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng nh\u1eefng t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt ghi ch\u00e9p (T\u1eeb H\u1ea1o Tu, Li\u1ec5u \u0110\u1eafc Cung&#8230;) c\u1ee7a Tri\u1ec1u Ti\u00ean. <\/p>\n<p>Vi\u1ec7c so s\u00e1nh \u0111\u1ec3 t\u00ecm nh\u1eefng g\u00f3c khu\u1ea5t trong ngh\u1ecb h\u00f2a kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Trung Hoa ch\u1ec9 l\u01b0u tr\u1eef nh\u1eefng l\u00e1 th\u01b0 n\u1eb7ng ph\u1ea7n ngo\u1ea1i giao, ca c\u00f4ng t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c theo khu\u00f4n m\u1eabu c\u1ed5 c\u00f2n n\u01b0\u1edbc ta l\u1ea1i nh\u1ea5n m\u1ea1nh v\u00e0o vi\u1ec7c cung \u1ee9ng, ti\u1ebfp \u0111\u00e3i nh\u01b0 m\u1ed9t y\u00eau s\u00e1ch ph\u1ea3i \u0111\u00e1p \u1ee9ng.<\/p>\n<p>Tr\u00ean li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa hai n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Trung Hoa ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi sang tuy\u00ean th\u1ecb v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ta coi nh\u01b0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, vua Quang Trung xin nh\u00e0 Thanh phong t\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i ng\u1ea1c nhi\u00ean. Tuy nhi\u00ean, mu\u1ed1n bi\u1ebft nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y, ch\u00fang ta c\u1ea7n so s\u00e1nh v\u1edbi nh\u1eefng th\u1eddi \u0111\u1ea1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc nay h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ea5y ai quan t\u00e2m.<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi \u0111\u1eddi L\u00ea, sau khi \u0111\u00e1nh th\u1eafng qu\u00e2n Minh, L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 c\u1ea7u phong (1429) \u2013 l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 h\u1ecd Tr\u1ea7n kh\u00f4ng c\u00f2n ai \u2013 nh\u01b0ng c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ba n\u0103m sau (1431) nh\u00e0 Minh m\u1edbi sai T\u1eeb K\u1ef3 mang \u1ea5n sang cho L\u00ea L\u1ee3i \u201c<i>quy\u1ec1n th\u1ef1 qu\u1ed1c s\u1ef1<\/i>\u201d [t\u1ea1m quy\u1ec1n coi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc]. Tuy th\u1ebf, c\u00e1i danh h\u00e0m \u1ea5y c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn m\u1ea5y \u0111\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u0103m Th\u00e1i Ho\u00e0 th\u1ee9 nh\u1ea5t (1443), nh\u00e0 Minh m\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c phong cho vua L\u00ea Nh\u00e2n T\u00f4ng l\u00e0m An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn83_1858\" name=\"_ftnref83_1858\"><sup><sup>[83]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u \u0111\u1eddi M\u1ea1c, nh\u00e0 Minh nh\u00e2n c\u1edb M\u1ea1c \u0110\u0103ng Dung ti\u1ebfm ng\u00f4i n\u00ean \u0111em qu\u00e2n sang h\u1ecfi t\u1ed9i. M\u1ea1c \u0110\u0103ng Dung v\u00e0 M\u1ea1c Ph\u00fac H\u1ea3i ph\u1ea3i t\u1ef1 tr\u00f3i ra h\u00e0ng \u1edf Nam Quan, t\u00ecnh nguy\u1ec7n giao \u201c<i>b\u1ed1n \u0111\u1ed9ng T\u00ea Ph\u00f9, Kim L\u1eb7c, C\u1ed5 S\u00e2m, Li\u1ec5u C\u00e1t<\/i>\u201d v\u1ec1 ch\u00e2u Kh\u00e2m [Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng] cho nh\u00e0 Minh l\u1ea1i d\u00e2ng th\u00eam \u201c<i>b\u1ea3y ch\u00e2u Qu\u1ea3ng L\u0103ng v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ea1i H\u1ed3ng Y c\u00f9ng m\u1ed9t v\u00e0i n\u01a1i ph\u1ee5 c\u1eadn<\/i>\u201d nh\u1eadp v\u1ec1 V\u00e2n Nam.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn84_1858\" name=\"_ftnref84_1858\"><sup><sup>[84]<\/sup><\/sup><\/a> Tuy ch\u1ea5p nh\u1eadn ph\u1ee5c t\u00f9ng nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ecd M\u1ea1c ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0110\u00f4 Th\u1ed1ng S\u1ee9, \u1ea5n b\u1ea1c nha m\u00f4n t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u1ed5i n\u01b0\u1edbc ta th\u00e0nh An Nam \u0111\u00f4 th\u1ed1ng s\u1ee9 ty, coi nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t tr\u1ef1c thu\u1ed9c Trung Hoa.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn85_1858\" name=\"_ftnref85_1858\"><sup><sup>[85]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>Khi nh\u00e0 L\u00ea trung h\u01b0ng, n\u0103m Quang H\u01b0ng 20 (1597) vua L\u00ea sai Ph\u00f9ng Kh\u1eafc Khoan \u0111em ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng v\u00e0ng sang c\u1ea7u phong, thay cho h\u1ecd M\u1ea1c ch\u1edd \u1edf Y\u00ean Kinh \u0111\u1ebfn m\u1ea5y th\u00e1ng, tranh bi\u1ec7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c vua Minh phong cho l\u00e0m An Nam \u0110\u00f4 Th\u1ed1ng S\u1ee9 ngang v\u1edbi nh\u00e0 M\u1ea1c ngh\u0129a l\u00e0 tr\u00ean h\u00ecnh th\u1ee9c kh\u00f4ng coi l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed9c l\u1eadp. N\u01b0\u1edbc ta c\u00f2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n sang y\u00eau c\u1ea7u c\u1ea3i danh nh\u01b0ng nh\u00e0 Minh l\u1ea7n l\u1eefa, l\u1ea5y c\u1edb kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 tra n\u00ean kh\u00f4ng phong v\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ec9 ban s\u1eafc khen th\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u00f4i. N\u0103m D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0 3 [1637] \u0111\u1eddi Minh S\u00f9ng Trinh (1627-1644), s\u1ee9 th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc ta Giang V\u0103n Minh ngang b\u01b0\u1edbng c\u00e3i l\u1ea1i, vua Minh sai m\u1ed5 b\u1ee5ng xem gan l\u1edbn b\u1eadc n\u00e0o.<\/p>\n<p>Khi nh\u00e0 Minh b\u1ecb qu\u00e2n Thanh \u0111u\u1ed5i ch\u1ea1y xu\u1ed1ng ph\u01b0\u01a1ng nam, th\u1ebf l\u1ef1c suy y\u1ebfu c\u00f3 b\u1ee5ng n\u01b0\u01a1ng c\u1eady n\u01b0\u1edbc ta n\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi sang c\u1ea7u vi\u1ec7n. \u0110\u1ebfn khi \u0111\u00f3 vua Minh m\u1edbi phong cho L\u00ea Th\u1ea7n T\u00f4ng [khi \u1ea5y \u0111\u00e3 ch\u1ebft] l\u00e0m An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng (1646). N\u0103m n\u0103m sau (1651), nh\u00e0 Minh l\u1ea1i phong cho Tr\u1ecbnh Tr\u00e1ng l\u00e0m ph\u00f3 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Khi nh\u00e0 Minh m\u1ea5t h\u1eb3n, vua Khang Hi phong cho vua L\u00ea Huy\u1ec1n T\u00f4ng l\u00e0m An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng (1667) nh\u01b0ng b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111em s\u1eafc \u1ea5n c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0 Minh n\u1ea1p cho nh\u00e0 Thanh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eddi L\u00ea Hi T\u00f4ng, vua Khang Hi ban cho vua n\u01b0\u1edbc ta b\u1ed1n ch\u1eef ng\u1ef1 b\u00fat \u201cTrung Hi\u1ebfu Th\u1ee7 Bang\u201d (1683). Sang \u0111\u1eddi L\u00ea D\u1ee5 T\u00f4ng, nh\u00e0 Thanh b\u1eaft n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea3i theo \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ecd, khi th\u1ee5 phong ph\u1ea3i h\u00e0nh l\u1ec5 \u201c<i>tam qu\u1ecb c\u1eedu kh\u1ea5u<\/i>\u201d (ba qu\u00ec ch\u00edn r\u1eadp \u0111\u1ea7u) v\u00e0 \u0111\u1eddi sau v\u1eabn theo l\u1ec7 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u \u0111\u1eddi vua, khi th\u1ee5 phong vua n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea3i l\u00ean t\u1eadn Nam Quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5, ch\u1ec9 t\u1eeb trung \u0111i\u1ec7p nh\u00e0 L\u00ea s\u1ee9 th\u1ea7n Trung Hoa m\u1edbi xu\u1ed1ng Th\u0103ng Long. Ch\u00ednh vua Gia Long c\u0169ng \u0111\u1ecbnh l\u00ean Nam Quan nh\u1eadn s\u1eafc \u1ea5n nh\u01b0ng Phan Huy \u00cdch v\u00e0 Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm n\u00f3i r\u1eb1ng \u201c<i>kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u00f3<\/i>\u201d.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn86_1858\" name=\"_ftnref86_1858\"><sup><sup>[86]<\/sup><\/sup><\/a><sup> <\/sup>Xem nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu x\u00e9t to\u00e0n b\u1ed9 qu\u00e1 tr\u00ecnh giao thi\u1ec7p c\u1ee7a Trung Hoa v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta, vi\u1ec7c nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1eafc Kinh \u0111\u1eddi Quang Trung th\u1ef1c ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 trong l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p>Ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm, Phan Huy \u00cdch, V\u0169 Huy T\u1ea5n \u2026 \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng <b><u>qu\u1ed1c th\u1ec3 l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 m\u1ed9t l\u1ee3i kh\u00ed khi giao thi\u1ec7p v\u1edbi nh\u00e0 Thanh.<\/u><\/b> C\u00e1c nh\u00e0 nho n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng l\u1ec5 ngh\u0129a \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0o nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc m\u00e0 ch\u00ednh h\u1ecd n\u00eau cao n\u00ean kh\u00f4ng b\u1ecb k\u00e9m th\u1ebf ch\u00fat n\u00e0o. B\u1ecf ra ngo\u00e0i nh\u1eefng ng\u00f4n t\u1eeb khi\u00eam t\u1ed1n v\u1ed1n l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c chung trong c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 ngo\u1ea1i giao, vi\u1ec7c giao thi\u1ec7p v\u1edbi Trung Hoa \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t khu\u00f4n m\u1eabu l\u00e0m x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch.<b><u> <\/u><\/b><\/p>\n<p>Trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh c\u00f4ng nh\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i T\u00e2y S\u01a1n, ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a Thanh tri\u1ec1u \u2013 hay n\u00f3i \u0111\u00fang h\u01a1n, ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a vua C\u00e0n Long \u2013 kh\u00f4ng thu\u1ea7n nh\u1ea5t m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i theo t\u1eebng giai \u0111o\u1ea1n, t\u1eebng bi\u1ebfn c\u1ed1 theo ki\u1ec3u m\u1ec1m n\u1eafn r\u1eafn bu\u00f4ng, n\u1ebfu ta nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng th\u00ec h\u1ecd l\u1ea5n t\u1edbi, n\u1ebfu ta c\u1ee9ng r\u1eafn th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ea5u d\u1ecbu, l\u00e0m l\u00e0nh.<b> <\/b>Nhi\u1ec1u s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 m\u00e2u thu\u1eabn v\u00e0 b\u1ea5t nh\u1ea5t nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111i v\u00e0o chi ti\u1ebft \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u c\u00e1ch ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta. <\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u quan tr\u1ecdng h\u01a1n c\u1ea3, nh\u1eefng y\u00eau c\u1ea7u t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 v\u00f4 l\u1ed1i c\u1ee7a ph\u00eda Trung Hoa th\u1ef1c ra \u0111\u1ec1u d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng c\u01a1 s\u1edf trong qu\u00e1 kh\u1ee9. V\u1edbi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn hai b\u01b0\u1edbc l\u00f9i m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, nh\u00e0 Thanh tin r\u1eb1ng v\u1ec1 l\u00e2u v\u1ec1 d\u00e0i \u00edt nhi\u1ec1u h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. V\u1ec1 ph\u00eda n\u01b0\u1edbc ta, vi\u1ec7c c\u1ea7u phong trong b\u1ea5t c\u1ee9 tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0o c\u0169ng v\u1eabn ph\u1ea3i coi nh\u01b0 \u00e2n hu\u1ec7 t\u1eeb thi\u00ean tri\u1ec1u ban ph\u00e1t cho n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, ti\u1ebfn h\u00e0nh nhanh hay ch\u1eadm, \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u l\u00e0 t\u00f9y \u1edf ng\u01b0\u1eddi. Ri\u00eang l\u1ea7n n\u00e0y, hai b\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng trao \u0111\u1ed5i v\u00e0 c\u00f9ng ph\u1ea3i nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111i t\u1edbi \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn n\u00ean qui t\u1eafc \u1ee9ng x\u1eed c\u00f3 kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ee3i th\u1ebf l\u1edbn l\u00e0 c\u00e0ng k\u00e9o d\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng s\u1ed1t ru\u1ed9t v\u00e0 <b>ch\u00ednh th\u1eddi gian l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 quan tr\u1ecdng \u0111\u1eb7t tr\u00ean b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb.<u><\/u><\/b><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c vua Quang Trung c\u1ea7u phong, s\u1eed n\u01b0\u1edbc ta \u2013 do s\u1ef1 sai l\u1ea7m c\u00f3 ch\u1ee7 \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n \u2013 \u0111\u00e3 coi nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 tr\u00ed tr\u00e1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c cho \u0111\u1ebfn khi T\u00e2y S\u01a1n b\u1ecb di\u1ec7t. C\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng nh\u1eb1m h\u1ea1 th\u1ea5p \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng, n\u00eau cao ch\u00ednh th\u1ed1ng m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng nh\u1eefng th\u00e0nh qu\u1ea3 ngo\u1ea1i giao sau n\u00e0y m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 do uy t\u00edn t\u1ef1 th\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i Nguy\u1ec5n Gia Mi\u00eau. Th\u1ef1c ra, vua Gia Long \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 v\u00ec thi\u00ean m\u1ec7nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam m\u00e0 ch\u00ednh v\u00ec s\u1ef1 s\u1ef1 ghen t\u1ee9c ng\u1ea5m ng\u1ea7m c\u1ee7a vua Gia Kh\u00e1nh (c\u00f2n l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed) khi vua Quang Trung \u0111\u01b0\u1ee3c vua C\u00e0n Long \u01b0u \u0111\u00e3i nh\u01b0 m\u1ed9t th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng gi\u00e1 n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 hi\u1ec7n th\u1ef1c t\u00e2m t\u01b0 \u0111\u1ed1 k\u1ef5 \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c phong v\u01b0\u01a1ng cho vua Quang Trung l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh cam go kh\u00f4ng ch\u1ec9 thu h\u1eb9p trong vi\u1ec7c nh\u00e0 Thanh ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u1ed9t An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tr\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t \u201cwin-win solution\u201d nh\u01b0 l\u1ed1i n\u00f3i ng\u00e0y nay. Th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ngo\u1ea1i giao n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ch\u1ec9 do \u0111\u00fat l\u00f3t cho Ph\u00fac Khang An nh\u01b0 v\u00e0i h\u00e0ng trong s\u1eed tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n ch\u00e9p.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn87_1858\" name=\"_ftnref87_1858\">[87]<\/a><\/p>\n<p>Trong khi nh\u00e0 Thanh chia nh\u1ecf m\u1ee5c ti\u00eau c\u1ee7a h\u1ecd th\u00e0nh t\u1eebng giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u01b0\u1edbc ta nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh T\u00e2y S\u01a1n c\u0169ng t\u1eebng b\u01b0\u1edbc y\u00eau c\u1ea7u \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng nh\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 s\u1ef1 ch\u00ednh th\u1ed1ng, sau l\u00e0 h\u1ee3p th\u1ee9c ho\u00e1 nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ed3ng \u00fd. Ch\u00fang ta th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t nghi v\u1ea5n trong s\u1eed nh\u00e0 Thanh: Ph\u00fac Khang An \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng t\u1eeb ng\u00e0y 24 th\u00e1ng Gi\u00eang [ngay sau khi vua C\u00e0n Long nghe tin T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb b\u1ea1i tr\u1eadn] nh\u01b0ng m\u00e3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 16 th\u00e1ng Ba<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn88_1858\" name=\"_ftnref88_1858\"><sup><sup>[88]<\/sup><\/sup><\/a> \u00f4ng ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng T\u00e2y \u0111\u1ec3 nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u1edbi. <\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian \u201c<i>b\u1ea3n l\u1ec1<\/i>\u201d \u0111\u00f3, Thanh tri\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00ec gi\u1edd \u0111\u1ec3 c\u00e2n nh\u1eafc ph\u1ea3n \u1ee9ng v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ed3ng th\u1eddi tr\u00f9 li\u1ec7u m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch cho Ph\u00fac Khang An theo \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 th\u1eddi gian m\u00e0 T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb, T\u00f4n V\u0129nh Thanh d\u00f9ng con thoi Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, s\u1eafp x\u1ebfp nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i nh\u1ea5t cho b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb, d\u1ecdn s\u1ea1ch nh\u1eefng ch\u01b0\u1edbng ng\u1ea1i c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u00e1ng l\u1ebd Ph\u00fac Khang An ph\u1ea3i gi\u1ea3i quy\u1ebft.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e1p \u1ee9ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i s\u1ed1t s\u1eafng v\u00e0 tr\u00ean c\u01a1 b\u1ea3n ngh\u1ecb h\u00f2a, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Quang Trung \u0111\u00e3 c\u00f4ng khai t\u1ecf ra mu\u1ed1n ch\u1ea5m d\u1ee9t s\u1ef1 c\u0103ng th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u0111i v\u00e0o m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn m\u1edbi. L\u1ee3i th\u1ebf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 n\u1eafm gi\u1eef trong tay kho\u1ea3ng 800 t\u00f9 binh coi nh\u01b0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n s\u01a1 kh\u1edfi \u0111\u1ec3 trao \u0111\u1ed5i nh\u01b0ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng s\u1ebd ra tay h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian \u0111\u00f3, tin \u0111\u1ed3n v\u1ec1 vi\u1ec7c Ph\u00fac Khang An \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a t\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh m\u00e3 b\u1ed1n m\u1eb7t gi\u00e1p c\u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c loan truy\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i. <u>Tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf h\u1ed9i ngh\u1ecb, n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Thanh tri\u1ec1u vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eef v\u00e0i tr\u0103m binh s\u0129 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t \u201c<i>con tin<\/i>\u201d l\u1edbn, gi\u1eef l\u00e2u c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edch l\u1ee3i g\u00ec v\u00e0 n\u1ebfu c\u1ea7n vua C\u00e0n Long<\/u><u> c\u00f3 th\u1ec3 hi sinh kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc.<\/u><\/p>\n<p>Vi\u1ec7c nhanh ch\u00f3ng giao tr\u1ea3 t\u00f9 binh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 th\u00e0nh th\u1ef1c, th\u1ee7 t\u00edn v\u00e0 c\u0169ng t\u1ea1o c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ec3 c\u00f4ng nh\u1eadn nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n thay th\u1ebf nh\u00e0 L\u00ea, v\u1ed1n d\u0129 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Thanh tri\u1ec1u. Ch\u00ednh t\u1eeb m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn, Ph\u00fac Khang An \u0111\u00e3 thay m\u1eb7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u01b0\u1edbc v\u00e0o b\u00e0n \u0111\u00e0m ph\u00e1n \u0111\u1ec3 t\u1eebng b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng y\u00eau s\u00e1ch th\u0103m d\u00f2.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u1eadn T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eb1m thay \u0111\u1ed5i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t ti\u1ec3u qu\u1ed1c m\u00e0 c\u00f2n nh\u1eefng m\u1ee5c ti\u00eau kh\u00e1c quan tr\u1ecdng h\u01a1n. Ngo\u00e0i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u00e1i l\u1eadp bang giao, Ph\u00fac Khang An c\u00f2n l\u00e0m sao \u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng An Nam sang d\u1ef1 l\u1ec5 B\u00e1t Tu\u1ea7n Kh\u00e1nh Th\u1ecd, m\u1ed9t d\u1ef1 t\u00ednh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng khi t\u00e1i l\u1eadp vua Chi\u00eau Th\u1ed1ng \u1edf Th\u0103ng Long. <\/p>\n<p>Nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u00ean t\u01b0\u1edbng ph\u01b0\u1eddng tu\u1ed3ng, Ph\u00fac Khang An xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1ed7 b\u1ed9 v\u00e0 tr\u00ean th\u01b0 t\u1eeb giao thi\u1ec7p \u00f4ng ta lu\u00f4n lu\u00f4n ghi r\u00f5 m\u1ecdi danh hi\u1ec7u,<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn89_1858\" name=\"_ftnref89_1858\"><sup><sup>[89]<\/sup><\/sup><\/a> ch\u1ee9c h\u00e0m nh\u1eb1m ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 tr\u1ea5n \u00e1p \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00fac Khang An c\u0169ng mang \u1ea3o t\u01b0\u1edfng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta s\u1ee3 h\u00e3i khi nghe tin m\u1ed9t danh t\u01b0\u1edbng M\u00e3n Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 nhi\u1ec7m l\u00e0m t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng n\u00ean \u0111\u01b0a ra nhi\u1ec1u \u0111\u00f2i h\u1ecfi h\u01a1n y\u00eau c\u1ea7u c\u01a1 b\u1ea3n m\u00e0 T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb g\u1ee3i \u00fd cho vua C\u00e0n Long (trao tr\u1ea3 t\u00f9 binh v\u00e0 l\u1eadp mi\u1ebfu cho nh\u1eefng quan binh t\u1eed tr\u1eadn). Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Quang Trung c\u0169ng nh\u00e2n th\u1ebf \u0111\u1ee9ng m\u1edbi m\u00e0 \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng nh\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u1ec9 h\u1ea1n ch\u1ebf v\u00e0o m\u1ee5c ti\u00eau ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 gi\u1ea3ng ho\u00e0 v\u1edbi nh\u00e0 Thanh r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eebng b\u01b0\u1edbc xin thay th\u1ebf c\u1ef1u tri\u1ec1u nh\u01b0 th\u1eddi Tr\u1ea7n, H\u1ed3, L\u00ea, M\u1ea1c. <\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c vua Quang Trung tr\u00ec ho\u00e3n ra Th\u0103ng Long l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eabn b\u1ecb suy \u0111o\u00e1n m\u1ed9t c\u00e1ch ch\u1ee7 quan l\u00e0 coi th\u01b0\u1eddng n\u00ean \u201c<i>kh\u00f4ng th\u00e8m<\/i>\u201d nh\u1eadn v\u00e0 cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 ra thay. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n n\u1ebfu ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u1ec5 nghi v\u00e0 vi\u1ec7c danh ch\u00ednh ng\u00f4n thu\u1eadn l\u00e0 ti\u00eau ch\u00ed h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a nho gia n\u00ean khi th\u1ea5y ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Th\u00e0nh L\u00e2m kh\u00f4ng mang s\u1eafc \u1ea5n, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi nghi ho\u1eb7c.<\/p>\n<p>M\u1ed9t chi ti\u1ebft n\u1eefa c\u0169ng c\u1ea7n xem x\u00e9t \u0111\u1ebfn. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi ti\u1ebfn qu\u00e2n, T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb \u0111\u00e3 g\u1eedi th\u01b0 cho Xi\u00eam La y\u00eau c\u1ea7u tr\u1ee3 gi\u00fap \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 \u0111\u00e0o t\u1ea9u b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n hay \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai. Khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y, Xi\u00eam v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh \u2013 khi \u1ea5y \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh \u2013 \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng gi\u1eef c\u00e1c h\u1ea3i \u0111\u1ea1o v\u00e0 ch\u00ednh s\u1eed tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n c\u0169ng ch\u00e9p r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 g\u1eedi g\u1ea1o gi\u00fap qu\u00e2n Thanh. Theo \u0110\u1ea1i Nam Th\u1ef1c L\u1ee5c Ch\u00ednh Bi\u00ean, \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t K\u1ef7, quy\u1ec3n V ch\u00e9p v\u1ec1 Th\u1ebf T\u1ed5 Cao Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf nh\u00e0 Nguy\u1ec5n (t\u1ee9c vua Gia Long) c\u00f3 \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p>\u2026 [Th\u00e1ng B\u1ea3y n\u0103m Canh Tu\u1ea5t, 1790] Sai cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc \u0111i d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u1ea5t B\u1eafc H\u00e0. Nguy\u00ean m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu [1789], nh\u00e0 vua nghe r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u00ec h\u1ecd L\u00ea \u0111em binh hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng chinh th\u1ea3o gi\u1eb7c T\u00e2y (t\u1ee9c T\u00e2y S\u01a1n) n\u00ean sai s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 Phan V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 L\u00e2m \u0110\u1ec1 mang th\u01b0 ra h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng (t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n) \u0111em theo 50 v\u1ea1n c\u00e2n g\u1ea1o (kho\u1ea3ng 225 t\u1ea5n ng\u00e0y nay) \u0111\u1ec3 gi\u00fap qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng (cho qu\u00e2n Thanh) nh\u01b0ng b\u1ecb b\u00e3o ch\u00ecm c\u1ea3 xu\u1ed1ng bi\u1ec3n, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng nghe tin t\u1ee9c. Sau l\u1ea1i nghe r\u1eb1ng qu\u00e2n Thanh b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng ph\u1ee5c th\u00f9 m\u00e0 l\u1ea1i nghe theo phong cho [l\u00e0m v\u01b0\u01a1ng]. V\u00ec th\u1ebf m\u1edbi sai \u0110\u00ecnh \u0110\u1eafc \u0111i nghe ng\u00f3ng tin vua L\u00ea \u0111\u1ed3ng th\u1eddi chi\u00eau d\u1ee5 h\u00e0o ki\u1ec7t B\u1eafc H\u00e0 \u2026<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image005.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image005\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image005\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image005_thumb.png\" width=\"31\" height=\"244\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image006.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image006\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image006\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image006_thumb.png\" width=\"125\" height=\"244\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image007.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image007\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image007\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image007_thumb.png\" width=\"204\" height=\"244\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image009.png\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image009\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image009\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image009_thumb.png\" width=\"244\" height=\"169\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>\u0110\u1ea1i Nam Th\u1ef1c L\u1ee5c, \u0111\u1ec7 Nh\u1ea5t k\u1ef7, quy\u1ec3n V<\/b><\/p>\n<p>L\u00e1 th\u01b0 T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb g\u1eedi Xi\u00eam v\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng<\/i><i> t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u00eam Qu\u1ea3ng \u00d0\u00f4ng<\/i><i> tu\u1ea7n ph\u1ee7 to\u00e0n h\u1ea1t v\u00ec h\u1ecbch m\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c r\u1eb1ng qu\u00ed qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1ed9t g\u00f3c bi\u1ec3n, v\u1eabn th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3i ng\u1ed9 h\u1eadu h\u0129, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t s\u00e1ch phong n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 cai tr\u1ecb, v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3, m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c vui v\u1ebb l\u1ee3i l\u1ed9c, n\u00ean qu\u00ed qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng c\u1ef1c k\u1ef3 c\u1ea3m k\u00edch, kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau cho h\u1ebft.<\/i><\/p>\n<p><i>G\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u00e2n n\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> c\u00f3 ngh\u1ecbch th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7<\/i><i>, \u0111u\u1ed5i ch\u00faa, chi\u1ebfm l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111ai n\u00ean th\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecd L\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u ph\u1ee5c qua Trung Qu\u1ed1c. V\u00ec th\u1ebf b\u1ea3n \u0111\u00f4\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng theo l\u1ec7nh ch\u1ec9 \u0111\u00edch th\u00e2n th\u1ed1ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn h\u1ecfi t\u1ed9i, ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec s\u1ea5m ran gi\u00f3 cu\u1ed1n, th\u1ebf nh\u01b0 ch\u1ebb tre, Nguy\u1ec5n t\u1eb7c \u1eaft s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft trong nay mai.<\/i><\/p>\n<p><i>Ta c\u0169ng bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ean gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n h\u00f9ng c\u1ee9 n\u01a1i \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng Nam<\/i><i>, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ngay s\u00e1t v\u1edbi Xi\u00eam La<\/i><i>, ch\u1ea1y tr\u1ed1n r\u1ea5t d\u1ec5, Nguy\u1ec5n t\u1eb7c c\u0169ng h\u1eb3n bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1ed9i \u00e1c kh\u00f3 dung, g\u1eb7p l\u00fac c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng \u1eaft s\u1ebd b\u1ecf ch\u1ea1y \u0111\u1ec3 mong l\u1ea5y ch\u00fat h\u01a1i t\u00e0n.<\/i><\/p>\n<p><i>Qu\u00ed qu\u1ed1c v\u1ed1n th\u1edd ph\u1ee5ng thi\u00ean tri\u1ec1u, ch\u1ecbu \u01a1n th\u1eadt n\u1eb7ng, theo l\u1ebd th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c ra c\u00f4ng, n\u00ean v\u00ec th\u1ebf ph\u1ea3i ph\u00e1i binh ra, \u0111\u1ebfn duy\u00ean h\u1ea3i Qu\u1ea3ng Nam<\/i><i> \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 ph\u00f2ng khi b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e0o t\u1ea9u. N\u1ebfu nh\u01b0 t\u00ean gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1ea1y sang Xi\u00eam La<\/i><i>, qu\u00ed qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng h\u00e3y t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft l\u1ea5y y, d\u00f9ng ch\u00ednh ph\u00e1p m\u00e0 x\u1eed t\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f4ng lao kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o. V\u1ea3 l\u1ea1i qu\u00ed qu\u1ed1c c\u00f9ng Nguy\u1ec5n t\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh qua \u0111\u00e1nh l\u1ea1i, nay Nguy\u1ec5n t\u1eb7c t\u1ef1 t\u00ecm ch\u1ed7 di\u1ec7t vong m\u00e0 ph\u1ea3i ch\u1ea1y tho\u00e1t th\u00ec qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u1ec3 r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i h\u1eddn, l\u1ea1i c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch thi\u00ean tri\u1ec1u v\u1ed7 v\u1ec1 ngo\u1ea1i phi\u00ean lu\u00f4n th\u1ec3. N\u01b0\u1edbc An Nam<\/i><i> c\u00f3 ngh\u1ecbch th\u1ea7n th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec Xi\u00eam La c\u00f3 ngh\u1ecbch th\u1ea7n v\u1eady.<\/i><\/p>\n<p><i>Nguy\u1ec5n t\u1eb7c hi\u1ebfp ch\u00faa l\u00e0m lo\u1ea1n lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 \u00fd so\u00e1n ngh\u1ecbch, \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00ec ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh An Nam<\/i><i> th\u1ea7n ph\u1ee5c \u0111\u00e3 l\u00e2u, x\u01b0a nay r\u1ea5t cung k\u00ednh thu\u1eadn t\u00f2ng, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7c khi\u1ebfn \u0111\u1ea1i binh sang \u0111\u1ec3 kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i, c\u1ed1t l\u1ea5y l\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u00f4 cho h\u1ecd L\u00ea, tuy\u1ec7t nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd d\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111ai, qu\u1ea3 l\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c nh\u00e2n ngh\u0129a, v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 c\u1ed5 kim, ph\u00e0m l\u00e0 thu\u1ed9c qu\u1ed1c n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 th\u00eam c\u1ea3m k\u00edch.<\/i><\/p>\n<p><i>Xi\u00eam La<\/i><i> \u0111\u1ea5t \u0111ai li\u1ec1n v\u1edbi An Nam<\/i><i>, tr\u00f4ng th\u1ea5y thi\u00ean tri\u1ec1u l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00f3 chung m\u1ed1i th\u00f9, l\u1ea1i ch\u1eb3ng l\u00e0 m\u00f3n th\u01b0\u1edfng l\u1edbn hay sao? Nay truy\u1ec1n h\u1ecbch n\u00e0y \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1t binh ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t m\u1eb7t ch\u1edd b\u1ea3n b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng xong vi\u1ec7c r\u1ed3i s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ea1i ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, \u1eaft s\u1ebd h\u1ebft s\u1ee9c khen ng\u1ee3i l\u00e0 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng v\u00ec ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 l\u00f2ng quy\u1ebfn c\u1ed1, l\u1ea1i hi\u1ec3u \u0111\u1ea1i ngh\u0129a n\u00ean tr\u1ee3 \u0111i\u1ec1u thu\u1eadn b\u1ecf \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecbch, h\u00e3y n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m theo \u0111i\u1ec1u h\u1ecbch n\u00e0y.<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn90_1858\" name=\"_ftnref90_1858\"><sup><sup>[90]<\/sup><\/sup><\/a><\/p>\n<p>L\u00e1 th\u01b0 \u0111\u1ebfn tay vua Xi\u00eam l\u00fac n\u00e0o th\u1eadt kh\u00f3 bi\u1ebft nh\u01b0ng th\u00e1ng T\u00e1m n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu, Ph\u00fac Khang An nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 c\u1ee7a Xi\u00eam v\u01b0\u01a1ng Tr\u1ecbnh Hoa (Rama I) n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00e0o <u>th\u00e1ng N\u0103m \u0111\u00e3 sai bang tr\u01b0\u1edfng Qu\u1ea3ng Nam \u00d4ng Ch\u00ednh S\u1eed<\/u> (\u5ee3\u5357\u7fc1\u6b63\u53f2) [\u00d4ng Ch\u00ednh S\u1eed l\u00e0 phi\u00ean \u00e2m ba ch\u1eef \u00d4ng Th\u01b0\u1ee3ng S\u01b0 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u00c2u T\u00e2y vi\u1ebft th\u00e0nh Ong Chiang Su t\u1ee9c ch\u00faa Nguy\u1ec5n t\u1ef1 x\u01b0ng khi c\u00f2n l\u00e0m ch\u1ee7 Nam H\u00e0] <u>\u0111i\u1ec1u 6 v\u1ea1n tinh binh \u0111em qu\u00e2n ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu<\/u> k\u00e8m theo m\u1ed9t v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ec3 ch\u00faa Nguy\u1ec5n mang sang cho T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb. <\/p>\n<p>Trong d\u1ee5 ch\u1ec9 ng\u00e0y 28 th\u00e1ng T\u00e1m n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu, vua Thanh n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin g\u00ec v\u1ec1 chuy\u1ec7n n\u00e0y v\u00e0 ra l\u1ec7nh n\u1ebfu khi n\u00e0o th\u01b0 \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u1ea3i tr\u00ecnh ngay l\u00ean Nhi\u1ec7t H\u00e0 (l\u00e0 n\u01a1i \u00f4ng ngh\u1ec9 tr\u00e1nh n\u1eafng m\u00f9a h\u00e8) \u0111\u1ec3 \u00f4ng xem x\u00e9t.<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn91_1858\" name=\"_ftnref91_1858\"><sup><sup>[91]<\/sup><\/sup><\/a> Trong th\u01b0 Ph\u00fac Khang An tr\u1ea3 l\u1eddi Xi\u00eam v\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111o\u1ea1n nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>Ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng n\u00e0y (th\u00e1ng T\u00e1m) th\u00f4ng s\u1ef1 c\u1ee7a qu\u00ed qu\u1ed1c l\u00e0 T\u1ea1 Th\u01b0\u1ee3ng Kim c\u00f3 \u0111em \u0111\u1ebfn m\u1ed9t l\u00e1 th\u01b0 c\u1ee7a qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ea3n t\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ph\u1ee7 b\u1ed9 vi\u1ec7n (t\u1ee9c T\u00f4n V\u0129nh Thanh<\/i><i>, tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y) \u0111\u00e3 xem k\u1ef9, th\u1ea5y trong \u0111\u00f3 n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u1eed l\u00fd th\u01b0 c\u1ee7a ti\u1ec1n T\u00f4n \u0111\u1ed1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng (t\u1ee9c T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb<\/i><i>, nguy\u00ean t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng), \u0110\u1ed3 ph\u1ee7 b\u1ed9 vi\u1ec7n (t\u1ee9c \u0110\u1ed3 T\u00e1t B\u1ed1, tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng) khi \u0111em binh ti\u1ec5u tr\u1eeb Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7<\/i><i> h\u1ed3i m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng duy\u00ean h\u1ea3i Qu\u1ea3ng Nam r\u1ed3i l\u00ean ti\u1ebfng thanh vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng y ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 \u0111\u00f3 li\u1ec1n l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u binh ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i y\u1ebfu h\u1ea1i \u2026<\/i><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn92_1858\" name=\"_ftnref92_1858\"><sup><sup>[92]<\/sup><\/sup><\/a><i><\/i><\/p>\n<p>Ph\u1ed1i h\u1ee3p chi ti\u1ebft c\u1ee7a tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, Xi\u00eam La v\u00e0 nh\u00e0 Thanh ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng qu\u1ea3 th\u1ef1c T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb c\u00f3 g\u1eedi th\u01b0 cho vua Xi\u00eam cu\u1ed1i n\u0103m M\u1eadu Th\u00e2n v\u00e0 vua Xi\u00eam \u0111\u00e3 y\u00eau c\u1ea7u [m\u00e0 \u00f4ng ta n\u00f3i r\u1eb1ng ra l\u1ec7nh] ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u2013 khi \u0111\u00f3 m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khu v\u1ef1c Gia \u0110\u1ecbnh t\u1eeb tay Nguy\u1ec5n L\u1eef v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Tham \u2013 \u0111em qu\u00e2n ng\u0103n ch\u1eb7n v\u00f9ng b\u1edd bi\u1ec3n. Ch\u00faa Nguy\u1ec5n c\u0169ng [kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 do \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a Xi\u00eam La hay kh\u00f4ng] gi\u00fap cho qu\u00e2n Thanh 50 v\u1ea1n c\u00e2n g\u1ea1o.<\/p>\n<p>M\u1ed9t chi ti\u1ebft c\u0169ng \u0111\u00e1ng l\u01b0u t\u00e2m l\u00e0 ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng T\u00e1m n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu (C\u00e0n Long 54) vua C\u00e0n Long c\u00f3 g\u1eedi m\u1ed9t v\u0103n th\u01b0 m\u1eadt, do ch\u00ednh \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 H\u00f2a Th\u00e2n vi\u1ebft tay (t\u1ef1 k\u00fd) g\u1eedi t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng Ph\u00fac (Khang An) v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ph\u00fac Ki\u1ebfn T\u1eeb (T\u1ef1 T\u0103ng &#8211; \u5f90\u55e3\u66fe) \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 th\u1ecb v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ef1 tri huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed1 (\u6f33\u6d66) l\u00e0 Tr\u00ecnh Gia To\u1ea3n (\u7a0b\u5609\u74da) tr\u00ecnh l\u00ean vi\u1ec7c m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng gia ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t (\u0111\u00e2y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta) t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ee3p H\u01b0ng (\u5f35\u5408\u8208) \u0111i thuy\u1ec1n sang An Nam bu\u00f4n b\u00e1n c\u00f3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 Ph\u00fac Ki\u1ebfn 20 binh s\u0129 B\u00e0nh H\u1ed3 do L\u00fd Vinh Quang (\u674e\u69ae\u5149) ch\u1ec9 huy b\u1ecb b\u00e3o tr\u00ean bi\u1ec3n v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi Nam H\u00e0 c\u00f3 tr\u00ecnh l\u00ean m\u1ed9t t\u1ea5u th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ph\u00fac (\u962e\u798f)<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn93_1858\" name=\"_ftnref93_1858\">[93]<\/a> t\u1ed1 c\u00e1o Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a em h\u01b0 (nghi\u1ec7t \u0111\u1ec7 &#8211; \u5b7d\u5f1f) qu\u1ea5y ph\u00e1 n\u01a1i n\u01a1i n\u00ean hai b\u00ean th\u00e0nh ra c\u1eebu \u0111\u1ecbch. Vua C\u00e0n Long nay \u0111\u00e3 nh\u1eadn cho Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 H \u201c<i>th\u00e2u th\u00e0nh n\u1ea1p kho\u1ea3n<\/i>\u201d, l\u1ea1i phong v\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbc n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f2n x\u00e9t h\u1ecfi l\u00e0m g\u00ec v\u00e0 ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c gi\u1eef k\u00edn \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1ed9 ra ngo\u00e0i (\u5bc6\u800c\u4e0d\u9732).<a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftn94_1858\" name=\"_ftnref94_1858\">[94]<\/a><\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, trong kho\u1ea3ng 7 th\u00e1ng \u0111\u1ea7u n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu, khi nghe tin nh\u00e0 Thanh s\u1eafp s\u1eeda th\u00f4ng hi\u1ebfu, c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh (ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh, Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c \u2026) r\u00e1o ri\u1ebft t\u1ea5n c\u00f4ng \u00f4ng b\u1eb1ng nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c. Khi ch\u01b0a bi\u1ebft tin qu\u00e2n Thanh b\u1ea1i tr\u1eadn th\u00ec ch\u00faa Nguy\u1ec5n g\u1eedi g\u1ea1o sang gi\u00fap, \u0111\u1ebfn khi bi\u1ebft qu\u00e2n Thanh \u0111\u00e3 thua ch\u1ea1y v\u00e0 nh\u00e0 Thanh c\u00f4ng nh\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Quang Trung th\u00ec l\u1ea1i tung ra nh\u1eefng l\u1eddi d\u00e8m pha \u0111\u1ec3 dao \u0111\u1ed9ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Trung Hoa. Tuy nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0m xoay chuy\u1ec3n cu\u1ed9c di\u1ec7n nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u1eefng tr\u1edf ng\u1ea1i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c phong v\u01b0\u01a1ng. Tin t\u1ee9c v\u1ec1 thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111e d\u1ecda v\u00f9ng bi\u1ec3n Thu\u1eadn H\u00f3a hay vi\u1ec7c Ph\u00fac Khang An \u0111\u1ed5i k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a Th\u00e0nh L\u00e2m c\u00f3 th\u1ec3 c\u0169ng li\u00ean quan v\u1edbi nh\u1eefng chi ti\u1ebft m\u01a1 h\u1ed3 n\u00e0y.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image0111.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image011\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image011\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image011_thumb1.jpg\" width=\"224\" height=\"244\" \/><\/a><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image0131.jpg\" rel=\"lightbox\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image013\" style=\"border-top: 0px; border-right: 0px; background-image: none; border-bottom: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; border-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px\" border=\"0\" alt=\"clip_image013\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/clip_image013_thumb1.jpg\" width=\"196\" height=\"244\" \/><\/a><\/p>\n<p><b>Th\u01b0\u1ee3ng d\u1ee5 ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng T\u00e1m g\u1eedi Ph\u00fac Khang An<\/b><b> v\u00e0 T\u1eeb T\u1ef1 T\u0103ng<\/b><\/p>\n<p><i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, quy\u1ec3n XV, tr. 136-7<b><u>       <br \/>NH\u1eeeNG \u0110\u1eb6C \u0110I\u1ec2M NGO\u1ea0I GIAO TH\u1edcI T\u00c2Y S\u01a0N<\/u><\/b><\/p>\n<p><b>Th\u1eddi gian nhanh nh\u1ea5t<\/b><\/p>\n<p>Trong l\u1ecbch s\u1eed giao thi\u1ec7p v\u1edbi Trung Hoa, t\u1eeb khi c\u1ea7u phong \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh Trung Hoa cho ng\u01b0\u1eddi sang l\u00e0m l\u1ec5 phong v\u01b0\u01a1ng d\u00f9 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u0169ng m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00e1ng nhi\u1ec1u n\u0103m. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t d\u00f2ng h\u1ecd, vi\u1ec7c qua l\u1ea1i c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0 thi\u00ean tri\u1ec1u ngo\u00e0i vi\u1ec7c ho\u1ea1nh ho\u1eb9 n\u1ecd kia c\u00f2n t\u00ecm \u0111\u1ee7 m\u1ecdi c\u00e1ch \u0111\u1ec3 o \u00e9p n\u01b0\u1edbc ta c\u1ea3 tr\u00ean danh v\u1ecb l\u1eabn ti\u1ec1n c\u1ee7a. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t ngo\u1ea1i l\u1ec7 v\u00e0 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng tr\u1edf ng\u1ea1i g\u00e2y tr\u00ec ho\u00e3n th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh t\u1eeb l\u00fac ng\u1ecf l\u1eddi c\u1ea7u phong \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng nh\u1eadn ch\u1ec9 trong kho\u1ea3ng 3 \u0111\u1ebfn 4 th\u00e1ng tr\u1eddi.<\/p>\n<p><b>Nghi l\u1ec5 trang tr\u1ecdng nh\u1ea5t, qui m\u00f4 nh\u1ea5t<\/b><\/p>\n<p>N\u1ebfu t\u00ednh ri\u00eang v\u1ec1 nghi l\u1ec5, \u00fd \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Thanh tri\u1ec1u [\u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 c\u1ee7a vua C\u00e0n Long] bao g\u1ed3m hai giai \u0111o\u1ea1n: th\u00f4ng b\u00e1o \u0111\u00e3 ch\u1ea5p thu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u01b0a ng\u01b0\u1eddi sang phong v\u01b0\u01a1ng. Tuy c\u00f3 s\u1ef1 ti\u1ebft gi\u1ea3m v\u00ec ho\u00e0n c\u1ea3nh b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 nh\u01b0ng ch\u01b0a bao gi\u1edd vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u1eadn t\u00e2n v\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Trung Hoa [kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta m\u00e0 v\u1edbi m\u1ecdi qu\u1ed1c gia phi\u00ean thu\u1ed9c] l\u1ea1i ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 h\u1eadu h\u0129nh \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng nh\u1eadn, vua Thanh \u0111\u00e3 ban t\u1eb7ng nhi\u1ec1u qu\u00e0 c\u00e1p, sau l\u1ea1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gia \u00e2n ban cho nh\u00e2n s\u00e2m, ng\u1ef1 thi, tri\u1ec1u ch\u00e2u, h\u00e0 bao \u2026, ch\u01b0a k\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ecbnh s\u1ebd sai Ph\u00fac Khang An sang l\u00e0m l\u1ec5 cho th\u1eadt tr\u1ecbnh tr\u1ecdng.<b> <\/b><\/p>\n<p><b>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u trong l\u1ecbch s\u1eed c\u00f3 s\u1ef1 tranh bi\u1ec7n<\/b><\/p>\n<p>Trong nh\u1eefng tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c bi\u1ec7n gi\u1ea3i n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1eeb ch\u1ed1i m\u1ed9t \u0111\u00f2i h\u1ecfi qu\u00e1 \u0111\u00e1ng c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng. Ri\u00eang l\u1ea7n n\u00e0y, v\u1ecb th\u1ebf hai b\u00ean \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ea1t t\u1edbi \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ea7n tu\u00fd do l\u00fd lu\u1eadn c\u1ee7a b\u00ean ta s\u1eafc b\u00e9n m\u00e0 c\u00f2n khai th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n c\u1ea3nh th\u1ef1c t\u1ebf khi\u1ebfn nh\u00e0 Thanh ph\u1ea3i nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9.<\/p>\n<p><b>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ch\u00fang ta \u0111\u1ee9ng ngang v\u1edbi Trung Hoa trong l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng<\/b><\/p>\n<p>Sau khi th\u1ea5t tr\u1eadn, m\u1ed1i quan t\u00e2m to l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a vua C\u00e0n Long l\u00e0 l\u00e0m sao kh\u00f4ng b\u1ecb m\u1ea5t m\u1eb7t v\u00e0 gi\u1ea3i th\u00edch cho xu\u00f4i vi\u1ec7c n\u1ed1i l\u1ea1i bang giao. Thay v\u00ec d\u00f9ng nh\u1eefng t\u00f9 binh nh\u01b0 m\u1ed9t m\u00f3n h\u00e0ng trao \u0111\u1ed5i, n\u01b0\u1edbc ta bi\u1ebft r\u1eb1ng sinh m\u1ea1ng c\u1ee7a v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 \u00e9p nh\u00e0 Thanh nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9. S\u1ef1 th\u00e0nh t\u00edn v\u00e0 s\u1ed1t s\u1eafng tr\u1ea3 v\u1ec1 Trung Hoa 800 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 l\u00e0m d\u1ecbu t\u00ecnh h\u00ecnh v\u00e0 m\u1edf ra m\u1ed9t c\u00e1nh c\u1eeda ngo\u1ea1i giao.<\/p>\n<p><b>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ta \u1edf trong th\u1ebf \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i c\u1ea7u kh\u1ea9n<\/b><\/p>\n<p>T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, vi\u1ec7c xin phong v\u01b0\u01a1ng \u2013 d\u00f9 l\u00e0 m\u1edf n\u01b0\u1edbc hay ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 thay m\u1ed9t \u00f4ng vua m\u1edbi \u2013 c\u0169ng \u0111\u1ec1u m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00ec gi\u1edd. V\u1ed1n d\u0129 l\u00e0 m\u1ed9t nghi l\u1ec5 n\u1eb7ng ph\u1ea7n h\u00ecnh th\u1ee9c, th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh th\u1eddi gian n\u00ean th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00e1ng, nhi\u1ec1u n\u0103m.<\/p>\n<p>Ri\u00eang l\u1ea7n n\u00e0y, vi\u1ec7c phong v\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e0ng s\u1edbm c\u00e0ng t\u1ed1t \u0111\u1ec3 vua Quang Trung c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eafp x\u1ebfp cu\u1ed9c du h\u00e0nh sang Trung Hoa v\u00e0 nh\u00e0 Thanh c\u0169ng y\u00ean t\u00e2m t\u1ed5 ch\u1ee9c nghi l\u1ec5 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp n\u00ean ch\u00ednh \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u00fac gi\u1ee5c cho vi\u1ec7c mau ti\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u01b0a t\u1edbi nh\u1eefng nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><b>Coi nh\u01b0 khu\u00f4n m\u1eabu ngo\u1ea1i giao cho t\u01b0\u01a1ng lai<\/b><\/p>\n<p>Nghi th\u1ee9c v\u00e0 th\u1ee7 t\u1ee5c tuy kh\u00f4ng ghi th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u01b0ng \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u tr\u1eef t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 kh\u00f4ng m\u1ea5y quan tr\u1ecdng. Ch\u00ednh c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u n\u00e0y l\u00e0 v\u0103n th\u01b0 c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n th\u00e0nh l\u1edbp lang, th\u1ee9 t\u1ef1 trong L\u1ecbch Tri\u1ec1u Hi\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng Loai Ch\u00ed (LTHCLC) v\u00e0 Kh\u00e2m \u0110\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Nam H\u1ed9i \u0110i\u1ec3n S\u1ef1 L\u1ec7 (KDDNHDSL), qui \u0111\u1ecbnh chi ti\u1ebft vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n s\u1ee9 \u0111o\u00e0n, c\u00e1c d\u1ecbch tr\u1ea1m v\u00e0 cung \u1ee9ng m\u1ed7i n\u01a1i t\u1eeb \u0103n ngh\u1ec9 \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n sinh ho\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c chu \u0111\u00e1o \u0111\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0m t\u00f4n vinh ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Trung Hoa m\u00e0 c\u00f2n t\u1ecf ra n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia c\u00f3 v\u0103n hi\u1ebfn, nghi l\u1ec5 chu \u0111\u00e1o kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c. D\u01b0\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m c\u1ed5 th\u1eddi, nghi l\u1ec5, y ph\u1ee5c, v\u0103n t\u1ef1 l\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o c\u1ee7a v\u0103n minh n\u00ean c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c ti\u1ebfp \u0111\u00f3n trong bang giao l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3 hi\u1ec7n quan tr\u1ecdng cho qu\u1ed1c th\u1ec3.<\/p>\n<p>X\u00e9t v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed giao thi\u1ec7p v\u1edbi Trung Hoa, vi\u1ec7c nh\u00e0 Thanh c\u00f4ng nh\u1eadn tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i T\u00e2y S\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 coi nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p h\u00e0nh ch\u00e1nh \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh m\u00e0 trong khi \u0111\u00e0m ph\u00e1n hai b\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m m\u1ea1nh, \u0111i\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 khai th\u00e1c, kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng l\u1ea7n kh\u00e1c \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng t\u00e2m v\u00e0o th\u1ee7 t\u1ee5c. Nh\u1eefng c\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m \u1ea5y thu\u1ed9c \u0111\u1ee7 m\u1ecdi ph\u1ea1m vi, t\u1eeb ch\u00ednh s\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u1ef1c t\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i, k\u1ec3 c\u1ea3 vai tr\u00f2 c\u00e1 nh\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed9t b\u00e0n c\u1edd ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 thu g\u1ecdn trong v\u00e0i h\u00e0ng, l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 suy lu\u1eadn m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e3i. V\u1edbi qui m\u00f4 nh\u01b0 v\u1eady, ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0o \u0111\u1ea5u tranh ngo\u1ea1i giao thu\u1ea7n tu\u00fd m\u00e0 ph\u1ea3i m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ebfn m\u1ecdi v\u1ea5n \u0111\u1ec1, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ecbnh lu\u1eadt gi\u1eefa c\u00e1c khu v\u1ef1c m\u1edbi manh nha c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1eed n\u01b0\u1edbc ta h\u1ea7u nh\u01b0 thu h\u1eb9p c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u00e0m ph\u00e1n, ch\u1ec9 t\u1eadp trung v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1eaft li\u00ean l\u1ea1c v\u00e0 \u201c<i>ngo\u1ea1i giao g\u1ea7m b\u00e0n<\/i>\u201d v\u1edbi Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p hay L\u00e2m H\u1ed5 B\u1ea3ng. H\u1ea1n ch\u1ebf \u0111\u00f3 ch\u00ednh v\u00ec \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n ta bi\u1ebft nhi\u1ec1u h\u01a1n, v\u00e0 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t c\u1ea5p nh\u1ecf l\u00e0m trung gian c\u0169ng d\u1ec5 cho h\u1ecd xoay chuy\u1ec3n theo t\u00ecnh h\u00ecnh.<a name=\"dangviet2\"><\/a> Trong khi n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng danh nho b\u1eadc nh\u1ea5t ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u1edf Nam Quan (Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm, V\u0169 Huy T\u1ea5n, Phan Huy \u00cdch \u2026) th\u00ec \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i ch\u1ec9 \u0111\u01b0a ra v\u00e0i c\u1ea5p \u0111\u1ea1o, ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 d\u00f2 x\u00e9t nghe ng\u00f3ng. Tuy nhi\u00ean \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u1ecfm c\u1ee7a t\u1ea3ng b\u0103ng c\u00f2n theo th\u01b0 t\u1eeb qua l\u1ea1i b\u00ean trong n\u1ed9i b\u1ed9 nh\u00e0 Thanh, th\u1ef1c t\u1ebf h\u1ecd v\u1eadn d\u1ee5ng to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng, ngo\u00e0i c\u00e1c c\u1ea5p t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ngay t\u1ea1i trung \u01b0\u01a1ng h\u1ea7u nh\u01b0 c\u1ea3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u t\u1eadp trung v\u00e0o \u201c<i>kinh l\u00fd<\/i>\u201d vi\u1ec7c An Nam.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta th\u1ea5y h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1ecdi c\u01a1 nghi m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u1ec1u nh\u1eadn ch\u1ec9 th\u1ecb t\u1eeb ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, khi n\u1eafm khi bu\u00f4ng, l\u1edbn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u00e9p vua Quang Trung sang ch\u00fac th\u1ecd, nh\u1ecf nh\u01b0 vi\u1ec7c kh\u1ed1ng ch\u1ebf vua Chi\u00eau Th\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u1ea5p thu\u1eadn c\u1ee7a B\u1eafc Kinh. Ngay c\u1ea3 m\u1ed9t vi\u1ec7c kh\u00f4ng m\u1ea5y quan tr\u1ecdng l\u00e0 th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t c\u00e1i l\u00f4ng chim c\u00e0i tr\u00ean m\u0169 cho Thang H\u00f9ng Nghi\u1ec7p m\u00e0 vua C\u00e0n Long c\u0169ng b\u00e1c, nh\u1eafc r\u1eb1ng \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc ta bi\u1ebft s\u1ee3 \u0111o\u00e1n ra r\u1eb1ng nh\u00e0 Thanh mu\u1ed1n g\u1ea5p r\u00fat cho mau xong. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf, ch\u00fang ta th\u1ea5y m\u1ecdi vi\u1ec7c h\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u00e0i b\u1ea3n n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o m\u1ed9t v\u00e0i nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 hay ho\u00e0 ho\u00e3n b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 to\u00e0n c\u1ee5c.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 ch\u00fang t\u00f4i t\u1eebng \u0111\u1ec1 c\u1eadp trong nh\u1eefng bi\u00ean kh\u1ea3o kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVIII, khu v\u1ef1c \u0110\u00f4ng \u00c1 \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn song h\u00e0nh v\u1edbi ti\u1ebfn b\u1ed9 k\u1ef9 thu\u1eadt. Nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc nh\u1ea3y v\u1ecdt trong k\u1ef9 thu\u1eadt ph\u00f2ng th\u1ee7, qu\u00e2n s\u1ef1, x\u00e3 h\u1ed9i, kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb \u2026 \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n sang m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf v\u0103n minh h\u01a1n.<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi con m\u1eaft c\u1ee7a nho gia, th\u1eddi gian n\u00e0y l\u00e0 l\u00fac mi\u1ec1n b\u1eafc n\u01b0\u1edbc ta l\u00ean cao \u0111\u1ebfn t\u1ed9t \u0111\u1ec9nh \u2013 qu\u1ed1c th\u1ec3 t\u0103ng tr\u1ecdng \u2013 nh\u01b0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 h\u00e0o v\u00e0 t\u1eeb m\u1ed9t m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01a1i g\u00f3c bi\u1ec3n n\u00f3ng n\u1ef1c, xa x\u00f4i nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng v\u00e0o v\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i, b\u1eafc c\u1ea7u cho nh\u1eefng li\u00ean minh m\u00e0 t\u00e2m \u0111i\u1ec3m l\u00e0 Trung Hoa. Tuy nhi\u00ean khi nh\u00ecn \u1edf m\u1ed9t qui m\u00f4 l\u1edbn h\u01a1n, giai \u0111o\u1ea1n n\u1eb7ng ph\u1ea7n th\u00f9 t\u1ea1c, l\u1ec5 nghi n\u00e0y c\u0169ng t\u00e1ch B\u1eafc H\u00e0 ra kh\u1ecfi m\u1eabu s\u1ed1 chung \u0111ang n\u0103ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i t\u1eebng ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Trong khi vua Quang Trung v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u1eadn r\u1ed9n v\u1edbi vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh sao cho kh\u00f4ng l\u1ea1c \u0111i\u1ec7u, qu\u00e0 c\u00e1p qua l\u1ea1i \u2026 cho x\u1ee9ng v\u1edbi v\u1ecb th\u1ebf m\u1edbi th\u00ec m\u1ecdi canh c\u1ea3i x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ea7u nh\u01b0 ch\u1ef1ng l\u1ea1i. Su\u1ed1t hai tri\u1ec1u Quang Trung l\u1eabn C\u1ea3nh Th\u1ecbnh h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t bi\u1ebfn chuy\u1ec3n n\u00e0o \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ngo\u00e0i m\u1ed9t v\u00e0i thay \u0111\u1ed5i c\u1ee5c b\u1ed9 v\u1ec1 n\u1ed9i ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Trong khi \u0111\u00f3, \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 ch\u00faa Nguy\u1ec5n \u00c1nh th\u00ec l\u1ea1i d\u1ed1c to\u00e0n t\u00e2m to\u00e0n l\u1ef1c v\u00e0o vi\u1ec7c canh t\u00e2n, c\u1ed1 g\u1eafng th\u1ee7 \u0111\u1eafc nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean t\u1eeb m\u1ed9t khu v\u1ef1c hoang vu ch\u1eb3ng bao l\u00e2u \u0111\u00e3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t s\u1ee9c m\u1ea1nh m\u1edbi, ti\u1ebfn ra b\u1eafc th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc trong m\u1ed9t th\u1eddi gian k\u1ef7 l\u1ee5c. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn tuy gi\u1edbi h\u1ea1n trong ph\u1ea1m vi qu\u1ed1c gia nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eafc nghi\u1ec7m m\u1edbi v\u1ec1 li\u00ean minh v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3 qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1edbi nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec3m c\u1ea7n nghi\u00ean c\u1ee9u. Tr\u00ean nhi\u1ec1u m\u1eb7t, b\u00e0i h\u1ecdc l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a h\u01a1n 200 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng h\u1ecdc h\u1ecfi cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn h\u00f4m nay.<u><\/u><\/p>\n<p><u>Th\u00e1ng 12-2014<\/u><b><\/b><\/p>\n<p><b>     <br \/><\/b><\/p>\n<p><b>CH\u1eee VI\u1ebeT T\u1eaeT<\/b>    <\/p>\n<table cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\" border=\"1\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>ANKL<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>An Nam K\u1ef7 L\u01b0\u1ee3c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>TSLT<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Thanh S\u1eed Lu\u1eadn T\u1eadp XVIII: Thanh Cao T\u00f4ng s\u00e1ch phong An Nam qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh thu\u1ef7 m\u1ea1t<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Trang C\u00e1t Ph\u00e1t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>DVQT<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c Th\u01b0<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>DAVT<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>D\u1ee5 Am V\u0103n T\u1eadp<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Phan Huy \u00cdch<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>DHTL<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>\u0110\u00f4ng Hoa T\u1ee5c L\u1ee5c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>TDD<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng XIV<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>CLDT<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>C\u00e0n Long Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf \u0110\u1ea1i Truy\u1ec7n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Chu Vi\u1ec5n Li\u00eam<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>TTVC<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Thanh Cao T\u00f4ng Th\u1eadp To\u00e0n V\u00f5 C\u00f4ng Chi Nghi\u00ean C\u1ee9u<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Trang C\u00e1t Ph\u00e1t<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>TTL<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Thanh Cao T\u00f4ng Thu\u1ea7n Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf Th\u1ef1c L\u1ee5c<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>BGHT<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Bang Giao H\u1ea3o Tho\u1ea1i<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm to\u00e0n t\u1eadp III, KHXH, 2005<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>LTTK<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>L\u1ecbch Tri\u1ec1u T\u1ea1p K\u1ef7<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Ng\u00f4 Cao L\u00e3ng<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>TSBN<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Thanh S\u1eed Bi\u00ean Ni\u00ean<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>L\u00fd V\u0103n H\u1ea3i<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>CLTT<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Ca\u0300n Long Hoa\u0300ng \u0110\u00ea\u0301 Toa\u0300n Truy\u00ea\u0323n<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>Qua\u0301ch Tha\u0300nh Khang<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>CTD<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Cung Trung \u0110\u00e1ng C\u00e0n Long Tri\u1ec1u T\u1ea5u Tri\u1ec7p<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">\n<p>T\u1eadp XIV, XV, \u0110\u00e1ng \u00c1n xbx, 1991<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td valign=\"top\" width=\"12%\">\n<p><b>BAVH<\/b><\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"56%\">\n<p>Bulletin des Amis du Vieux Hu\u00e9<\/p>\n<\/td>\n<td valign=\"top\" width=\"30%\">&nbsp;<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><b>     <br \/><\/b><\/p>\n<h5>T\u00c0I LI\u1ec6U THAM KH\u1ea2O<\/h5>\n<h5><\/h5>\n<p><b><u>HOA V\u0102N<\/u><\/b><\/p>\n<p>B\u00e1, D\u01b0\u01a1ng (\u67cf\u694a). <i>Trung Qu\u1ed1c L\u1ecbch S\u1eed Ni\u00ean Bi\u1ec3u<\/i> (\u4e2d\u570b\u6b77\u53f2\u5e74\u8868) (th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ea1) (6<sup>th<\/sup> ed.) \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Tinh Quang xbx, 1986.<\/p>\n<p>B\u00e1, D\u01b0\u01a1ng (\u67cf\u694a). <i>Trung Qu\u1ed1c Nh\u00e2n S\u1eed C\u01b0\u01a1ng<\/i> (\u4e2d\u570b\u4eba\u53f2\u7db1) (th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ea1, tu \u0111\u00ednh b\u1ea3n). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Tinh Quang xbx, 1996.<\/p>\n<p>B\u1ea1ch, Th\u1ecd Di (Bai Shouyi &#8211; \u767d\u58fd\u5f5d) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Trung Qu\u1ed1c Th\u00f4ng S\u1eed<\/i> (\u4e2d\u570b\u901a\u53f2) (12 quy\u1ec3n, 22 t\u1eadp). Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i: Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i Nh\u00e2n D\u00e2n xbx, 2000.<\/p>\n<p>B\u1ea1ch, Th\u1ecd Di (\u767d\u58fd\u5f5d) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Trung Qu\u1ed1c Th\u00f4ng S\u1eed C\u01b0\u01a1ng Y\u1ebfu<\/i> (\u4e2d\u570b\u901a\u53f2\u7db1\u8981). B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c Qu\u1ed1c T\u1ebf Th\u01b0 \u00d0i\u1ebfm, 1982. (b\u1ea3n Anh Ng\u1eef Bai Shouyi. An Outline History of China. Beijing: Foreign Languages Press, 1982)<\/p>\n<p>Cao, D\u01b0\u01a1ng (\u9ad8\u967d). <i>Thanh Tri\u1ec1u \u00d0\u00edch Ho\u00e0ng \u00d0\u1ebf<\/i> (\u6e05\u671d\u7684\u7687\u5e1d) ba quy\u1ec3n. \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Vi\u1ec5n \u1ea2nh xb S\u1ef1 Nghi\u1ec7p C\u00f4ng Ty, 1989.<\/p>\n<p>Chi\u00eau, Li\u00ean (\u662d\u69e4). <i>Khi\u1ebfu \u0110\u00ecnh T\u1ea1p L\u1ee5c<\/i> (\u562f\u4ead\u96dc\u9304) 10 quy\u1ec3n. Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i: Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i C\u1ed5 T\u1ecbch xbx, 2002.<\/p>\n<p>Chi\u00eau, Li\u00ean (\u662d\u69e4). <i>Khi\u1ebfu \u0110\u00ecnh T\u1ee5c L\u1ee5c<\/i> (\u562f\u4ead\u7e8c\u9304) 3 quy\u1ec3n. Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i: Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i C\u1ed5 T\u1ecbch xbx, 2002.<\/p>\n<p>Chu, Th\u00e0nh Nh\u01b0 (\u6731\u8bda\u5982) ch\u1ee7 bi\u00ean. <i>Thanh S\u1eed \u0110\u1ed3 \u0110i\u1ec3n<\/i> (\u6e05\u53f2\u56fe\u5178): <i>Thanh Tri\u1ec1u Th\u00f4ng S\u1eed \u0110\u1ed3 L\u1ee5c<\/i> (\u6e05\u671d\u901a\u53f2\u56fe\u5f55) [12 t\u1eadp] B\u1eafc Kinh: T\u1eed C\u1ea5m Th\u00e0nh xbx, 2002.<\/p>\n<p>Chu, \u01afng (\u6731\u9df9) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>L\u1ec5 Nghi<\/i> (\u79ae\u5100). B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c X\u00e3 H\u1ed9i, 2005.<\/p>\n<p>Chu, Vi\u1ec5n Li\u00eam (\u5468\u9060\u5ec9). <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Ho\u00e0ng \u00d0\u1ebf \u00d0\u1ea1i Truy\u1ec7n<\/i> (\u4e7e\u9686\u7687\u5e1d\u5927 \u50b3) H\u00e0 Nam: H\u00e0 Nam nh\u00e2n d\u00e2n xbx, 1996.<\/p>\n<p>C\u1ed1 Cung B\u00e1c V\u1eadt Vi\u1ec7n [\u6545\u5bae\u535a\u7269\u9662]: <i>C\u1ed1 Cung B\u00e1c V\u1eadt Vi\u1ec7n B\u00e1t Th\u1eadp Ni\u00ean \u0110\u1ea3n K\u00fd Qu\u1ed1c T\u1ebf Thanh S\u1eed H\u1ecdc Thu\u1eadt Nghi\u00ean Th\u1ea3o H\u1ed9i Lu\u1eadn V\u0103n T\u1eadp<\/i> [\u6545\u5bae\u535a\u7269\u9662\u516b\u5341\u534e\u8bde\u66a8\u56fd\u9645\u6e05\u53f2\u5b66\u672f\u7814\u8ba8\u4f1a\u8bba\u6587\u96c6]. B\u1eafc Kinh: T\u1eed C\u1ea5m Th\u00e0nh xbx, 2006.<\/p>\n<p>\u00d0\u00e0m, K\u1ef3 T\u01b0\u01a1ng (\u6f6d\u5176\u9a64) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Trung Qu\u1ed1c L\u1ecbch S\u1eed \u00d0\u1ecba \u00d0\u1ed3 T\u1eadp<\/i> (\u4e2d\u570b\u6b77\u53f2\u5730\u5716\u96c6) (8 t\u1eadp). B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c \u00d0\u1ecba \u00d0\u1ed3 xbx, 1996.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng, Kim \u00d0\u1ec9nh (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Trung Qu\u1ed1c V\u0103n Ho\u00e1 S\u1eed \u00d0\u1ea1i T\u1eeb \u00d0i\u1ec3n<\/i> (in l\u1ea7n th\u1ee9 ba). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Vi\u1ec5n L\u01b0u xbx, 1987.<\/p>\n<p>Ho\u1eb1ng Hoa V\u0103n (\u5f18\u83ef\u6587) ch\u1ee7 bi\u00ean. <i>Y\u00ean H\u00e0nh L\u1ee5c To\u00e0n Bi\u00ean<\/i> (\u71d5\u884c\u9304\u5168\u7de8) 12 quy\u1ec3n. Qu\u1ebf L\u00e2m: Qu\u1ea3ng T\u00e2y S\u01b0 Ph\u1ea1m \u0111\u1ea1i h\u1ecdc xbx, 2010.<\/p>\n<p>H\u1ee9a, V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng (\u8a31\u6587\u5802), T\u1ea1 K\u1ef3 \u00dd (\u8b1d\u5947\u61ff). <i>\u0110\u1ea1i Nam Th\u1ef1c L\u1ee5c Thanh Vi\u1ec7t Quan H\u1ec7 S\u1eed Li\u1ec7u V\u1ef1ng Bi\u00ean<\/i> (\u5927\u5357\u5be6\u9304\u6e05\u8d8a\u95dc\u4fc2\u53f2\u6599\u5f59\u7de8). \u0110\u00e0i B\u1eafc: Trung \u01af\u01a1ng Nghi\u00ean C\u1ee9u Vi\u1ec7n, 2000.<\/p>\n<p>L\u00e3, T\u00f4ng L\u1ef1c (\u5442\u5b97\u529b) ch\u1ee7 bi\u00ean. <i>Trung Qu\u1ed1c L\u1ecbch \u00d0\u1ea1i Quan Ch\u1ebf \u00d0\u1ea1i T\u1eeb \u00d0i\u1ec3n<\/i> (\u4e2d\u570b\u6b77\u4ee3\u5b98\u5236\u5927\u8fad\u5178) (2nd ed.). B\u1eafc Kinh: B\u1eafc Kinh xbx, 1995.<\/p>\n<p>Lam, Ng\u1ecdc Xu\u00e2n (\u85cd\u7389\u6625). <i>Trung Qu\u1ed1c Ngo\u1ea1i Giao S\u1eed &#8211; B\u1ea3n Ch\u1ea5t d\u1eef S\u1ef1 Ki\u1ec7n, Xung K\u00edch d\u1eef H\u1ed3i \u1ee8ng <\/i>(\u4e2d\u570b\u5916\u4ea4\u53f2- \u672c\u8cea\u8207\u4e8b\u4ef6\uff0c\u885d\u64ca\u8207\u56de\u61c9). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Tam D\u00e2n th\u01b0 c\u1ee5c, 2007.<\/p>\n<p>L\u01b0u, Gia C\u00e2u (\u5289\u5bb6\u99d2). <i>Thanh S\u1eed B\u00ednh \u0110\u1ed3<\/i> (\u6e05\u53f2\u62fc\u5716). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Vi\u1ec5n L\u01b0u 2003. <\/p>\n<p>L\u01b0u, Ng\u1ea1n (\u5289\u5f65). <i>Trung Qu\u1ed1c Ngo\u1ea1i Giao S\u1eed<\/i> (\u4e2d\u570b\u5916\u4ea4\u53f2). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Tam D\u00e2n th\u01b0 c\u1ee5c, 1990 (in l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0).<\/p>\n<p>L\u00fd, Quang \u00d0\u00e0o (\u674e\u5149\u6fe4). <i>K\u00fd C\u00e0n Long<\/i><i> Ni\u00ean B\u00ecnh \u00d0\u1ecbnh An Nam<\/i><i> Chi D\u1ecbch<\/i> (\u8a18\u4e7e\u9686\u5e74\u5e73\u5b9a\u5b89\u5357\u4e4b\u5f79 ). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Trung \u01af\u01a1ng Nghi\u00ean C\u1ee9u Vi\u1ec7n L\u1ecbch S\u1eed Ng\u1eef Ng\u00f4n Nghi\u00ean C\u1ee9u S\u1edf, 1976.<\/p>\n<p>L\u00fd, Quang \u00d0\u00e0o (\u674e\u5149\u6fe4). <i>Minh Thanh \u00d0\u00e1ng \u00c1n Lu\u1eadn V\u0103n T\u1eadp<\/i> (\u660e\u6e05\u6a94\u6848\u8ad6\u6587\u96c6). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Li\u00ean Kinh, 1986.<\/p>\n<p>L\u00fd, V\u0103n H\u1ea3i (\u674e\u6587\u6d77) ch\u1ee7 bi\u00ean. <i>Thanh S\u1eed Bi\u00ean Ni\u00ean <\/i>(\u6e05\u53f2\u7de8\u5e74)\u201dC\u00e0n Long Tri\u1ec1u\u201c (\u4e7e\u9686\u671d),quy\u1ec3n VI. B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c Nh\u00e2n D\u00e2n \u0110\u1ea1i H\u1ecdc, 1991.<\/p>\n<p>L\u00fd, V\u00e2n Tuy\u1ec1n (\u674e\u96f2\u6cc9). <i>Tri\u1ec1u C\u1ed1ng Ch\u1ebf \u00d0\u1ed9 S\u1eed Lu\u1eadn<\/i> (\u671d\u8ca2\u5236\u5ea6\u53f2\u8ad6): Trung Qu\u1ed1c C\u1ed5 \u00d0\u1ea1i \u00d0\u1ed1i Ngo\u1ea1i Quan H\u1ec7 Th\u1ec3 Ch\u1ebf Nghi\u00ean C\u1ee9u. B\u1eafc Kinh: T\u00e2n Hoa, 2004.<\/p>\n<p>L\u00fd, Xu\u00e2n Quang (\u674e\u6625\u5149) <i>Thanh \u00d0\u1ea1i Danh Nh\u00e2n D\u1eadt S\u1ef1 T\u1eadp L\u00e3m<\/i> (\u6e05\u4ee3\u540d\u4eba\u8efc\u4e8b \u8f2f\u89bd). B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c X\u00e3 H\u1ed9i Khoa H\u1ecdc xbx, 2004.<\/p>\n<p>Ngu\u1ef5, Nguy\u00ean (\u9b4f\u6e90). <i>Th\u00e1nh V\u0169 K\u00fd<\/i> (\u8056\u6b66\u8a18). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Th\u1ebf Gi\u1edbi Th\u01b0 C\u1ee5c, 1980.<\/p>\n<p>Phan, Huy \u00cdch (\u6f58\u8f1d\u76ca). <i>D\u1ee5 Am V\u0103n T\u1eadp<\/i> (\u88d5\u5eb5\u6587\u96c6). B\u1ea3n ch\u00e9p tay Vi\u1ec7n H\u00e1n N\u00f4m H\u00e0 N\u1ed9i (A.604\/1-3)<\/p>\n<p>Phan, Th\u00fac Tr\u1ef1c (\u6f58\u53d4\u76f4). <i>Qu\u1ed1c S\u1eed Di Bi\u00ean<\/i> (\u570b\u53f2\u907a\u7de8) (nguy\u00ean b\u1ea3n H\u00e1n V\u0103n). H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng: Vi\u1ec7n Nghi\u00ean C\u1ee9u \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1, 1965.<\/p>\n<p>Ph\u00f3, Kh\u1ea3i H\u1ecdc (\u5085\u555f\u5b78). <i>Trung Qu\u1ed1c Ngo\u1ea1i Giao S\u1eed<\/i> (\u4e2d\u570b\u5916\u4ea4\u53f2) th\u01b0\u1ee3ng-h\u1ea1. \u00d0\u00e0i B\u1eafc: \u00d0\u00e0i Loan th\u01b0\u01a1ng v\u1ee5, 1972.<\/p>\n<p>Ph\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1n (\u65b9\u7565\u9928). <i>Kh\u00e2m \u00d0\u1ecbnh An Nam<\/i><i> K\u1ef7 L\u01b0\u1ee3c<\/i> (\u6b3d\u5b9a\u5b89\u5357\u7d00\u7565) 31 quy\u1ec3n. C\u1ed1 Cung B\u00e1c V\u1eadt Vi\u1ec7n (\u6545\u5bae\u535a\u7269\u9662) t\u00e0ng b\u1ea3n. H\u1ea3i Kh\u1ea9u: H\u1ea3i Nam xbx, 2000. <\/p>\n<p>Qu\u00e1ch, Th\u00e0nh Khang (et al.) (\u90ed\u6210\u5eb7). <i>Khang C\u00e0n Th\u1ecbnh Th\u1ebf L\u1ecbch S\u1eed B\u00e1o C\u00e1o<\/i> (\u5eb7\u4e7e\u76db\u4e16\u5386\u53f2\u62a5\u544a). B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c Ng\u00f4n Th\u1ef1c xbx, 2002.<\/p>\n<p>Qu\u00e1ch, Th\u00e0nh Khang (\u90ed\u6210\u5eb7), <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Ho\u00e0ng \u0110\u1ebf To\u00e0n Truy\u1ec7n<\/i> (\u4e7e\u9686\u7687\u5e1d\u5168\u4f20) B\u1eafc Kinh: H\u1ecdc Uy\u1ec3n, 1994.<\/p>\n<p>Qu\u1ed1c L\u1eadp C\u1ed1 Cung B\u00e1c V\u1eadt Vi\u1ec7n (\u570b\u7acb\u6545\u5bae\u535a\u7269\u9662). <i>Cung Trung \u0110\u00e1ng C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u T\u1ea5u Tri\u1ec7p<\/i> (\u5bae\u4e2d\u6a94\u4e7e\u9686\u671d\u594f\u647a). Quy\u1ec3n 71-2. \u0110\u00e0i B\u1eafc: Qu\u1ed1c L\u1eadp C\u1ed1 Cung B\u00e1c V\u1eadt Vi\u1ec7n, 1988.Do\u00e3n, L\u1ed9c (Thanh) (\u5141\u797f). <i>Ho\u00e0ng Tri\u1ec1u L\u1ec5 Kh\u00ed \u0110\u1ed3 Th\u1ee9c<\/i> (\u7687\u671d\u79ae\u5668\u5716\u5f0f) (in l\u1ea7n th\u1ee9 hai). D\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u: Qu\u1ea3ng L\u0103ng th\u01b0 x\u00e3, 2005.<\/p>\n<p>S\u00e1i, \u00d0\u00f4ng Ki\u1ec7t (\u8521\u6771\u6770). <i>Trung Qu\u1ed1c Ngo\u1ea1i Giao S\u1eed<\/i> (\u4e2d\u570b\u5916\u4ea4\u53f2). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Phong V\u00e2n Lu\u1eadn \u00d0\u00e0n, 2000.<\/p>\n<p>T\u1ea1, Quang Ph\u00e1t (d\u1ecbch). <i>T\u00e2y S\u01a1n<\/i><i> Thu\u1eadt L\u01b0\u1ee3c<\/i> (\u897f\u5c71\u8853\u7565). Saigon: Ph\u1ee7 Qu\u1ed1c V\u1ee5 Khanh \u0111\u1eb7c tr\u00e1ch v\u0103n ho\u00e1, 1971.<\/p>\n<p>T\u1ea1ng, Vinh (\u85cf\u5db8). <i>Trung Qu\u1ed1c C\u1ed5 \u0110\u1ea1i D\u1ecbch Tr\u1ea1m D\u1eef B\u01b0u Truy\u1ec1n<\/i> (\u4e2d\u570b\u53e4\u4ee3\u9a5b\u7ad9\u8207\u90f5\u50b3). B\u1eafc Kinh: Th\u01b0\u01a1ng V\u1ee5 \u1ea4n Th\u01b0 Qu\u00e1n, 1997.<\/p>\n<p><i>T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng Nh\u00e2n B\u00fat H\u1ea1 \u0110\u00edch Trung Qu\u1ed1c Phong T\u00ecnh Ho\u1ea1<\/i> (\u897f\u65b9\u4eba\u7b14\u4e0b\u7684\u4e2d\u56fd\u98ce\u60c5\u753b). Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i: Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i Ho\u1ea1 B\u00e1o xbx, 1997.<\/p>\n<p>Thanh S\u1eed Bi\u00ean To\u1ea3n U\u1ef7 Vi\u00ean H\u1ed9i (\u6e05\u53f2\u7de8\u7e82\u59d4\u54e1\u6703) <i>Thanh S\u1eed<\/i> (\u6e05\u53f2) (8 volumes) \u00d0\u00e0i B\u1eafc: Qu\u1ed1c Ph\u00f2ng Nghi\u00ean C\u1ee9u Vi\u1ec7n (\u570b\u9632\u7814\u7a76\u9662), 1961.<\/p>\n<p>Thanh Th\u1ef1c L\u1ee5c (\u6e05\u5be6\u9304): <i>Cao T\u00f4ng<\/i><i> Thu\u1ea7n Ho\u00e0ng \u00d0\u1ebf Th\u1ef1c L\u1ee5c<\/i> (\u9ad8\u5b97\u7d14\u7687\u5e1d\u5be6\u9304). B\u1eafc Kinh: Trung Hoa th\u01b0 c\u1ee5c, 1986<\/p>\n<p>Trang, C\u00e1t Ph\u00e1t (\u838a\u5409\u767c). <i>Thanh Cao T\u00f4ng<\/i><i> Th\u1eadp To\u00e0n V\u00f5 C\u00f4ng Nghi\u00ean C\u1ee9u<\/i> (\u6e05\u9ad8\u5b97\u5341\u5168\u6b66\u529f\u7814\u7a76). \u00d0\u00e0i Loan: C\u1ed1 Cung T\u00f9ng San, Gi\u00e1p Ch\u1ee7ng s\u1ed1 26, th\u00e1ng 6 n\u0103m 1982.<\/p>\n<p>Trang, C\u00e1t Ph\u00e1t (\u838a\u5409\u767c). <i>Thanh S\u1eed Lu\u1eadn T\u1eadp<\/i> \u6e05\u53f2\u8ad6\u96c6(quy\u1ec3n XII) \u201cThanh Cao T\u00f4ng S\u00e1ch Phong An Nam Qu\u1ed1c V\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh Thu\u1ef7 M\u1ea1t\u201d \u6e05\u9ad8\u5b97\u518a\u5c01\u5b89\u5357\u570b\u738b\u962e\u5149\u5e73\u59cb\u672b. \u00d0\u00e0i B\u1eafc: V\u0103n S\u1eed Tri\u1ebft, 2008.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u, Nh\u0129 T\u1ed1n (\u8d99\u723e\u5dfd) (so\u1ea1n). <i>Thanh S\u1eed C\u1ea3o<\/i> (\u6e05\u53f2\u7a3f), in l\u1ea7n th\u1ee9 5 (529 quy\u1ec3n, 48 s\u00e1ch) B\u1eafc Kinh: Trung Hoa th\u01b0 c\u1ee5c, 1996.<\/p>\n<p>Tr\u1ecbnh, Thi\u00ean \u0110\u0129nh (\u90d1\u5929\u633a), Ng\u00f4 Tr\u1ea1ch (\u5434\u6cfd), D\u01b0\u01a1ng Ch\u00ed C\u1eedu (\u6768\u5fd7\u7396) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Trung Qu\u1ed1c L\u1ecbch S\u1eed \u0110\u1ea1i T\u1eeb \u0110i\u1ec3n<\/i> (\u4e2d\u56fd\u5386\u53f2\u5927\u8f9e\u5178) (th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ea1). Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i: Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea3i T\u1eeb Th\u01b0 xbx, 2000.<\/p>\n<p>Trung Qu\u1ed1c \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t L\u1ecbch S\u1eed \u0110\u00e1ng \u00c1n Qu\u00e1n (\u4e2d\u56fd\u7b2c\u4e00\u5386\u53f2\u6863\u6848\u9986). <i>Thanh Cung Nhi\u1ec7t H\u00e0 \u0110\u00e1ng \u00c1n<\/i> (\u6e05\u5bae\u70ed\u6cb3\u6863\u6848), quy\u1ec3n 6-7-8. Th\u1eeba \u0110\u1ee9c: Trung Qu\u1ed1c \u0110\u00e1ng \u00c1n xbx, 2003.<\/p>\n<p>Trung Qu\u1ed1c \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t L\u1ecbch S\u1eed \u0110\u00e1ng \u00c1n Qu\u00e1n (\u4e2d\u56fd\u7b2c\u4e00\u5386\u53f2\u6863\u6848\u9986). <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i> (\u4e7e\u9686\u671d\u4e0a\u8aed\u6a94) quy\u1ec3n 14-16. B\u1eafc Kinh: \u0110\u00e1ng \u00c1n xbx, 1991.<\/p>\n<p>Trung Qu\u1ed1c X\u00e3 H\u1ed9i Khoa H\u1ecdc Vi\u1ec7n L\u1ecbch S\u1eed Nghi\u00ean C\u1ee9u S\u1edf (\u4e2d\u56fd\u793e\u4f1a\u79d1\u5b66\u9662\u5386\u53f2\u784f\u7a76\u6240) <i>C\u1ed5 \u0110\u1ea1i Trung Vi\u1ec7t Quan H\u1ec7 S\u1eed T\u01b0 Li\u1ec7u Tuy\u1ec3n Bi\u00ean<\/i> (th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ea1) (\u53e4\u4ee3\u4e2d\u8d8a\u5173\u7cfb\u53f2\u8d44\u6599\u8fed\u7f16). B\u1eafc Kinh: Trung Qu\u1ed1c X\u00e3 H\u1ed9i Khoa H\u1ecdc xbx, 1982.<\/p>\n<p>Trung T\u00e2m Nghi\u00ean C\u1ee9u Bi\u00ean C\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u1ed1c. <i>Trung Vi\u1ec7t Bi\u00ean Gi\u1edbi L\u1ecbch S\u1eed T\u01b0 Li\u1ec7u Tuy\u1ec3n Bi\u00ean<\/i> (\u4e2d\u8d8a\u908a\u754c\u6b77\u53f2\u8cc7\u6599\u9078\u7de8) (th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ea1). X\u00e3 H\u1ed9i Khoa H\u1ecdc V\u0103n Hi\u1ebfn xbx, 1992.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng, T\u00e1c Di\u1ec7u (\u5f20\u4f5c\u8000) (ch\u1ee7 bi\u00ean) <i>Trung Qu\u1ed1c L\u1ecbch S\u1eed T\u1eeb \u00d0i\u1ec3n<\/i> (\u4e2d\u56fd\u5386\u53f2\u8f9e\u5178). B\u1eafc Kinh: V\u0103n H\u00f3a, 1991.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng, T\u00fa D\u00e2n (\u5f35\u79c0\u6c11). <i>Trung Vi\u1ec7t Quan H\u1ec7 S\u1eed Lu\u1eadn V\u0103n T\u1eadp<\/i> (\u4e2d\u8d8a\u95dc\u4fc2\u53f2\u8ad6\u6587\u96c6). \u00d0\u00e0i B\u1eafc: V\u0103n S\u1eed Tri\u1ebft, 1992.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng, T\u01b0\u1eddng (\u5f20\u7fd4) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Thanh Qu\u00fd N\u1ed9i C\u00e1c \u0110\u00e1ng \u00c1n To\u00e0n T\u1eadp<\/i> (\u6e05\u5b63\u5185\u9601\u6863\u6848\u5168\u8f91) quy\u1ec3n 11, 12. B\u1eafc Kinh: H\u1ecdc Uy\u1ec3n xbx, 1999.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n H\u00e1n N\u00f4m H\u00e0 N\u1ed9i (c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi Ph\u1ee5c \u00d0\u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Trung Qu\u1ed1c). <i>Vi\u1ec7t Nam H\u00e1n V\u0103n Y\u00ean H\u00e0nh V\u0103n Hi\u1ebfn T\u1eadp Th\u00e0nh<\/i> \u8d8a\u5357\u6f22\u6587\u71d5\u884c\u6587\u732e\u96c6\u6210 (to\u00e0n b\u1ed9 25 quy\u1ec3n) B\u1eafc Kinh: Ph\u1ee5c \u00d0\u00e1n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc xbx, 2010.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n Nghi\u00ean C\u1ee9u L\u1ecbch S\u1eed V\u00e2n Nam (\u4e91\u5357\u7701\u6b77\u53f2\u7814\u7a76\u6240). <i>Thanh Th\u1ef1c L\u1ee5c: Vi\u1ec7t Nam, Mi\u1ebfn \u00d0i\u1ec7n, Th\u00e1i Qu\u1ed1c, L\u00e3o Qua s\u1eed li\u1ec7u tr\u00edch sao<\/i> (\u6e05\u5be6\u9304: \u8d8a\u5357\u7dec\u7538\u6cf0\u570b\u8001\u64be\u53f2\u6599\u6458\u6284). C\u00f4n Minh: V\u00e2n Nam nh\u00e2n d\u00e2n xbx, 1985.<\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng, M\u1ed9ng \u00c2u (\u738b\u5922\u9dd7) (ch\u00fa d\u1ecbch), V\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Ng\u0169 (\u738b\u96f2\u4e94) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>L\u1ec5 K\u00fd Kim Ch\u00fa Kim D\u1ecbch<\/i> (\u79ae\u8a18\u4eca\u8a3b\u4eca\u8b6f) th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 [t\u00e1i b\u1ea3n]. \u0110\u00e0i B\u1eafc: \u0110\u00e0i Loan Th\u01b0\u01a1ng V\u1ee5 \u1ea4n Th\u01b0 Qu\u00e1n, 1977.<b> <\/b><\/p>\n<p>V\u01b0\u01a1ng, Nhung Sinh (\u738b\u620e\u7b19) (ch\u1ee7 bi\u00ean). <i>Thanh \u0110\u1ea1i To\u00e0n S\u1eed<\/i> (\u6e05\u4ee3\u5168\u53f2) [10 quy\u1ec3n]. Th\u1ea9m D\u01b0\u01a1ng: Li\u00eau Ninh Nh\u00e2n D\u00e2n xbx, 1995.<\/p>\n<p><b><u>VI\u1ec6T V\u0102N<\/u><\/b><\/p>\n<p>B\u1ea3o T\u00e0ng L\u1ecbch S\u1eed TP HCM. <i>C\u1ed5 V\u1eadt Th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n<\/i><i>: K\u1ef7 ni\u1ec7m 240 n\u0103m phong tr\u00e0o N\u00f4ng d\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n b\u00f9ng n\u1ed5 (1771-2011).<\/i> B\u1ea3o T\u00e0ng L\u1ecbch S\u1eed TP HCM, 2011.<\/p>\n<p>B\u1ebf, L\u00e3ng Ngo\u1ea1n (S\u00f4ng B\u1eb1ng). <i>Vi\u1ec7t Hoa Th\u00f4ng S\u1ee9 S\u1eed L\u01b0\u1ee3c<\/i>. H\u00e0 N\u1ed9i: Qu\u1ed1c H\u1ecdc Th\u01b0 X\u00e3, 1943.<\/p>\n<p><i>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t<\/i><i> Qu\u1ed1c Th\u01b0<\/i> (\u5927\u8d8a\u570b\u66f8) (6 quy\u1ec3n). B\u1ea3n ch\u00e9p tay, s\u1ed1 hi\u1ec7u A.144 Paris EFEO MF II.85 (b\u1ea3n d\u1ecbch NDC, ch\u01b0a xu\u1ea5t b\u1ea3n)<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng, Xu\u00e2n B\u1ea3ng (\u9127\u6625\u699c). <i>Vi\u1ec7t S\u1eed C\u01b0\u01a1ng M\u1ee5c Ti\u1ebft Y\u1ebfu<\/i> (\u8d8a\u53f2\u7db1\u76ee\u7bc0\u8981). Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e2u d\u1ecbch v\u00e0 ch\u00fa gi\u1ea3i. H\u00e0 N\u1ed9i: KHXH, 2000.<\/p>\n<p><i>\u00d0\u1ed3ng Kh\u00e1nh \u00d0\u1ecba D\u01b0 Ch\u00ed<\/i> (\u540c\u6176\u5730\u8f3f\u5fd7). Ng\u00f4 \u00d0\u1ee9c Th\u1ecd, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean, Philippe Papin bi\u00ean t\u1eadp. (ba t\u1eadp) H\u00e0 N\u1ed9i: Th\u1ebf Gi\u1edbi, 2003.<\/p>\n<p>Hoa B\u1eb1ng. <i>Quang Trung<\/i><i> Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7<\/i><i>, Anh H\u00f9ng D\u00e2n T\u1ed9c 1788-1792<\/i>. Saigon: Hoa Ti\u00ean, 1950.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng, V\u0103n Ho\u00e8 (d\u1ecbch). <i>\u00d0\u1ea1i Vi\u1ec7t Qu\u1ed1c Th\u01b0.<\/i> Saigon: Trung T\u00e2m H\u1ecdc Li\u1ec7u B\u1ed9 Gi\u00e1o D\u1ee5c, 1972.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng, Xu\u00e2n H\u00e3n. <i>Chinh- Ph\u1ee5 -Ng\u00e2m B\u1ecb -Kh\u1ea3o.<\/i> Paris: Minh T\u00e2n, 1953.<\/p>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref1_1858\" name=\"_ftn1_1858\">[1]<\/a> <i>KDANKL<\/i>, q. XXIII tr. 20-1<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref2_1858\" name=\"_ftn2_1858\">[2]<\/a>\u5468\u6613: \u5929\u884c\u5065\uff0c\u541b\u5b50\u4ee5\u81ea\u5f3a\u4e0d\u606f (qu\u1ebb C\u00e0n). L\u1eddi trong Kinh D\u1ecbch: <i>Thi\u00ean h\u00e0nh ki\u1ec7n, qu\u00e2n t\u1eed d\u0129 t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng b\u1ea5t t\u1ee9c<\/i>. Tr\u1eddi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh m\u1ebd, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed c\u0169ng v\u01b0\u01a1n l\u00ean kh\u00f4ng ngh\u1ec9. \u00dd ca t\u1ee5ng vua C\u00e0n Long l\u00e0 b\u1eadc thi\u00ean t\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1eebng.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref3_1858\" name=\"_ftn3_1858\">[3]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u, Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i> q. XV [882] tr. 387-8<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref4_1858\" name=\"_ftn4_1858\">[4]<\/a> <i>KDANKL<\/i>, q. XXIV, tr. 7-9<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref5_1858\" name=\"_ftn5_1858\">[5]<\/a> d\u1ef1a theo n\u1ed9i dung c\u1ee7a bi\u1ec3u v\u0103n, nh\u1eefng ti\u00eau \u0111\u1ec1 do ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1eb7t. V\u0103n b\u1ea3n n\u00e0y c\u0169ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c sao l\u1ea1i trong <i>Minh Thanh S\u1eed Li\u1ec7u<\/i>, Canh Bi\u00ean, \u0111\u1ec7 Nh\u1ecb b\u1ea3n, trang 144. Tr\u01b0\u01a1ng T\u01b0\u1eddng (\u5f20\u7fd4) (ch\u1ee7 bi\u00ean<i>). Thanh Qu\u00fd N\u1ed9i C\u00e1c \u0110\u00e1ng \u00c1n To\u00e0n T\u1eadp<\/i> (\u6e05\u5b63\u5185\u9601\u6863\u6848\u5168\u8f91) (1999) (q. 11, 12) tr. 4264-5.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref6_1858\" name=\"_ftn6_1858\">[6]<\/a> s\u00e1ch in sai l\u00e0 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec7 thu\u1eadn chi bi\u1ec3u [\u6295\u905e\u9806\u4e4b\u8868], ch\u00fang t\u00f4i s\u1eeda l\u1ea1i theo <i>D\u1ee5 Am V\u0103n T\u1eadp<\/i> (tr. 51)<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref7_1858\" name=\"_ftn7_1858\">[7]<\/a> \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi b\u1ea3n c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam th\u00ec l\u00e0 quan [\u95dc]. Chi ti\u1ebft n\u00e0y h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n v\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i cho r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ed7i x\u1ebfp ch\u1eef v\u00ec hai ch\u1eef khuy\u1ebft [\u95d5] v\u00e0 quan [\u95dc] m\u1eb7t ch\u1eef r\u1ea5t gi\u1ed1ng nhau.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref8_1858\" name=\"_ftn8_1858\">[8]<\/a> Th\u1eddi x\u01b0a t\u00ednh t\u1eeb kinh \u0111\u00f4 ra c\u1ee9 500 d\u1eb7m l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ee5c, t\u1eeb g\u1ea7n \u0111\u1ebfn xa bao g\u1ed3m h\u1ea7u ph\u1ee5c, \u0111i\u1ec7n ph\u1ee5c, tuy ph\u1ee5c, y\u1ebfu ph\u1ee5c, hoang ph\u1ee5c. Xa h\u01a1n n\u1eefa coi nh\u01b0 \u0111\u00e3 \u1edf ngo\u00e0i v\u01b0\u01a1ng ho\u00e1.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref9_1858\" name=\"_ftn9_1858\">[9]<\/a> Thi\u00ean \u00d0\u1ea1i Nh\u00e3 trong Thi Kinh c\u00f3 c\u00e2u \u201c<i>m\u1ee5c m\u1ee5c V\u0103n v\u01b0\u01a1ng, \u01b0 t\u1eadp hi k\u00ednh<\/i> <i>ch\u1ec9\u201d<\/i> [ <a name=\"result\"><\/a>\u7a46\u7a46\u6587\u738b\u3001\u65bc\u7ddd\u7199\u656c \u6b62] ngh\u0129a l\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a V\u0103n v\u01b0\u01a1ng s\u00e2u xa thay, khi\u1ebfn cho ch\u00fang ta ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n k\u00ednh ng\u01b0\u1ee1ng. \u1ede \u0111\u00e2y b\u00e0i bi\u1ec3u ca t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a vua C\u00e0n Long s\u00e1nh ngang v\u1edbi V\u0103n v\u01b0\u01a1ng [m\u1ed9t vi th\u00e1nh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi nh\u00e0 Chu]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref10_1858\" name=\"_ftn10_1858\">[10]<\/a> \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9c t\u00ednh c\u1ee7a vua Nghi\u00eau [tr\u00edch t\u1eeb Nghi\u00eau \u00d0i\u1ec3n]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref11_1858\" name=\"_ftn11_1858\">[11]<\/a> T\u00ean ch\u1ec9 v\u00f9ng L\u0129nh Nam<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref12_1858\" name=\"_ftn12_1858\">[12]<\/a> l\u00e0 ti\u1ebfng khi\u00eam cung c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi tr\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng trong v\u0103n c\u1ed5 \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111o\u1ea1n t\u1eeb ca c\u00f4ng t\u1ee5ng \u0111\u1ee9c sang tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00f3, l\u00e0 \u00fd ch\u00ednh c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 trong m\u1ed9t b\u00e0i bi\u1ec3u. Hai ch\u1eef n\u00e0y ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb ng\u1eef t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng trong ti\u1ebfng Vi\u1ec7t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0 \u201c<i>c\u00fai l\u1ea1y m\u00e0 t\u00e2u r\u1eb1ng<\/i>\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref13_1858\" name=\"_ftn13_1858\">[13]<\/a> \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1eef trong kinh D\u1ecbch [<a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u4e7e<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u9053<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u8b8a<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u5316<\/a>\uff0c<a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u5404<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u6b63<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u6027<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u547d<\/a>\uff0c<a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u4fdd<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u5408<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u592a<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u548c<\/a>\uff0c<a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u4e43<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u5229<\/a><a href=\"http:\/\/www.bestbeez.com\/HvDict\/servlet\/xHanVietChuThich\">\u8c9e<\/a>] n\u00f3i v\u1ec1 b\u1ed1n \u0111\u1ee9c t\u00ednh c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref14_1858\" name=\"_ftn14_1858\">[14]<\/a> \u00dd ch\u1ec9 ho\u00e0 ho\u00e3n sau chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t &#8211; Thanh<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref15_1858\" name=\"_ftn15_1858\">[15]<\/a> 24 l\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 m\u1ed9t d\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi sau nh\u1ea7m th\u00e0nh 20 l\u01b0\u1ee3ng (<i>T\u1eeb Nguy\u00ean<\/i>, in l\u1ea7n th\u1ee9 5, \u00d0\u00e0i Loan Th\u01b0\u01a1ng V\u1ee5, 1980) q. h\u1ea1, tr. 2184<\/p>\n<pre><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref16_1858\" name=\"_ftn16_1858\">[16]<\/a> Ch\u1eef trong Kinh Th\u01b0, \u00d0\u1ea1i V\u0169 M\u00f4: \u4eba\u5fc3\u60df\u5371\uff0c\u9053\u5fc3\u60df\u5fae\uff0c\u60df\u7cbe\u60df\u4e00\uff0c\u5141\u57f7\u53a5\u4e2d (Nh\u00e2n t\u00e2m duy nguy, \u0111\u1ea1o t\u00e2m duy vi, duy tinh duy nh\u1ea5t, do\u00e3n ch\u1ea5p quy\u1ebft trung) <i>L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nghi\u00eang ng\u1ea3, l\u00f2ng tr\u1eddi huy\u1ec1n \u1ea3o, ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c tinh thu\u1ea7n v\u00e0 chuy\u00ean nh\u1ea5t, quy\u1ebft gi\u1eef cho \u1edf \u0111\u1ea1o trung<\/i><\/pre>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref17_1858\" name=\"_ftn17_1858\">[17]<\/a> Ch\u1eef trong Th\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0, thi\u00ean V\u00f4 D\u1eadt [t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n c\u1ee7a Chu C\u00f4ng so\u1ea1n]: \u6587\u738b\u4e0d\u6562\u76e4\u65bc\u6e38\u7530\uff0c\u4ee5\u5eb6\u90a6\u60df\u6b63\u4e4b\u4f9b (V\u0103n V\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t c\u1ea3m b\u00e0n \u01b0 du \u0111i\u1ec1n, d\u0129 th\u1ee9 bang duy ch\u00ednh chi cung) <i>Vua V\u0103n V\u01b0\u01a1ng ch\u1eb3ng ham s\u0103n b\u1eafn, c\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng c\u1ee7a th\u1ee9 bang c\u0169ng ch\u1ec9 c\u1ea7n cho ch\u1eebng m\u1ef1c<\/i><\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref18_1858\" name=\"_ftn18_1858\">[18]<\/a> L\u1eddi Kh\u1ed5ng T\u1eed trong Thuy\u1ebft Qu\u00e1i [Kinh D\u1ecbch]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref19_1858\" name=\"_ftn19_1858\">[19]<\/a> \u0111\u0129nh l\u00e0 n\u00e9n, tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, 5 hay 10 l\u01b0\u1ee3ng [<i>T\u1eeb Nguy\u00ean<\/i>, s\u0111d. tr. 2174]. C\u00f3 l\u1ebd c\u1ed1ng ph\u1ea9m d\u00f9ng lo\u1ea1i v\u00e0ng 10 l\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref20_1858\" name=\"_ftn20_1858\">[20]<\/a> Bao g\u1ed3m tu\u1ea7n ki\u1ec3m (2 ng\u01b0\u1eddi), l\u1ec5 sinh (2 ng\u01b0\u1eddi), thi\u00ean b\u1ea3 t\u1ed5ng (2 ng\u01b0\u1eddi), t\u00e0i quan (9 ng\u01b0\u1eddi)<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref21_1858\" name=\"_ftn21_1858\">[21]<\/a> Tr\u00ecnh L\u00e2m \u0111\u1ea1i nh\u00e2n gi\u1ea3n v\u0103n (L\u1ecbch Tri\u1ec1u T\u1ea1p K\u1ef7, q. VI)<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref22_1858\" name=\"_ftn22_1858\">[22]<\/a> Con chim h\u1ea1c h\u00f3t d\u01b0\u1edbi b\u00f3ng c\u00e2y th\u00ec con n\u00f3 ph\u1ee5 ho\u1ea1 theo. Kinh D\u1ecbch, qu\u1ebb Trung Phu, h\u00e0o C\u1eedu Nh\u1ecb<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref23_1858\" name=\"_ftn23_1858\">[23]<\/a>Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed \u1edf trong nh\u00e0 n\u00f3i l\u00ean l\u1eddi thi\u1ec7n th\u00ec \u1eaft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m l\u00ean ti\u1ebfng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref24_1858\" name=\"_ftn24_1858\">[24]<\/a> \u0110\u00e2y l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 l\u00e1 th\u01b0 sau chi\u1ebfn th\u1eafng g\u1eedi tr\u00e1ch nh\u00e0 Thanh k\u00e8m theo nh\u1eefng t\u1edd h\u1ecbch T\u00f4n S\u0129 Ngh\u1ecb g\u1eedi qua.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref25_1858\" name=\"_ftn25_1858\"><\/a><\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref26_1858\" name=\"_ftn26_1858\">[26]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [663] tr. 289<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref27_1858\" name=\"_ftn27_1858\">[27]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [838] tr. 368<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref28_1858\" name=\"_ftn28_1858\">[28]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [870] tr. 380<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref29_1858\" name=\"_ftn29_1858\">[29]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [928] tr. 412<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref30_1858\" name=\"_ftn30_1858\">[30]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [888] tr. 392<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref31_1858\" name=\"_ftn31_1858\">[31]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [887] tr. 391<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref32_1858\" name=\"_ftn32_1858\">[32]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [889] tr. 392<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref33_1858\" name=\"_ftn33_1858\">[33]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [898] tr. 398<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref34_1858\" name=\"_ftn34_1858\">[34]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [911] tr. 404<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref35_1858\" name=\"_ftn35_1858\">[35]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) [915] tr. 406<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref36_1858\" name=\"_ftn36_1858\">[36]<\/a> \u79ae\u90e8\u5f15\u81e3\u7b49\u5165\u5e55\u5185\u738b\u516c\u4e4b\u5217\uff0c\u7687\u5e1d\u5fa1\u5ea7\uff0c\u4e0d\u904e\u54ab\u5c3a \u2013 L\u1ec5 b\u1ed9 d\u1eabn th\u1ea7n \u0111\u1eb3ng nh\u1eadp m\u1ea1c n\u1ed9i v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng chi li\u1ec7t, ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ng\u1ef1 to\u1ea1, b\u1ea5t qu\u00e1 ch\u1ec9 x\u00edch. Ng\u00f4 H\u00e0m: <i>Tri\u1ec1u Ti\u00ean L\u00fd Tri\u1ec1u Th\u1ef1c L\u1ee5c Trung \u00d0\u00edch Trung Qu\u1ed1c S\u1eed Li\u1ec7u<\/i> q. 9-12 (B\u1eafc Kinh: Trung Hoa Th\u01b0 C\u1ee5c, 1980) tr. 4802-3<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref37_1858\" name=\"_ftn37_1858\">[37]<\/a> N\u0103m \u0111\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1 m\u1edbi 30 tu\u1ed5i [ta].<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref38_1858\" name=\"_ftn38_1858\">[38]<\/a> T\u1ef1 Nghi Ph\u1ee7 [\u5b9c\u752b], hi\u1ec7u Tr\u1ecdng V\u00e2n [\u4ef2\u96f2], ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t Ti\u1ec1n \u00d0\u01b0\u1eddng, Chi\u1ebft Giang [nay l\u00e0 H\u00e0ng Ch\u00e2u] \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Gia Kh\u00e1nh, nh\u1eadn ch\u1ee9c Bi\u00ean Tu. Sang th\u1eddi \u00d0\u1ea1o Quang, H\u00e0m Phong \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 tri ph\u1ee7 \u00d0\u1ea1i L\u00fd, V\u00e2n Nam, r\u1ed3i tri ph\u1ee7 \u00d0\u0103ng Ch\u00e2u, S\u01a1n \u00d0\u00f4ng, tri ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1ee3ng D\u01b0\u01a1ng, An Huy. Sau \u0111\u00f3 \u00f4ng gi\u1eef ch\u1ee9c coi v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf Qu\u00ed Ch\u00e2u, l\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ee9 Xuy\u00ean, t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00e2n Nam.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref39_1858\" name=\"_ftn39_1858\">[39]<\/a> \u00d0\u00e2y l\u00e0 Vi\u00ean Minh Vi\u00ean, ngo\u1ea1i th\u00e0nh B\u1eafc Kinh.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref40_1858\" name=\"_ftn40_1858\">[40]<\/a> Nguy\u00ean v\u0103n 9 b\u00e0i th\u01a1 n\u00e0y tr\u00edch t\u1eeb Ng\u00f4 Ch\u1ea5n V\u1ef1c (\u5433\u632f\u68eb). <i>D\u01b0\u1ee1ng C\u00e1t Trai T\u00f9ng L\u1ee5c<\/i> (\u990a\u5409\u9f4b\u53e2\u9304) (B\u1eafc Kinh: B\u1eafc Kinh C\u1ed5 T\u1ecbch, 1983) tr. 166-167. Trong d\u1ecbp n\u00e0y, ch\u00e1nh s\u1ee9 L\u01b0u C\u1ea7u H\u01b0\u1edbng X\u1ee9 Trung (\u5411\u8655\u4e2d) v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 Xi\u00eam La kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m th\u01a1 n\u00ean kh\u00f4ng ho\u1ea1 l\u1ea1i. <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV (1991) tr. 416 [938]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref41_1858\" name=\"_ftn41_1858\">[41]<\/a> Trong nguy\u00ean b\u1ea3n b\u00e0i ng\u1ef1 thi t\u1ea1i <i>Thanh Cao T\u00f4ng<\/i><i> Ng\u1ef1 Ch\u1ebf Thi V\u0103n To\u00e0n T\u1eadp<\/i>, q. 52 trang 5 c\u00f3 ch\u00fa th\u00edch b\u1eb1ng ch\u1eef nh\u1ecf nh\u01b0 sau:<\/p>\n<p><i>M\u1ed7i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi c\u1eed h\u00e0nh l\u1ec5 ti\u1ebft [sinh nh\u1eadt vua], th\u1ebft y\u1ebfn c\u00e1c th\u00e2n v\u01b0\u01a1ng, qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0 phi\u00ean M\u00f4ng C\u1ed5 [th\u1ee7 l\u00e3nh c\u00e1c nh\u00f3m M\u00f4ng C\u1ed5, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c phong v\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi vua c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf kh\u00e1c] v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eddi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ng\u1ef1 \u00e1n ban r\u01b0\u1ee3u. N\u0103m nay l\u00e0 l\u1ec5 B\u00e1t Tu\u1ea7n \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh, Tri\u1ec1u Ti\u00ean, An Nam<\/i><i>, L\u01b0u C\u1ea7u, Ti\u00eam La, Kho\u00e1ch Nh\u0129 Kh\u00e1ch n\u0103m n\u01b0\u1edbc sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u ch\u00fac th\u1ecd n\u00ean ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn. Ch\u00e1nh s\u1ee9 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u n\u00e2ng ch\u00e9n l\u00ean cao \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng vui m\u1eebng \u0111\u00f3n nh\u1eadn \u00e2n \u0111i\u1ec3n v\u00e0 vi\u1ec7c hi\u1ebfm c\u00f3 n\u0103m n\u01b0\u1edbc g\u1eb7p nhau.<\/i><\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref42_1858\" name=\"_ftn42_1858\">[42]<\/a> ng\u00e0y x\u01b0a tu\u1ed5i c\u1ee9 10 n\u0103m g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t tu\u1ea7n, l\u1ee5c tu\u1ea7n [60-69], th\u1ea5t tu\u1ea7n [70-79], b\u00e1t tu\u1ea7n [80-89]&#8230;Vua C\u00e0n Long n\u0103m Canh Tu\u1ea5t [1790] l\u00e0 80 tu\u1ed5i, b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u01b0\u1edbc v\u00e0o b\u00e1t tu\u1ea7n.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref43_1858\" name=\"_ftn43_1858\">[43]<\/a> ch\u1ed7 n\u00e0y t\u00e1c gi\u1ea3 ch\u01a1i ch\u1eef. B\u00ecnh m\u00f4ng v\u1eeba \u00fd ngh\u0129a che ch\u1edf v\u1eeba mi\u00eau t\u1ea3 c\u00e1i l\u1ec1u tr\u00f2n [hoa c\u00e1i] vua C\u00e0n Long d\u00f9ng l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1ee9 th\u1ea7n [th\u01b0\u1eddng l\u00e0 cho c\u00e1c phi\u00ean thu\u1ed9c M\u00f4ng C\u1ed5, T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng v\u00f9ng quan ngo\u1ea1i]. \u00c2n tr\u1ea1ch th\u1ea5m kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u00e1m ch\u1ec9 vi\u1ec7c vua C\u00e0n Long t\u1ef1 tay ban r\u01b0\u1ee3u cho c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref44_1858\" name=\"_ftn44_1858\">[44]<\/a> C\u00f3 n\u01a1i ch\u00e9p l\u00e0 L\u00e3ng \u6717<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref45_1858\" name=\"_ftn45_1858\">[45]<\/a> Tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i vua Thu\u1ea5n \u0111\u1eddi x\u01b0a<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref46_1858\" name=\"_ftn46_1858\">[46]<\/a> theo quan ni\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, c\u00e1c tinh t\u00fa ch\u1ea7u quanh sao B\u1eafc C\u1ef1c n\u00ean c\u0169ng v\u00ed nh\u01b0 nh\u00e0 vua c\u00f3 c\u00e1c th\u1ea7n t\u1eed h\u01b0\u1edbng v\u1ec1<\/p>\n<h4><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref47_1858\" name=\"_ftn47_1858\"><b>[47]<\/b><\/a> ch\u1eef c\u1ed5 \u0111\u1eddi H\u00e1n, ch\u1ec9 vua n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Th\u01b0\u1eddng. (<i>H\u1eadu H\u00e1n Th\u01b0<\/i>, \u201cNam Man T\u00e2y Nam Di Li\u1ec7t Truy\u1ec7n &#8211; <a href=\"http:\/\/chinese.dsturgeon.net\/text.pl?node=77620&amp;if=en\">\u5357\u883b\u897f\u5357\u5937\u5217\u50b3<\/a>\u201d)<\/h4>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref48_1858\" name=\"_ftn48_1858\">[48]<\/a> nh\u1eafc \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c vua Quang Trung s\u1ebd sang d\u1ef1 l\u1ec5 B\u00e1t Tu\u1ea7n Kh\u00e1nh Th\u1ecd.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref49_1858\" name=\"_ftn49_1858\">[49]<\/a> Nguy\u1ec5n \u0110\u1ec1 l\u00e0 anh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref50_1858\" name=\"_ftn50_1858\">[50]<\/a> B\u00e0i n\u00e0y c\u00f3 ghi trong <i>Hoa Tr\u00ecnh Ti\u00eau Khi\u1ec3n T\u1eadp<\/i> (HTTKT), YHVH VIII tr. 137-8<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref51_1858\" name=\"_ftn51_1858\">[51]<\/a> <i>HTTKT<\/i> vi\u1ebft l\u00e0 ng\u1ef1 [\u5fa1]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref52_1858\" name=\"_ftn52_1858\">[52]<\/a> <i>HTTKT <\/i>vi\u1ebft l\u00e0 d\u01b0 [\u8f3f]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref53_1858\" name=\"_ftn53_1858\">[53]<\/a> <i>HTTKT<\/i> vi\u1ebft l\u00e0 long nhan [\u9f8d\u984f]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref54_1858\" name=\"_ftn54_1858\">[54]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV [939] tr. 416-7 <\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref55_1858\" name=\"_ftn55_1858\">[55]<\/a> <i>Bang Giao H\u1ea3o Tho\u1ea1i<\/i> \u201c\u201cK\u00fd Chuy\u1ec3n Qu\u1ed1c Th\u01b0 d\u1eef b\u1ed3i gi\u1edbi Nguy\u1ec5n Ho\u00e0nh Du\u201d (\u5bc4\u8f49\u570b\u66f8\u8207\u966a\u4ef7\u962e\u5b8f\u7337) Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm t\u00e1c ph\u1ea9m I (2001) nguy\u00ean v\u0103n ch\u1eef H\u00e1n tr. 707<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref56_1858\" name=\"_ftn56_1858\">[56]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV [944] tr. 419<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref57_1858\" name=\"_ftn57_1858\">[57]<\/a> V\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 may \u00e1o cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u N\u1ed9i Ch\u1ee9c Nhi\u1ec5m C\u1ee5c (\u5167\u7e54\u67d3\u5c40) \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch nh\u01b0ng d\u1ec7t t\u1ea1i c\u00e1c c\u00f4ng x\u01b0\u1edfng \u1edf Giang Nam (H\u00e0ng Ch\u00e2u, T\u1eeb Ch\u00e2u, Giang Ninh) Schuyler Cammann, <i>China\u2019s Dragon Robes<\/i>, 1952 tr. 116.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref58_1858\" name=\"_ftn58_1858\">[58]<\/a> <i>Cung Trung \u00d0\u00e1ng<\/i>, h\u00f2m s\u1ed1 2778, bao 163, s\u1ed1 hi\u1ec7u 39095, v\u0103n th\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u0111\u00e3i vua Quang Trung \u0111\u1ec1 ng\u00e0y m\u1ed3ng 2 th\u00e1ng 2 n\u0103m C\u00e0n Long 55 (1790) c\u1ee7a Ph\u00fac Khang An. Trang C\u00e1t Ph\u00e1t, <i>TTVC<\/i> tr. 399-401<\/p>\n<p>\u70ba\u7167\u6703\u4e8b\uff0c\u7167\u5f97\u672c\u5e74\u6b63\u6708\u521d\u65ec\u63a5\u5230\u570b\u738b\u4f86\u51fd\uff0c\u7576\u5373\u7e55 \u5beb\u7167\u6703\u5bc4\u8986\uff0c\u55e3\u805e\u570b\u6bcd\u9808\u85c9\u53c3\u82d3\u9824\u990a\uff0c\u96a8\u4ee5\u81ea\u7528\u53c3\u679d\uff0c\u4e26\u7e55\u7167\u6703\u767c\u4ea4\u5de6\u6c5f\u6e6f\u9053\u99b3\u9001\u8ad2\u5c71\uff0c\u4ea4\u8a72\u93ae\u76ee\u8f49\u9f4e\uff0c\u55e3\u5fa9\u5949\u65e8\u56e0\u5433\u6587\u695a\u5411\u5de6\u6c5f\u9053\u9762\u61c7\u96a8\u540c\u570b\u738b\u9032\u4eac\uff0c\u4ef0\u8499\u8056\u6148\u683c \u5916\u9ad4\u6064\uff0c\u4ee5\u5f7c\u4fc2\u570b\u5167\u5f97\u529b\u4e4b\u4eba\uff0c\u570b\u738b\u5165\u95dc\u671d\u89b2\uff0c\u61c9\u4ee4\u5728\u570b\u5c45\u5b88\uff0c\u5eb6\u7121\u727d\u7f63\uff0c\u662f\u4ee5\u8ac4\u8ac4\u8aed\u98ed\u5de1\u64ab\u90e8\u9662\u660e\u6670\u7167\u6703\uff0c\u4ee4\u5176\u6b64\u6b21\u6bcb\u5eb8\u96a8\u540c\u524d\u4f86\uff0c\u5bb8\u8877\u7737\u9867\u512a\u6e25\u6b8a\u5e38\uff0c\u60f3\u570b\u738b\u5148 \u5f8c\u5747\u7d93\u63a5\u5230\u77e3\u3002<\/p>\n<p>\u4e0a\u5e74\u5ba3\u5c01\u59d4\u54e1\u6210\u9053\u7b49\u9032\u95dc\u5f8c\uff0c\u7687\u4e0a\u8eeb\u5ff5\u8a72\u570b\u4e00\u5207\u60c5\u5f62\uff0c\u964d\u65e8\u4ee4\u5176\u99b3\u9a5b\u9032\u4eac\uff0c\u4ee5\u5099\u5782\u554f\uff0c\u7576\u4ee4\u8fc5\u901f\u8d77\u7a0b\u3002\u7386\u64da\u6210\u9053\u81ea\u4eac\u4f86\u7a1f\u5167\u7a31\uff0c\u62b5\u4eac\u5f8c\u5c62\u9080\u53ec\u898b\uff0c\u8499\u7687\u4e0a\u4ee5\u5b89\u5357\u6b72\u6536\u8c50\u6b49\u4f55\u5982? \u570b\u738b\u5e74\u5df2\u5e7e\u4f55? \u524d\u6b21\u62b1\u6059\u66fe\u5426\u5168\u75ca\uff0c\u81ba\u5c01\u4e4b\u5f8c\u5982\u4f55 \u611f\u5fed? \u7528\u4eba\u884c\u653f\u662f\u5426\u5354\u5b9c? \u4eba\u5fc3\u5982\u4f55\u7fd5\u9644? \u5341\u4e09\u9053\u5730\u65b9\u53ef\u66fe\u5e73\u9756? \u8a73\u52a0\u8a62\u554f \uff0c\u7d93\u6210\u9053\u9010\u4e00\u64da\u5be6\u8986\u594f\uff0c\u8056\u5fc3\u751a\u70ba\u559c\u6085\u3002<\/p>\n<p>\u53c8\u8499\u7687\u4e0a\u56e0\u570b\u738b\u4e09\u6708\u5165\u89b2\u4e4b\u671f\u4ee5\u5b9a\uff0c\u5fa9\u76f8\u670d\u98fe\u51a0\u5e36\u4e00\u4e00\u554f\u53ca\uff0c\u53c8\u7d93\u6210\u9053\u8a73\u6670\u594f\u5c0d\uff0c\u96a8\u547d\u6c5f\u5357\u7701\u7e54\u9020\u7dd9\u7d72\uff0c\u7d30\u7e61\uff0c\u83bd\u888d\uff0c\u91d1\u9f8d\u738b\u5e3d\uff0c\u771f\u91d1\u8170\u5e36\uff0c\u9810\u5099\u9812\u8cdc\u3002<\/p>\n<p>\u55e3\u53c8\u758a\u5949\u8aed\u65e8\uff0c\u4fdf\u570b\u738b\u5230\u4eac\uff0c\u4ee4\u884c\u62b1\u898b\u8acb\u5b89\u4e4b\u79ae\uff0c\u52a0\u8cde\u91d1\u9ec3\u9793\u5e36\uff0c\u7528\u662d\u512a\u7570\uff0c\u4e26\u56e0\u570b\u738b\u6240\u5bc4\u8ca2\u4f7f\u962e\u5b8f\u5321\u7b49\u66f8\u51fd\u9032\u5448\uff0c\u4ef0\u8499\u8056\u5782\u9452\uff0c\u570b\u6bcd\u73fe\u5df2\u5e74\u9ad8\uff0c\u9700\u7528\u85e5\u7269\u6ecb\u57f9\uff0c\u570b\u738b\u8272\u990a\u60c5\u6bb7\uff0c\u777f\u61f7\u5609\u4e88\uff0c\u7279\u9812\u5167\u5e9c\u4eba\u53c3\u4e00\u89d4\uff0c\u4e26\u64b0\u52c5\u66f8\u4e00\u9053\uff0c\u540c\u5fa1\u7b46\u7843\u6279\u8868\u6587\u7531\u9a5b\u767c\u4ea4\u5ee3\u897f\u64ab\u90e8\u9662\u8fc5\u901f\u8f49\u905e\u3002<\/p>\n<p>\u51e1\u7386\u7570\u6578\u9686\u6069\uff0c\u4e0d\u4f46\u5c6c\u570b\u85e9\u81e3\u5922\u60f3\u4e0d\u5230\uff0c\u5373\u5929\u671d\u89aa \u8cb4\uff0c\u4ea6\u4e0d\u80fd\u5016\u9080\uff0c\u570b\u738b\u81ea\u4e0a\u5e74\u7d0d\u6b3e\u5df2\u4f86\uff0c\u5373\u8499\u5bf5\u932b\u4fbf\u8543\uff0c\u4e0d\u53ef\u52dd\u7d00\uff0c\u74bd\u5c01\u5bb8\u7ff0\uff0c\u7d61\u91cb\u800c\u4f86\u3002\u800c\u4e14\u6c42\u6b3e\u5f97\u6b3e\uff0c\u6c42\u5c01\u5f97\u5c01\uff0c\u6578\u6708\u4e4b\u9593\uff0c\u85e9\u670d\u65e9\u81ba\u5f97\u6b63\u540d\u5206\uff0c\u958b\u95dc\u4ee5\u901a\u5dff \u6613\uff0c\u9812\u6714\u4ee5\u6b63\u65e5\u6642\uff0c\u758a\u6b21\u9686\u65bd\uff0c\u7121\u975e\u8056\u4e3b\u9ad4\u5929\u5fc3\u4ee5\u7acb\u7267\uff0c\u9806\u6c11\u5fc3\u4ee5\u5efa\u8ce2\uff0c\u6069\u6fa4\u52a0\u81f3\u842c\u5206\uff0c\u5149\u69ae\u9081\u65bc\u5343\u53e4\u3002<\/p>\n<p>\u672c\u7235\u95a3\u90e8\u5802\u4ee3\u570b\u738b\u6069\u4e4b\uff0c\u65bc\u6b23\u611f\u4e4b\u4e2d\u5f4c\u61f7\u656c\u754f\uff0c\u84cb\u53d7\u6069\u6613\u800c\u5831\u6069\u96e3\uff0c\u56e0\u81f3\u65bc\u83ab\u53ef\u540d\u5831\uff0c\u5247\u98df\u606f\u5be2\u8208\uff0c\u5fc5\u60c4\u7136\u6709\u6240\u4e0d\u5b89\uff0c\u60df\u6709\u65e9\u8da8\u5bb8\u965b\uff0c\u65e9\u89b2\u5929\u984f\uff0c\u59cb\u53ef\u6b3d\u627f\u777f\u8a13\uff0c\u5f0f\u6406\u978f\u5716\u65bc\u7121\u53ef\u5831\u7b54\u4e2d\uff0c\u52c9\u601d\u5831\u7b54\u4e5f\u3002<\/p>\n<p>\u570b\u738b\u9060\u8655\u708e\u4ea4\uff0c\u6216\u672a\u6df1\u6089\u5929\u671d\u5236\u5ea6\uff0c\u5927\u51e1\u4eba\u81e3\u671d\u89b2\uff0c\u81ea\u6709\u5e38\u5100\uff0c\u62b1\u898b\u8acb\u5b89\uff0c\u4e43\u4fc2\u903e\u683c\u66e0\u5178\uff0c\u5f9e\u524d\u60df\u5e73\u5b9a\u56de\u90e8\u5c07\u8ecd\u5146\u516c\uff0c\u5e73\u5b9a\u5169\u91d1\u5ddd\u5c07\u8ecd\u963f\u516c\uff0c\u51f1\u65cb\u5165\u89b2\uff0c\u7687\u4e0a\u90ca\u52de\u5c07\u58eb\uff0c\u59cb\u547d\u606d\u884c\u6b64\u79ae\uff0c\u800c\u91d1\u9ec3\u9793\u5e36\uff0c\u8cdc\u51fa\u975e\u5e38\uff0c\u5fa1\u7b46\u7843\u6279\uff0c\u5c6c\u570b\u5c24\u6240\u96e3\u5f97\uff0c\u4eca\u570b\u738b\u4ee5\u5357\u670d\u65b0\u85e9\uff0c\u7a2e\u7a2e\u4ef0\u9080\u7570\u6578\uff0c\u5be6\u70ba\u96e3\u89af\u5bf5\u69ae\u3002<\/p>\n<p>\u81f3\u570b\u738b\u8d77\u7a0b\u8d74\u4eac\uff0c\u4ecd\u61c9\u7e6b\u7528\u7d05\u5e36\uff0c\u606d\u4fdf\u9762\u89b2\u6642\u8cde\u63db\u3002 \u518d\u4eba\u53c3\u70ba\u76db\u4eac\u5c71\u5ddd\u9748\u79c0\u6240\u937e\uff0c\u54c1\u8cea\u73cd\u8cb4\uff0c\u4e0d\u7279\u5b89\u5357\u7a00\u6709\uff0c\u5373\u5167\u5730\u4ea6\u4e0d\u6613\u8cfc\u6c42\u3002\u524d\u805e\u962e\u5149\u986f\u5728\u4eac\u8cfc\u8cb7\uff0c\u539f\u64ec\u4fdf\u570b\u738b\u9032\u4eac\u89b2\u795d\u6642\uff0c\u4ee3\u61c7\u6069\u8cdc\uff0c\u55e3\u64da\u5de6\u6c5f\u9053\u4f86\u7a1f\uff0c\u77e5\u570b\u738b\u5b57 \u5bc4\u962e\u5b8f\u5321\u7b49\u5e36\u8cfc\uff0c\u672c\u7235\u95a3\u90e8\u5802\u96a8\u5c07\u81ea\u7528\u53c3\u679d\u51fd\u5bc4\u56db\u5169\uff0c\u5176\u54c1\u672c\u5c6c\u4e2d\u5e73\uff0c\u5167\u5eab\u4eba\u53c3\u4fc2\u5f9e\u6578\u5341\u767e\u89d4\u4e2d\u9078\u64c7\u800c\u51fa\u3002<\/p>\n<p>\u4eca\u8499\u7687\u4e0a\u9686\u6069\u9812\u8cde\u81f3\u4e00\u89d4\u4e4b\u591a\uff0c\u570b\u6bcd\u53e8\u7386\u6e25\u8cdc\uff0c\u8cc7\u4ee5\u76ca\u58fd\u57f9\u5143\uff0c\u5bb6\u6176\u570b\u6069\uff0c\u7121\u6daf\u7121\u91cf\uff0c\u570b\u738b\u8acf\u5409\u63da\u9463\uff0c\u6d93\u8aa0\u89b2\u8056\uff0c\u4e0d\u9808\u7cfb\u5ff5\u501a\u95ad\uff0c\u5fc3\u6cf0\u8eab\u69ae\uff0c\u6089\u51fa\u9d3b\u6148\u6240\u8cdc\uff0c\u51e1\u5728\u81e3\u5de5\uff0c\u540c\u8072\u6b61\u5fed\uff0c\u6cc1\u4e4e\u8eab\u53d7\u611f\u929c\uff0c\u66f4\u5fa9\u4f55\u5982\uff0c\u570b\u738b\u65b0\u6b63\u8acf\u8a73\u958b\u7528\u5370\u4fe1\uff0c\u6240\u6709\u606d\u8b1d\u52c5\u5370\u8a69\u7ae0\u8868\u6587\u53ca\u96a8\u8868\u8ca2\u7269\uff0c\u6b64\u6642\u81ea\u5df2(\u5df1?)\u9063\u4f7f\u606d\u9f4e\u5728\u9014\uff0c\u73fe\u5949\u8aed\u65e8\u4fdf\u8868\u8ca2\u5230\u95dc\uff0c\u5373\u7576\u8cde\u6536\uff0c\u4e26\u4ee4\u5c07\u9f4e\u8ca2\u966a\u81e3\u8b77\u9001\u9032\u4eac\uff0c\u4ffe\u5f97\u4ef0\u9080\u5bb4\u8cda\u77e3\u3002<\/p>\n<p>\u518d\u570b\u738b\u5bc4\u962e\u5b8f\u5321\u7b49\u66f8\u5167\u4ee4\u5c07\u5b89\u5357\u8207\u66b9\u7f85\u6406\u8845\u7de3\u7531\u64da\u5be6\u9673\u594f\uff0c\u539f\u66f8\u5448\u89bd\u4e4b\u5f8c\uff0c\u7687\u4e0a\u6df1\u5609\u570b\u738b\u5c0f\u5fc3\u606d\u606a\uff0c\u8a08\u616e\u5468\u8a73\uff0c\u73fe\u5728\u5169\u570b\u966a\u81e3\u540c\u8d74\u671d\u6b63\uff0c\u5171\u53e8\u7b73\u5bb4\uff0c\u5f7c\u6b64\u4ff1\u672a\u63d0\u53ca\uff0c\u4ea6\u7121\u7e96\u6beb\u9732\u65bc\u5f62\u8ff9\uff0c\u5176\u66f8\u51fd\u5df2\u4ea4\u962e\u5b8f\u5321\u7b49\u6536\u95b1\u3002<\/p>\n<p>\u60df\u5169\u570b\u5f9e\u524d\u65e2\u6709\u6b64\u4e0d\u548c\u4e4b\u4e8b\uff0c\u570b\u738b\u9032\u4eac\u5f8c\uff0c\u5fc5\u7576\u4ee4\u5433 \u6587\u695a\u5c45\u5b88\u570b\u4e2d\uff0c\u4ee5\u8cc7\u93ae\u64ab\uff0c\u4fdf\u4e0b\u6b21\u8ca2\u671f\u9032\u4eac\uff0c\u73fe\u5949\u8aed\u65e8\u4ee4\u672c\u7235\u95a3\u90e8\u5802\u518d\u884c\u660e\u767d\u6a84\u8aed\uff0c\u8056\u660e\u512a\u6064\uff0c\u595a\u557b\u81f3\u518d\u81f3\u4e09\uff0c\u81ea\u7576\u6b3d\u9075\u8fa6\u7406\uff0c\u5929\u671d\u6069\u6ea5\u5fb7\u6d0b\uff0c\u5171\u7403\u842c\u570b\uff0c\u6771\u897f\u5357 \u6714\uff0c\u7f54\u4e0d\u7387\u4ffe\uff0c\u7386\u606d\u9022\u7687\u4e0a\u516b\u65ec\u842c\u58fd\uff0c\u4e94\u4ee3\u4e00\u5802\uff0c\u5c71\u6d77\u68af\u822a\uff0c\u8f3f\u741b\u8f26\u8cee\u800c\u4f86\u8005\uff0c\u76c8\u65bc\u95d5\u4e0b\u3002<\/p>\n<p>\u570b\u738b\u5d1b\u8d77\u897f\u5c71\uff0c\u752b\u81ba\u5c01\u7235\uff0c\u5373\u5f97\u77bb\u96f2\u5c31\u65e5\uff0c\u53e9\u89b2\u795d\u91d0\uff0c\u884c\u52f3\u8cb4\u4e4b\u79ae\uff0c\u6975\u7ae0\u91c7\u4e4b\u83ef\uff0c\u5149\u5bf5\u7121\u52a0\uff0c\u6069\u69ae\u5099\u81f3\uff0c\u672c\u7235\u95a3\u90e8\u5802\u60df\u6709\u9810\u70ba\u570b\u738b\u6176\u906d\u9022\u7d00\u6b8a\u9047\u8033\u3002<\/p>\n<p>\u5354\u98a8\u548c\u7166\uff0c\u5e8f\u5165\u4ef2\u6625\uff0c\u5c46\u6307\u5165\u95dc\uff0c\u70ba\u671f\u4e0d\u9060\uff0c\u672c\u7235\u95a3\u90e8\u5802\u65bc\u4e8c\u6708\u4e0b\u6fa3\uff0c\u7576\u9f13\u6a9d\u897f\u884c\uff0c\u5c08\u4fdf\u95dc\u524d\u76f8\u898b\u4e5f\uff0c\u9808\u81f3\u7167\u6703\u8005\u3002<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref59_1858\" name=\"_ftn59_1858\">[59]<\/a> Xem Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, \u201cL\u1ecbch v\u00e0 L\u1ecbch Vi\u1ec7t Nam\u201d, T\u1eadp San KHXH, Paris, s\u1ed1 \u0111\u1eb7c san th\u00e1ng 2-1982, in l\u1ea1i trong <i>La S\u01a1n Y\u00ean H\u1ed3 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n<\/i>, t\u1eadp I tr. 916-7<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref60_1858\" name=\"_ftn60_1858\">[60]<\/a> Nh\u1eadn l\u1ecbch c\u1ee7a Trung Hoa<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref61_1858\" name=\"_ftn61_1858\">[61]<\/a> \u0110\u1eddi L\u00ea, n\u01b0\u1edbc ta theo l\u1ecbch \u0110\u1ea1i Th\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e0 Minh, sang \u0111\u1eddi Thanh tuy th\u1ea7n ph\u1ee5c Trung Hoa nh\u01b0ng ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ban l\u1ecbch ch\u00ednh s\u00f3c.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref62_1858\" name=\"_ftn62_1858\">[62]<\/a> L\u1ecbch nh\u00e0 Thanh [t\u1eeb \u0111\u1eddi C\u00e0n Long th\u00ec ch\u1eef l<i>\u1ecbch<\/i> \u66c6ki\u00eang h\u00fay t\u00ean vua Thanh \u2013 Ho\u1eb1ng L\u1ecbch \u5f18\u66c6\u2013 n\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00e0nh <i>th\u01b0<\/i>\u66f8]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref63_1858\" name=\"_ftn63_1858\">[63]<\/a> <i>KDANKL<\/i>, q. XXIV, tr. 14-6<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref64_1858\" name=\"_ftn64_1858\">[64]<\/a> Ch\u00ednh v\u00ec th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n n\u01b0\u1edbc ta theo l\u1ecbch nh\u00e0 Thanh n\u00ean gi\u00e1o s\u01b0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u0111\u00e3 ng\u1ea1c nhi\u00ean khi th\u1ea5y \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n l\u1ecbch \u1edf n\u01b0\u1edbc ta gi\u1ed1ng l\u1ecbch Trung Hoa. Xem <i>La S\u01a1n Y\u00ean H\u1ed3 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n<\/i>, t\u1eadp I, tr. 943, 1038 \u2026<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref65_1858\" name=\"_ftn65_1858\">[65]<\/a> Robert Heine-Geldern, <i>Conceptions of State and Kingship in Southeast Asia<\/i>. (New York: Ithaca, Cornell University, 1956) tr. 1<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref66_1858\" name=\"_ftn66_1858\">[66]<\/a> Cho \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ecdi d\u00e2n t\u1ed9c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, k\u1ec3 c\u1ea3 khu v\u1ef1c \u00d0\u00f4ng Nam \u00c1, \u0111\u1ec1u cho r\u1eb1ng tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u1eb3ng.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref67_1858\" name=\"_ftn67_1858\">[67]<\/a> N\u00fai Meru l\u00e0 m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai cao trong huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u1ea4n \u00d0\u1ed9 l\u00e0 n\u01a1i \u1edf c\u1ee7a th\u1ea7n Visnu v\u00e0 Indra.Vua Xi\u00eam La t\u1ef1 \u0111\u1ed3ng ho\u00e1 m\u00ecnh v\u1edbi th\u1ea7n linh c\u1ee7a \u1ea4n \u0111\u1ed9 gi\u00e1o. Ta d\u1ecbch theo ti\u1ebfng H\u00e1n l\u00e0 n\u00fai Tu Di (\u9808\u5f4c).<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref68_1858\" name=\"_ftn68_1858\">[68]<\/a> Khi l\u00ean ng\u00f4i, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 \u0111\u00e3 phong cho c\u00f4ng ch\u00faa Ng\u1ecdc H\u00e2n l\u00e0 B\u1eafc Cung Ho\u00e0ng H\u1eadu v\u00e0 b\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong nhi\u1ec1u v\u1ee3 ch\u00ednh th\u1ee9c (kh\u00f4ng k\u1ec3 cung phi), ph\u1ea3i ch\u0103ng t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ee7a nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n minh Nam \u00c1 h\u01a1n l\u00e0 v\u0103n minh Trung Hoa nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t? Ch\u00fang ta c\u0169ng bi\u1ebft \u00f4ng c\u00f2n nhi\u1ec1u ho\u00e0ng h\u1eadu kh\u00e1c ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Ph\u1ea1m Ho\u00e0ng H\u1eadu, B\u00f9i Ho\u00e0ng H\u1eadu (m\u1eb9 Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n)&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref69_1858\" name=\"_ftn69_1858\">[69]<\/a> Very much the same kind of organization existed in Siam, Cambodia and Java. Again and again we find the orthodox number of four principal queens and four chief ministers, the four \u201cpillars\u201d as they were called in Cambodia. In Siam, as in Burma, they originally governed four parts of the kingdom lying toward the four cardinal points. Robert Heine-Geldern, <i>s\u0111d.<\/i> tr. 7<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref70_1858\" name=\"_ftn70_1858\">[70]<\/a> Theo Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00ec mandala (M\u1ea1n \u00d0\u00e0 La, M\u1ea1n \u00d0\u1ed3 La, M\u1ea1n \u00d0\u00e1t La, M\u1ea1n N\u00f4 La&#8230;) ngh\u0129a l\u00e0 lu\u00e2n vi\u00ean c\u1ee5 t\u00fac (tr\u00f2n tr\u1eb7n vi\u00ean m\u00e3n), m\u1ed9t \u0111\u1ea1i ph\u00e1p m\u00f4n c\u00f3 \u0111\u1ee7 v\u00e0nh, nan hoa, tr\u1ee5c \u0111\u1ec3 th\u00e0nh m\u1ed9t b\u00e1nh xe tr\u00f2n tr\u1eb7n c\u00f2n theo tri\u1ebft h\u1ecdc \u1ea4n \u00d0\u1ed9 th\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f2ng tr\u00f2n huy\u1ec1n b\u00ed l\u1edbn (a large circular magical circle) v\u1ebd tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref71_1858\" name=\"_ftn71_1858\">[71]<\/a> [The] mandala represented a particular and often unstable political situation in a vaguely definable geographical area without fixed boundaries and where smaller kenters tended to look in all directions for security&#8230; Each one contained several tributary rulers, some of whom would repudiate their vassal status when the opportunity arose and try to build up their own networks of vassals. O. W. Wolters, History, Culture, and Region in Southeast Asian Perspectives (Singapore: Institute of Southeast Asian Studies, 1982) tr. 16-7 [tr\u00edch l\u1ea1i theo Thongchai Winichakul, Siam Mapped: A History of the Geo-Body of a Nation (Honolulu: University of Hawai\u2019i Press, 1994) tr. 82, ch\u00fa th\u00edch 2]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref72_1858\" name=\"_ftn72_1858\">[72]<\/a>&#8230; Rulers secured a gradually diminishing degree of hegemony and influence over the upland regions by controlling the lower reaches of river arteries (this was especially true in the case of insular Southeast Asia) or the rice-fertile lowland regions (more so in the mainland than among the islands). A map of the river was, in effect, a barometer of sovereignty. Historians have drawn clear parallels between the control of rivers and irrigation canals, and the rise of despotism in Southeast Asia. Thomas Su\u00e1rez, <i>Early Mapping of Southeast Asia<\/i> (Hongkong: Periplus, 1999) tr. 20<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref73_1858\" name=\"_ftn73_1858\">[73]<\/a> Sau cu\u1ed9c chi\u1ebfn, n\u01b0\u1edbc th\u1eafng tr\u1eadn th\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111i r\u1ea5t nhi\u1ec1u d\u00e2n ch\u00fang, trai tr\u00e1ng, ph\u1ee5 n\u1eef&#8230; t\u1eeb c\u00e1c x\u1ee9 b\u1ecb h\u1ecd \u0111\u00e1nh b\u1ea1i v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o, ng\u01b0\u1eddi Mi\u00ean v\u1ec1 x\u00e2y kinh th\u00e0nh Bangkok. C\u00e1c vua Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1eddi L\u00fd, \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n, \u0111\u1eddi L\u00ea&#8230; c\u0169ng b\u1eaft r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4 t\u00ec. C\u00e1c c\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u00e0o k\u00eanh khi m\u1edbi khai kh\u1ea9n mi\u1ec1n Nam ngo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi Hoa c\u0169ng c\u00f3 r\u1ea5t \u0111\u00f4ng n\u00f4 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref74_1858\" name=\"_ftn74_1858\">[74]<\/a> T\u1ee5c l\u1ec7 n\u00e0y g\u1ee3i cho ch\u00fang ta h\u00ecnh \u1ea3nh l\u1ec5 \u0111\u0103ng quang c\u1ee7a vua Quang Trung tr\u00ean n\u00fai B\u00e2n, m\u1ed9t nghi th\u1ee9c ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00e1c h\u1eb3n nh\u1eefng vua ch\u00faa mi\u1ec1n B\u1eafc th\u01b0\u1eddng th\u1ef1c hi\u1ec7n trong cung \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref75_1858\" name=\"_ftn75_1858\">[75]<\/a> <i>Whereas European eyes presumed that a country\u2019s possessions extended as far as its border with its neighboring country, in Southeast Asia there were usually spaces in-between, \u2018empty\u2019 land, which was not part of any kingdom and which sometimes served as a neutral buffer. And while the European boundary formed an invisible wall that was to be guarded lest anyone attempt to violate it, the Southeast Asia border was porous, and was not intended to keep people either \u2018in\u2019 or \u2018out\u2019<\/i>. Thomas Su\u00e1rez, tr. 20<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref76_1858\" name=\"_ftn76_1858\">[76]<\/a> As in feudal Europe, a Southeast Asian kingdom was an array of imprecisely defined spheres of influence, typically consisting of the king\u2019s immediate territory, over which he had total control, followed by a succession of further and further removed regions from which he might exact tribute and over which he exerted varying degrees of authority. Beyond these would be outlying regions that had their own monarch but which were not entirely autonomous. These regions might be accountable to one or more larger kingdoms, being obliged to pay tribute and never to act in a manner contrary to the large kingdom\u2019s interests. Thomas Su\u00e1rez, tr. 20<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref77_1858\" name=\"_ftn77_1858\">[77]<\/a> <i>KDANKL<\/i>, q. XXIV, tr. 16-7<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref78_1858\" name=\"_ftn78_1858\">[78]<\/a> <i>KDANKL<\/i>, XXIV, tr. 23-4<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref79_1858\" name=\"_ftn79_1858\">[79]<\/a> Xem th\u00eam \u201cKhai Quan Th\u00f4ng Th\u1ecb\u201d bi\u00ean kh\u1ea3o c\u1ee7a NDC.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref80_1858\" name=\"_ftn80_1858\">[80]<\/a> YHVH, <i>Hoa Nguy\u00ean T\u00f9y B\u1ed9 T\u1eadp<\/i>, q. VI tr. 334-7<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref81_1858\" name=\"_ftn81_1858\">[81]<\/a> Xem nguy\u00ean v\u0103n trong <i>Vi\u1ec7t Nam H\u00e1n V\u0103n Y\u00ean H\u00e0nh V\u0103n Hi\u1ebfn T\u1eadp Th\u00e0nh<\/i> [\u0111\u1ec7 L\u1ee5c s\u00e1ch] tr. 337-9. V\u0103n H\u1ecdc \u0110\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n (2000), q. VII tr. 182-6<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref82_1858\" name=\"_ftn82_1858\">[82]<\/a> Nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ecbch s\u1eed.- 1997.- S\u1ed1 2 (185) (th\u00e1ng 3 \u2013 4, 1979) tr. 87-9, 97. B\u00e0i n\u00e0y t\u00ecm th\u1ea5y trong s\u00e1ch C\u00fang D\u00e0ng c\u1ee7a m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh \u1edf huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng M\u1ef9, H\u00e0 S\u01a1n B\u00ecnh v\u00e0 trong Cung V\u0103n T\u1ea1p L\u1ee5c, l\u01b0u tr\u1eef t\u1ea1i Th\u01b0 Vi\u1ec7n KHXH (trong ph\u1ea7n c\u00fang c\u00f4 h\u1ed3n). B\u00e0i v\u0103n t\u1ebf n\u00e0y tuy so\u1ea1n \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc trong nh\u1eefng d\u1ecbp c\u00fang h\u00e0ng n\u0103m.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref83_1858\" name=\"_ftn83_1858\">[83]<\/a> Phan Huy Ch\u00fa, <i>L\u1ecbch Tri\u1ec1u Hi\u1ebfn Ch\u01b0\u01a1ng Lo\u1ea1i Ch\u00ed<\/i> (t\u1eadp III), 1992 tr. 195-8<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref84_1858\" name=\"_ftn84_1858\">[84]<\/a> Phan Huy Ch\u00fa, <i>s\u0111d<\/i>. tr. 204<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref85_1858\" name=\"_ftn85_1858\">[85]<\/a> Phan Huy Ch\u00fa, <i>s\u0111d.<\/i> tr. 206<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref86_1858\" name=\"_ftn86_1858\">[86]<\/a> Vua cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e3 di\u1ec7t, sai g\u1eedi th\u01b0 sang T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng n\u01b0\u1edbc Thanh h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c bang giao n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o; sai Thi\u00eam s\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea Ch\u00ednh L\u1ed9, Thi\u00eam s\u1ef1 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ngh\u0129a \u0111\u1ee3i m\u1ec7nh \u1edf Nam Quan. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 m\u1edbi d\u1ef1ng, mu\u1ed1n ti\u1ebfp s\u1ee9 nh\u00e0 Thanh \u1edf c\u1eeda \u1ea3i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong cho \u0111\u1ee1 phi\u1ec1n ph\u00ed, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1ecfi Ng\u00f4 Nh\u1eadm v\u00e0 Phan Huy \u00cdch, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a nghe bao gi\u1edd. B\u00e8n th\u00f4i. \u00d0NTL, t\u1eadp M\u1ed9t [\u00d0\u1ec7 Nh\u1ea5t K\u1ef7, q. XVIII] tr. 510. Khi vua C\u00e0n Long nh\u1eafn vua C\u1ea3nh Th\u1ecbnh [Nguy\u1ec5n Quang To\u1ea3n] l\u00ean Nam Quan nh\u1eadn s\u1eafc phong, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u01b0\u1edbc ta l\u1ea5y c\u1edb vua c\u00f2n nh\u1ecf m\u1edbi l\u00ean \u0111\u1eadu n\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n Th\u00e0nh L\u00e2m c\u0169ng xu\u1ed1ng Th\u0103ng Long. Th\u1ef1c ra \u0111\u1eddi L\u00ea trung h\u01b0ng, m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1ea7n vua n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea3i l\u00ean Nam Quan nh\u1eadn l\u1ec5 phong v\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 khi s\u1ee9 th\u1ea7n Trung Hoa kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, ch\u1edd l\u00e2u ph\u1ea3i quay v\u1ec1. Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm v\u00e0 Phan Huy \u00cdch c\u00f3 l\u1ebd mu\u1ed1n b\u1ea3o t\u1ed3n qu\u1ed1c th\u1ec3 m\u00e0 c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u00e0 Thanh quay tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1ec3 l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref87_1858\" name=\"_ftn87_1858\">[87]<\/a> Th\u1ef1c ra trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, Ph\u00fac Khang An c\u0169ng g\u1eb7p nhi\u1ec1u r\u1eafc r\u1ed1i v\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t v\u1ee5 \u0111\u1ea1i \u00e1n. N\u1ebfu kh\u00f4ng v\u00ec vi\u1ec7c \u0111ang bi\u1ec7n l\u00fd An Nam, \u00f4ng ta \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c k\u1ec3 c\u1ea3 t\u01b0\u1edbc C\u00f4ng, ch\u1ecfm m\u0169 b\u1ea3o th\u1ea1ch, t\u1ee9 \u0111o\u00e0n long b\u1ed5 ph\u1ee5c \u2026 Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf Ph\u00fac Khang An ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng b\u1eb1ng m\u1ecdi gi\u00e1 m\u1eddi cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vua Quang Trung sang d\u1ef1 l\u1ec5 B\u00e1t Tu\u1ea7n Kh\u00e1nh Th\u1ecd v\u00e0 l\u00e0m cho m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u00f4i ch\u00e8o m\u00e1t m\u00e1i. <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i> q. XV, c\u00e1c v\u0103n ki\u1ec7n 1, 2 \u2026 (trang 1-3)<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref88_1858\" name=\"_ftn88_1858\">[88]<\/a> <i>KDANKL<\/i>, q. XVII tr. 18 (T\u1ea5u th\u01b0 c\u1ee7a Ph\u00fac Khang An \u0111\u1ec1 ng\u00e0y m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng T\u01b0 n\u0103m K\u1ef7 D\u1eadu) [b\u1ea3n d\u1ecbch NDC]<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref89_1858\" name=\"_ftn89_1858\">[89]<\/a> Tr\u00ean l\u00e1 th\u01b0 g\u1eedi vua Quang Trung, Ph\u00fac Khang An \u0111\u1ec1 l\u00e0 \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, kinh di\u00ean gi\u1ea3ng quan, th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o, n\u1ed9i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ngh\u1ecb ch\u00ednh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u1ea1i b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ki\u00eam binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, h\u1eefu \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed, t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Qu\u1ea3ng \u00d0\u00f4ng \u2013 Qu\u1ea3ng T\u00e2y qu\u00e2n v\u1ee5 ki\u00eam l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng di\u00eam kh\u00f3a, nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng Gia D\u0169ng C\u00f4ng Ph\u00fac g\u1eedi h\u1ecbch d\u1ee5 n\u00e0y\u201d \u2026(xem DVQT)<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref90_1858\" name=\"_ftn90_1858\">[90]<\/a> <i>Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u00d0\u00e1ng<\/i>, CCBVV. Trang C\u00e1t Ph\u00e1t, <i>TTVC<\/i> (1982) tr. 362-3.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref91_1858\" name=\"_ftn91_1858\">[91]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV [386] (1991) tr. 179<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref92_1858\" name=\"_ftn92_1858\">[92]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV [382] (1991) tr. 176<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref93_1858\" name=\"_ftn93_1858\">[93]<\/a> N\u1ebfu theo ngh\u0129a trong th\u01b0 th\u00ec Nguy\u1ec5n Ph\u00fac l\u00e0 anh Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c kh\u00f4ng? Ngo\u00e0i Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi anh c\u1ea3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang Hoa nay \u0111\u00e3 qua \u0111\u1eddi. V\u1ec1 t\u00ean Nguy\u1ec5n Ph\u00fac, trong <i>Nghi\u00ean C\u1ee9u Ch\u1eef H\u00fay Vi\u1ec7t Nam Qua C\u00e1c Tri\u1ec1u \u0110\u1ea1i<\/i> c\u1ee7a Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd (V\u0103n H\u00f3a, 1997), trang 108-9 c\u00f3 vi\u1ebft m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u1ec1 ki\u00eang h\u00fay \u0111\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n c\u00f3 hai ch\u1eef B\u00ecnh v\u00e0 Ph\u00fac. B\u00ecnh th\u00ec l\u00e0 t\u00ean vua Quang Trung (Nguy\u1ec5n Quang B\u00ecnh) c\u00f2n Ph\u00fac th\u00ec ch\u00e9p:<\/p>\n<p>\u201c\u2026Trong Ngh\u1ec7 An k\u00fd, k\u1ec3 chuy\u1ec7n Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 ra Th\u0103ng Long l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t (7-1786), B\u00f9i D\u01b0\u01a1ng L\u1ecbch (1758-1828) vi\u1ebft: \u201cHu\u1ec7 v\u00e0o \u0111i\u1ec7n y\u1ebft ki\u1ebfn [vua L\u00ea], tr\u00ecnh b\u00e0y \u00fd t\u00f4n ph\u00f9 ch\u00ednh th\u1ed1ng, xin tri\u1ec7u t\u1ea5t th\u1ea3y v\u0103n v\u00f5 b\u00e1 quan v\u1ec1 kinh ch\u1ea7u h\u1ea7u. [\u2026] C\u00e1c gi\u1ea5y t\u1edd b\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u d\u00f9ng d\u1ea5u \u201cNg\u1ef1 ti\u1ec1n chi b\u1ea3o\u201d. Duy qu\u00e2n l\u1ec7nh c\u1ee7a T\u00e2y S\u01a1n th\u00ec d\u00f9ng ri\u00eang d\u1ea5u \u201cPh\u1ee5ng thi\u00ean ph\u1ea1t b\u1ea1o Nguy\u1ec5n Ph\u00fac\u201d\u2026 <\/p>\n<p>GS Ng\u00f4 \u0110\u1ee9c Th\u1ecd gi\u1ea3i th\u00edch \u201c\u2026<i>ch\u1eef Ph\u00fac trong t\u1ed9c danh Nguy\u1ec5n Ph\u00fac tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1eeb n\u00f3i v\u1ec1 k\u1ebb th\u00f9 \u0111\u1ecbch c\u1ee7a tri\u1ec1u T\u00e2y S\u01a1n<\/i><i> <\/i>\u2026\u201d. Khi \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ebft t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng d\u1ee5 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, ch\u00fang t\u00f4i t\u1ef1 h\u1ecfi li\u1ec7u Nguy\u1ec5n Ph\u00fac c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ec9 ch\u00faa Nguy\u1ec5n (khi \u0111\u00f3 \u0111ang b\u00f4n t\u1ea9u \u1edf Xi\u00eam La) hay kh\u00f4ng? S\u00e1ch v\u1edf th\u1eddi T\u00e2y S\u01a1n vi\u1ebft kh\u00f4ng theo di\u1ec5n ti\u1ebfn th\u1eddi gian, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c ch\u00e9p chung m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n nh\u01b0ng th\u1ef1c ra c\u00e1ch nhau h\u00e0ng n\u0103m, c\u00f3 khi nhi\u1ec1u n\u0103m, vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc ra sau, vi\u1ec7c sau l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u2026 <u>Con d\u1ea5u Ph\u1ee5ng Thi\u00ean Ph\u1ea1t B\u1ea1o Nguy\u1ec5n Ph\u00fac r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o khi hai anh em Nh\u1ea1c Hu\u1ec7 hi\u1ec1m kh\u00edch<\/u>, t\u1eeb ru\u1ed9t th\u1ecbt nay th\u00e0nh t\u1eed th\u00f9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u00fac c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1c. Xin ghi ra \u0111\u1ec3 t\u1ed3n nghi. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y l\u00e0 do ch\u00faa Nguy\u1ec5n sai \u0111i v\u00e0 l\u00e1 th\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea1o t\u00edn nh\u1eb1m g\u00e2y chia r\u1ebd gi\u1eefa nh\u00e0 Thanh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7.<\/p>\n<p><a href=\"file:\/\/\/C:\/Users\/Tho\/Desktop\/#_ftnref94_1858\" name=\"_ftn94_1858\">[94]<\/a> <i>C\u00e0n Long<\/i><i> Tri\u1ec1u Th\u01b0\u1ee3ng D\u1ee5 \u0110\u00e1ng<\/i>, q. XV [289, 290] (1991) tr. 136-7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u01b0\u1edbi con m\u1eaft c\u1ee7a nho gia, th\u1eddi gian n\u00e0y l\u00e0 l\u00fac mi\u1ec1n b\u1eafc n\u01b0\u1edbc ta l\u00ean cao \u0111\u1ebfn t\u1ed9t \u0111\u1ec9nh \u2013 qu\u1ed1c th\u1ec3 t\u0103ng tr\u1ecdng \u2013 nh\u01b0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 h\u00e0o v\u00e0 t\u1eeb m\u1ed9t m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01a1i g\u00f3c bi\u1ec3n n\u00f3ng n\u1ef1c, xa x\u00f4i nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng v\u00e0o v\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i, b\u1eafc c\u1ea7u cho nh\u1eefng li\u00ean minh m\u00e0 t\u00e2m \u0111i\u1ec3m l\u00e0 Trung Hoa. Tuy nhi\u00ean khi nh\u00ecn \u1edf m\u1ed9t qui m\u00f4 l\u1edbn h\u01a1n, giai \u0111o\u1ea1n n\u1eb7ng ph\u1ea7n th\u00f9 t\u1ea1c, l\u1ec5 nghi n\u00e0y c\u0169ng t\u00e1ch B\u1eafc H\u00e0 ra kh\u1ecfi m\u1eabu s\u1ed1 chung \u0111ang n\u0103ng \u0111\u1ed9ng v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i t\u1eebng ng\u00e0y.<\/p>\n","protected":false},"author":669,"featured_media":38290,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,152,153,9,181],"tags":[],"class_list":["post-38305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-hoc-thuat","category-lich-su","category-nghien-cuu","category-tu-lieu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/669"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38305"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38306,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38305\/revisions\/38306"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38290"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}