{"id":28146,"date":"2013-07-17T00:05:00","date_gmt":"2013-07-17T00:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=28146"},"modified":"2022-02-21T02:37:08","modified_gmt":"2022-02-21T02:37:08","slug":"su-phat-trien-cua-van-hoc-va-my-thuat-co-phu-thuoc-vao-moi-quan-he-giua-hai-linh-vuc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/28146\/su-phat-trien-cua-van-hoc-va-my-thuat-co-phu-thuoc-vao-moi-quan-he-giua-hai-linh-vuc","title":{"rendered":"S\u1ef1 ph&aacute;t tri\u1ec3n c\u1ee7a V\u0103n H\u1ecdc v&agrave; M\u1ef9 Thu\u1eadt c&oacute; ph\u1ee5 thu\u1ed9c v&agrave;o m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa hai l&atilde;nh v\u1ef1c?"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<blockquote>\n<p>Kinh nghi\u1ec7m t\u1eeb:<\/p>\n<ul>\n<li>T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>(Vi\u1ec7t Nam 1935) <\/li>\n<li>Nh\u00f3m Apollinaire v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Immoraliste <\/em>(Ph\u00e1p 1905) <\/li>\n<li>Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed S\u00e1ng T\u1ea1o (Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a 1956) <\/li>\n<\/ul>\n<\/blockquote>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><em>Ri\u00eang t\u1eb7ng P.Lan v\u00e0 Cung B\u00e1ch<\/em><\/p>\n<p><em>&#160;<\/em><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<blockquote>\n<p><i>Ti\u1ec3u lu\u1eadn n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u0111\u1ec1 c\u01b0\u01a1ng. M\u1eb7c d\u00f9 s\u1ef1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ef9 thu\u1eadt m\u00e0 c\u1ea3 nhi\u1ec1u l\u00e3nh v\u1ef1c c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt nh\u01b0 \u00e2m nh\u1ea1c, kich ngh\u1ec7\u2026 n\u00ean t\u00e1c gi\u1ea3 xin \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p gi\u1edbi h\u1ea1n bi\u00ean \u0111\u1ed9 quan s\u00e1t v\u00e0 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 t\u1eadp trung cho m\u1ef9 thu\u1eadt. M\u1eb7t kh\u00e1c, khi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed1i t\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p gi\u1eefa v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt, v\u00ec m\u1ed1i l\u01b0\u01a1ng duy\u00ean gi\u1eefa 2 d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t v\u00e0 Ph\u00e1p \u0111\u00e3 s\u00e2u \u0111\u1eadm v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t trong qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u1ecbch s\u1eed n\u00e0y n\u00ean ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o c\u00e1c t\u01b0 li\u1ec7u thu\u1ed9c l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 minh h\u1ecda th\u00eam cho l\u1eadp lu\u1eadn b\u00e0i vi\u1ebft d\u00f9 v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 \u1edf c\u00e1c trung t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a l\u1edbn nh\u01b0 New York c\u1ee7a nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean 30-50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20 ch\u1eb3ng h\u1ea1n. N\u1ebfu th\u00e2n h\u1eefu v\u00e0 \u0111\u1ecdc gi\u1ea3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u01b0 li\u1ec7u kh\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd gi\u00fap cho b\u01b0\u1edbc ho\u00e0n ch\u1ec9nh ti\u1ec3u lu\u1eadn sau n\u00e0y t\u1ed1t h\u01a1n, t\u00e1c gi\u1ea3 r\u1ea5t h\u1ea1nh ph\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn. <\/i><i>\u2014Tr\u1ecbnh Cung<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><strong>1. V\u1ea5n \u00d0\u1ec1<\/strong><\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1eabn th\u01b0\u1eddng t\u00ecm \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00f4i: N\u1ebfu n\u1ec1n ngh\u1ec7 thu\u1eadt hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u00e1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 c\u1ed5 x\u00fay tr\u00ean tinh th\u1ea7n b\u1eb1ng b\u00e1o ch\u00ed (<em>Revue Immoraliste<\/em>, Paris n\u0103m 1905), vi\u1ebft s\u00e1ch, ph\u1ed5 bi\u1ebfn tuy\u00ean ng\u00f4n (<em>Les Peintres Cubistes<\/em> 1913, <em>Manifesto Surr\u00e9alisme <\/em>1924, <em>Les Voix du Silence <\/em>1951) c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng l\u1edbn v\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i Ph\u00e1p v\u00e0o nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20 nh\u01b0 Apollinaire, Andr\u00e9 Breton, Andr\u00e9 Malraux, Tristan Tzara\u2026 th\u00ec li\u1ec7u n\u00f3 c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u00e0 tr\u1edf n\u00ean nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb s\u00e1ng t\u1ea1o hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00f4 gi\u00e1 m\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang th\u1eeba h\u01b0\u1edfng?<\/p>\n<p>V\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, giai \u0111o\u1ea1n v\u1eeba tho\u00e1t ra kh\u1ecfi v\u0103n h\u00f3a H\u00e1n N\u00f4m, li\u1ec7u n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n v\u00e0o n\u0103m 1935 b\u1edfi nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n nh\u01b0 Nh\u1ea5t Linh, Th\u1ea1ch Lam, Ho\u00e0ng \u00d0\u1ea1o, Kh\u00e1i H\u01b0ng\u2026 th\u00ec li\u1ec7u c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ecfa s\u00e1ng c\u1ee7a b\u1ed9 m\u1eb7t h\u1ed9i h\u1ecda hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i Vi\u00eat Nam non tr\u1ebb l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd hay kh\u00f4ng trong khi m\u1ea5y ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tranh c\u1ee7a nh\u1eefng Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, T\u00f4 Ng\u1ecdc V\u00e2n, L\u00ea Ph\u1ed5\u2026 gi\u1eefa m\u1ed9t c\u00f4ng ch\u00fang Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n kh\u1ed1n kh\u00f3 v\u00e0 l\u1ea1c h\u1eadu, con ch\u1eef c\u00f2n m\u00f9 m\u1edd hu\u1ed1ng g\u00ec l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt?<\/p>\n<p>\u00d0\u1ebfn giai \u0111o\u1ea1n Vi\u1ec7t Nam b\u1ecb chia \u0111\u00f4i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc 1954, Mi\u1ec1n Nam v\u1edbi n\u1ec1n C\u1ed9ng H\u00f2a non tr\u1ebb g\u1eb7p r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n c\u1ea3 v\u1ec1 qu\u1ed1c ph\u00f2ng l\u1eabn kinh t\u1ebf, c\u1ea3 v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1eabn v\u0103n h\u00f3a, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n s\u1edbm c\u1ee7a Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o<\/em> n\u0103m 1956 c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1, nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh, nh\u01b0 Mai Th\u1ea3o, Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n, Tr\u1ea7n Thanh Hi\u1ec7p, Do\u00e3n Qu\u1ed1c S\u1ef9, Th\u00e1i Tu\u1ea5n, Duy Thanh , Ng\u1ecdc D\u0169ng\u2026 \u0111\u00e3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n xu\u00f4i, th\u01a1, h\u1ed9i h\u1ecda, k\u1ecbch, ph\u00ea b\u00ecnh theo phong c\u00e1ch hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ea5y l\u00ean nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn b\u00e0n tr\u00f2n \u0111\u1ec3 thanh to\u00e1n c\u00e1i c\u0169 v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam, th\u1ed5i m\u1ed9t lu\u1ed3ng gi\u00f3 m\u1edbi l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i b\u1ea7u tr\u1eddi v\u0103n ngh\u1ec7 Mi\u1ec1n Nam v\u1ed1n r\u1ea5t \u201c\u00eam \u0111\u1ec1m\u201d \u0111\u00e3 l\u00e2u. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 cu\u1ed9c \u201cn\u1ed5i lo\u1ea1n\u201d mang t\u00ean Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean m\u1ed9t hi\u1ec7u \u1ee9ng t\u00edch c\u1ef1c cho gi\u1edbi h\u1ecda s\u0129 tr\u1ebb t\u1eeb b\u1ecf m\u1ef9 thu\u1eadt tr\u01b0\u1eddng quy, phi\u00eau l\u01b0u v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u01a1n bao gi\u1edd th\u00ec li\u1ec7u Mi\u1ec1n Nam c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t lo\u1ea1t t\u00e0i n\u0103ng nh\u01b0 C\u00f9 Nguy\u1ec5n, L\u00e2m Tri\u1ebft, Nguy\u1ec5n Trung, \u00d0inh C\u01b0\u1eddng, Nghi\u00eau \u00d0\u1ec1, Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc, Nguy\u00ean Khai, Nguy\u1ec5n L\u00e2m, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ee7, H\u1ed3 Th\u00e0nh \u00d0\u1ee9c\u2026nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p ph\u1ea7n r\u1ea5t l\u1edbn t\u1ea1o n\u00ean b\u1ed9 m\u1eb7t h\u00f4i h\u1ecda hi\u1ec7n \u0111ai ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u00e0 k\u1ec3 c\u1ea3 sau ng\u00e0y n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a b\u1ecb x\u00f3a s\u1ed5 30-4-1975, d\u1ea5u \u1ea5n c\u1ee7a n\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n in \u0111\u1eadm trong k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t y\u00eau m\u1ef9 thu\u1eadt d\u1ebfn t\u1eadn h\u00f4m nay, sau 38 n\u0103m?<\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi sau c\u00f9ng h\u00ecnh th\u00e0nh trong t\u00f4i c\u00f3 t\u00ednh kh\u00e1i qu\u00e1t l\u00e0:<strong> S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p gi\u1eefa V\u0103n H\u1ecdc v\u00e0 M\u1ef9 Thu\u1eadt c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ea3 hai v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i?<\/strong><\/p>\n<p>Nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y \u0111\u00e3 theo t\u00f4i r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m v\u00e0 t\u00f4i, m\u1ed7i khi c\u00f3 d\u1ecbp ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc th\u00e2n quen, t\u00f4i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec3 tham kh\u1ea3o h\u1ea7u mong c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i \u0111\u00e1p cho ri\u00eang m\u00ecnh. V\u00e0 m\u00e3i cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay, t\u1ea1i cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o nh\u00e2n 70 n\u0103m ra \u0111\u1eddi <b>b\u00e1o <em>Phong H\u00f3a<\/em><\/b><em> <\/em>va <b>t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em><\/b><em> <\/em>do \u0111\u1ea1i gia \u0111\u00ecnh c\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n Nh\u1ea5t Linh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ti\u1ebfp qu\u1ea3n b\u00e1o <em>Phong H\u00f3a <\/em>v\u00e0 sau \u0111\u00f3 thay th\u1ebf b\u1eb1ng t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>c\u0169ng do \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee7 bi\u00ean (cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o do t\u1ea1p ch\u00ed <em>Th\u1ebf K\u1ef7 21 <\/em>t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i qu\u1eadn Cam &#8211; California t\u1eeb ng\u00e0y 6-7 th\u00e1ng 7, 2013), t\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111\u00e1p th\u1ecfa \u0111\u00e1ng cho nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi \u1ea5y c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 qu\u00e1 ch\u1ee7 quan, v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><b>2. Nh\u1eefng c\u1ed9t m\u1ed1c l\u1ecbch s\u1eed ti\u00eau bi\u1ec3u<\/b><\/p>\n<p>* <b>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Nh\u00f3m T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em>, 1935<\/b><\/p>\n<p>Trong 2 ng\u00e0y th\u1ea3o lu\u1eadn \u1ea5y, ngo\u00e0i nh\u1eefng b\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u00f3 t\u00ednh t\u01b0 li\u1ec7u v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n nh\u00e0 th\u01a1 ch\u1ee7 ch\u1ed1t c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n do c\u00e1c di\u1ec5n gi\u1ea3 l\u00e0 con ch\u00e1u h\u1ecd l\u1ea7n \u0111\u1ea7u c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i \u0111o\u00e0n t\u1ee5 v\u1eeba \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m v\u1eeba \u0111\u1ec3 b\u1eadt m\u00ed nh\u1eefng u\u1ea9n kh\u00fac v\u00e0 nh\u1eefng ri\u00eang t\u01b0 v\u1ec1 cha \u00f4ng m\u00ecnh m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y x\u00fac \u0111\u1ed9ng, c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u tham lu\u1eadn mang t\u00ednh h\u1ecdc thu\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c di\u1ec5n gi\u1ea3 nguy\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ecnh gi\u1ea3i v\u1ec1 vai tr\u00f2 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, c\u1ee7a nh\u00f3m T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n, \u0111\u00e3 xu\u1ea5t s\u1eafc t\u1ea1o ra nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u r\u1ef1c r\u1ee1 v\u1ec1 c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc th\u00f4ng qua t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em>. Nh\u01b0ng d\u00f9 c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t tham lu\u1eadn n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ef9 thu\u1eadt tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o <em>Phong H\u00f3a<\/em> v\u00e0 <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129 Ann Phong, h\u1ed9i th\u1ea3o kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh n\u00e0o c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ea7m quan tr\u1ecdng m\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c cho m\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, v\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng cho c\u00e1c b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp theo.<\/p>\n<p>V\u1eady t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>v\u00e0 nh\u00f3m TLV\u00d0 \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng g\u00ec cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam?<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, TLV\u00d0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a m\u1ef9 thu\u1eadt trong vi\u1ec7c l\u00e0m cho b\u00e1o ch\u00ed c\u00f3 s\u1ee9c h\u1ea5p d\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1ec1 m\u1eb7t h\u00ecnh th\u1ee9c m\u00e0 c\u1ea3 v\u1ec1 n\u1ed9i dung. Ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a m\u1ef9 thu\u1eadt l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a th\u1ecb gi\u00e1c, n\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 nhanh nh\u1ea5t so v\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c nh\u01b0ng tr\u00ean h\u1ebft l\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 n\u00f3 m\u1edbi l\u00e0m cho t\u1edd b\u00e1o \u0111\u1eb9p. Khi chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ecda s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 th\u00ec b\u1ed9 m\u1eb7t ch\u00ednh c\u1ee7a t\u1edd b\u00e1o tr\u1edf n\u00ean r\u1ea5t h\u1ea5p d\u1eabn, r\u1ea5t quy\u1ebfn r\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. \u00d0i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0 hi\u1ec3n nhi\u00ean khi ch\u00fang ta l\u00e0m m\u1ed9t ph\u00e9p so s\u00e1nh nh\u1ecf v\u1ec1 trang b\u00eca gi\u1eefa b\u00e1o<em> Phong H\u00f3a<\/em> v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay.<\/em> S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng m\u1ef9 thu\u1eadt trong tr\u00ecnh b\u00e0y r\u1ea5t r\u00f5. <em>Phong H\u00f3a <\/em>th\u00ec r\u1ed1i r\u1eafm, ch\u1ea1y theo \u00fd ngh\u0129a th\u1eddi s\u1ef1, k\u00e9m m\u1ef9 thu\u1eadt. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, v\u1edbi <em>Ng\u00e0y Nay<\/em>, Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1ed9 m\u1eb7t m\u1ef9 thu\u1eadt cho b\u00eca b\u00e1o r\u1ea5t b\u00e0i b\u1ea3n v\u1ec1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt tr\u00ecnh b\u00e0y b\u00eca s\u00e1ch b\u00e1o. B\u1ed9 m\u1eb7t m\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a <em>Ng\u00e0y Nay<\/em> c\u00f3 s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng gi\u1eefa \u00fd ngh\u0129a ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 k\u1ef3 b\u00e1o v\u00e0 n\u00e2ng cao m\u1ef9 thu\u1eadt th\u1ecb gi\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u00f4i cu\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<p>Quan tr\u1ecdng h\u01a1n, Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 Nh\u00f3m TLV\u00d0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u1ea5y kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u0111\u1eb9p c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129 cho t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em> m\u00e0 c\u00f2n nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ef9 thu\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i b\u1ed9 m\u1eb7t x\u00e3 h\u1ed9i v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 v\u0103n minh n\u1ebfu bi\u1ebft khai th\u00e1c ti\u1ec1m n\u0103ng c\u1ee7a n\u00f3. T\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ec7 ph\u00f3ng tuy\u1ec7t v\u1eddi cho m\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam khi t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n nh\u01b0 h\u1ea7u h\u1ebft c\u00e1c h\u1ecda s\u0129 xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t th\u1eddi \u1ea5y nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, Tr\u1ea7n V\u0103n C\u1ea9n, L\u00ea Ph\u1ed5, T\u00f4 Ng\u1ecdc V\u00e2n, Nguy\u1ec5n C\u00e1t T\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ed7 Cung\u2026 \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1, k\u1ecbch t\u00e1c gia, nh\u1ea1c s\u0129\u2026 c\u1ee7a TLV\u00d0 l\u00e0m cho cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u0103n h\u00f3a b\u00f9ng n\u1ed5 v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng vang d\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1eadt v\u1eady, ri\u00eang l\u00e3nh v\u1ef1c m\u1ef9 thu\u1eadt, t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>\u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t gallery m\u1ef9 thu\u1eadt tr\u00ean gi\u1ea5y \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam khi m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd ch\u01b0a c\u00f3 gallery d\u00e0nh cho m\u1ef9 thu\u1eadt, v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed n\u00e0y c\u0169ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t di\u1ec5n \u0111\u00e0n kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho v\u0103n h\u1ecdc m\u00e0 cho c\u1ea3 m\u1ef9 thu\u1eadt d\u00f9 c\u00f2n \u1edf m\u1ee9c khi\u00eam t\u1ed1n, \u1edf d\u1ea1ng manh nha b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft ng\u1eafn c\u1ee7a T\u00f4 Ng\u1ecdc V\u00e2n, c\u1eeda Nguy\u1ec5n \u00d0\u1ed7 Cung v\u1ec1 tranh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng L\u00e2n\u2026v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 quan ni\u1ec7m <b>C\u00e1i \u00d0\u1eb9p<\/b> trong h\u1ed9i h\u1ecda. C\u00f9ng h\u1ed7 tr\u1ee3 cho vi\u1ec7c cung c\u1ea5p ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1ef9 thu\u1eadt do c\u00e1c h\u1ecda s\u0129 \u0111\u00e3 th\u1ef1c hi\u1ec7n trong t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em>, nh\u00e0 v\u0103n Th\u1ea1ch Lam \u0111\u00e3 cho ra cu\u1ed1n <em>Theo Gi\u00f2ng<\/em>, m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch g\u1ed3m nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng ch\u1ee7 ki\u1ebfn c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 v\u1ec1 C\u00e1i \u00d0\u1eb9p. Trong m\u1ed9t b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc d\u00e2n tr\u00ed l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f2n r\u1ea5t th\u1ea5p, cu\u1ed1n <em>Theo Gi\u00f2ng <\/em>c\u1ee7a Th\u1ea1ch Lam c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ee9 l\u00fd thuy\u1ebft c\u01a1 b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf Vi\u1ec7t Nam v\u1ec1 M\u1ef9 H\u1ecdc cho c\u1ea3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 \u00edch cho c\u00f4ng ch\u00fang m\u00e0 cho c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m chuy\u00ean m\u00f4n c\u00f3 li\u00ean quan. D\u00f9 \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau, v\u1ec1 m\u1eb7t m\u1ee5c \u0111\u00edch ph\u1ed5 bi\u1ebfn ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1ef9 h\u1ecdc, b\u1eaft chi\u1ebfc c\u1ea7u cho c\u00f4ng ch\u00fang v\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m m\u1ef9 thu\u1eadt, <em>Theo Gi\u00f2ng <\/em>c\u1ee7a Th\u1ea1ch Lam c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c m\u1ea5y so v\u1edbi cu\u1ed1n <em>Nh\u1eefng Ti\u1ebfng N\u00f3i Th\u1ea7m L\u1eb7ng<\/em> (<em>Les Voix du Silence<\/em>) c\u1ee7a Andr\u00e9 Malraux \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u0103m 1951 \u1edf Paris, theo t\u00f4i.<\/p>\n<p>\u00d0i xa h\u01a1n nh\u1eefng th\u1ef1c t\u1ebf \u1ea5y, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 Nh\u00f3m c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129 r\u1eb1ng m\u1ef9 h\u1ecdc c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt t\u1ea1o h\u00ecnh c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00edch c\u1ef1c g\u00ec cho s\u00e1ng t\u00e1c v\u0103n h\u1ecdc khi c\u00f9ng t\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p v\u1edbi n\u00f3? \u00d4ng c\u00f3 mu\u1ed1n c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n c\u1ea7n ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn c\u00e1ch m\u00e0 gi\u1edbi h\u1ecda s\u0129 n\u00f3i v\u1ec1 C\u00e1i \u00d0\u1eb9p? Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u m\u00e0 t\u00f4i quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb khi tr\u1edf th\u00e0nh h\u1ecda s\u0129 c\u00f3 ch\u00fat ti\u1ebfng t\u0103m cho \u0111\u1ebfn nay l\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n nh\u00e0 th\u01a1 n\u00e0o xu\u1ea5t ch\u00fang c\u1ee7a c\u1ea3 Ta l\u1eabn T\u00e2y c\u0169ng \u0111\u1ec1u y\u00eau h\u1ed9i h\u1ecda, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng v\u1ebd tranh, v\u00e0 th\u01b0\u1eddng k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ecda s\u0129 t\u00e0i n\u0103ng, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f2n l\u1ea5y v\u1ee3 l\u00e0 h\u1ecda s\u0129 nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a Apollinaire. Nh\u00e0 v\u0103n Nh\u1ea5t Linh v\u1ec1 ph\u00eda Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 nh\u00e0 th\u01a1 Jean Cocteau v\u1ec1 ph\u00eda ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p l\u00e0 hai v\u00ed d\u1ee5 \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh. V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u01a1 v\u0103n n\u1ebfu trong h\u1ecd c\u00f3 m\u1ea7m m\u1ed1ng m\u1ef9 thu\u1eadt th\u00ec v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd hay h\u01a1n khi h\u1ecd m\u00f4 t\u1ea3 nh\u00e2n v\u1eadt ho\u1eb7c thi\u00ean nhi\u00ean (Nh\u00e0 M\u1eb9 L\u00ea c\u1ee7a Th\u1ea1ch Lam l\u00e0 m\u1ed9t v\u00ed d\u1ee5), v\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1edbi h\u1ecda s\u0129 n\u1ebfu trong h\u1ecd c\u00f3 ch\u1ea5t v\u0103n t\u1ed1t th\u00ec tranh c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd c\u00f3 ch\u1ea5t thi ca ho\u1eb7c ti\u1ec3u thuy\u1ebft (xem tranh c\u1ee7a L\u00ea Ph\u1ed5, tranh c\u1ee7a Marc Chagall). \u00d0i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c t\u00edn khi nh\u00e0 v\u0103n Tr\u1ea7n V\u0169 trong m\u1ed9t l\u1ea7n g\u1eb7p nhau g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u1edf California, c\u00f3 n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i: \u201cXem tranh \u0111\u1eb9p nh\u01b0 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t truy\u1ec7n ng\u1eafn hay\u201d. T\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebft lu\u1eadn ch\u1eafc ch\u1eafn cho c\u00e2u h\u1ecfi nh\u01b0ng d\u1ef1a v\u00e0o lu\u1eadt t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i ch\u1eafc r\u1eb1ng n\u1ebfu m\u00f4t nh\u00e0 v\u0103n t\u1ea7m t\u1ea7m b\u1eadc trung m\u00e0 v\u1ebd tranh th\u00ec tranh h\u1ecd s\u1ebd th\u1ea5p ph\u1ea7n ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng m\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i khi h\u1ecda s\u0129 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0m th\u01a1 th\u00ec th\u01a1 c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng s\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u01a1 hay. L\u00e0m v\u0103n hay v\u1ebd tranh ch\u1ec9 l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i h\u00ecnh th\u1ee9c ng\u00f4n ng\u1eef, nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n th\u1ea9m m\u1ef9 v\u1eabn lu\u00f4n l\u00e0 b\u1ec7 \u0111\u1ee1 c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m cho d\u00f9 l\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft, th\u01a1, k\u1ecbch, \u00e2m nh\u1ea1c, \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh, ki\u1ebfn tr\u00fac v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaPhongHoa.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto; padding-top: 0px\" title=\"biaPhongHoa\" border=\"0\" alt=\"biaPhongHoa\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaPhongHoa_thumb.jpg\" width=\"507\" height=\"380\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">B\u00eca tu\u1ea7n b\u00e1o <em>Phong H\u00f3a<\/em><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaNgayNay01.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"biaNgayNay01\" border=\"0\" alt=\"biaNgayNay01\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaNgayNay01_thumb.jpg\" width=\"277\" height=\"364\" \/><\/a>&#160;&#160; <a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaNgayNay02.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"biaNgayNay02\" border=\"0\" alt=\"biaNgayNay02\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaNgayNay02_thumb.jpg\" width=\"272\" height=\"364\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><b><\/b><\/p>\n<p align=\"center\">B\u00eca t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em><\/p>\n<p align=\"center\"><b><\/b><\/p>\n<p><b>&#160;&#160; <\/b><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/tranhNguyenTuongTam.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto; padding-top: 0px\" title=\"tranhNguyenTuongTam\" border=\"0\" alt=\"tranhNguyenTuongTam\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/tranhNguyenTuongTam_thumb.jpg\" width=\"604\" height=\"325\" \/><\/a><em><\/em><\/p>\n<p align=\"center\"><em>C\u1ea3nh ph\u1ed1 ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng<\/em> c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam (nh\u00e0 v\u0103n Nh\u1ea5t Linh), tranh l\u1ee5a kh\u1ed5 50cm X 75cm<\/p>\n<p><strong>&#160;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#160;<\/strong><\/p>\n<p><b>* Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 Apollinaire, Max Jacob v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Immoraliste, <\/em>Paris 1905<\/b><\/p>\n<p>V\u00ec v\u1ed1n l\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a Ph\u00e1p, t\u1ea5t nhi\u00ean ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p bao gi\u1edd c\u0169ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00e0 \u201cTh\u1ea7y\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t v\u1ec1 T\u00e2y h\u1ecdc. S\u1ef1 ki\u1ec7n t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay<\/em> v\u00e0 Nh\u00f3m TLV\u00d0 kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u00e0 m\u1ed9t phi\u00ean b\u1ea3n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i Ph\u00e1p. T\u1eeb tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt \u00d0\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng-H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Ti\u1ec3u H\u1ecdc, Trung H\u1ecdc v\u00e0 \u00d0\u1ea1i H\u1ecdc g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng tuy kh\u00f4ng c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea5y c\u00e1ch nhau v\u1ec1 th\u1eddi gian v\u00ec th\u1ebf nh\u1eefng nh\u00e2n t\u1ed1 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n sinh t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111em lai cho Vi\u1ec7t Nam nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ec7 tr\u00ed th\u1ee9c tr\u1ebb b\u1ea3n \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 v\u0103n th\u1ec3 m\u1ef9. H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 ti\u1ec1n phong cho s\u1ef1 canh t\u00e2n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 Nh\u00f3m TLV\u00d0 n\u1eb1m trong s\u1ed1 \u1ea5y, h\u1ecd khao kh\u00e1t c\u00e1i m\u1edbi, v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec c\u00e1c v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i Ph\u00e1p \u0111ang l\u00e0m \u1edf Paris ch\u1eafc ch\u1eafn h\u1ea5p d\u1eabn h\u1ecd, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt Ph\u00e1p c\u1ee7a Nh\u00f3m Apollinaire, Max Jacob, Picasso, Andr\u00e9 Breton\u2026 b\u1eb1ng t\u1ea1p ch\u00ed, tuy\u00ean ng\u00f4n, s\u00e1ch l\u00fd lu\u1eadn\u2026 T\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi <em>Revue Immoraliste<\/em>, m\u1ed9t t\u1ea1p ch\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n v\u00e0o th\u00e1ng 4 n\u0103m 1905 t\u1ea1i Paris \u0111\u00e3 m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i L\u1eadp Th\u1ec3 (Cubisme) v\u00e0 nh\u00f3m h\u1ecda s\u0129 c\u1ee7a n\u00f3, trong \u0111\u00f3 Picasso v\u00e0 Braque l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 s\u00e1ng l\u1eadp. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1edbi L\u1eadp Th\u1ec3, c\u00f2n c\u00f3 c\u1ea3 s\u1ef1 qu\u1ea3ng b\u00e1 cho ngh\u1ec7 thu\u1eadt H\u1ed3n Nhi\u00ean (Naif) c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129 Henri Rousseau, \u0111\u1ec1 cao h\u1ecda s\u0129 Henri Matisse v\u00e0 thi\u1ebft l\u1eadp l\u00fd thuy\u1ebft cho tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i h\u1ed9i h\u1ecda L\u1eadp Th\u1ec3.<\/p>\n<p>K\u1ebf \u0111\u1ebfn l\u00e0 n\u0103m 1913, Apollinaire cho xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n s\u00e1ch <em>Nh\u1eefng H\u1ecda S\u0129 L\u1eadp Th\u1ec3<\/em> (<em>Les Peintres Cubismes<\/em>). S\u00e1ch g\u1ed3m 2 ph\u1ea7n: Ph\u1ea7n 1, Nh\u1eefng Suy Ng\u1eabm Th\u1ea9m M\u1ef9 (Meditations esth\u00e9tiques); Ph\u1ea7n2, Nh\u1eefng H\u1ecda S\u0129 M\u1edbi (Peintres nouveaux).<\/p>\n<p>Ti\u1ebfp theo, 1924, nh\u00e0 th\u01a1 Andr\u00e9 Breton cho ph\u1ed5 bi\u1ebfn <em>Tuy\u00ean Ng\u00f4n Si\u00eau Th\u1ef1c<\/em> v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u0103m 1951, nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n Gallimard Paris cho ra \u0111\u1eddi cu\u1ed1n <em>Nh\u1eefng Ti\u1ebfng N\u00f3i Th\u1ea7m L\u1eb7ng<\/em> (<em>Les Voix du Silence<\/em>) l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft gi\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u1ec1 \u1ea9n ng\u1eef v\u00e0 t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt do nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb Andr\u00e9 Malraux vi\u1ebft t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1947-1949.<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 ch\u1eebng \u0111\u00f3 th\u00f4i t\u01b0 li\u1ec7u, c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho th\u1ea5y vai tr\u00f2 c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc quan tr\u1ecdng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o trong vi\u1ec7c l\u00e0m cho m\u1ef9 thu\u1eadt hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y th\u1ed1ng l\u0129nh su\u1ed1t th\u1ebf k\u1ef7 20 v\u00e0 l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho s\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a nh\u1eefng th\u1ebf k\u1ef7 k\u1ebf ti\u1ebfp, cho d\u00f9 ng\u00e0y nay m\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ed1ng chung v\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaLesPeintresCubistes.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto; padding-top: 0px\" title=\"biaLesPeintresCubistes\" border=\"0\" alt=\"biaLesPeintresCubistes\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaLesPeintresCubistes_thumb.jpg\" width=\"280\" height=\"349\" \/><\/a><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><b>* Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o<\/em>, 1956<\/b><\/p>\n<p>T\u1eeb TLV\u00d0 \u0111\u1ebfn Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o, kho\u1ea3ng c\u00e1ch l\u00e0 20 n\u0103m, d\u00f9 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 phong c\u00e1ch v\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9 nh\u01b0ng c\u00e1ch m\u00e0 c\u1ea3 hai nh\u00f3m n\u00e0y ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau. T\u1ef1 do s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1i m\u1edbi cho v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng l\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o nh\u01b0 TLV\u00d0 tr\u01b0\u1edbc kia, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec h\u1ecd di c\u01b0 v\u00e0o Nam t\u1eeb 1954 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec.<\/p>\n<p>Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1, nh\u1ea1c s\u0129, h\u1ecda s\u0129, k\u1ecbch t\u00e1c gia, nh\u00e0 bi\u00ean kh\u1ea3o\u2026 t\u1eeb Mi\u1ec1n B\u1eafc di c\u01b0 v\u00e0o Nam sau khi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb chia \u0111\u00f4i b\u1edfi Hi\u1ec7p \u00d0\u1ecbnh Gen\u00e8ve 1954, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n Mai Th\u1ea3o. H\u1ecd cho xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o <\/em>v\u00e0o n\u0103m 1956 t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n, th\u1ee7 \u0111\u00f4 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a.<\/p>\n<p>S\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o <\/em>l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00f3ng b\u1ecfng c\u1ee7a v\u0103n ngh\u1ec7 Mi\u1ec1n Nam l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. N\u00f3 ph\u00e1 v\u1ee1 s\u1ef1 tr\u1ea7m l\u1eafng v\u00e0 \u0111\u01a1n \u0111i\u1ec7u v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a v\u00f9ng s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ph\u00ec nhi\u00eau v\u00e0 \u0111\u00f4n h\u1eadu. N\u00f3 l\u00e0m t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n m\u1ed9t c\u00e1ch c\u1ef1c \u0111oan gi\u1eefa v\u0103n phong Nam B\u1ed9 c\u1ee7a nh\u1eefng H\u1ed3 Bi\u1ec3u Ch\u00e1nh, Nguy\u1ec5n \u00d0\u00ecnh Chi\u1ec3u, nh\u00f3m \u00d0\u00f4ng H\u1ed3, B\u00e0 T\u00f9ng Long, S\u01a1n Nam\u2026 v\u1edbi b\u00fat ph\u00e1p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng Mai Th\u1ea3o, Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n, M\u1eb7c \u00d0\u1ed7, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan, Do\u00e3n Qu\u1ed1c S\u1ef9\u2026 gi\u1eefa h\u1ed9i h\u1ecda b\u00ecnh d\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng h\u1ecda s\u0129 nh\u01b0 L\u00ea Trung, Nhan Ch\u00ed, V\u0103n \u00d0en\u2026 v\u1edbi h\u1ed9i h\u1ecda m\u1edbi c\u1ee7a nh\u1eefng Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, T\u1ea1 T\u1ef5, Th\u00e1i Tu\u1ea5n, Duy Thanh, Ng\u1ecdc D\u0169ng, V\u1ecb \u00dd\u2026<\/p>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh nh\u1eefng s\u00e1ng t\u00e1c, <em>S\u00e1ng T\u1ea1o <\/em>c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t di\u1ec5n \u0111\u00e0n cho s\u1ef1 l\u00ean ti\u1ebfng, tranh lu\u1eadn, tuy\u00ean ng\u00f4n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n v\u00e0 ngh\u1ec7 s\u0129 v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai cho v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam th\u1eddi Chi\u1ebfn Tranh L\u1ea1nh v\u00e0 ch\u1ed1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a Marxist. D\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c nh\u1eefng h\u1ed9i th\u1ea3o b\u00e0n tr\u00f2n b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1, nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecda s\u0129 c\u1ee7a Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o v\u1ec1 c\u00e1i m\u1edbi, ch\u1ed1ng b\u1ea3o th\u1ee7, th\u00e1ch th\u1ee9c tr\u01b0\u1eddng quy, khi d\u00e0nh cho v\u0103n h\u1ecdc, khi d\u00e0nh cho m\u1ef9 thu\u1eadt, \u0111\u00e3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh m\u1ebd l\u00ean vi\u1ec7c t\u1ea1o ra d\u00f2ng ch\u1ea3y m\u1edbi hay \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i d\u00f2ng ch\u1ea3y cho v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt Mi\u1ec1n Nam m\u1ed9t c\u00e1ch r\u00f5 r\u1ec7t, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u1ee7 nh\u1eadn. M\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1, h\u1ecda s\u0129, nh\u1ea1c s\u0129 tr\u1ebb hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay gi\u00e1n ti\u1ebfp c\u1ee7a d\u00f2ng ch\u1ea3y s\u00e1ng t\u1ea1o m\u1edbi n\u00e0y nh\u01b0 v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng Nghi\u1ec5m M\u1eadu, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, Tr\u1ea7n D\u1ea1 T\u1eeb, Nh\u00e3 Ca, Vi\u00ean Linh, Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, Th\u1ee5y V\u0169, Th\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng\u2026 H\u1ed9i h\u1ecda v\u00e0 \u0111i\u00eau kh\u1eafc c\u00f3 Nguy\u1ec5n Trung, Mai Ch\u1eedng, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n H\u00f9ng, \u00d0inh C\u01b0\u1eddng, Nghi\u00eau \u00d0\u1ec1, Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc\u2026 \u00c2m nh\u1ea1c c\u00f3 Tr\u1ecbnh C\u00f4ng S\u01a1n, L\u00ea Uy\u00ean Ph\u01b0\u01a1ng, T\u1eeb C\u00f4ng Ph\u1ee5ng, Ng\u00f4 Th\u1ee5y Mi\u00ean, V\u0169 Th\u00e0nh An\u2026d\u00f9 ch\u1ec9 c\u00f3 trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o <\/em>t\u1ed3n t\u1ea1i kh\u00f4ng qu\u00e1 5 n\u0103m (1956-1961) v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi n\u1ec1n \u00d0\u1ec7 Nh\u1ea5t C\u1ed9ng H\u00f2a s\u1ee5p \u0111\u1ed5 ch\u1ec9 2 n\u0103m sau \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>H\u00ecnh nh\u01b0 l\u1ecbch s\u1eed lu\u00f4n oan nghi\u1ec7t v\u1edbi nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i hoa, c\u00e1i v\u1eafn s\u1ed1 c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n, c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed <em>Immoraliste <\/em>v\u00e0 Nh\u00f3m Apollinaire, c\u1ee7a t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o <\/em>v\u00e0 Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o c\u0169ng n\u1eb1m trong th\u00f3i quen n\u00e0y c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed? Tuy nhi\u00ean, m\u1eb7t kh\u00e1c, l\u1ecbch s\u1eed c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i t\u1ed3n t\u1ea1i v\u0129nh c\u1eedu cho nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00edch th\u1ef1c v\u00e0 c\u1ea3 t\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/Tranh-DT-6.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto; padding-top: 0px\" title=\"Tranh DT-6\" border=\"0\" alt=\"Tranh DT-6\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/Tranh-DT-6_thumb.jpg\" width=\"504\" height=\"337\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Tranh Duy Thanh<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaSangTao.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"biaSangTao\" border=\"0\" alt=\"biaSangTao\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/biaSangTao_thumb.jpg\" width=\"284\" height=\"403\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">B\u00eca t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o<\/em><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><b>3. Khi cu\u1ed9c h\u00f4n ph\u1ed1i V\u0103n H\u1ecdc v\u00e0 Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt g\u00e3y g\u00e1nh?<\/b><\/p>\n<p><b>* Th\u1ef1c t\u1ebf Vi\u1ec7t Nam <\/b><\/p>\n<p><b>Mi\u1ec1n B\u1eafc t\u1eeb 1954-1975<\/b><\/p>\n<p>Ph\u1ea3i nh\u00ecn nh\u1eadn, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt t\u01b0 do l\u00e0 s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u1ee7a n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 ho\u1eb7c \u00edt ra n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf t\u1eeb n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7. Khi TLV\u00d0 v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>ra \u0111\u1eddi, d\u1eabu Vi\u1ec7t Nam c\u00f2n thu\u1ed9c Ph\u00e1p nh\u01b0ng kh\u00f4ng h\u1eb3n ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb cai tr\u1ecb b\u1eb1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ed9c t\u00e0i to\u00e0n tr\u1ecb. N\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00edt th\u1edf ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ee7a n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ef1 do nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 \u0111i h\u1ecdc, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch b\u00e1o, ch\u01a1i nh\u1ea1c, v\u1ebd tranh, kinh doanh\u2026 Ai gi\u1ecfi th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng d\u1ee5ng, l\u00e0m th\u1ea7y gi\u00e1o, l\u00e0m b\u00e1c s\u0129, l\u00e0m k\u1ef9 s\u01b0, l\u00e0m h\u1ecda s\u0129\u2026 C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i du h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 l\u1ea5y nh\u1eefng b\u1eb1ng c\u1ea5p cao nh\u01b0 K\u1ef9 S\u01b0, Th\u1ea1c S\u0129, Ti\u1ebfn S\u0129.<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 h\u01b0\u1edfng x\u00e1i c\u1ee7a n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba Ph\u00e1p nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c nh\u01b0 c\u00e1c \u00f4ng Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, Ph\u1ea1m Duy T\u1ed1n, Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh T\u01b0\u1eddng, Tr\u1ea7n \u00d0\u1ee9c Th\u1ea3o\u2026v\u00e0 nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1, nh\u01b0 c\u00e1c \u00f4ng Nh\u1ea5t Linh, Th\u1ea1ch Lam, Kh\u00e1i H\u01b0ng, T\u00fa M\u1ee1, Xu\u00e2n Di\u1ec7u, Huy C\u1eadn, Th\u1ebf L\u1eef, nhi\u1ec1u h\u1ecda s\u0129 nh\u01b0 c\u00e1c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Gia Tr\u00ed, Nguy\u1ec5n Phan Ch\u00e1nh, T\u00f4 Ng\u1ecdc V\u00e2n, L\u00ea Ph\u1ed5, Tr\u1ea7n V\u0103n C\u1ea9n, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng L\u00e2n, T\u1ea1 T\u1ef5, B\u00f9i Xu\u00e2n Ph\u00e1i, D\u01b0\u01a1ng B\u00edch Li\u00ean, Nguy\u1ec5n S\u00e1ng, nhi\u1ec1u nh\u1ea1c s\u0129 nh\u01b0 c\u00e1c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Kho\u00e1t, V\u0103n Cao, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00fd, \u00d0\u1eb7ng Th\u1ebf Phong, Ph\u1ea1m Duy, D\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u T\u01b0\u1edbc\u2026 Th\u1ebf m\u00e0, khi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1eeb ch\u1ed1i th\u1ee9 d\u00e2n ch\u1ee7 \u201csecond hand\u201d \u1ea5y b\u1eb1ng cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u1ea7y huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam l\u1eadt \u0111\u1ed5 ho\u00e0n to\u00e0n th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p, \u0111\u01b0a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0o n\u0103m 1954 th\u00ec Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i b\u1ecb chia \u0111\u00f4i. Mi\u1ec1n B\u1eafc d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nh\u00e0 N\u01b0\u1edbc X\u00e3 H\u1ed9i Ch\u1ee7 Ngh\u0129a x\u00f3a s\u1ea1ch ho\u00e0n to\u00e0n n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt t\u1ef1 do m\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u00d0o\u00e0n v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Ng\u00e0y Nay <\/em>t\u1ea1o ra t\u1eeb n\u0103m 1935 v\u00e0 thay th\u1ebf b\u1eb1ng n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt hi\u1ec7n th\u1ef1c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a. Cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch v\u0103n h\u00f3a n\u00e0y tuy \u00eam \u00e1i h\u01a1n cu\u1ed9c c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t sau \u0111\u00f3 nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng k\u00e9m ph\u1ea7n \u00e1c li\u1ec7t. V\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00f4i t\u00ecnh nh\u00e2n m\u1eb7n n\u1ed3ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc kia m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i v\u00e0o vai \u0111\u1ed3ng ch\u00ed tr\u00ean nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i. V\u00e0 Mi\u1ec1n Nam, v\u1edbi n\u1ec1n C\u1ed9ng H\u00f2a, d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t huy n\u00ean v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1nh vai nhau tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecnh nh\u01b0 n\u00f3 \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3.<\/p>\n<p><b><\/b><\/p>\n<p><b>Mi\u1ec1n Nam sau ng\u00e0y 30-4-75<\/b><\/p>\n<p>Ai c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1ed1i, n\u01b0\u1edbc C\u1ed9ng H\u00f2a X\u00e3 H\u1ed9i Ch\u1ee7 Ngh\u0129a Vi\u1ec7t Nam. N\u00f3 \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a v\u1edbi vi\u1ec7c t\u1ef1 do s\u00e1ng t\u1ea1o ph\u1ea3i ra \u0111i ho\u1eb7c ph\u1ea3i t\u1ef1 ch\u1ebft \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi S\u00e0i G\u00f2n. Mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng c\u00f2n Nh\u00f3m S\u00e1ng T\u1ea1o, kh\u00f4ng c\u00f2n H\u1ed9i H\u1ecda S\u0129 Tr\u1ebb, kh\u00f4ng c\u00f2n b\u00e1o ch\u00ed, c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed v\u00e0 nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u01b0 nh\u00e2n\u2026 M\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec3m so\u00e1t v\u00e0 ph\u1ea3i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong khu\u00f4n kh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. M\u1ecdi t\u01b0 duy v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ecdi c\u1ea3m h\u1ee9ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t m\u1ef1c ph\u1ea3i \u0111i tr\u00ean m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng ray do \u00d0\u1ea3ng c\u1ea7m quy\u1ec1n thi\u1ebft l\u1eadp ch\u1ea1y su\u1ed1t t\u1eeb B\u1eafc \u0111\u1ebfn Nam. N\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a k\u1ebft li\u1ec5u ho\u00e0n to\u00e0n n\u1ec1n gi\u00e1o duc d\u00e2n ch\u1ee7, lo\u1ea1i b\u1ecf tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt t\u1ef1 do, \u0111a nguy\u00ean. Th\u1ef1c t\u1ebf n\u00e0y k\u00e9o d\u00e0i h\u1eb1ng th\u1eadp ni\u00ean n\u00ean h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1 trong n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay kh\u00f4ng bi\u1ebft xem tranh th\u1eadm ch\u00ed l\u00e3nh c\u1ea3m v\u1edbi tranh v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i ph\u1ea7n l\u1edbn h\u1ecda s\u0129 ng\u00e0y nay \u00edt \u0111\u1ecdc v\u0103n. C\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u0103n \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi t\u00f4i: \u201cM\u00ecnh r\u1ea5t d\u1ed1t h\u1ed9i h\u1ecda, b\u00e2y gi\u1edd n\u00f3 v\u1ebd c\u00e1i g\u00ec m\u00ecnh ch\u1eb3ng hi\u1ec3u\u201d. B\u00e1o ch\u00ed ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00f4ng d\u00e0nh ch\u1ed7 cho m\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3 mu\u1ed1n th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng vi\u1ebft v\u1ec1 l\u00e3nh v\u1ef1c n\u00e0y. L\u1ed7 h\u1ed5ng m\u1ef9 thu\u1eadt qu\u00e1 l\u1edbn trong h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c XHCN \u0111\u00e3 k\u00e9o d\u00e0i qu\u00e1 l\u00e2u khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t m\u1ea5t c\u1ea3m gi\u00e1c v\u1edbi m\u1ef9 thu\u1eadt, xa l\u1ea1 v\u00e0 l\u00e3nh c\u1ea3m v\u1edbi tri\u1ec3n l\u00e3m m\u1ef9 thu\u1eadt d\u1eabn t\u1edbi c\u1ea3nh v\u1eafng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i c\u00e1c gallery v\u00e0 B\u1ea3o T\u00e0ng M\u1ef9 Thu\u1eadt v\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1ea5t y\u1ebfu, c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a m\u1ef9 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam \u0111ang r\u1ea5t g\u1ea7n.<\/p>\n<p><b>T\u00ecnh tr\u1ea1ng ng\u00e0y nay \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y?<\/b><\/p>\n<p>\u1ede Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ng\u00e0y nay, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 x\u00e1o tr\u1ed9n l\u1edbn v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb ngo\u1ea1i tr\u1eeb kh\u1ed1i \u00d0\u00f4ng \u00c2u, do \u0111\u00f3 m\u1ecdi th\u1ee9 v\u1eabn ph\u00e1t tri\u1ec3n. Tuy nhi\u00ean, ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u0169ng mang l\u1ea1i nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i cho con ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng th\u00ec t\u1ed1t h\u01a1n, nh\u01b0ng trong l\u00e3nh v\u1ef1c m\u1ef9 thu\u1eadt th\u00ec s\u1ef1 chia tay gi\u1eefa v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u00e0o cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 20, nh\u01b0ng nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y ra l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 l\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a T\u01b0 B\u1ea3n Th\u1ef1c D\u1ee5ng.<\/p>\n<p>\u1ede giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u, nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean 30-50 c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ef7 20, ch\u1ee7 ngh\u0129a T\u01b0 B\u1ea3n ch\u1ec9 t\u1eadp trung khai th\u00e1c l\u1ee3i nhu\u1eadn t\u1eeb s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 nh\u00e0 h\u1ea3o t\u00e2m v\u1edbi c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u0103n h\u00f3a. V\u0103n h\u00f3a, trong \u0111\u00f3 \u00e2m nh\u1ea1c, ngh\u1ec7 thu\u1eadt, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, k\u1ecbch ngh\u1ec7\u2026 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb l\u00e0m cho b\u1ed9 v\u00f3 c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 t\u01b0 b\u1ea3n sang tr\u1ecdng v\u00e0 quy\u1ec1n qu\u00fd h\u01a1n n\u00ean h\u1ecd l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng th\u1ee5, kh\u00e1ch h\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 m\u1ea1nh th\u01b0\u1eddng qu\u00e2n. Cho \u0111\u1ebfn khi nh\u1eefng nh\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y t\u1eeb tri\u1ebft gia cho t\u1edbi nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt s\u1ef1 v\u00f4 gi\u00e1 c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m m\u1ef9 thu\u1eadt b\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a ng\u00f4n ng\u1eef thuy\u1ebft gi\u1ea3ng, nh\u1eefng doanh nh\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0a m\u1ef9 thu\u1eadt v\u00e0o t\u1ea7m ng\u1eafm c\u1ee7a h\u1ecd. V\u0169 kh\u00ed c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 qu\u1ea3ng c\u00e1o v\u00e0 th\u1ebf l\u1ef1c t\u00e0i ch\u00e1nh. C\u00e1c gallery b\u1eaft \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac v\u1edbi c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed chuy\u00ean v\u1ec1 m\u1ef9 thu\u1eadt. C\u00e1c art dealer v\u00e0 c\u00e1c c\u00e2y vi\u1ebft ph\u00ea b\u00ecnh m\u1ef9 thu\u1eadt xu\u1ea5t hi\u1ec7n ng\u00e0y c\u00e0ng chuy\u00ean nghi\u1ec7p t\u1ea1i c\u00e1c trung t\u00e2m ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u1edbn nh\u01b0 Paris, London, New York v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c festival ngh\u1ec7 thu\u1eadt nh\u01b0 c\u00e1c tri\u1ec3n l\u00e3m L\u01b0\u1ee1ng Ni\u00ean, c\u00e1c h\u1ed9i ch\u1ee3 ngh\u1ec7 thu\u1eadt (art fair), v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1n \u0111\u1ea5u gi\u00e1 nh\u01b0 Christie\u2019s, Sotheby\u2019s\u2026 T\u1eeb \u0111\u00f3 ra \u0111\u1eddi m\u1ed9t li\u00ean minh ma qu\u1ef7 gi\u1eefa gallery v\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed m\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3 cho s\u1ef1 kinh doanh t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt. Ng\u00e0y nay, b\u1ea1n \u0111\u1eebng h\u1ed3n nhi\u00ean m\u00e0 ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng b\u00e0i vi\u1ebft tr\u00ean c\u00e1c t\u1ea1p ch\u00ed chuy\u00ean ng\u00e0nh v\u1ec1 m\u1ed9t ngh\u1ec7 s\u0129 n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111ang tri\u1ec3n l\u00e3m t\u1ea1i m\u1ed9t gallery \u1edf Paris, London, Rome, Madrid, New York\u2026 m\u00e0 nh\u00e0 ngh\u1ec7 s\u0129 \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed1n k\u00e9m. C\u00e1i gi\u00e1 c\u1ee7a n\u00f3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1eb3ng c\u1ea5p c\u1ee7a nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u00e0 t\u1edd b\u00e1o m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129 mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ca t\u1ee5ng. V\u00ec cho\u00e1ng ng\u1ee3p b\u1edfi h\u00e0o quang danh v\u1ecdng v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, nhanh ch\u00f3ng h\u1ecda s\u0129 tr\u1edf th\u00e0nh con b\u00f2 t\u01a1 b\u1ecb l\u00f9a v\u00e0o th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 gi\u00e1 c\u1ea3 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t b\u1edfi nh\u1eefng nh\u00e0 kinh doanh ngh\u1ec7 thu\u1eadt v\u1edbi s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap c\u1ee7a ng\u00e0nh qu\u1ea3ng c\u00e1o th\u01b0\u1ee3ng th\u1eeba b\u00f9a ph\u00e9p.<\/p>\n<p>T\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1ef9 thu\u1eadt b\u1ecb T\u01b0 B\u1ea3n Th\u1ef1c D\u1ee5ng l\u0169ng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00e3 d\u1eabn t\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i nh\u01b0 phong tr\u00e0o Stuckism (Ch\u1ee7 Ngh\u0129a M\u1eafc K\u1eb9t) \u0111\u01b0\u1ee3c ra \u0111\u1eddi n\u0103m 1999 t\u1ea1i London b\u1edfi 2 ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i Billy Childish v\u00e0 Charles Thomson. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c ch\u1ed1ng l\u1ea1i Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt \u00dd Ni\u1ec7m v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi ph\u1ee5c h\u01b0ng Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt Hi\u1ec7n \u00d0\u1ea1i, Nh\u00f3m Stuckism c\u00f2n ch\u1ed1ng k\u1ecbch li\u1ec7t s\u1ef1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng h\u00f3a Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt \u00d0\u01b0\u01a1ng \u00d0\u1ea1i c\u1ee7a ng\u00e0nh qu\u1ea3ng c\u00e1o. \u00d0i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i ph\u00f2ng tranh Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt Anh Qu\u1ed1c c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi Tate Gallery v\u00e0 Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Turner h\u1eb1ng n\u0103m do s\u1ef1 gi\u1ef1t gi\u00e2y \u0111\u1eb1ng sau c\u1ee7a nh\u1eefng tr\u00f9m \u0111\u1ea7u c\u01a1 ngh\u1ec7 thu\u1eadt nh\u01b0 Charles Saatchi, Lisson Gallery, White Cube Gallery. V\u1edbi quy\u1ec1n n\u0103ng kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ng\u00e0nh qu\u1ea3ng c\u00e1o, Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt \u00dd Ni\u1ec7m \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh gi\u1ea3i ph\u00f3ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ecdi \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf ph\u00e2n c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1ecbnh v\u1ecb C\u00e1i \u00d0\u1eb9p c\u1ee7a Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt Hi\u1ec7n \u00d0\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c n\u1ec1n ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 l\u00fac n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng b\u1edfi nh\u1eefng Marcel Duchamp, Paul Klee\u2026 C\u00e1c ngh\u1ec7 s\u0129 Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt \u00dd Ni\u1ec7m ng\u00e0y nay c\u0169ng b\u1ecb th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng x\u1ecf m\u0169i. T\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd d\u1ea7n d\u1ea7n r\u1eddi xa ch\u1ea5t \u201c\u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1\u201d, d\u00f9ng ch\u1ea5t li\u1ec7u c\u00e0ng \u0111\u1eaft ti\u1ec1n c\u00e0ng t\u1ed1t, t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 th\u1eddi trang sang tr\u1ecdng c\u1ee7a gi\u1eddi si\u00eau tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, c\u00f3 gi\u00e1 h\u1eb1ng tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn c\u1ea3 tr\u0103m tri\u1ec7u USD. Saatchi hi\u1ec7n nay c\u0169ng \u0111ang l\u00e0m \u0103n l\u1edbn \u1edf Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 h\u00ecnh nh\u01b0 c\u0169ng \u0111ang \u0111\u1ee9ng sau l\u01b0ng m\u1ed9t s\u1ed1 s\u1ef1 ki\u1ec7n ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/Damien-Hirst-03.jpg\" rel=\"lightbox[28146]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto; padding-top: 0px\" title=\"Damien-Hirst-03\" border=\"0\" alt=\"Damien-Hirst-03\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2013\/07\/Damien-Hirst-03_thumb.jpg\" width=\"360\" height=\"323\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">\u201c\u0110\u1ea7u l\u00e2u c\u1ea9n kim c\u01b0\u01a1ng\u201d c\u1ee7a Damien Hirst    <br \/>(tr\u01b0ng b\u00e0y t\u1ea1i Tate Modern)<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><b>4. K\u1ebft<\/b><\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, trong su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt t\u1eeb Th\u1eddi Ph\u1ee5c H\u01b0ng cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecdn ra 3 ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u1ee7a c\u1eb7p \u0111\u00f4i n\u00e0y, th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 Nh\u00e0 Th\u1edd v\u00e0 Cung \u00d0\u00ecnh, th\u1ee9 2 l\u00e0 Ch\u1ee7 Ngh\u0129a T\u01b0 B\u1ea3n v\u00e0 ti\u1ebfp theo l\u00e0 Ch\u1ee7 Ngh\u0129a C\u1ed9ng S\u1ea3n. V\u1edbi 2 v\u1ecb ch\u1ee7 nh\u00e2n tr\u00ean, v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n theo \u0111\u00fang kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a n\u00f3 d\u00f9 ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i b\u1edfi n\u1ec1n v\u0103n minh ng\u00e0y m\u1ed9t d\u1eef d\u1ed9i, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra t\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng s\u1ea3n th\u00ec s\u1ed1 ph\u1eadn c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 m\u1ef9 thu\u1eadt \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1eb7c \u0111\u1ed3ng ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Ri\u00eang ng\u00e0y nay, hay \u0111\u00fang h\u01a1n l\u00e0 t\u1eeb cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 20, khi Ch\u1ee7 Ngh\u0129a T\u01b0 B\u1ea3n Th\u1ef1c D\u1ee5ng b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y v\u00e0 Ch\u1ee7 Ngh\u0129a C\u00f4ng S\u1ea3n th\u1ed1ng tr\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng \u00d0\u00f4ng th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m kh\u00e1 gi\u1ed1ng nhau v\u1ec1 l\u00fd do l\u00e0m n\u00ean t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ee7y di\u1ec7t s\u1ef1 t\u1ef1 do s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 t\u1ef1 do li\u00ean k\u1ebft tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 ngh\u1ec7 s\u0129. Tuy c\u00e1ch th\u1ee9c ti\u1ebfn h\u00e0nh r\u1ea5t kh\u00e1c nhau nh\u01b0ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Karl Marx, t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a T\u01b0 B\u1ea3n Lu\u1eadn \u0111\u00e3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh: \u201cM\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00e0ng h\u00f3a\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 doanh nghi\u1ec7p m\u1ef9 thu\u1eadt ng\u00e0y nay \u00e1p d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch nhu\u1ea7n nhuy\u1ec5n. C\u00e1i h\u1ed3n nhi\u00ean n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 sai l\u1ea7m c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng cu\u1ed9c l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u1ee7 ngh\u0129a hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u00f2i gi\u1ea3i ph\u00f3ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i cho s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u00e3 l\u00e0m chia c\u00e1ch c\u00e1c c\u00e1 th\u1ec3 s\u00e1ng t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ec3 c\u00f4 \u0111\u1ed9c v\u00e0 y\u1ebfu \u1edbt, ph\u00e1 tan c\u00e1c salon v\u0103n ngh\u1ec7, n\u01a1i s\u1ea3n sinh ra c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt m\u1ed9t th\u1eddi r\u1ea5t sinh \u0111\u00f4ng \u1edf Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. V\u1edbi c\u01b0\u01a1ng l\u0129nh c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i \u0111\u00f2i ngh\u1ec7 thu\u1eadt ph\u1ea3i ra \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, ph\u1ea3i \u0111\u01b0a c\u00f4ng ch\u00fang v\u00e0o s\u00e2n ch\u01a1i ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00f9ng v\u1edbi ngh\u1ec7 s\u0129\u2026 nh\u01b0 th\u1ee7a ban \u0111\u1ea7u, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 r\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u00f4ng s\u1ea3n. Tuy nhi\u00ean, c\u00e1i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 n\u00f3 h\u1eb1ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng b\u00ecnh d\u00e2n m\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i c\u1ea3 hai ph\u00eda c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 t\u01b0 b\u1ea3n, m\u1ed7i ph\u00eda m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00e3 bi\u1ebfn c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt \u00d0\u01b0\u01a1ng \u00d0\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh con r\u1ed1i ho\u1eb7c m\u00f3n h\u00e0ng si\u00eau l\u1ee3i nhu\u1eadn cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>V\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean, \u1edf c\u1ea3 hai ph\u00eda \u1ea5y, v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc \u0111\u00e3 m\u1ea5t d\u1ea7n \u0111i ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u1ea7y quy\u1ec1n l\u1ef1c t\u1eebng c\u00f3 c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f2n ngh\u1ec7 thu\u1eadt, v\u1ed1n s\u1ed1ng theo b\u1ea3n n\u0103ng n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb sa ng\u00e3 b\u1edfi c\u00e1m d\u1ed7 l\u1ee3i nhu\u1eadn ho\u1eb7c h\u00e8n h\u1ea1 d\u1ec5 b\u1ecb ch\u00ednh tr\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng ch\u1ebf, c\u00e1i th\u1eddi \u0111\u1eb9p nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng cu\u1ed9c t\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u1ea7y l\u00e3ng m\u1ea1n c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi d\u00f9 l\u00e0 Ta hay T\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 qua r\u1ea5t l\u00e2u r\u1ed3i v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ch\u1eb3ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0o t\u00e1i h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa.<\/p>\n<p>&#160; <br \/><em>Vi\u1ebft t\u1ea1i California ng\u00e0y 9 th\u00e1ng 7-2013<\/em><\/p>\n<p><strong>Tr\u1ecbnh Cung<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e2u h\u1ecfi sau c\u00f9ng h\u00ecnh th\u00e0nh trong t\u00f4i c\u00f3 t\u00ednh kh\u00e1i qu\u00e1t l\u00e0: S\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p gi\u1eefa V\u0103n H\u1ecdc v\u00e0 M\u1ef9 Thu\u1eadt c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ea7n cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u1ea3 hai v\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i?<br \/>\nNh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y \u0111\u00e3 theo t\u00f4i r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103m v\u00e0 t\u00f4i, m\u1ed7i khi c\u00f3 d\u1ecbp ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc th\u00e2n quen, t\u00f4i th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a ra&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":507,"featured_media":28131,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,30,6,140,138,289],"tags":[383],"class_list":["post-28146","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-chuyen-de","category-hoi-hoa","category-nghe-thuat","category-tieu-luan","category-tu-luc-van-doan-phong-hoa-ngay-nay","tag-tu-luc-van-doan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28146","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/507"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28146"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28146\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53018,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28146\/revisions\/53018"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/28131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28146"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28146"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28146"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}