{"id":36744,"date":"2015-05-11T00:07:00","date_gmt":"2015-05-11T00:07:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=36744"},"modified":"2019-02-27T02:11:07","modified_gmt":"2019-02-27T02:11:07","slug":"nu-quyen-trong-hoi-giao","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/36744\/nu-quyen-trong-hoi-giao","title":{"rendered":"N\u1eef quy\u1ec1n trong H\u1ed3i gi&aacute;o"},"content":{"rendered":"<p><i>T\u1eb7ng \u0110TT, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 g\u1ee3i \u00fd t\u00f4i vi\u1ebft b\u00e0i n\u1ea7y.<\/i><\/p>\n<p><em><\/em>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>Khi n\u00f3i v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 quy\u1ec1n l\u1ee3i ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c n\u1eb7ng n\u1ec1 \u1edf nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n. Trong khi \u0111\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c cho r\u1eb1ng ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i, c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ef1 do l\u1ef1a ch\u1ecdn trong t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ch\u00fang ta h\u00e3y nh\u00ecn v\u00e0o quan \u0111i\u1ec3m cho r\u1eb1ng ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 t\u1ef1 do l\u1ef1a ch\u1ecdn trong H\u1ed3i Gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Theresa Corbin l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n tr\u1ebb s\u1ed1ng \u1edf New Orlean, Louisiana. C\u00f4 v\u1ed1n sinh ra trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh C\u00f4ng Gi\u00e1o, t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u00e3 th\u00edch nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 t\u00f4n gi\u00e1o. Tuy c\u00f4 t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef theo ch\u1ee7 ngh\u0129a n\u1eef quy\u1ec1n (feminism), \u0111\u1ebfn l\u00fac 21 tu\u1ed5i c\u00f4 chuy\u1ec3n qua th\u00e0nh m\u1ed9t t\u00edn \u0111\u1ed3 H\u1ed3i Gi\u00e1o. Trong m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft cho CNN c\u00f4 n\u00f3i, \u201cH\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o d\u1ea1y v\u1ec1 \u00f4n h\u00f2a, tha th\u1ee9, c\u00f4ng b\u1eb1ng, danh d\u1ef1 c\u0169ng nh\u01b0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng nh\u1eabn n\u1ea1i, khi\u00eam t\u1ed1n v\u00e0 qu\u00e2n b\u00ecnh\u201d. C\u00f4 c\u1ea3m ph\u1ee5c nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ti\u00ean tri t\u1eeb Mose \u0111\u1ebfn Gi\u00ea-su \u0111\u1ebfn Muhammad. Theo c\u00f4, H\u1ed3i Gi\u00e1o d\u1ea1y c\u00f4 \u201ct\u1ef1 t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 th\u1eadt v\u00e0 d\u00f9ng tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u1ebf gi\u1edbi chung quanh\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/clip_image001.jpg\" rel=\"lightbox[36744]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image001\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"clip_image001\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/clip_image001_thumb.jpg\" width=\"300\" height=\"169\" \/><\/a><\/p>\n<p>C\u00f4 cho bi\u1ebft theo s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u1ee7a c\u00f4, ngay t\u1eeb kho\u1ea3ng 1200 n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc khi n\u1eef ph\u00e1i T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng c\u00f2n b\u1ecb xem l\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n trao \u0111\u1ed5i c\u1ee7a nam ph\u00e1i th\u00ec H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u00e3 d\u1ea1y r\u1eb1ng c\u1ea3 \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng d\u01b0\u1edbi m\u1eaft Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf.<\/p>\n<p>Theresa Corbin tin r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 t\u00edn \u0111\u1ed3 H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau chu\u1ed9ng h\u00f2a b\u00ecnh. C\u00f4 cho bi\u1ebft c\u00f4 r\u1ea5t b\u1ef1c t\u1ee9c khi nghe th\u1ea5y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o nh\u01b0ng l\u1ea1i b\u00f3p m\u00e9o v\u00e0 l\u1ea1m d\u1ee5ng H\u1ed3i Gi\u00e1o cho m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb. C\u00f4 c\u0169ng r\u1ea5t \u0111au kh\u1ed5 khi c\u00f4 b\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi gh\u00e9t b\u1ecf ch\u1ec9 v\u00ec ni\u1ec1m t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng m\u00e0 c\u00f4 \u00f4m \u1ea5p trong khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng hi\u1ec3u bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 ni\u1ec1m t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a c\u00f4.<\/p>\n<p>Theresa Corbin t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 ph\u1ee5c s\u1ee9c H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u1ee7a c\u00f4. C\u00f4 th\u01b0\u1eddng m\u1eb7c m\u1ed9t c\u00e1i kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u (g\u1ecdi l\u00e0 \u201chijab\u201d). C\u00f4 kh\u00f4ng cho \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c \u00e1p ch\u1ebf v\u00ec c\u00f4 y\u00eau th\u00edch v\u00e0 t\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1ch ph\u1ee5c s\u1ee9c n\u1ea7y. C\u00f4 n\u00f3i, \u201cchi\u1ebfc kh\u0103n cho\u00e0ng \u0111\u1ea7u hijab kh\u00f4ng tr\u00f3i tay t\u00f4i l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea5m c\u1ea3n t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u00fd ngh\u0129 thu nh\u1eadp v\u00e0o \u0111\u1ea7u t\u00f4i hay ph\u00e1t xu\u1ea5t ra kh\u1ecfi mi\u1ec7ng t\u00f4i\u201d. C\u00f4 cho bi\u1ebft c\u00f4 \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng ph\u00e1i n\u1eef Trung \u0110\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u00e0n \u00f4ng, v\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ecd b\u1ecb b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0103n m\u1eb7c che k\u00edn th\u00e2n th\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 t\u1ef1 ti m\u1eb7c c\u1ea3m v\u1ec1 h\u1ecd ho\u1eb7c m\u1ed9t bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1edf h\u1eefu b\u1edfi nam ph\u00e1i. B\u00e2y gi\u1edd c\u00f4 bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m l\u1ec7ch l\u1ea1c v\u00e0 sai l\u1ea7m.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Theresa Corbin qua nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft, nh\u1eefng ph\u00f3ng s\u1ef1 v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i t\u1ef1 thu\u1eadt \u0111\u0103ng \u1edf c\u00e1c trang m\u1ea1ng mang ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 \u201cgi\u1ea3i th\u00edch H\u1ed3i Gi\u00e1o th\u1eadt s\u1ef1 l\u00e0 g\u00ec\u201d. H\u1ea7u nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1c nh\u1eadn x\u00e9t v\u00e0 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhau: h\u1ecd t\u1ef1 \u00fd l\u1ef1a ch\u1ecdn tr\u1edf th\u00e0nh t\u00edn \u0111\u1ed3 v\u00e0 tu\u00e2n ph\u1ee5c c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 H\u1ed3i Gi\u00e1o, H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng b\u1ecb hi\u1ec3u l\u1ea7m, t\u00edn \u0111i\u1ec1u H\u1ed3i Gi\u00e1o th\u1eadt s\u1ef1 d\u1ea1y v\u1ec1 s\u1ef1 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng gi\u1eefa nam v\u00e0 n\u1eef, v.v.<\/p>\n<p>Khi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 s\u1ef1 t\u1ef1 do l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o, ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c phong tr\u00e0o tranh \u0111\u1ea5u cho n\u1eef quy\u1ec1n b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng \u1edf nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u1ed5i b\u1eadt \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d (\u201cSisters in Islam\u201d) kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng b\u1edfi b\u00e0 Zainah Anwar t\u1ea1i M\u00e3 Lai n\u0103m 1988. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u01b0 nh\u00e2n (kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00ednh quy\u1ec1n) c\u00f3 t\u1ea7m v\u00f3c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh m\u1ebd v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1eabn t\u00f4n gi\u00e1o \u1edf M\u00e3 Lai. Nh\u00f3m n\u1ea7y ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng gi\u00e1o d\u1ee5c ph\u1ee5 n\u1eef r\u1eb1ng Kinh Koran kh\u00f4ng h\u1ec1 truy\u1ec1n d\u1ea1y vi\u1ec7c b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng gi\u1eefa nam v\u00e0 n\u1eef; v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 trong Kinh Koran ng\u00e0y nay ch\u1eb3ng qua l\u00e0 c\u00e1c l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec5n d\u1ecbch l\u1ec7ch l\u1ea1c b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mang t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tr\u1ecdng nam khinh n\u1eef th\u1ee7 c\u1ef1u. Nh\u00f3m \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ecdi th\u00e0nh ph\u1ed1, t\u1ec9nh l\u1ef5 l\u1eabn c\u00e1c l\u00e0ng m\u1ea1c trong v\u00f9ng xa x\u00f4i \u0111\u1ec3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn quan \u0111i\u1ec3m n\u1ea7y qua nh\u1eefng bu\u1ed5i h\u1ed9i h\u1ecdp, th\u1ea3o lu\u1eadn c\u00f4ng c\u1ed9ng.<\/p>\n<p>V\u00e0o n\u0103m 2009 b\u00e0 Zainah Anwar m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ee9ng trong nh\u00f3m t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t phong tr\u00e0o tranh \u0111\u1ea5u to\u00e0n c\u1ea7u cho n\u1eef quy\u1ec1n g\u1ecdi l\u00e0 Musawah (ch\u1eef \u00c1 R\u1eadp ngh\u0129a l\u00e0 \u201cb\u00ecnh \u0111\u1eb3ng\u201d) \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng \u1edf Kuala Lumpur. Nh\u00f3m t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u1ea7y g\u1ed3m c\u00f3 12 ph\u1ee5 n\u1eef t\u1eeb nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia H\u1ed3i Gi\u00e1o kh\u00e1c nhau nh\u01b0 \u00c1 R\u1eadp, Gambia, Th\u1ed5 Nh\u0129 K\u1ef3 v\u00e0 Pakistan. Phong tr\u00e0o n\u1ea7y d\u1ef1a tr\u00ean h\u00ecnh th\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a nh\u00f3m \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d. Musawah c\u0169ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 tranh \u0111\u1ea5u cho b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng trong khi v\u1eabn tu\u00e2n th\u1ee7 theo lu\u1eadt l\u1ec7 H\u1ed3i Gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 n\u1eef tranh \u0111\u1ea5u ch\u1ed1ng b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng th\u1eadt ra \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u l\u1ea7n trong qu\u00e1 kh\u1ee9 H\u1ed3i Gi\u00e1o. Tuy nhi\u00ean, khuynh h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a c\u00e1c phong tr\u00e0o n\u1ea7y th\u01b0\u1eddng l\u00e0 k\u00ecnh ch\u1ed1ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u theo h\u1ecd l\u00e0 b\u1ea5t c\u00f4ng trong Kinh Koran. H\u1ecd \u0111\u00f2i h\u1ecfi mu\u1ed1n gi\u1ea3i tho\u00e1t ph\u1ee5 n\u1eef th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 s\u1eeda \u0111\u1ed5i hay x\u00f3a b\u1ecf nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u tr\u00ean.<\/p>\n<p>Trong th\u1ebf k\u1ef7 20, s\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t gi\u1eefa t\u01b0 t\u01b0\u1edfng H\u1ed3i Gi\u00e1o truy\u1ec1n th\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a n\u1eef quy\u1ec1n ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean c\u0103ng th\u1eb3ng. Ti\u00eau bi\u1ec3u l\u00e0 n\u0103m 1979 khi cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng \u1edf Iran th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 l\u00fac Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1ea3o tr\u1ee3 Ngh\u1ecb \u0110\u1ecbnh Ti\u00eau Tr\u1eeb m\u1ecdi H\u00ecnh Th\u1ee9c B\u1ea5t C\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ph\u1ee5 N\u1eef (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women \u2013 hay g\u1ecdi t\u1eaft l\u00e0 \u201cCEDAW\u201d). \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fac hai lu\u1ed3ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch tr\u00ean \u0111\u1ee9ng tr\u1ef1c di\u1ec7n nhau: m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb H\u1ed3i Gi\u00e1o, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng nh\u00e2n quy\u1ec1n v\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng cho m\u1ecdi c\u00f4ng d\u00e2n.<\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i Gi\u00e1o, lu\u1eadt l\u1ec7 qu\u1ed1c gia \u0111\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n th\u1ea3o d\u1ef1a tr\u00ean s\u1ef1 di\u1ec5n d\u1ecbch Kinh Koran v\u00e0 lu\u1eadt Sharia (l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng lu\u1eadt ph\u00e1p ho\u00e0n to\u00e0n d\u00ednh li\u1ec1n v\u1edbi nh\u1eefng t\u00edn \u0111i\u1ec1u c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o). Nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef n\u00f3i tr\u00ean do \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u g\u1eb7p nhi\u1ec1u ph\u1ea3n \u1ee9ng th\u1ea5t l\u1ee3i t\u1eeb nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 gi\u1edbi h\u1ea1n. M\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ec9 c\u00f3 hai con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn: th\u1ee9 nh\u1ea5t ho\u1eb7c \u0111\u1ee9ng l\u00ean tranh \u0111\u1ea5u cho quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u1eeb b\u1ecf H\u1ed3i Gi\u00e1o, ho\u1eb7c th\u1ee9 hai ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00f3n nh\u1eadn ni\u1ec1m t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ch\u1ea5p nh\u1eadn nh\u1eefng s\u1ef1 \u00e1p b\u1ee9c \u0111i k\u00e8m theo trong \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Nh\u00f3m \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d v\u00e0 nh\u00f3m \u201cMusawah\u201d d\u00f9ng m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c kh\u00e1c h\u1eb3n. H\u1ecd gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00edn \u0111\u1ed3 H\u1ed3i Gi\u00e1o r\u1eb1ng v\u00ec Kinh Koran th\u1eadt ra kh\u00f4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng gi\u1eefa gi\u1edbi ph\u00e1i cho n\u00ean \u0111\u00fang theo quy lu\u1eadt c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o th\u00ec ph\u1ee5 n\u1eef v\u1eabn c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ee3i t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi nam ph\u00e1i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o, \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y m\u1edbi l\u1ea1 v\u00e0 v\u0129 \u0111\u1ea1i ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u01b0 m\u1ed9t kh\u1ea3i huy\u1ec1n \u0111\u1ebfn t\u1eeb Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u00e0 Anwar n\u00f3i, \u201cCh\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u1ec1u l\u00e0 do con ng\u01b0\u1eddi di\u1ec5n d\u1ecbch l\u1ea1i l\u1eddi c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. V\u00ec con ng\u01b0\u1eddi \u00e1p \u0111\u1eb7t nh\u00e2n t\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0o c\u00e1c l\u1eddi d\u1ea1y thi\u00eang li\u00eang n\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u1eadp ra nh\u1eefng lu\u1eadt l\u1ec7 sai l\u1ea7m v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 tr\u00ean c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i\u201d. B\u00e0 Anwar c\u0169ng nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng trong l\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1i n\u1eef \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 hay \u0111\u00f3ng g\u00f3p g\u00ec v\u00e0o qu\u00e1 tr\u00ecnh so\u1ea1n th\u1ea3o lu\u1eadt Sharia. H\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng lu\u1eadt l\u1ec7 m\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i h\u1ee9ng ch\u1ecbu nhi\u1ec1u thi\u1ec7t th\u00f2i n\u1eb7ng n\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u00e0 Anwar c\u0169ng nh\u00ecn nh\u1eadn r\u1eb1ng n\u1ebfu ch\u1ec9 d\u1ef1a l\u00ean nh\u00e2n quy\u1ec1n thu\u1ea7n t\u00fay m\u00e0 th\u00f4i th\u00ec cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u cho b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng. \u201cNh\u00e2n quy\u1ec1n\u201d kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec m\u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf th\u00f4n qu\u00ea. Tri th\u1ee9c h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n thu\u1ea7n th\u1ee5c t\u1eeb ng\u00e0y m\u1edbi sinh ra r\u1eb1ng Kinh Koran l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf, l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a c\u00e1ch h\u00e0nh s\u1eed trong gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i, l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eabu \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, l\u00e0 lu\u1eadt ph\u00e1p. \u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, t\u00f4n gi\u00e1o c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 to\u00e0n di\u1ec7n l\u00ean \u0111\u1eddi s\u1ed1ng trong khi kh\u00f4ng c\u00f3 Ngh\u1ecb \u0110\u1ecbnh n\u00e0o c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c hay b\u1ea5t c\u1ee9 t\u1ed5 ch\u1ee9c g\u00ec c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a hay gi\u00e1 tr\u1ecb b\u1eb1ng. Do \u0111\u00f3, chi\u1ebfn thu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00f3m \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d v\u00e0 \u201cMusawah\u201d l\u00e0 c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng s\u1ef1 t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng trong t\u00f4n gi\u00e1o \u0111\u1ec3 l\u00e8o l\u00e1i ph\u1ee5 n\u1eef, l\u1eabn nam ph\u00e1i, H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111i theo m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng m\u1edbi tr\u00e1nh xa kh\u1ecfi s\u1ef1 b\u1ea5t c\u00f4ng hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/p>\n<p>Quan \u0111i\u1ec3m \u201ctranh \u0111\u1ea5u cho quy\u1ec1n b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u1eeb b\u1ecf H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn th\u1ea5y trong m\u1ed9t chi\u1ebfn d\u1ecbch n\u1ed5i d\u1eady ch\u1ed1ng s\u1ef1 \u0111\u00e0n \u00e1p c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cM\u00f9a Xu\u00e2n \u00c1 R\u1eadp\u201d v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 2010 qua \u0111\u1ea7u n\u0103m 2011 \u1edf Tunisia, b\u1eafc Phi Ch\u00e2u. Con s\u1ed1 ph\u1ee5 n\u1eef tham gia c\u00e1c cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh trong chi\u1ebfn d\u1ecbch n\u1ea7y v\u01b0\u1ee3t h\u1eb3n \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. C\u00f3 l\u1ebd m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u00e0 nh\u1edd h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng c\u1ea1nh h\u00e0ng ng\u0169 c\u1ee7a nam gi\u1edbi c\u00f9ng ch\u00ed h\u01b0\u1edbng. M\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ghi nh\u1eadn l\u00e0 trong nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh tr\u00ean, nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef tuy \u0111ang c\u00f4ng khai \u0111\u1ee9ng ra ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i s\u1ef1 \u0111\u00e0n \u00e1p d\u1ef1a tr\u00ean lu\u1eadt l\u1ec7 Sharia, h\u1ecd v\u1eabn m\u1eb7c trang ph\u1ee5c truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0 kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u hijab. H\u1ecd mu\u1ed1n cho th\u1ea5y r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111ang \u0111\u00f2i h\u1ecfi quy\u1ec1n l\u1ee3i ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ed3ng th\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh t\u1eeb b\u1ecf t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/clip_image003.jpg\" rel=\"lightbox[36744]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image003\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"clip_image003\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/clip_image003_thumb.jpg\" width=\"313\" height=\"226\" \/><\/a><\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u1edf tr\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng cho th\u1ea5y ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c cho r\u1eb1ng nh\u1eadn x\u00e9t \u0111\u00f3 ch\u1ec9 \u00e1p d\u1ee5ng cho m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh nh\u1ecf c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i m\u00e0 th\u00f4i. Theo h\u1ecd, c\u00f3 nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c, bao tr\u00f9m r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00e0 s\u00e2u \u0111\u1eadm h\u01a1n, v\u00e0 \u0111en t\u1ed1i h\u01a1n c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o x\u01b0a v\u00e0 nay.<\/p>\n<p>Azam Kamguian, m\u1ed9t n\u1eef s\u0129 v\u00e0 nh\u00e0 tranh \u0111\u1ea5u cho n\u1eef quy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi g\u1ed1c Iran hi\u1ec7n \u0111ang sinh s\u1ed1ng \u1edf Anh Qu\u1ed1c, cho r\u1eb1ng n\u1ebfu mu\u1ed1n hi\u1ec3u ch\u00ednh x\u00e1c v\u1ec1 v\u1ecb th\u1ebf c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o th\u00ec ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i quan s\u00e1t t\u00ecnh tr\u1ea1ng kinh t\u1ebf, ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1eabn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u1ec1n t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng c\u1ed5 truy\u1ec1n c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecd \u0111ang sinh s\u1ed1ng. Tuy v\u1eady theo b\u00e0, m\u1eb7c d\u00f9 h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb t\u00f4n gi\u00e1o \u1edf c\u00e1c qu\u1ed1c gia Trung \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng gi\u1ed1ng y nhau nh\u01b0ng ph\u1ee5 n\u1eef l\u00fac n\u00e0o v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n h\u1ea1ng nh\u00ec trong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Azam Kamguian \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb b\u1eaft giam hai l\u1ea7n t\u1ea1i x\u1ee9 s\u1edf Iran c\u1ee7a b\u00e0 v\u00ec \u0111\u00e3 l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. B\u00e0 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng trong c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Trung \u0110\u00f4ng v\u00e0 B\u1eafc Phi c\u00f3 \u0111\u1ea7y r\u1eaby nh\u1eefng lu\u1eadt l\u1ec7 b\u1ea5t c\u00f4ng, nh\u1eefng t\u1ed5 ch\u1ee9c k\u1ef3 th\u1ecb v\u00e0 nh\u1eefng h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng thi\u00ean v\u1ecb ch\u00e0 \u0111\u1ea1p l\u00ean quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef. X\u00e3 h\u1ed9i Trung \u0110\u00f4ng \u0111\u1eb7t gi\u00e1 tr\u1ecb l\u00ean gia \u0111\u00ecnh, thay v\u00ec l\u00ean t\u1eebng c\u00e1 nh\u00e2n ph\u1ee5 n\u1eef, nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Lu\u1eadt ph\u00e1p H\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh vai tr\u00f2 c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef l\u00e0 \u201cv\u1ee3\u201d v\u00e0 \u201cm\u1eb9\u201d v\u1edbi b\u1ed5n ph\u1eadn duy nh\u1ea5t l\u00e0 cung c\u1ea5p t\u00ecnh d\u1ee5c cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng v\u00e0 ph\u1ee5c v\u1ee5 gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd. H\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ee3i nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1 nh\u00e2n. Do \u0111\u00f3 h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n l\u1ee3i v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i trong x\u00e3 h\u1ed9i. X\u00e3 h\u1ed9i Trung \u0110\u00f4ng t\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u00ean m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng&#160; n\u1eafm gi\u1eef v\u00e0 \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh b\u1edfi nam ph\u00e1i(patriarchal). Lu\u1eadt l\u1ec7 Trung \u0110\u00f4ng do nam ph\u00e1i \u0111\u1eb7t d\u1ef1ng ra, \u0111\u1ee9ng d\u01b0\u1edbi danh ngh\u0129a \u201ctheo l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Allah\u201d, do \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng quy\u1ec1n l\u1ee3i nghi\u00eang h\u1eb3n v\u1ec1 nam ph\u00e1i. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi chung l\u00e0 \u201cH\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u00ednh tr\u1ecb\u201d (\u201cpolitical Islam\u201d). T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, b\u1ea5t c\u1ee9 \u00fd \u0111\u1ecbnh n\u00e0o mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i c\u1ea5u tr\u00fac tr\u00ean \u0111\u1ec1u g\u1eb7p nhi\u1ec1u ph\u1ea3n kh\u00e1ng k\u1ecbch li\u1ec7t t\u1eeb h\u1ec7 th\u1ed1ng H\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u00ednh tr\u1ecb n\u1ea7y.<\/p>\n<p>Theo b\u00e0 Azam, hai th\u1eadp ni\u00ean v\u1eeba qua l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 \u0111en t\u1ed1i cho ph\u1ee5 n\u1eef Trung \u0110\u00f4ng: h\u1ec7 th\u1ed1ng H\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u00ednh tr\u1ecb ng\u00e0y c\u00e0ng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng m\u1ea1nh, h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n phi t\u00f4n gi\u00e1o b\u1ecb g\u1ea1t b\u1ecf, t\u00edn \u0111i\u1ec1u t\u00f4n gi\u00e1o \u00e1p \u0111\u1eb7t l\u00ean \u0111\u1eddi s\u1ed1ng d\u00e2n ch\u00fang, h\u00e0ng ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u00e0nh quy\u1ebft \u2013 ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u ho\u1eb7c b\u1ecb n\u00e9m \u0111\u00e1 \u0111\u1ebfn ch\u1ebft \u2013 v\u00e0 nh\u1eefng lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u00e0n \u00e1p ph\u1ee5 n\u1eef t\u1eeb th\u1eddi Trung C\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i sinh tr\u1edf l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u00e0 Azam Mamguian than phi\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong gi\u1edbi h\u1ecdc gi\u1ea3 T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng, gi\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed, nh\u00f3m g\u1ecdi l\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o \u00f4n h\u00f2a v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 tr\u00ed th\u1ee9c \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n nay \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch b\u00e0o ch\u1eefa cho H\u1ed3i Gi\u00e1o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y mu\u1ed1n h\u00f3a gi\u1ea3i c\u1ea3m gi\u00e1c c\u0103m ph\u1ea9n c\u1ee7a \u0111\u1ea1i ch\u00fang v\u1ec1 H\u1ed3i Gi\u00e1o v\u00e0 v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng H\u1ed3i Gi\u00e1o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea7y mu\u1ed1n cho ch\u00fang ta th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta th\u1ea5y \u1edf tr\u00ean th\u1eadt ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 H\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u00e2n ch\u00ednh; h\u1ecd chia H\u1ed3i Gi\u00e1o ra l\u00e0m \u201ct\u1ed1t\u201d v\u00e0 \u201cx\u1ea5u\u201d, \u201c\u00f4n h\u00f2a\u201d v\u00e0 \u201cqu\u00e1 kh\u00edch\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u c\u1ea7n th\u1ea5y l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ecdi phong tr\u00e0o \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u1eef quy\u1ec1n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee9ng c\u00f9ng m\u1ed9t chi\u1ebfn tuy\u1ebfn gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau. Ngay c\u1ea3 c\u00e1c phong tr\u00e0o n\u1eef quy\u1ec1n do ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch nh\u00ecn kh\u00e1c nhau v\u1ec1 th\u00e2n ph\u1eadn c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7 ngh\u0129a n\u1eef quy\u1ec1n v\u00e0 trong gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c b\u00eanh v\u1ef1c H\u1ed3i Gi\u00e1o cho r\u1eb1ng c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 nh\u01b0 y ph\u1ee5c che tr\u00f9m k\u00edn th\u00e2n th\u1ec3 m\u1eb7t m\u00e0y hay c\u1eaft x\u00e9n b\u1ed9 ph\u1eadn sinh d\u1ee5c ph\u00e1i n\u1eef kh\u00f4ng ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n trong c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i Trung \u0110\u00f4ng. C\u00f3 nh\u1eefng nh\u00f3m ph\u1ee7 nh\u1eadn s\u1ef1 ki\u1ec7n ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng ph\u1ee5 n\u1eef Trung \u0110\u00f4ng b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c h\u01a1n ph\u1ee5 n\u1eef b\u00ean ngo\u00e0i kh\u1ed1i Trung \u0110\u00f4ng. C\u00f3 nh\u1eefng nh\u00f3m cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u00e1p b\u1ee9c ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 x\u1ea3y ra nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea1i v\u00ec H\u1ed3i Gi\u00e1o v\u00ec Kinh Koran nguy\u00ean th\u1ee7y ch\u1ee7 \u0111\u1ecbnh nam n\u1eef b\u00ecnh quy\u1ec1n nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb \u00f4 nhi\u1ec5m b\u1edfi ch\u1ee7 ngh\u0129a nam quy\u1ec1n c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u00c1 R\u1eadp c\u1ed5 v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1i lai (th\u00ed d\u1ee5 cho nh\u00f3m n\u1ea7y l\u00e0 c\u00e1c nh\u00f3m \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d v\u00e0 \u201cMusawah\u201d v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn \u1edf tr\u00ean). C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u00e1i n\u1eef trong x\u00e3 h\u1ed9i T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng trang \u0111i\u1ec3m son ph\u1ea5n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng \u00e1p b\u1ee9c, tuy nhi\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i \u00e1p b\u1ee9c hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 l\u00e0 t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a thu\u1ed9c \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p>B\u00e0 Azam Mamguian d\u00f9ng Kinh Koran \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 H\u1ed3i Gi\u00e1o. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ch\u00ednh \u0111\u00e1ng v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd nh\u1ea5t. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec Kinh Koran \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 l\u1eddi d\u1ea1y tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i v\u00e0 thi\u00eang li\u00eang c\u1ee7a Allah, l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, l\u00e0 g\u01b0\u01a1ng m\u1ea9u t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i tu\u00e2n theo, v\u00e0 l\u00e0 lu\u1eadt ph\u00e1p cao tr\u1ecdng h\u01a1n c\u1ea3 lu\u1eadt ph\u00e1p qu\u1ed1c gia.<\/p>\n<p>B\u00e0 Azam Mamguian d\u1eabn ch\u1ee9ng nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n, nhi\u1ec1u c\u00e2u trong Kinh Koran cho th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng Allah ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng nam tr\u1ecdng n\u1eef khinh. Tuy c\u00f3 th\u1ec3 cho r\u1eb1ng ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00e1ch di\u1ec5n d\u1ecbch sai l\u1ea1c b\u1edfi nh\u00f3m c\u1ea7m quy\u1ec1n t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng trong qu\u00e1 kh\u1ee9, ng\u00e0y nay ch\u00fang v\u1eabn c\u00f2n n\u1eb1m trong Kinh Koran, ch\u00fang v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh th\u1ee9c xem b\u1edfi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 l\u1eddi c\u1ee7a Allah, v\u00e0 ch\u00fang v\u1eabn c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb g\u1ea7n nh\u01b0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i trong th\u1ebf gi\u1edbi H\u1ed3i Gi\u00e1o. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00e0i th\u00ed d\u1ee5 trong h\u00e0ng tr\u0103m th\u00ed d\u1ee5 kh\u00e1c.<\/p>\n<p>N\u1eef ph\u00e1i ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1eafm quy\u1ec1n tr\u00ean nam ph\u00e1i: \u201c<i>\u0110\u00e0n \u00f4ng c\u00f3 uy quy\u1ec1n tr\u00ean \u0111\u00e0n b\u00e0, v\u00ec Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf \u0111\u00e3 mu\u1ed1n gi\u1edbi ph\u00e1i n\u1ea7y h\u01a1n gi\u1edbi ph\u00e1i kia, v\u00e0 v\u00ec v\u1eady ch\u00fang b\u00e2y ph\u1ea3i v\u00e2ng l\u1eddi. \u0110\u00e0n b\u00e0 ch\u00ednh chuy\u00ean v\u00ec v\u1eady ph\u1ea3i t\u00f9ng ph\u1ee5c\u2026 v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e3i l\u1eddi th\u00ec h\u00e3y tr\u1eebng tr\u1ecb ch\u00fang v\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ch\u00fang<\/i>\u201d (N\u1eef Ph\u00e1i, c\u00e2u 38)<\/p>\n<p>M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u00e1ng gi\u00e1 ph\u00e2n n\u1eeda ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng tr\u00ean ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ph\u00e1p l\u00fd v\u00e0 t\u00e0i ch\u00ednh: \u201c<i>N\u1ebfu c\u1ea7n th\u00ec g\u1ecdi hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee9ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u00e0n \u00f4ng th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u00e0n \u00f4ng v\u00e0 hai \u0111\u00e0n b\u00e0<\/i>\u201d (Con B\u00f2, c\u00e2u 282), v\u00e0 \u201c<i>Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf b\u1ea3o nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 con c\u00e1i: m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con trai c\u0169ng b\u1eb1ng nh\u01b0 hai \u0111\u1ee9a con g\u00e1i<\/i>\u201d (N\u1eef Ph\u00e1i, c\u00e2u 11).<\/p>\n<p>Trong H\u1ed3i Gi\u00e1o, ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf khi h\u1ecd t\u00f9ng ph\u1ee5c ch\u1ed3ng h\u1ecd. Th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a Allah r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng: nam ph\u00e1i th\u1ed1ng tr\u1ecb, n\u1eef ph\u00e1i t\u00f9ng ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Trong H\u1ed3i Gi\u00e1o, b\u00e0 Azam cho th\u1ea5y, \u0111\u1eb7c t\u00ednh t\u00ecnh d\u1ee5c c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn nh\u1eadn nh\u01b0ng ch\u1ec9 gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0 giam gi\u1eef trong vai tr\u00f2 d\u1ee5ng c\u1ee5 t\u00ecnh d\u1ee5c c\u1ee7a nam ph\u00e1i v\u00e0 sinh s\u1ea3n con c\u00e1i. H\u1ed3i Gi\u00e1o cho r\u1eb1ng ph\u1ee5 n\u1eef l\u00e0 m\u1ed1i hi\u1ec3m nguy v\u00ec h\u1ecd l\u00e0m nam ph\u00e1i l\u01a1 \u0111\u00e3ng trong nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 do \u0111\u00f3 h\u1ecd l\u00e0m h\u01b0 ho\u1ea1i x\u00e3 h\u1ed9i. Do \u0111\u00f3 c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 H\u1ed3i Gi\u00e1o k\u1ec1m k\u1eb9p b\u1ea3n ch\u1ea5t d\u1ee5c t\u00ednh c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef h\u01a1n, v\u00e0 h\u1eefu hi\u1ec7u h\u01a1n, b\u1ea5t c\u1ee9 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng ch\u00ednh tr\u1ecb n\u00e0o kh\u00e1c. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n trong Kinh Koran \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e1c d\u1ea1ng li\u00ean h\u1ec7 t\u00ecnh d\u1ee5c n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p trong H\u1ed3i Gi\u00e1o. B\u1ea5t c\u1ee9 vi ph\u1ea1m n\u00e0o (g\u1ecdi l\u00e0 \u201czena\u201d) s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1eebng ph\u1ea1t nh\u01b0 b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi, giam c\u1ea7m v\u00e0 b\u1ecb ch\u1ecdi \u0111\u00e1 cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft.<\/p>\n<p>B\u00e0 Azam cho r\u1eb1ng v\u00ec v\u1eady ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb b\u1eaft bu\u1ed9c m\u1eb7c nh\u1eefng trang ph\u1ee5c che k\u00edn \u0111\u1ea7u t\u00f3c, m\u1eb7t m\u00e0y th\u00e2n th\u1ec3. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ec1m ch\u1ebf t\u1ef1 do v\u00e0 c\u00e1ch ly ph\u1ee5 n\u1eef kh\u1ecfi x\u00e3 h\u1ed9i nh\u1eb1m \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 nam ph\u00e1i v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng kh\u1ecfi nh\u1eefng hi\u1ec3m nguy c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em \u0111\u1ebfn b\u1edfi h\u1ecd. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u00fd l\u1ebd c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o: \u201cn\u1ebfu d\u00e1ng v\u00f3c dung di\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed9ng g\u1ee3i d\u1ee5c t\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, ngay c\u1ea3 khi c\u00f4 ta kh\u00f4ng hay bi\u1ebft, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho anh ta ham mu\u1ed1n c\u00f4, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i t\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t t\u00edn \u0111\u1ed3 H\u1ed3i Gi\u00e1o nhi\u1ec7t th\u00e0nh, m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng bao tr\u00f9m l\u1ea1i l\u1ea1i c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef l\u00f5a l\u1ed3. S\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00f4ng bao tr\u00f9m k\u00edn l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i c\u00f4ng c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c H\u1ed3i Gi\u00e1o. Kinh Koran (Sura 24, c\u00e2u 31) d\u1ea1y r\u00f5 \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3 ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o, kh\u00f4ng nh\u1eefng \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i Gi\u00e1o m\u00e0 ngay c\u1ea3 \u1edf trung t\u00e2m \u00c2u Ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u tr\u00f9m k\u00edn \u0111\u1ea7u t\u00f3c c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00e0 c\u00e1c thi\u1ebfu n\u1eef tr\u1ebb l\u1eabn c\u1ea3 c\u00e1c b\u00e9 g\u00e1i con c\u00e1i trong gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd.<\/p>\n<p>B\u00e0 Azam c\u0169ng gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 phong t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cgi\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n danh d\u1ef1\u201d (\u201chonour killing\u201d) ph\u1ed5 bi\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c dung d\u01b0\u1ee1ng b\u1edfi lu\u1eadt ph\u00e1p trong x\u00e3 h\u1ed9i H\u1ed3i Gi\u00e1o. Phong t\u1ee5c n\u1ea7y b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb quy lu\u1eadt \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 danh d\u1ef1 t\u1eeb ng\u00e0n x\u01b0a tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 H\u1ed3i Gi\u00e1o. Nam ph\u00e1i c\u00f3 nhi\u1ec7m b\u1ea3o v\u1ec7 ti\u1ebft h\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e2n nh\u00e2n ph\u1ee5 n\u1eef trong gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd. H\u1ed3i Gi\u00e1o sau n\u1ea7y d\u00f9ng quan ni\u1ec7m tr\u00ean v\u00e0 d\u1ea1y th\u00eam v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 trinh ti\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1edfi cha v\u00e0 anh em trai. N\u1ebfu ph\u1ee5 n\u1eef n\u00e0o kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft h\u1ea1nh, ngay c\u1ea3 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p b\u1ecb h\u00e3m hi\u1ebfp, th\u00ec c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u b\u1ecb nh\u1ee5c nh\u00e3 v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i. Quy lu\u1eadt \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c v\u00e0 danh d\u1ef1 t\u1eeb \u0111\u00f3 cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft ch\u1ebft m\u1ed9t th\u00e2n nh\u00e2n n\u1eef ph\u00e1i b\u1edfi b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fd do g\u00ec anh ta cho r\u1eb1ng l\u00e0m nh\u1ee5c \u0111\u1ebfn gia \u0111\u00ecnh, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n nh\u01b0 ph\u1ee5c s\u1ee9c \u201ckh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p\u201d. Hi\u1ec7n nay, b\u00e0 cho bi\u1ebft, \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Jordan, Yemen, C\u1ed9ng H\u00f2a \u00c1 R\u1eadp, Kurdistan v\u00e0 ngay c\u1ea3 \u1edf v\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u00c2u Ch\u00e2u ph\u1ee5 n\u1eef c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n t\u1eed b\u1edfi ch\u00ednh th\u00e2n nh\u00e2n nam gi\u1edbi trong gia \u0111\u00ecnh h\u1ecd trong nh\u1eefng t\u00f2a \u00e1n gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>B\u00e0 Azam Mamguian cho bi\u1ebft t\u1eeb l\u00e2u r\u1ed3i v\u1eabn c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u1ea3n kh\u00e1ng l\u1ea1i H\u1ed3i Gi\u00e1o v\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n H\u1ed3i Gi\u00e1o trong Iran. V\u00ec s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u1ebf l\u1ef1c H\u1ed3i Gi\u00e1o ch\u00ednh tr\u1ecb trong Trung \u0110\u00f4ng nh\u01b0 v\u1eeba \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u1edf tr\u00ean, t\u1eeb gi\u1eefa th\u1eadp ni\u00ean 1980 c\u00e1c phong tr\u00e0o ph\u1ea3n kh\u00e1ng n\u1ea7y tr\u1ed5i d\u1eady ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u \u1edf c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u00c1 R\u1eadp, Pakistan, Sudan v\u00e0 Jordan \u0111\u00f2i b\u1ea3i b\u1ecf lu\u1eadt \u0111a th\u00ea, ng\u0103n c\u1ea5m phong t\u1ee5c \u201cgi\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u1ea3o to\u00e0n danh d\u1ef1\u201d, thay \u0111\u1ed5i lu\u1eadt ly d\u1ecb v\u00e0 ng\u01b0ng s\u1eed d\u1ee5ng lu\u1eadt Sharia nh\u01b0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a lu\u1eadt gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Theo b\u00e0, s\u1ef1 \u0111\u1ea5u tranh gi\u00e0nh t\u1ef1 do cho ph\u1ee5 n\u1eef ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i l\u1ea1i \u00e1p b\u1ee9c s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u tr\u1ef1c di\u1ec7n v\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n H\u1ed3i Gi\u00e1o n\u1eb1m d\u00ednh li\u1ec1n v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ea7m quy\u1ec1n. B\u00e0 cho r\u1eb1ng t\u00f4n gi\u00e1o c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch r\u1eddi ra kh\u1ecfi ch\u00ednh tr\u1ecb. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u00ean quy\u1ebft cho cu\u1ed9c gi\u1ea3i tho\u00e1t ph\u1ee5 n\u1eef kh\u1ecfi s\u1ef1 \u00e1p b\u1ee9c c\u1ee7a t\u00f4n gi\u00e1o. Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfn d\u1ecbch x\u00e3 h\u1ed9i t\u00e2n ti\u1ebfn, phi t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng m\u1edbi c\u00f3 hy v\u1ecdng d\u1eb9p b\u1ecf s\u1ef1 k\u1ec1m k\u1eb9p c\u1ee7a H\u1ed3i Gi\u00e1o trong v\u00f9ng Trung \u0110\u00f4ng, B\u1eafc Phi v\u00e0 Trung \u00c1.<\/p>\n<p>Trong di\u1ec5n v\u0103n \u1edf bu\u1ed5i bi\u1ec3u t\u00ecnh k\u1ef7 ni\u1ec7m 100 n\u0103m ng\u00e0y Ph\u1ee5 N\u1eef Th\u1ebf Gi\u1edbi t\u1ea1i Ottawa, Canada v\u00e0o th\u00e1ng Ba 2011, b\u00e0 Soraya Shahabi (Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c Trung T\u00e2m Trung \u0110\u00f4ng cho Quy\u1ec1n L\u1ee3i Ph\u1ee5 N\u1eef &#8211; Middle East Centre For Women&#8217;s Rights) nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00fd do t\u1ea1i sao ph\u1ee5 n\u1eef ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng l\u00ean \u0111\u00f2i h\u1ecfi quy\u1ec1n t\u1ef1 do c\u1ee7a h\u1ecd. B\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 lu\u1eadt b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ed9i kh\u0103n tr\u00f9m k\u00edn \u0111\u1ea7u t\u00f3c h\u1ecd &#8211; jihab. B\u00e0 n\u00eau ra nhi\u1ec1u th\u00ed d\u1ee5, v\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u00ean tu\u1ed5i n\u1ea1n nh\u00e2n v\u00e0 chi ti\u1ebft di\u1ec5n bi\u1ebfn, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi ph\u1ea1m lu\u1eadt l\u1ec7 n\u1ea7y \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ea3m s\u00e1t. Trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp t\u00e0n nh\u1eabn v\u00e0 c\u01b0\u1ee1ng hi\u1ebfp, r\u1ed3i b\u1ecb k\u1ebft t\u1ed9i ch\u00ednh h\u1ecd l\u00e0 nguy\u00ean do \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng hi\u1ebfp.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/clip_image004.jpg\" rel=\"lightbox[36744]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"clip_image004\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"clip_image004\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/clip_image004_thumb.jpg\" width=\"340\" height=\"239\" \/><\/a><\/p>\n<p>B\u00e0 Soraya nh\u1ea5n m\u1ea1nh lu\u1eadt b\u1eaft bu\u1ed9t \u0111\u1ed9i kh\u0103n jihab bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho s\u1ef1 n\u00f4 l\u1ec7 h\u00f3a v\u00e0 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n ph\u1ee5 n\u1eef. B\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi ph\u1ee5 n\u1eef Trung \u0110\u00f4ng \u0111\u1ee9ng l\u00ean b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 c\u00e1c lu\u1eadt l\u1ec7 n\u1ea7y.<\/p>\n<p>Trong ng\u00e0y bu\u1ed5i t\u00ecnh c\u1ee7a h\u00e0ng tr\u0103m ph\u1ee5 n\u1eef \u1edf Iran c\u00e1ch \u0111\u00f3 hai h\u00f4m, kho\u1ea3ng 50 ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1ed9i ng\u0169 bi\u1ec3u t\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u1ed9t b\u1ecf kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t ch\u00fang. B\u00e0 Soraya Shahabi cho bi\u1ebft b\u00e0 hi\u1ec7n di\u1ec7n trong bu\u1ed5i bi\u1ec3u t\u00ecnh \u1edf Ottawa n\u1ea7y l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u00e0y t\u1ecf l\u00f2ng \u0111o\u00e0n k\u1ebft v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u00f3. B\u00e0 n\u00f3i: \u201cT\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ed9i chi\u1ebfc kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u \u00e1p b\u1ee9c n\u1ea7y. T\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u1ed9i n\u00f3 khi t\u00f4i c\u00f2n \u1edf Iran ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed1n s\u1ed1ng c\u00f2n. H\u00f4m nay \u0111\u1ec3 \u1ee7ng h\u1ed9 nh\u1eefng ch\u1ecb em \u1edf Iran, t\u00f4i \u0111\u1ed9i n\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho th\u1ea5y t\u00f4i l\u1ed9t b\u1ecf n\u00f3 ra\u201d. V\u00e0 b\u00e0 th\u00e1o g\u1ee1 chi\u1ebfc kh\u0103n \u0111ang tr\u00f9m \u0111\u1ea7u b\u00e0 v\u00e0 qu\u0103ng xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u00d4ng Staks Rosch trong Skeptic Ink vi\u1ebft m\u1ed9t b\u00e0i blog v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng chi\u1ebfc kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u jihab kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a s\u1ef1 \u00e1p b\u1ee9c ph\u1ee5 n\u1eef. \u00d4ng d\u00f9ng th\u00ed d\u1ee5 v\u1ec1 Laila Alawa, m\u1ed9t thi\u1ebfu n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 c\u00f4 kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c trong vi\u1ec7c \u0111eo kh\u0103n tr\u00f9m \u0111\u1ea7u jihab. Laila c\u00f2n n\u00f3i ch\u00ednh c\u00e1c phong tr\u00e0o ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i jihab l\u00e0m cho c\u00f4 c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c ph\u1ea3i s\u1ed1ng theo l\u00fd t\u01b0\u1edfng t\u1ef1 do T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00f9m \u0111\u1ea7u t\u00f3c l\u1ea1i. C\u00f4 n\u00f3i c\u00f4 kh\u00f4ng c\u1ea7n ai ph\u1ea3i \u201cgi\u1ea3i ph\u00f3ng\u201d c\u00f4.<\/p>\n<p>Staks Rosch ph\u00e2n t\u00edch r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 Laila Alawa (v\u00e0 nh\u01b0 Theresa Corbin \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u1edf ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u b\u00e0i n\u1ea7y c\u0169ng v\u1eady) kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u1ea5y l\u00e0 d\u0129 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ebf l\u1ef1c H\u1ed3i Gi\u00e1o n\u00e0o \u00e1p b\u1ee9c h\u1ecd c\u1ea3 n\u1ebfu h\u1ecd vui l\u00f2ng t\u00ecnh nguy\u1ec7n tr\u00f9m k\u00edn \u0111\u1ea7u t\u00f3c h\u1ecd l\u1ea1i. Ch\u1ec9 khi n\u00e0o h\u1ecd t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y \u1edf m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc Trung \u0110\u00f4ng th\u00ec h\u1ecd m\u1edbi th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd c\u00f3 b\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c b\u1edfi lu\u1eadt l\u1ec7 H\u1ed3i Gi\u00e1o hay kh\u00f4ng. \u00d4ng cho th\u1ea5y ng\u00e0y nay khi Laila tr\u00f9m \u0111\u1ea7u t\u00f3c \u0111i l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i c\u00f4ng c\u1ed9ng \u1edf M\u1ef9 th\u00ec \u0111i\u1ec1u t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra l\u00e0 v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 th\u1ecb s\u1ebd nh\u00ecn c\u00f4 v\u1edbi \u00e1nh m\u1eaft kh\u00f3 ch\u1ecbu, c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec \u00e1nh m\u1eaft kh\u00f3 ch\u1ecbu h\u1ecd d\u00e0nh cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 th\u1ea7n kh\u00e1c. Kh\u00f4ng ai s\u1ebd \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp hay b\u1eaft giam hay \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00f4 ph\u1ea3i b\u1ecb ch\u1ecdi \u0111\u00e1 cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft trong khi nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u1ea7y hi\u1ec7n \u0111ang x\u1ea3y ra h\u00e0ng ng\u00e0y \u1edf nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc Trung \u0110\u00f4ng. V\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t h\u1ecd c\u1ea7n nh\u00ecn th\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u00d4ng Rosch kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec trong vi\u1ec7c ph\u1ee5 n\u1eef v\u00ec l\u00fd do t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng hay b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fd do n\u00e0o kh\u00e1c t\u1ef1 nguy\u1ec7n tr\u00f9m k\u00edn \u0111\u1ea7u t\u00f3c, m\u1eb7t m\u00e0y, th\u00e2n th\u1ec3 h\u1ecd khi \u0111i ra \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u00f3 l\u00e0 quy\u1ec1n t\u1ef1 do c\u1ee7a h\u1ecd. Tuy nhi\u00ean \u00f4ng kh\u00f4ng tin r\u1eb1ng \u0111a s\u1ed1 ph\u1ee5 n\u1eef H\u1ed3i Gi\u00e1o l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u1ea7y t\u1ef1 nguy\u1ec7n. \u00d4ng c\u0169ng th\u1ea5y \u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 quy\u1ec1n t\u1ef1 do ngh\u0129, v\u00e0 n\u00f3i ra \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1eb1ng theo \u00f4ng trang ph\u1ee5c lo\u1ea1i n\u1ea7y kh\u00f4ng m\u1ef9 thu\u1eadt ch\u00fat n\u00e0o, kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p v\u1ec1 v\u1ec7 sinh v\u00e0 s\u1ee9c kh\u1ecfe \u1edf nh\u1eefng x\u1ee9 kh\u00ed h\u1eadu n\u00f3ng b\u1ee9c, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y tr\u1edf ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7 an ninh trong m\u1ed9t s\u1ed1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng quan \u0111i\u1ec3m tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u00ean \u0111\u00e2y v\u1ec1 t\u00ecnh c\u1ea3nh c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 th\u00f4ng su\u1ed1t trong l\u00e3nh v\u1ef1c n\u1ea7y. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y hai kh\u1ed1i \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch h\u1eb3n nhau \u1edf \u0111\u00e2y v\u00e0 ngay trong m\u1ed7i kh\u1ed1i c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1ch nh\u00ecn v\u00e0 c\u00e1ch h\u00e0nh s\u1eed kh\u00e1c bi\u1ec7t nhau. B\u00ean d\u01b0\u1edbi l\u00e0 danh s\u00e1ch c\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i li\u1ec7u ch\u00ednh t\u00f4i \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00e2y. Tuy nhi\u00ean t\u00f4i khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 n\u00ean t\u00ecm \u0111\u1ecdc th\u00eam nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00e1c tr\u00ean m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o v\u00e0 t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn quan \u0111i\u1ec3m ri\u00eang c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><b><u>Ngu\u1ed3n<\/u><\/b><b>:<u><\/u><\/b><\/p>\n<p>1\/ I&#8217;m a feminist and I converted to Islam \u2013 <i>Theresa Corbin <\/i><a href=\"http:\/\/edition.cnn.com\/2014\/10\/14\/opinion\/muslim-convert-irpt\/\">http:\/\/edition.cnn.com\/2014\/10\/14\/opinion\/muslim-convert-irpt\/<\/a><\/p>\n<p>2\/ The Rise of the Islamic Feminists: Muslim women are fighting for their rights from within Islamic tradition, rather than against it. &#8211; <a href=\"http:\/\/www.thenation.com\/authors\/elizabeth-segran\"><i>Elizabeth Segran<\/i><\/a> <a href=\"http:\/\/www.thenation.com\/article\/177467\/rise-islamic-feminists?page=0,0\">http:\/\/www.thenation.com\/article\/177467\/rise-islamic-feminists?page=0,0<\/a><\/p>\n<p>3\/ Islam and the Liberation of Women in the Middle East &#8211; <i>Azam Kamguian<\/i><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.centerforinquiry.net\/isis\/islamic_viewpoints\/islam_and_the_liberation_of_women_in_the_middle_east\/\">http:\/\/www.centerforinquiry.net\/isis\/islamic_viewpoints\/islam_and_the_liberation_of_women_in_the_middle_east\/<\/a><\/p>\n<p>4\/ Women and Religious Oppression &#8211;<strong> <\/strong><i>Azam Kamguian <\/i><a href=\"http:\/\/www.famafrique.org\/oppression.htm\">http:\/\/www.famafrique.org\/oppression.htm<\/a><\/p>\n<p>5\/ Women Pushing the Boundaries &#8211; <i>Soraya Shahabi <\/i><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.famafrique.org\/boundaries.htm\">http:\/\/www.famafrique.org\/boundaries.htm<\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>6\/ What does the Religion of Peace Teach About&#8230;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.thereligionofpeace.com\/quran\/010-women-worth-less.htm\">http:\/\/www.thereligionofpeace.com\/quran\/010-women-worth-less.htm<\/a><\/p>\n<p>7\/ Muslim Women Claim Not to be Oppressed \u2013 <i>Staks Rosch<\/i><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.skepticink.com\/dangeroustalk\/2013\/04\/11\/muslim-women-claim-not-to-be-oppressed\/\">http:\/\/www.skepticink.com\/dangeroustalk\/2013\/04\/11\/muslim-women-claim-not-to-be-oppressed\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Khi nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 s\u1ef1 t\u1ef1 do l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o, ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c phong tr\u00e0o tranh \u0111\u1ea5u cho n\u1eef quy\u1ec1n b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng \u1edf nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u1ed5i b\u1eadt \u201cCh\u1ecb Em Ph\u1ee5 N\u1eef trong H\u1ed3i Gi\u00e1o\u201d (\u201cSisters in Islam\u201d) kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng b\u1edfi b\u00e0 Zainah Anwar t\u1ea1i M\u00e3 Lai n\u0103m 1988.<\/p>\n","protected":false},"author":2007,"featured_media":36739,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,152,197,163],"tags":[],"class_list":["post-36744","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-hoc-thuat","category-quan-diem","category-ton-giao"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2007"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36744"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":36755,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36744\/revisions\/36755"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36739"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}