{"id":33128,"date":"2014-08-27T01:00:00","date_gmt":"2014-08-27T01:00:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=33128"},"modified":"2022-02-23T23:57:28","modified_gmt":"2022-02-23T23:57:28","slug":"thong-tin-2014-nhung-con-dap-dong-chinh-song-mekong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/33128\/thong-tin-2014-nhung-con-dap-dong-chinh-song-mekong","title":{"rendered":"TH&Ocirc;NG TIN 2014 NH\u1eeeNG CON \u0110\u1eacP D&Ograve;NG CH&Iacute;NH S&Ocirc;NG MEKONG"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"right\"><i>G\u1eedi Nh\u00f3m B\u1ea1n C\u1eedu Long <\/i><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><i>&#8212; V\u1edbi ho\u00e0n t\u1ea5t 2 con \u0111\u1eadp Ti\u1ec3u Loan v\u00e0 N\u1ecda Tr\u00e1c \u0110\u1ed9 tr\u00ean V\u00e2n Nam, con s\u00f4ng Mekong \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u00e1p n\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 m\u00e1y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. <\/i>Fred Pearce<\/p>\n<p>&#8212; <i>V<\/i><i>\u1edbi b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c hai con \u0111\u1eadp Xayaburi v\u00e0 Don Sahong, m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o nh\u1ecf b\u00e9 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u201ch\u1ed3 s\u01a1 theo d\u00f5i t\u1ed1t \/ no good track records\u201d<\/i><\/p>\n<p>TI\u1ec0M N\u0102NG THU\u1ef6 \u0110I\u1ec6N S\u00d4NG MEKONG<\/p>\n<p>V\u1edbi chi\u1ec1u d\u00e0i 4,800 km, Mekong l\u00e0 con s\u00f4ng l\u1edbn th\u1ee9 11 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Ti\u1ec1m n\u0103ng thu\u1ef7 \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong kho\u1ea3ng ng\u00f3t 60,000 MW, chia ra nh\u01b0 sau: 28,930 MW cho L\u01b0u V\u1ef1c Tr\u00ean s\u00f4ng Mekong (<i>Upper Mekong Basin)<\/i> n\u1eb1m trong l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c; v\u00e0 30,000 MW cho L\u01b0u V\u1ef1c D\u01b0\u1edbi (<i>Lower Mekong Basin)<\/i> l\u00e0 kh\u00fac s\u00f4ng Mekong n\u1eb1m ngo\u00e0i l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c, ch\u1ea3y qua 4 qu\u1ed1c gia Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, L\u00e0o, Th\u00e1i Lan, Cam B\u1ed1t v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam nh\u01b0ng chu\u1ed7i 12 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh h\u1ea1 l\u01b0u th\u00ec ch\u1ee7 y\u1ebfu n\u1eb1m trong hai n\u01b0\u1edbc L\u00e0o v\u00e0 Cam B\u1ed1t.<\/p>\n<p>L\u01afU V\u1ef0C TR\u00caN: S\u00c1U CON \u0110\u1eacP V\u00c2N NAM \u0110\u00c3 HO\u00c0N T\u1ea4T<\/p>\n<p>N\u1eeda chi\u1ec1u d\u00e0i s\u00f4ng con s\u00f4ng Lan Th\u01b0\u01a1ng (Lancang Jiang, t\u00ean Trung Qu\u1ed1c c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong) trong l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c, c\u00f3 ti\u1ec1m n\u0103ng thu\u1ef7 \u0111i\u1ec7n r\u1ea5t l\u1edbn. T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 70s, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n 14 con \u0111\u1eadp B\u1eadc Th\u1ec1m V\u00e2n Nam (Mekong Cascades). [H\u00ccNH 1]<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image.png\" rel=\"lightbox[33128]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"image\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"image\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image_thumb.png\" width=\"564\" height=\"429\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>H\u00ccNH 1 \u2013 <\/i><\/b><i>D\u1ef1 \u00e1n 14 con \u0111\u1eadp B\u1eadc Th\u1ec1m V\u00e2n Nam (Source: T\u00e0i li\u1ec7u T\u1ec9nh V\u00e2n Nam 1995) <\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>T\u00ednh \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8, 2014, \u0111\u00e3 c\u00f3 6 trong s\u1ed1 14 con \u0111\u1eadp B\u1eadc Th\u1ec1m V\u00e2n Nam \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n t\u1ea5t:<\/p>\n<p>1\/ M\u1ea1n Loan (Manwan) 1,500 MW con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean s\u00f4ng Mekong, kh\u1edfi c\u00f4ng t\u1eeb 1984 v\u00e0 ho\u00e0n t\u1ea5t 1993<\/p>\n<p>2\/ \u0110\u1ea1i Chi\u1ebfu S\u01a1n (Dachaosan) 1,350 MW con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh th\u1ee9 hai, kh\u1edfi c\u00f4ng 1996, ho\u00e0n t\u1ea5t 2003<\/p>\n<p>3\/ C\u1ea3nh H\u1ed3ng (Jinghong) 1,500 MW l\u00e0 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh th\u1ee9 ba, kh\u1edfi c\u00f4ng 2003 ho\u00e0n t\u1ea5t 2009<\/p>\n<p>4\/ C\u00f4ng Qu\u1ea3 Ki\u1ec1u (Gongguoqiao) 900 MW l\u00e0 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh th\u1ee9 t\u01b0, kh\u1edfi c\u00f4ng 2008 ho\u00e0n t\u1ea5t 2011<\/p>\n<p>5\/ Ti\u1ec3u Loan (Xiaowan) 4,200 MW l\u00e0 d\u00f2ng ch\u00ednh th\u1ee9 n\u0103m, kh\u1edfi c\u00f4ng 2001 v\u00e0 ho\u00e0n t\u1ea5t 2010<\/p>\n<p>6\/ No\u1ea1 Tr\u00e1c \u0110\u1ed9 (Nuozhadu) 5,850 MW l\u00e0 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh th\u1ee9 s\u00e1u, kh\u1edfi c\u00f4ng 2006 ho\u00e0n t\u1ea5t 2014<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image1.png\" rel=\"lightbox[33128]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"image\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; padding-top: 0px; padding-left: 0px; display: inline; padding-right: 0px; border-top-width: 0px\" border=\"0\" alt=\"image\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image_thumb1.png\" width=\"567\" height=\"321\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i><\/i><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>H\u00ccNH 2<\/i><\/b><i> \u2013 Con \u201c\u0110\u1eadp M\u1eb9\u201d Ti\u1ec3u Loan 4,200 MW (Source: Tom Fawthrop) <\/i><\/p>\n<p>Sau khi ho\u00e0n t\u1ea5t con \u0111\u1eadp th\u1ee9 6 No\u1ea1 Tr\u00e1c \u0110\u1ed9 2014, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng su\u1ea5t 15,150 MW \u2013 ngh\u0129a l\u00e0 h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda c\u1ee7a to\u00e0n c\u00f4ng su\u1ea5t 28,930 MW ti\u1ec1m n\u0103ng thu\u1ef7 \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a con s\u00f4ng Lan Th\u01b0\u01a1ng. V\u1edbi 8 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh c\u00f2n l\u1ea1i, Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng s\u1ebd d\u1ec5 d\u00e0ng d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m s\u1edbm trong v\u00f2ng m\u1ea5y th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u Th\u1ebf k\u1ef7 21.<\/p>\n<p>Theo Fred Pearce, thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Yale, th\u00ec sau khi ho\u00e0n t\u1ea5t con \u201c\u0110\u1eadp M\u1eb9\u201d Ti\u1ec3u Loan, v\u00e0 con \u0111\u1eadp \u201ckh\u1ed5ng l\u1ed3 l\u1edbn nh\u1ea5t\u201d N\u1ecda Tr\u00e1c \u0110\u1ed9, con s\u00f4ng Mekong \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u00e1p n\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 m\u00e1y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. <i>[Damming the Mekong: Major blow to an Epic River, Yale Environment 360, 22 June 2009]<\/i><\/p>\n<p>C\u0169ng theo Philip Hirsch, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u S\u00f4ng Mekong thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Sydney th\u00ec: \u201cHai con \u0111\u1eadp kh\u1ed5ng l\u1ed3 Ti\u1ec3u Loan v\u00e0 N\u1ecda Tr\u00e1c \u0110\u1ed9 s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u00ean su\u1ed1t d\u00f2ng ch\u1ea3y c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong xu\u1ed1ng t\u1edbi t\u1eadn \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam.\u201d<\/p>\n<p>L\u01afU V\u1ef0C D\u01af\u1edaI: TH\u00caM M\u01af\u1edcI HAI CON \u0110\u1eacP H\u1ea0 L\u01afU<\/p>\n<p>C\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n ch\u1eafn ngang s\u00f4ng Mekong v\u00f9ng H\u1ea1 l\u01b0u \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ea5t s\u1edbm, t\u1eeb th\u1eddi \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong (Mekong River Committee 1957). Nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u1ea5y b\u1ecb g\u00e1c l\u1ea1i v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do nh\u01b0: cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam k\u00e9o d\u00e0i v\u00e0 lan ra c\u1ea3 3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, sau chi\u1ebfn tranh th\u00ec l\u00e0 m\u1ed1i e ng\u1ea1i qu\u00e1 t\u1ed1n k\u00e9m v\u00e0 c\u1ea3 do m\u1ed1i quan t\u00e2m v\u1ec1 t\u00e1c h\u1ea1i r\u1ed9ng r\u00e3i tr\u00ean m\u00f4i sinh. Nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u0169ng v\u1ecb tr\u00ed nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan tham v\u1ea5n Canada v\u00e0 Ph\u00e1p t\u00e1i \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ban Th\u01b0 K\u00fd S\u00f4ng Mekong \u1ea5n h\u00e0nh n\u0103m 1994. K\u1ec3 t\u1eeb 2006, c\u00e1c c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan, M\u00e3 Lai v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c, ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t v\u1ec1 t\u00ednh kh\u1ea3 thi c\u1ee7a 12 con \u201c\u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u1ea3y\u201d (run-of-river) thu\u1ed9c L\u01b0u V\u1ef1c D\u01b0\u1edbi s\u00f4ng Mekong; th\u1ee9 t\u1ef1 c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp t\u1eeb b\u1eafc xu\u1ed1ng nam:<\/p>\n<p>(1) <i>\u0110\u1eadp Pak Beng<\/i>, L\u00e0o 1,320 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Trung Qu\u1ed1c, Datang International Power Generation Co. v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o;<\/p>\n<p>(2) <i>\u0110\u1eadp Luang Prabang<\/i>, L\u00e0o 1,410 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi Petrovietnam Power Co. v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o;<\/p>\n<p>(3) <i>\u0110\u1eadp Xayaburi<\/i>, L\u00e0o, 1.260 MW, b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan Karnchang v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o;<\/p>\n<p>(4) <i>\u0110\u1eadp Pak Lay<\/i>, L\u00e0o, 1,320 MW t\u1ec9nh Xayaburi; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Trung Qu\u1ed1c Sinohydro Co;<\/p>\n<p>(5) <i>\u0110\u1eadp Xanakham<\/i>, L\u00e0o, 1,000MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Trung Qu\u1ed1c Datang International Power Generation Co;<\/p>\n<p>(6) <i>\u0110\u1eadp Pak Chom<\/i>, bi\u00ean gi\u1edbi L\u00e0o Th\u00e1i, 1,079 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty MoE Th\u00e1i Lan;<\/p>\n<p>(7) <i>\u0110\u1eadp Ban Koum<\/i>, bi\u00ean gi\u1edbi L\u00e0o Th\u00e1i, 2,230 MW, t\u1ec9nh Ubon Ratchathani; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi Italian-Thai Development Co., Ltd v\u00e0 Asia Corp Holdings Ltd. v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o;<\/p>\n<p>(8) <i>\u0110\u1eadp Lat Sua<\/i>, L\u00e0o, 800 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi Charoen Energy and Water Asia Co. Ltd. \/Th\u00e1i Lan v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o;<\/p>\n<p>(9) <i>\u0110\u1eadp Don Sahong<\/i> 260 MW, t\u1ec9nh Champasak, L\u00e0o: \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty M\u00e3 Lai Mega First Berhad Co;<\/p>\n<p>(10) <i>\u0110\u1eadp Stung Treng<\/i>, Cam B\u1ed1t, 980 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi ch\u00e1nh ph\u1ee7 Nga;<\/p>\n<p>(11) <i>\u0110\u1eadp Sambor<\/i>, Cam B\u1ed1t; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Trung Qu\u1ed1c, China Southern Power Grid Co.\/ CSGP;<\/p>\n<p>XAYABURI V\u00c0 QUY TR\u00ccNH 3 GIAI \u0110O\u1ea0N PNPCA<\/p>\n<p>Xayaburi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean s\u00f4ng Mekong, n\u1eb1m b\u00ean ngo\u00e0i l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c; v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a L\u00e0o, c\u00f4ng su\u1ea5t 1,260 MW, t\u1ed5n ph\u00ed l\u00ean t\u1edbi 3.5 t\u1ec9 MK, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan Karnchang v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p>Theo n\u1ed9i dung Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong (1995), tuy kh\u00f4ng m\u1ed9t qu\u1ed1c gia n\u00e0o c\u00f3 quy\u1ec1n ph\u1ee7 quy\u1ebft (veto power) nh\u01b0ng c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n s\u00f4ng Mekong \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua th\u1ee7 t\u1ee5c ba giai \u0111o\u1ea1n vi\u1ebft t\u1eaft l\u00e0 PNPCA bao g\u1ed3m:<\/p>\n<p>&#8212; Giai \u0110o\u1ea1n I [PN]: <i>Th\u1ee7 T\u1ee5c Th\u00f4ng B\u00e1o (Procedures for Notification)<\/i>: \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o Th\u00f4ng B\u00e1o ch\u00ednh th\u1ee9c v\u1ec1 d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi, v\u00e0o th\u00e1ng 09, 2010<\/p>\n<p>&#8212; Giai \u0110o\u1ea1n II [PC]: <i>Tham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc ( Prior Consultation)<\/i>, th\u1eddi gian d\u00e0nh cho Tham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 6 th\u00e1ng k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00f4ng B\u00e1o. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n kh\u00e1c l\u00e0 n\u1ebfu c\u00e1c n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh vi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn th\u00ec khung th\u1eddi gian 6 th\u00e1ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong gia h\u1ea1n th\u00eam.<\/p>\n<p>&#8212; Giai \u0110o\u1ea1n III [A]: <i>Chu\u1ea9n Thu\u1eadn (Agreement)<\/i>, l\u1ebd ra d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua c\u1ea3 3 giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a ti\u1ebfn tr\u00ecnh PNPCA, nh\u01b0ng ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a \u0111\u1eadp Xayaburi \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia h\u1ea1 l\u01b0u l\u00e0 <i>\u201ckh\u00f4ng ch\u1eafc s\u1ebd x\u1ea3y ra\u201d<\/i> n\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian <i>Tham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc<\/i>. V\u00e0 L\u00e0o \u0111\u00e3 b\u1ecf qua Giai \u0110o\u1ea1n III <i>Chu\u1ea9n Thu\u1eadn<\/i> v\u00e0 c\u1ee9 cho ti\u1ebfn h\u00e0nh l\u00e0m L\u1ec5 \u0110\u1ed9ng Th\u1ed5 x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ng\u1ee1 ng\u00e0ng c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia Mekong kh\u00e1c nh\u1ea5t l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 Cam B\u1ed1t l\u00e0 hai qu\u1ed1c gia d\u01b0\u1edbi ngu\u1ed3n.<\/p>\n<p>V\u1edbi con \u0111\u1eadp Xayaburi, ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o ch\u1ec9 th\u1ef1c thi Giai \u0110o\u1ea1n I Th\u1ee7 T\u1ee5c Th\u00f4ng B\u00e1o, c\u00f2n Giai \u0110o\u1ea1n II Tham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc th\u00ec d\u1edf dang v\u00e0 b\u1ecf qua Giai \u0110o\u1ea1n III: kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eadp Xayaburi m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean U\u1ef7 H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong. Nh\u01b0 v\u1eady, tinh th\u1ea7n Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong (Mekong River Commission Agreement,1995) ngay t\u1eeb b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 b\u1ecb L\u00e0o ph\u00e1 v\u1ee1.<\/p>\n<p>S\u1ef0 B\u1ea4T NH\u1ea4T C\u1ee6A L\u00c0O QUA QUY TR\u00ccNH PNPCA:<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 05, 2007 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi c\u00f4ng ty Ch. Karchang Th\u00e1i Lan \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 11, 2008 c\u00f4ng ty AF Calenco Th\u1ee5y S\u0129 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi to\u00e1n tham v\u1ea5n Th\u00e1i kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00ednh kh\u1ea3 thi c\u1ee7a con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 02, 2010 b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh EIA \/ L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 \u1ea2nh H\u01b0\u1edfng M\u00f4i Sinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh cho Ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 07, 2010 Ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o ch\u00ednh th\u1ee9c k\u00fd k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u00e1n \u0111i\u1ec7n t\u1eeb \u0111\u1eadp Xayaburi cho Th\u00e1i Lan qua c\u00f4ng ty EGAT (Electricity Generating Authority of Thailand).<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 04, 2011 \u1ee6y Ban Li\u00ean H\u1ee3p \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong (MRC Joint Committee) ra th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed l\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean \u201c<i>ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi\u201d.<\/i><\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng T\u01b0, 2011 hai ch\u00e1nh ph\u1ee7 Cam B\u1ed1t v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam y\u00eau c\u1ea7u ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o kh\u1ea3o s\u00e1t th\u00eam v\u1ec1 nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi c\u1ee7a d\u1ef1 \u00e1n.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 06, 2011 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng \u201cb\u1eadt \u0111\u00e8n xanh\u201dcho c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan Ch.Karnchang tri\u1ec3n khai d\u1ef1 \u00e1n.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 12, 2011 t\u1ea1i H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap c\u1ea3 4 n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh vi\u00ean \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong c\u00f9ng th\u1ecfa thu\u1eadn l\u00e0 c\u1ea7n th\u00eam 10 n\u0103m cho nh\u1eefng cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng con \u0111\u1eadp Xayaburi v\u00e0 c\u00e1c con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh h\u1ea1 l\u01b0u.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 9, 2012 B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng N\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng Soulivong Daravong cho bi\u1ebft ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o kh\u00f4ng ho\u00e3n k\u1ebf ho\u1ea1ch x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi. Nh\u01b0ng hai th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 07, 2012 Ngo\u1ea1i Tr\u01b0\u1edfng L\u00e0o th\u00f4ng b\u00e1o trong H\u1ed9i ngh\u1ecb ASEAN l\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u00eam nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t.<\/p>\n<p>_ Gi\u1edbi truy\u1ec1n th\u00f4ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc L\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng b\u00e1o l\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o cho ph\u00e9p c\u00f4ng ty Ch. Karnchang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng theo k\u1ebf ho\u1ea1ch, bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0 d\u00e2n l\u00e0ng khu x\u00e2y \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>_ Ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn c\u1ea5p v\u00f9ng n\u00e0o v\u1ec1 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi, theo tinh th\u1ea7n Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong 1995 c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>_ Ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 11, 2012, Rewat Suwanakitti, Ph\u00f3 Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c c\u00f4ng tr\u00ecnh th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Xayaburi cho bi\u1ebft L\u00e0o l\u00e0m l\u1ec5 \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 \u0111\u1ec3 kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Xayaburi. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u00e0y (th\u1ee9 Ba 6\/11\/12), Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng L\u00e0o Thongsing Thammavong \u0111\u00e3 l\u1ea1i n\u00f3i v\u1edbi ph\u00f3ng vi\u00ean Wall Street Journal r\u1eb1ng d\u1ef1 \u00e1n \u0111ang t\u1ea1m ng\u01b0ng \u0111\u1ec3 ch\u1edd th\u00eam kh\u1ea3o s\u00e1t. [1]<\/p>\n<p>L\u1ec5 \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 ch\u1ec9 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c \u201cc\u00f4ng khai h\u00f3a\u201d nh\u1eefng li\u00ean ti\u1ebfp vi ph\u1ea1m cam k\u1ebft c\u1ee7a ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia Mekong sau H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap ng\u00e0y 8 th\u00e1ng 12, 2011. S\u1ef1 b\u1ea5t nh\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 m\u1ed9t vi ph\u1ea1m v\u1edbi th\u1ecfa thu\u1eadn v\u00f9ng v\u00e0 v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia Mekong l\u00e2n bang.<\/p>\n<p>Viraphonh Viravong, t\u1ed1t nghi\u1ec7p K\u1ef9 s\u01b0 C\u01a1 kh\u00ed, Vi\u1ec7n Khoa h\u1ecdc K\u1ef9 thu\u1eadt Footscray, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Victoria, \u00dac (1976); l\u00e0 khu\u00f4n m\u1eb7t \u201ctr\u00ed tu\u1ec7\u201d \u0111\u1ee9ng sau m\u1ecdi d\u1ef1 \u00e1n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia L\u00e0o v\u00e0 trong su\u1ed1t h\u01a1n ba th\u1eadp ni\u00ean qua \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c b\u1ec1n b\u1ec9 v\u00e0 ki\u00ean \u0111\u1ecbnh v\u1edbi gi\u1ea5c m\u01a1 canh t\u00e2n, bi\u1ebfn \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t x\u1ee9 \u201cKuwait v\u1ec1 th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n \u201d c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. Hi\u1ec7n l\u00e0 Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 N\u0103ng L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u1ea7m M\u1ecf L\u00e0o \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi nh\u00f3m ph\u00f3ng vi\u00ean qu\u1ed1c t\u1ebf m\u1ed9t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3,<i> \u201cCon \u0111\u1eadp \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tranh c\u00e3i su\u1ed1t hai n\u0103m qua. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng m\u1ed1i quan t\u00e2m.\u201d<\/i><\/p>\n<p>Xayaburi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2m th\u1ea7m r\u1ed3i c\u00f4ng khai ti\u1ebfn h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc ng\u1ed5n ngang nh\u1eefng m\u1ed1i quan t\u00e2m c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i sinh do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i v\u00e0 v\u0129nh vi\u1ec5n tr\u00ean to\u00e0n h\u1ec7 sinh th\u00e1i s\u00f4ng Mekong, tr\u00ean ngu\u1ed3n ph\u00f9 sa, ngu\u1ed3n c\u00e1 v\u00e0 ng\u01b0 nghi\u1ec7p, c\u0169ng l\u00e0 ngu\u1ed3n protein ch\u00ednh c\u1ee7a ng\u00f3t 70 tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n ven s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image2.png\" rel=\"lightbox[33128]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"image\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"image\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image_thumb2.png\" width=\"584\" height=\"330\" \/><\/a><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>H\u00ccNH 3 \u2013 <\/i><\/b><i>To\u00e0n c\u1ea3nh c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng Xayaburi, con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a L\u00e0o, th\u1eddi \u0111i\u1ec3m 2014.      <br \/>C\u0169ng n\u00ean ghi nh\u1eadn l\u00e0 kh\u00fac s\u00f4ng Mekong Xayaburi ch\u01b0a b\u1ecb \u201cngh\u1ebdn m\u1ea1ch\u201d cho t\u1edbi th\u00e1ng 2, 2015       <br \/>v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c T\u1ed5 ch\u1ee9c B\u1ea3o v\u1ec7 M\u00f4i sinh NGOs v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng n\u1ed7 l\u1ef1c ng\u0103n ch\u1eb7n       <br \/>C\u00f4ng ty \u00c1o qu\u1ed1c chuy\u1ec3n giao nh\u1eefng Turbines t\u1edbi v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp (Source: Tom Fawthrop<\/i><i>)<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>TH\u00caM CON \u0110\u1eacP DON SAHONG: PH\u00c1T S\u00daNG THI \u00c2N<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 m\u1edbi 13 th\u00e1ng sau l\u1ec5 \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 con \u0111\u1eadp Xayaburi ng\u00e0y 07\/ 11\/ 2012, L\u00e0o \u0111\u00e3 ti\u1ebfn xa th\u00eam m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc n\u1eefa, nhanh h\u01a1n d\u1ef1 ki\u1ebfn khi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u00e2y con \u0111\u1eadp Don Sahong 260 MW g\u00e2y r\u1ea5t nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i. Ng\u00e0y 3 th\u00e1ng 10, 2013, ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o th\u00f4ng b\u00e1o cho MRC v\u1ec1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u00e2y con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh th\u1ee9 hai: Don Sahong, n\u1eb1m trong v\u00f9ng Th\u00e1c Khone thu\u1ed9c t\u1ec9nh Champasak, Nam L\u00e0o ch\u1ec9 c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi Cam B\u1ed1t 2 km. D\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Don Sahong kh\u00f4ng ch\u1ec9 thi\u1ebfu giai \u0111o\u1ea1n Tham-v\u1ea5n-tr\u01b0\u1edbc (<i>Prior Consultation)<\/i>, m\u00e0 nghi\u00eam tr\u1ecdng h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 thi\u1ebfu c\u1ea3 m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9c l\u1eadp khoa h\u1ecdc v\u00e0 kh\u1ea3 t\u00edn v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>T\u1ea7m v\u00f3c \u0111\u1eadp Don Sahong tuy c\u00f4ng xu\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 260 MW \u2013 nh\u1ecf h\u01a1n c\u1ea3 m\u1ea5y con \u0111\u1eadp ph\u1ee5 l\u01b0u c\u1ee7a L\u00e0o, nh\u01b0ng l\u1ea1i ch\u1eafn ngay h\u1ebbm n\u01b0\u1edbc Hou Sahong \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111o\u00e0n di ng\u01b0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong M\u00f9a Kh\u00f4. Con \u0111\u1eadp \u201cN\u00fat Ch\u1eb7n\u201d Don Sahong n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n sinh c\u1ea3nh, g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0a t\u1edbi nguy c\u01a1 tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng c\u1ee7a nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng c\u00e1 v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 s\u1ef1 s\u00fat gi\u1ea3m nghi\u00eam tr\u1ecdng ngu\u1ed3n c\u00e1 (<i>s\u1ea3n l\u01b0\u1ee3ng l\u00ean t\u1edbi 3 tri\u1ec7u t\u1ea5n\/ n\u0103m, ngu\u1ed3n: MRC 2008<\/i>), v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 phong ph\u00fa nh\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 m\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u1ee9ng sau con s\u00f4ng Amazon Nam M\u1ef9 . M\u00e0 c\u00e1 t\u1eeb b\u1ea5y l\u00e2u v\u1eabn l\u00e0 ngu\u1ed3n ch\u1ea5t \u0111\u1ea1m (<i>protein)<\/i> ch\u00ednh c\u1ee7a bao nhi\u00eau tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n s\u00f4ng Mekong nh\u1ea5t l\u00e0 hai qu\u1ed1c gia Cam B\u1ed1t v\u00e0 L\u00e0o.<\/p>\n<p>Cho d\u00f9 L\u00e0o c\u00f3 g\u1eedi th\u01b0 Th\u00f4ng B\u00e1o Tr\u01b0\u1edbc (<i>Prior Notification)<\/i>, nh\u01b0ng L\u00e0o \u0111\u00e3 n\u00e9 tr\u00e1nh tr\u00ecnh n\u1ed9p d\u1ef1 \u00e1n Don Sahong t\u1edbi MRC v\u1edbi ph\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 \u201ckhoa h\u1ecdc, kh\u00e1ch quan, v\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp\u201d v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00f4i sinh EIA (<i>Environmental Impact Assessment)<\/i> theo \u0111\u00fang ti\u1ebfn tr\u00ecnh Tham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc (<i>Prior Consultation)<\/i> \u0111\u1ec3 MRC v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean Mekong kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u1edbi m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u00f9ng (<i>regional decision-making)<\/i>. [5]<\/p>\n<p>V\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 chu\u1ea9n thu\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia Mekong hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y \u0111\u1eadp Don Sahong s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi c\u00f4ng (11\/ 2013), d\u1ef1 tr\u00f9 ho\u00e0n t\u1ea5t v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 05\/ 2018.<\/p>\n<p>Don Sahong c\u0169ng l\u1ea1i v\u1eabn l\u00e0 c\u00e1c b\u01b0\u1edbc t\u00e1i di\u1ec5n theo l\u1ed9 tr\u00ecnh v\u00f4 quy \u01b0\u1edbc v\u00e0 nguy hi\u1ec3m c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Xayaburi. Piaporn Deetes, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n \u0111i\u1ec1u h\u1ee3p c\u1ee7a International Rivers t\u1ea1i Th\u00e1i Lan ph\u00e1t bi\u1ec3u: <i>\u201cL\u00e0o \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn h\u00e0nh x\u00e2y \u0111\u1eadp Don Sahong \u2013 nh\u01b0 l\u00e0 b\u01b0\u1edbc l\u1eb7p l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u2018\u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ea5y \/ d\u00e9j\u00e0 vu\u2019 v\u1edbi con \u0111\u1eadp Xayaburi. Nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3o ngh\u1ecbch ch\u1eafc ch\u1eafn v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc L\u00e0o; tr\u00ean an to\u00e0n th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u01b0 d\u00e2n su\u1ed1t d\u1ecdc con s\u00f4ng Mekong. L\u00e0o kh\u00f4ng t\u00f4n tr\u1ecdng y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u00e0 ph\u1ea3i ho\u00e3n x\u00e2y con \u0111\u1eadp trong khi \u0111ang c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi ra sao v\u00e0 ti\u1ebfn tr\u00ecnh tham v\u1ea5n th\u00ec ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t.\u201d<\/i> [2]<\/p>\n<p>M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u00e2y ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh x\u1eed b\u1ea5t nh\u1ea5t v\u00e0 r\u1ea5t khinh xu\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o v\u00ec theo quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a MRC 1995, \u0111\u1ec3 \u0111i t\u1edbi m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf, L\u00e0o c\u1ea7n ph\u1ea3i tham kh\u1ea3o v\u1edbi t\u1eebng qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean MRC tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng h\u1ea1i t\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a qu\u1ed1c gia l\u00e1ng gi\u1ec1ng.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y m\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a KS Ph\u1ea1m Phan Long, t\u1eeb Viet Ecology Foundation cho r\u1eb1ng: <i>\u201c<\/i><i>L\u00e0o \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u00e2m th\u1ea7m t\u00e1n \u0111\u1ed3ng t\u1eeb ph\u00eda c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ea5p cao c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, Cam B\u1ed1t v\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ed1i t\u00e1c \u0111\u1ea7u t\u01b0 t\u1eeb Th\u00e1i Lan.\u201d <\/i><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image3.png\" rel=\"lightbox[33128]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" title=\"image\" style=\"border-left-width: 0px; border-right-width: 0px; background-image: none; border-bottom-width: 0px; float: none; padding-top: 0px; padding-left: 0px; margin-left: auto; display: block; padding-right: 0px; border-top-width: 0px; margin-right: auto\" border=\"0\" alt=\"image\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2014\/08\/image_thumb3.png\" width=\"439\" height=\"551\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><b><i>H\u00ccNH 4<\/i><\/b><i>: V\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Don Sahong 260 MW tr\u00ean Th\u00e1c Khone, Nam L\u00e0o [Ngu\u1ed3n: MRC 2013]<\/i><\/p>\n<p>Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a L\u00e0o \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean m\u1ed9t l\u00e0n s\u00f3ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u00e0 ph\u1eabn n\u1ed9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00f3m x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1\/ <i>civil society groups<\/i> v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i sinh uy t\u00edn trong v\u00f9ng c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0: <i>IRN\/ International Rivers Network, WWF\/ Worldwide Fund for Nature, Living Rivers Siam Association,<\/i> <i>Vietnam River Network, Viet Ecology Foundation\u2026<\/i><\/p>\n<p>Th\u1ebf c\u00f2n v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang L\u00e0o th\u00ec sao? H\u1ecd \u0111ang ph\u1ea3i s\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea3ng, ho\u00e0n to\u00e0n ki\u1ec3m so\u00e1t truy\u1ec1n th\u00f4ng b\u00e1o ch\u00ed, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 loan truy\u1ec1n nh\u1eefng th\u00f4ng tin thi\u1ebfu trung th\u1ef1c v\u00e0 t\u00f4 h\u1ed3ng th\u00e0nh qu\u1ea3 ph\u00e1t tri\u1ec3n do l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb c\u00e1c con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u00eda ch\u00ednh quy\u1ec1n Cam B\u1ed1t, th\u00ec Mok Mareth, l\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ecbch \u1ee6y h\u1ed9i M\u00f4i sinh v\u00e0 T\u00e0i nguy\u00ean N\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Qu\u1ed1c h\u1ed9i, \u0111\u00e3 l\u00ean ti\u1ebfng ch\u1ec9 tr\u00edch s\u1ef1 \u201c<i>thi\u1ebfu trong s\u00e1ng\u201d <\/i>trong h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a L\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi hai con \u0111\u1eadp Don Sahong v\u00e0 Xayaburi.<\/p>\n<p>Chhith Sam Ath, Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Cam B\u1ed1t (<i>Forum on Cambodia)<\/i> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh: \u201c \u0110\u1eadp Don Sahong s\u1ebd \u0111\u1ea9y hai qu\u1ed1c gia Cam B\u1ed1t v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam t\u1edbi kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Do con \u0111\u1eadp s\u00e1t c\u1ea1nh bi\u00ean gi\u1edbi Cam B\u1ed1t, ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o th\u00ec qu\u00ean r\u1eb1ng c\u00e1 l\u00e0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng c\u1ee7a n\u1ec1n kinh t\u1ebf Cam B\u1ed1t. Th\u1eadt l\u00e0 v\u00f4 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m khi c\u1ee9 ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Don Sahong m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 tham kh\u1ea3o g\u00ec v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n h\u1ea1 ngu\u1ed3n v\u00e0 c\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u1ea3 t\u00edn v\u1ec1 l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi<i>.<\/i>\u201d<\/p>\n<p>Teerapong Pomun, th\u00e0nh vi\u1ec7n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Hi\u1ec7p h\u1ed9i S\u00f4ng ng\u00f2i Th\u00e1i Lan (<i>Living Rivers Siam Association)<\/i> \u0111\u00e3 m\u1ea1nh m\u1ebd l\u00ean ti\u1ebfng ch\u1ec9 tr\u00edch: \u201cTh\u00eam m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, L\u00e0o t\u00ecm c\u00e1ch l\u1ea9n tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, trong khi \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n trong v\u00f9ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1 cho nh\u1eefng t\u1ed5n h\u1ea1i nghi\u00eam tr\u1ecdng do con \u0111\u1eadp Don Sahong g\u00e2y ra. Ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o c\u1ea7n hu\u1ef7 b\u1ecf ngay d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp n\u00e0y, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc khi qu\u00e1 tr\u1ec5.\u201d [1]<\/p>\n<p>T\u1ea1i Th\u00e1i Lan, ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u00e2y th\u00f4i, ng\u00e0y 24\/ 6\/ 2014 To\u00e0 \u00e1n T\u1ed1i cao Th\u00e1i \u0111\u00e3 ra m\u1ed9t \u00e1n l\u1ec7nh s\u1ebd ch\u1ea5p nh\u1eadn v\u1ee5 ki\u1ec7n 5 c\u01a1 quan tr\u1ef1c thu\u1ed9c ch\u00ednh ph\u1ee7 Th\u00e1i \u2013 trong \u0111\u00f3 bao g\u1ed3m C\u00f4ng ty \u0110i\u1ec7n l\u1ef1c Th\u00e1i Lan \/ EGAT <i>(Electric Generating Authority of Thailand) <\/i>do \u0111\u00e3 tho\u1ea3 thu\u1eadn mua 95% l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb con \u0111\u1eadp Xayaburi. V\u1ee5 ki\u1ec7n kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 8, 2012 do 37 d\u00e2n l\u00e0ng Th\u00e1i Lan thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh \u0110\u00f4ng B\u1eafc Th\u00e1i, v\u00f9ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb con \u0111\u1eadp Xayaburi. [2]<\/p>\n<p>T\u1eeb Th\u00e1i Lan, ng\u00e0y 26\/06\/2014, ch\u1ec9 c\u00e1c \u0111\u00e2y 6 tu\u1ea7n l\u1ec5, t\u1ea1i phi\u00ean h\u1ecdp c\u1ee7a \u1ee6y h\u1ed9i Mekong MRC di\u1ec5n ra t\u1ea1i Bangkok, m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n kh\u00e1 b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra: L\u00e0o th\u00f4ng b\u00e1o s\u1ebd g\u1eedi l\u1ea1i h\u1ed3 s\u01a1 Don Sahong theo \u0111\u00fang quy tr\u00ecnh \u201cTham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc\u201d, thay v\u00ec l\u00e0m l\u01a1 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Tr\u01b0\u1edbc \u00e1p l\u1ef1c li\u00ean t\u1ee5c t\u1eeb c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc vi\u1ec7n tr\u1ee3 \u0111\u1ed1i t\u00e1c, L\u00e0o \u0111\u00e3 mi\u1ec5n c\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ed3ng \u00fd ch\u1ea5p nh\u1eadn th\u1ee7 t\u1ee5c tham v\u1ea5n v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc trong khu v\u1ef1c, nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf L\u00e0o v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u1eebng ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u1ef1 \u00e1n Don Sahong. \u0110\u00e2y c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 l\u1ed1i h\u00e0nh s\u1eed \u201cn\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4i\u201d c\u1ee7a L\u00e0o v\u1edbi con \u0111\u1eadp Xayaburi. [6]<\/p>\n<p>T\u1eeb Vi\u1ec7t Nam, ng\u00e0y 29 \/6\/ 2014, M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi S\u00f4ng ng\u00f2i Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 m\u1ed9t NGO\/ t\u1ed5 ch\u1ee9c phi ch\u00ednh ph\u1ee7, bao g\u1ed3m c\u00e1c nh\u00f3m x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 lo ng\u1ea1i v\u1ec1 t\u00e1c h\u1ea1i kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Xayaburi \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ee7y v\u0103n v\u00e0 sinh th\u00e1i c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 khu v\u1ef1c h\u1ea1 l\u01b0u, \u0111e d\u1ecda an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng v\u00e0 ti\u1ebfn tr\u00ecnh h\u1ee3p t\u00e1c trong khu v\u1ef1c. T\u1ed5 ch\u01b0a n\u00e0y \u0111\u00e3 g\u1eedi th\u01b0 cho m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00e2n h\u00e0ng c\u1ee7a Th\u00e1i Lan (Siam, Bangkok, Kasikorn) \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb ng\u01b0ng cho L\u00e0o vay ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1ef1c hi\u1ec7n d\u1ef1 \u00e1n th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Xayaburi. [3]<\/p>\n<p><i>[ T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean m\u1edf m\u1ed9t d\u1ea5u ngo\u1eb7c \u1edf \u0111\u00e2y: <\/i><i>cho d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ecbch b\u1ea3n t\u1ed1t nh\u1ea5t \u2013 v\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f3 x\u1ea3y ra, l\u00e0 c\u00e1c ng\u00e2n h\u00e0ng Th\u00e1i Lan ng\u01b0ng kh\u00f4ng cho L\u00e0o vay ti\u1ec1n x\u00e2y ti\u1ebfp con \u0111\u1eadp Xayaburi, v\u00e0 c\u1ea3 n\u1ebfu c\u00f4ng ty M\u00e3 Lai r\u00fat kh\u1ecfi c\u00f4ng tr\u00ecnh Don Sahong: c\u0169ng v\u1eabn kh\u00f4ng sao, v\u00e0 t\u00ecnh hu\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ec7 h\u1ea1i h\u01a1n nhi\u1ec1u: Trung Qu\u1ed1c s\u1ebd nh\u1ea3y v\u00e0o thay th\u1ebf ngay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 hai d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi v\u00e0 Don Sahong; B\u1eafc Kinh \u2013 trong n\u1ed7 l\u1ef1c c\u00f4 l\u1eadp Vi\u1ec7t Nam, l\u00f4i k\u00e9o L\u00e0o v\u00e0 Cam B\u1ed1t v\u00e0o trong qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ecd, B\u1eafc Kinh c\u00f3 d\u01b0 ti\u1ec1n v\u00e0 c\u1ea3 kh\u1ea3 n\u0103ng k\u1ef9 thu\u1eadt gi\u00fap hai n\u01b0\u1edbc n\u00e0y t\u1eebng b\u01b0\u1edbc th\u1ef1c hi\u1ec7n to\u00e0n chu\u1ed7i 11 con \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong. V\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng c\u00e1i b\u00f3ng ma Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng ch\u1ec9 bao tr\u00f9m c\u1ea3 Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng m\u00e0 c\u1ea3 tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba Ch\u00e2u \u00c1, kh\u1ed1ng ch\u1ebf to\u00e0n th\u1ec3 chi\u1ec1u d\u00e0i 4800 km con s\u00f4ng Mekong. \u0110\u00e2y th\u1eadt s\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn chi\u1ebfn m\u00f4i sinh kh\u00f4ng ti\u1ebfng s\u00fang nh\u01b0ng nham hi\u1ec3m v\u00e0 hu\u1ef7 di\u1ec7t h\u01a1n nhi\u1ec1u. V\u00e0 \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 hai, trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1eadn \u0111\u1ea1i, sau \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh 1979, T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh 2014 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd l\u1ea1i gi\u00e1ng th\u00eam cho Vi\u1ec7t Nam th\u00eam m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc, m\u00e0 l\u1ea7n n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eebng ph\u1ea1t r\u1ea5t nh\u1eabn t\u00e2m, v\u1edbi t\u1eebng nh\u00e1t b\u00faa, v\u1edbi t\u1eebng con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh h\u1ea1 l\u01b0u tr\u00ean \u0111\u1ea5t L\u00e0o v\u00e0 Cam B\u1ed1t, s\u1ebd nh\u01b0 nh\u1eefng chi\u1ebfc \u0111inh \u0111\u00f3ng l\u00ean \u201cn\u1eafp v\u00e1n thi\u00ean\u201d tr\u00ean c\u1ed7 quan t\u00e0i \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam ]. <\/i><\/p>\n<p>C\u00f2n v\u1edbi ng\u00f3t 20 tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long, nh\u01b0 t\u1eeb bao gi\u1edd, h\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ec9 thi\u1ebfu th\u00f4ng tin m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ai cho h\u1ecd c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean ti\u1ebfng, cho d\u00f9 h\u1ecd \u0111ang s\u1ed1ng tr\u00ean m\u1ed9t kh\u00fac s\u00f4ng cu\u1ed1i ngu\u1ed3n, ph\u1ea3i l\u00e3nh \u0111\u1ee7 m\u1ecdi h\u1eadu qu\u1ea3 ti\u00eau c\u1ef1c t\u00edch l\u0169y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1eeb nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 c\u00f2n ngay t\u1eeb c\u00e1c con \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u S\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>THAY L\u1edcI K\u1ebeT: M\u00d4I SINH V\u00c0 D\u00c2N CH\u1ee6<\/p>\n<p>T\u1eeb con \u0111\u1eadp Xayaburi t\u1edbi Don Sahong, c\u1ea3 hai c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 li\u00ean t\u1ee5c g\u00e2y tranh c\u00e3i v\u00e0 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i t\u1eeb nhi\u1ec1u ph\u00eda trong su\u1ed1t m\u1ea5y n\u0103m qua. Ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o v\u00ec v\u1ed9i v\u00e3 v\u1edbi m\u1ed1i l\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ng\u1eafn h\u1ea1n, \u0111\u00e3 b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng l\u1eddi can gi\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u00ean gia, v\u1eabn c\u1ee9 li\u1ec1u l\u0129nh \u201cb\u1eadt \u0111\u00e8n xanh\u201d cho ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u1ea3 hai d\u1ef1 \u00e1n, v\u1edbi c\u00e1i gi\u00e1 r\u1ea5t \u0111\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u00e0 s\u1ef1 h\u1ee7y ho\u1ea1i v\u0129nh vi\u1ec5n c\u1ea3 m\u1ed9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i phong ph\u00fa kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a ri\u00eang \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o m\u00e0 l\u00e0 to\u00e0n l\u01b0u v\u1ef1c s\u00f4ng Mekong, \u0111\u01b0a t\u1edbi n\u1ea1n kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c do m\u1ea5t ngu\u1ed3n c\u00e1, m\u1ea5t ngu\u1ed3n ch\u1ea5t \u0111\u1ea1m ch\u00ednh c\u1ee7a \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o c\u00f2n suy dinh d\u01b0\u1ee1ng; \u0110BSCL th\u00ec m\u1ea5t ph\u00f9 sa v\u00e0 t\u0103ng th\u00eam n\u1ea1n nhi\u1ec5m m\u1eb7n, \u0111e do\u1ea1 tr\u00ean v\u1ef1a l\u00faa \u0111ang nu\u00f4i s\u1ed1ng c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>V\u00e0 c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1edbn Trung Qu\u1ed1c tham lam v\u00f4 \u0111\u1ed9 v\u00e0 v\u1ecb k\u1ef7, m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o nh\u1ecf b\u00e9, qua nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c hai con \u0111\u1eadp thu\u1ef7 \u0111i\u1ec7n Xayaburi v\u00e0 Don Sahong, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t <i>\u201ch\u1ed3 s\u01a1 theo d\u00f5i t\u1ed1t \/ no good track records\u201d. <\/i><i><\/i><\/p>\n<p>Tinh th\u1ea7n c\u1ee7a \u0110i\u1ec1u 7 trong Hi\u1ec7p \u01af\u1edbc H\u1ee3p T\u00e1c Ph\u00e1t Tri\u1ec3n B\u1ec1n V\u1eefng L\u01b0u V\u1ef1c S\u00f4ng Mekong 1995: <i>\u201cC\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean k\u00fd k\u1ebft c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u00fd l\u00e0 b\u1eb1ng m\u1ecdi c\u1ed1 g\u1eafng ph\u00f2ng tr\u00e1nh, l\u00e0m nh\u1eb9 hay gi\u1ea3m thi\u1ec3u nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 t\u00e1c h\u1ea1i tr\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng\u2026 do ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 x\u1eed d\u1ee5ng L\u01b0u v\u1ef1c S\u00f4ng Mekong.\u201d<\/i> \u0110i\u1ec1u \u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh ph\u1ee7 L\u00e0o t\u00f4n tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>R\u1ed3i nh\u00ecn v\u00e0o to\u00e0n c\u1ea3nh c\u00e1c qu\u1ed1c gia trong l\u01b0u v\u1ef1c S\u00f4ng Mekong t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c xu\u1ed1ng t\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, Th\u00e1i Lan, L\u00e0o, Cam B\u1ed1t v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam cho d\u00f9 mang nh\u1eefng t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng \u0111\u00f3 v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u00f3 d\u00e2n ch\u1ee7, v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng <i>\u201cx\u00e3 h\u1ed9i h\u00ecnh th\u00e1p \u2013 social pyramid\u201d<\/i> n\u00f3i theo ng\u00f4n t\u1eeb c\u1ee7a nh\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u1ecdc Mi\u1ebfn Kyaw Nyein, v\u1edbi \u0111\u1ec9nh th\u00e1p l\u00e0 thi\u1ec3u s\u1ed1 th\u1ed1ng tr\u1ecb v\u00e0 d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y v\u1eabn l\u00e0 \u0111a s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngh\u00e8o kh\u1ed5 b\u1ecb khai th\u00e1c v\u00e0 b\u00f3c l\u1ed9t. T\u1eeb n\u0103m 2000, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh: <i>\u201cV\u00e0 hi\u1ec3n nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea3i ph\u00e1p \u0111\u01a1n l\u1ebb cho v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00f4i sinh m\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0 b\u01b0\u1edbc chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u01a1 b\u1ea3n v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng x\u00e3 h\u1ed9i t\u1eeb \u201cTo\u00e0n Tr\u1ecb\u201d ti\u1ebfn l\u00ean \u201cD\u00e2n Ch\u1ee7\u201d. C\u00f3 d\u00e2n ch\u1ee7 l\u00e0 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i m\u1edf mang d\u00e2n tr\u00ed v\u00e0 ch\u00ednh c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng Mekong s\u1ebd c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00f2ng s\u00f4ng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1ebd c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u, c\u00f3 quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ed1ng m\u1ed9t ng\u1ee5m n\u01b0\u1edbc trong l\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00edt th\u1edf m\u1ed9t b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed tinh khi\u1ebft v\u00e0 c\u00f3 t\u1ef1 do \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 \u201cnh\u00e2n quy\u1ec1n\u201d ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc d\u00e2n ch\u1ee7.\u201d <\/i><\/p>\n<p>V\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ed1t l\u00f5i: M\u00f4i Sinh v\u00e0 D\u00e2n Ch\u1ee7 s\u1ebd m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0 m\u1ed9t \u201c<i>B\u1ed9 \u0110\u00f4i Kh\u00f4ng th\u1ec3 T\u00e1ch r\u1eddi \/ Inseparable Duo.\u201d<\/i><\/p>\n<p><em>NG\u00d4 TH\u1ebe VINH      <br \/>16 \u2013 08 \u2013 2014 <\/em><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>THAM KH\u1ea2O:<\/p>\n<p><i>1\/ Laos PDR Breaks Ground For Xayaburi Dam: A Tragic Day for the Mekong and Mekong Delta. Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh<\/i><\/p>\n<p><i>http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/94<\/i><\/p>\n<p><i>2\/ PR \u2013 D\u00e9j\u00e0 Vu for The Mekong; International Rivers Network, Wednesday, June 18, 2014 <\/i><a href=\"http:\/\/www.internationalrivers.org\/node\/8343\"><i>http:\/\/www.internationalrivers.org\/node\/8343<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>3\/ <\/i>2nd VRN&#8217;s letter to Kasikorn Bank, Siam Commercial Bank and Bangkok Bank: Careful consideration and suspension of the loan to the Xayaburi hydropower dam project. June 23, 2014<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/vrn.org.vn\/en\/h\/d\/2014\/06\/966\/2nd_VRN's_letter_to_Kasikorn_Bank_Siam_Commercial_Bank_and_Bangkok_Bank:_Careful_consideration_and_suspension_of_the_loan_to_the_Xayaburi_hydropower_dam_project_dot_\/index.html\"><i>http:\/\/vrn.org.vn\/en\/h\/d\/2014\/06\/966\/2nd_VRN&#8217;s_letter_to_Kasikorn_Bank_Siam_Commercial_Bank_and_Bangkok_Bank:_Careful_consideration_and_suspension_of_the_loan_to_the_Xayaburi_hydropower_dam_project_dot_\/index.html<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>4\/ Mekong \u2013 C\u1eedu Long 2011, A Look Forward Into the Next Half Century.<\/i><\/p>\n<p><i>Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh <\/i><a href=\"http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/63\"><i>http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/63<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>5\/ Xayaburi, One Year Later: Don Sahong, The Second Mainstream Dam in Laos. Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh <\/i><a href=\"http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/96\"><i>http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/96<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>6\/ <\/i>MRC Council Reaches Conclusions on Pressing Issue. Bangkok, Thailand, June 26, 2014 <a href=\"http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/news\/mrc-council-reaches-conclusions-on-pressing-issues\/\">http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/news\/mrc-council-reaches-conclusions-on-pressing-issues\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n ch\u1eafn ngang s\u00f4ng Mekong v\u00f9ng H\u1ea1 l\u01b0u \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ea5t s\u1edbm, t\u1eeb th\u1eddi \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong (Mekong River Committee 1957). Nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u1ea5y b\u1ecb g\u00e1c l\u1ea1i v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do nh\u01b0: cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam k\u00e9o d\u00e0i v\u00e0 lan ra c\u1ea3 3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1233,"featured_media":33121,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,181],"tags":[316,313,314],"class_list":["post-33128","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-tu-lieu","tag-cuu-long","tag-mekong","tag-ngo-the-vinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33128","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33128"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33128\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71514,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33128\/revisions\/71514"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}