{"id":23903,"date":"2012-04-10T00:03:00","date_gmt":"2012-04-10T00:03:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=23903"},"modified":"2022-02-23T11:05:25","modified_gmt":"2022-02-23T11:05:25","slug":"bai-su-khac-cho-viet-nam-chuong-xix","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/23903\/bai-su-khac-cho-viet-nam-chuong-xix","title":{"rendered":"B&agrave;i S\u1eed Kh&aacute;c Cho Vi\u1ec7t Nam&ndash;Ch\u01b0\u01a1ng XIX"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160; <\/p>\n<h2 align=\"center\"><em>CH\u01af\u01a0NG XIX:<\/em><\/h2>\n<h2 align=\"center\"><strong>CU\u1ed8C CHI\u1ebeN GI\u00c0NH \u0110\u1ed8C L\u1eacP: C\u01a0N M\u1ed8NG DU 30 N\u0102M (II)<\/strong><\/h2>\n<p> <strong><\/strong>  <\/p>\n<p><strong>&#160; <\/strong><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf m\u1edbi: The Young Turks, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng thanh ni\u00ean Mi\u1ec1n Nam<\/strong><\/p>\n<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn ti\u1ebfp n\u1ed1i sau Gen\u00e8ve, nh\u00ecn t\u1eeb ph\u00eda VN DCCH tuy c\u00f3 nh\u1eefng x\u00ea d\u1ecbch ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 c\u01b0\u1eddng ng\u1ea1nh, qu\u00e1 kh\u00edch g\u00e2y ra nh\u1eefng x\u00e1o tr\u1ed9n n\u1ed9i b\u1ed9 nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc kh\u00edch \u0111\u1ed9ng, x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i trong \u01b0\u1edbc m\u01a1. \u0110\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho l\u00ed t\u01b0\u1edfng sau c\u00f9ng v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf quy t\u1ee5 qu\u1ea7n ch\u00fang trong tay, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ebb ra c\u1ee5m t\u1eeb \u201cT\u1ed5 qu\u1ed1c x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a\u201d k\u1ebft n\u1ed1i t\u1eeb kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u201cY\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u00eau ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i\u201d. Do m\u1ed9t ch\u1eebng m\u1ef1c \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t \u0111\u00f3, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 co c\u1ee5m v\u1ed1n l\u00e0 b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t phe tuy l\u00e0 \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean di\u1ec7n \u0111\u1ecba r\u1ed9ng l\u1edbn to\u00e0n c\u1ea7u, t\u00ecnh h\u00ecnh cu\u1ed9c chi\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai n\u00e0y tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n th\u1ebf gi\u1edbi l\u1ea1i g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 xoay quanh t\u1eeb nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n, Mi\u1ec1n Nam v\u1edbi nh\u1eefng th\u00f4ng tin \u0111i theo v\u1edbi c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng m\u1edbi nh\u1ea5t, t\u1ea1o th\u00e0nh m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn d\u00e0nh cho c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o, g\u00e2y t\u00e1c \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng chi\u1ebfn tranh n\u00f3i chung. S\u1ef1 bi\u1ebfn 1-11-1963 \u1edf S\u00e0i G\u00f2n mang danh x\u01b0ng \u201cC\u00e1ch m\u1ea1ng\u201d t\u1ea1i ch\u1ed7, tuy kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n c\u00f3 khi g\u00e1n cho n\u00f3, nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 \u201cthu\u1ed9c \u0111\u1ecba v\u00e0 phong ki\u1ebfn\u201d kh\u00f4ng tr\u1edf l\u1ea1i n\u1eefa \u2013 s\u1ef1 \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t \u0111\u00f3, l\u1ea1 l\u00f9ng, l\u1ea1i gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3n tr\u1edf trong vi\u1ec7c ti\u1ebfn chi\u1ebfm v\u00e0 c\u1ee7ng c\u1ed1 quy\u1ec1n h\u00e0nh tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>V\u1ec1 m\u1eb7t ch\u1ebf \u0111\u1ed9, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0 mang t\u00ednh ch\u1ea5t h\u1eadu thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, th\u1eeba h\u01b0\u1edfng n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 thu nh\u1eadn t\u1eeb Ph\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean qu\u00e2n s\u1ef1, d\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o th\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ecba hay trong chi\u1ebfn tranh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, do \u0111\u00f3 c\u1ea3 sinh ho\u1ea1t x\u00e3 h\u1ed9i, cung c\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, r\u00f5 r\u00e0ng c\u0169ng \u0111\u1ea7y t\u00ednh ch\u1ea5t li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc 1945. Tuy nhi\u00ean, c\u1ea7m quy\u1ec1n l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u00ean y\u1ebfu t\u1ed1 \u201ctruy\u1ec1n th\u1ed1ng\u201d l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean, r\u00f5 r\u1ec7t nh\u1ea5t l\u00e0 \u00f4ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ef1u Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i d\u1ec5 d\u00e0ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi bu\u1ed9c t\u1ed9i: \u201cphong ki\u1ebfn\u201d, \u201c\u0111\u1ed9c t\u00e0i\u201d, \u201ctham nh\u0169ng\u201d mang th\u00eam ch\u1eef m\u1edbi \u201cgia \u0111\u00ecnh tr\u1ecb\u201d kh\u00f4ng xa. C\u0169ng b\u1edfi mang d\u1ea5u v\u1ebft truy\u1ec1n th\u1ed1ng m\u00e0 ch\u00ednh quy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng th\u00e0nh c\u00f4ng m\u1ed9t cung c\u00e1ch \u0111\u00e0n \u00e1p, c\u0103n b\u1ea3n kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ph\u00eda \u0111\u1ed1i ngh\u1ecbch, \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra m\u1ed9t th\u1eddi b\u00ecnh an ng\u1eafn ng\u1ee7i kh\u00f4ng d\u1ec5 th\u1ea5y l\u1ea1i trong su\u1ed1t cu\u1ed9c chi\u1ebfn. C\u00f3 l\u1ebd c\u1ea3 tr\u00ean Mi\u1ec1n B\u1eafc c\u00f9ng th\u1eddi, v\u1ed1n kh\u00f4ng d\u1ea5u v\u1ebft chi\u1ebfn tranh, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tho\u1ea3i m\u00e1i trong sinh ho\u1ea1t \u1edf ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t m\u00e0 h\u1ecd ch\u00ea l\u00e0 d\u01b0\u1edbi \u201cs\u1ef1 k\u1ec1m k\u1eb9p c\u1ee7a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c v\u00e0 tay sai\u201d n\u00e0y. Ch\u00fat kho\u1ea3ng tr\u1eddi quang m\u00e2y t\u1ea1nh trong chi\u1ebfn tranh t\u00e0n kh\u1ed1c, nh\u1eafc l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1ea1c nhi\u00ean, nh\u01b0 khi \u0111\u1ecdc v\u00e0i d\u00f2ng ng\u1eafn ng\u1ee7i c\u1ee7a s\u1eed quan x\u01b0a khen th\u1eddi M\u1ea1c \u0110\u0103ng Doanh \u201ckh\u00f4ng tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, c\u1ed5ng ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng nh\u1eb7t c\u1ee7a r\u01a1i&#8230;\u201d D\u1ea5u hi\u1ec7u r\u00f5 n\u00e9t sau th\u1eddi lo\u1ea1n l\u00e0 cu\u1ed9c chen l\u1ea5n ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean chi\u1ebfc c\u1ea7u nh\u1ecf trong s\u1edf Th\u00fa b\u1eafc qua Th\u1ecb Ngh\u00e8, trong d\u1ecbp m\u1eebng Qu\u1ed1c kh\u00e1nh 1956. Tranh t\u00e0i th\u1ec3 thao \u2013 trong m\u1ed9t ch\u1eebng m\u1ef1c, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 vui ch\u01a1i, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i l\u00ean trong khu v\u1ef1c v\u1edbi c\u00e1c tr\u1eadn th\u1eafng b\u00f3ng b\u00e0n \u1edf Asian Games 1958, SEA Games 1959, \u0111\u00e1 b\u00f3ng th\u1eafng \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1eadt t\u1eb7ng \u0111\u00f4i gi\u00e0y nh\u1ecf v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi khi\u00eam t\u1ed1n&#8230; S\u1ef1 b\u00ecnh an th\u1ea5y r\u00f5, \u00edt ra l\u00e0 tr\u00ean nh\u1eefng v\u00f9ng kh\u00e1 r\u1ed9ng l\u1edbn khi\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1eddng xe l\u1eeda t\u00e1i l\u1eadp \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u0103n t\u1eeb S\u00e0i G\u00f2n ra \u0111\u1ebfn Hu\u1ebf. Cho n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed5 v\u1ee1 c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9, T\u1ed5ng th\u1ed1ng b\u1ecb gi\u1ebft l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t l\u00e3nh t\u1ee5 (kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u201canh minh\u201d) quy k\u1ebft l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, mu\u1ed1n t\u00ecm m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t \u201ctri\u1ec1u \u0111\u00ecnh\u201d h\u1ecd Ng\u00f4 v\u1edbi \u00f4ng c\u1ef1u Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng, \u00f4ng c\u1ef1u \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 s\u1ee9 l\u00e0m Ph\u00f3, v\u00e0i \u00f4ng B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, T\u1ec9nh tr\u01b0\u1edfng v\u1ed1n l\u00e0 tri huy\u1ec7n, tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1eddi Nam tri\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u0169ng h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u00e1ch l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u1eeba d\u1ea1y cho. V\u00e0 th\u1ea5t b\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi M\u0129 trong \u1ea3o t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao, \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm m\u1ed9t c\u00f4ng th\u1ee9c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1edbi nh\u01b0ng r\u00f5 ra l\u00e0 \u0111\u00e3 ho\u00e0i c\u00f4ng. Kh\u00f4ng c\u00f2n s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i n\u00e0o tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y n\u1eefa cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 30-4-1975, v\u1edbi m\u1ed9t khu\u00f4n kh\u1ed5 kh\u00e1c, theo s\u1ef1 m\u01a1 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00ednh kh\u00f4ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>V\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1ed5i thay th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c g\u00e3y \u0111\u1ed5 ri\u00eang \u1edf Mi\u1ec1n Nam. \u1ede Mi\u1ec1n B\u1eafc, khu\u1ea5t l\u1ea5p sau ti\u1ebfng hoan h\u00f4 t\u1edf m\u1edf \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean, \u0111\u1ea9y vi\u1ec5n v\u1ecdng ho\u00e0 b\u00ecnh c\u1ee7ng c\u1ed1 tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi, v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ed5i thay th\u1ebf h\u1ec7, kh\u00f3 th\u1ea5y ch\u1ec9 v\u00ec v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1ef1 r\u00fat m\u00ecnh v\u00e0o v\u00f9ng khu\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi th\u00f4ng tin, l\u1ea1i g\u00f3i tr\u1ecdn s\u1ef1 tranh ch\u1ea5p v\u00e0o m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e2y k\u00edn v\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i. V\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3, m\u1ed9t \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch n\u01b0\u1edbc n\u0103m 1945 nh\u1edb m\u00ecnh l\u00e0 con m\u1ed9t \u00f4ng Ph\u00f3 b\u1ea3ng, ch\u1ea5p ch\u1ee9a m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u0103n th\u00e2n \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tha ch\u1ebft cho \u00f4ng c\u1ef1u Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 d\u00f2ng d\u00f5i Ph\u1ee5 ch\u00ednh \u0110\u1ea1i th\u1ea7n t\u1eebng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u201cph\u1ebf vua\u201d, v\u1edbi k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1u t\u00f9 nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00ean l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng, cho ph\u00e9p thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u0103n s\u00f3c m\u1ed3 m\u1ea3 \u00f4ng c\u1ef1u tri huy\u1ec7n l\u01b0u l\u1ea1c tr\u00ean \u0111\u1ea5t Cao L\u00e3nh g\u00e0 \u0111\u00e1 mu\u1ed7i m\u00f2ng, c\u00e1i m\u1ea3 nh\u1ecf n\u1eb1m nh\u1edd \u0111\u1ea5t ch\u00f9a \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh L\u0103ng sau 1975! Nh\u01b0ng \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t l\u00ean qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, n\u00ean khi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00fa nh\u1eadn m\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng g\u00ec kh\u00e1c l\u1ea1, \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n (1951) \u201ct\u01b0 t\u01b0\u1edfng Mao Tr\u1ea1ch \u0110\u00f4ng\u201d l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho \u0111\u1ea3ng Lao \u0110\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 sinh ho\u1ea1t. C\u00f4ng cu\u1ed9c Th\u1ed5 c\u1ea3i \/ C\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u00e1p d\u1ee5ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Mao v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 g\u00e2y b\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t v\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u00f2n s\u00f3t \u0111\u00e2u \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 \u00f4ng T\u1ed5ng b\u00ed th\u01b0 Tr\u01b0\u1eddng Chinh th\u1ea5y m\u00ecnh l\u1ef1a ch\u1ecdn b\u00ed danh r\u1ea5t h\u1ee3p th\u1eddi th\u1ebf, r\u1ed3i s\u1ebd qu\u00ean nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec3m v\u0103n ho\u00e1 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc c\u1ee7a R. Garaudy h\u1ed3i \u0111\u1ea7u kh\u00e1ng chi\u1ebfn m\u00e0 ch\u1ecbu nghe theo l\u1eddi khuy\u00ean Tr\u00ec c\u1eedu chi\u1ebfn \u00e1p d\u1ee5ng cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, di\u1ec5n gi\u1ea3ng th\u00e0nh \u201ctr\u01b0\u1eddng k\u00ec kh\u00e1ng chi\u1ebfn nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u1eafng l\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ebf l\u00e0 theo v\u1edbi chi\u1ebfn th\u1eafng, l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi 1945 ph\u1ea3i l\u00f9i v\u00e0o b\u00f3ng t\u1ed1i, b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf hay nh\u1eabn nh\u1ee5c s\u1ed1ng cu\u1ed1n theo th\u1eddi m\u1edbi. Nh\u01b0 anh h\u00f9ng th\u1ea3o d\u00e3 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ngh\u1ec7 v\u00e0o H\u1ed9i Nh\u00e0 v\u0103n. Nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng B\u1ea1ch Mai, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o v\u1edbi c\u00e1i th\u1ebf c\u1ef1u \u0111\u1ea3ng vi\u00ean c\u1ed9ng s\u1ea3n Ph\u00e1p t\u1eebng t\u1ecf oai phong v\u1edbi \u0111\u00e1m \u0111\u1ea3ng vi\u00ean thu\u1ed9c \u0111\u1ecba, nay co l\u1ea1i trong c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0nh ch\u00ednh, \u0111\u1ea3ng b\u1ed9 tr\u00ean \u0111\u1ea5t l\u1ea1, kh\u00f4ng qu\u1ea7n ch\u00fang. \u201cLe h\u00e9ro de Ch\u1ee3 \u0110\u1ec7m\u201d, Hung th\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ea5n l\u1ea9n khu\u1ea5t \u0111i theo c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea5u t\u1ed1 c\u1ea3i c\u00e1ch, s\u1ebd l\u1ea1c lo\u00e0i v\u1edbi th\u1eddi chi\u1ebfn th\u1eafng 75 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i ch\u1ecbu nghe c\u00e1c b\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n b\u1ef1c m\u00ecnh m\u1eafng m\u1ecf, x\u1ebfp v\u00e0o h\u00e0ng \u201cnh\u1eefng th\u1eb1ng h\u01b0u tr\u00ed\u201d. Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e0u t\u1eebng kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0 \u201ccon g\u00e0 r\u00f3t\u201d \u0111\u1ed1i v\u1edbi trung \u01b0\u01a1ng, nay c\u0169ng nh\u1edd t\u0103m ti\u1ebfng \u201c\u0111i T\u00e2y\u201d, v\u00e0o \u0110\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4, n\u00e9p m\u00ecnh l\u00e0m \u00f4ng th\u1ea7y gi\u00e1o, ch\u1edd d\u1ecbp tr\u1edf v\u1ec1 n\u1ed5i b\u1eadt tr\u00ean \u0111\u1ea5t x\u01b0a m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat thay \u0111\u1ed5i v\u1edbi m\u1edb ki\u1ebfn th\u1ee9c quay qu\u1eaft th\u1eddi c\u0169, vi\u1ebft h\u1ed3i k\u00ed k\u1ec3 chuy\u1ec7n ch\u1ec9 v\u00e0i n\u0103m trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi 6, 70 n\u0103m l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a m\u00ecnh! \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ca t\u1ee5ng bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u nh\u01b0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Ngh\u0129a, c\u00e1c tr\u00ed th\u1ee9c mang b\u1eb1ng c\u1ea5p thu\u1ed9c \u0111\u1ecba nh\u01b0 T\u1ea1 Quang B\u1eedu, nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng V\u0169 \u0110\u00ecnh Ho\u00e8, Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean nay v\u1eabn c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c nh\u01b0ng b\u1ecb c\u00e1c b\u00ed th\u01b0 chi b\u1ed9, nh\u00e2n vi\u00ean c\u00f3 \u201cth\u00e0nh ph\u1ea7n giai c\u1ea5p\u201d t\u1ed1t m\u1ec9a mai, coi th\u01b0\u1eddng ngay trong c\u01a1 quan m\u00ecnh c\u1ea7m \u0111\u1ea7u&#8230; H\u1ecd, hay ch\u00ednh con ch\u00e1u c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n nh\u01b0 h\u1ecd, khi v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t ra ngo\u00e0i tha h\u1ed3 ch\u00ea nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e3nh ti\u1ebfn, \u0111\u1ec3 k\u1ec3 l\u1ec3, v\u00ed d\u1ee5 L\u00ea \u0110\u1ee9c Th\u1ecd (Phan \u0110\u00ecnh Kh\u1ea3i) ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ebb khu\u1ea5t l\u1ea5p th\u1eddi ti\u1ec1n c\u00e1ch m\u1ea1ng nay l\u1ea1i l\u00e0 \u201cS\u00e1u B\u00faa\u201d c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi x\u1ea7m x\u00ec, kh\u00f4ng d\u00e1m ngang nhi\u00ean nh\u01b0 khi anh ho\u1ea1 s\u0129 \u1edat n\u1eb1m v\u00f9ng (Hu\u1ef3nh B\u00e1 Th\u00e0nh) g\u1ecdi \u201cT\u1ed5ng Th\u1eb9o\u201d \u1edf S\u00e0i G\u00f2n. \u201c\u00d4ng S\u00e1u\u201d oai quy\u1ec1n tr\u00f9m tr\u1eddi \u0111\u00f3, d\u00e1m g\u1ea1t ngang kh\u00f4ng cho \u201cB\u00e1c\u201d ph\u00e1t bi\u1ec3u trong cu\u1ed9c h\u1ecdp&#8230; Trong th\u00e2m t\u00e2m ch\u00ednh \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u0169ng bi\u1ebft m\u00ecnh v\u01b0\u1edbng v\u00edu nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e1 kh\u1ee9, l\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 xa, qu\u00e1 xa n\u00ean ch\u1ec9 d\u1ed3n n\u00e9n t\u00e2m l\u1ef1c v\u00e0o trong \u01b0\u1edbc m\u01a1. Mu\u1ed1n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u ni\u00ean hi\u1ec7u m\u1edbi m\u00e0 quy\u1ec1n b\u00ednh vu\u1ed9t kh\u1ecfi tay n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u00e0nh \u0111\u01b0a t\u00e2m nguy\u1ec7n \u201ctha thu\u1ebf\u201d cho d\u00e2n ch\u00fang v\u00e0o trong di ch\u00fac m\u00e0 th\u00f4i! Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung th\u00e0nh v\u1edbi \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u1edbi th\u1eddi th\u1ebf kh\u00e1c, \u201cB\u00e1c\u201d \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 x\u01b0a, \u0111\u00e3 hi\u1ec3n hi\u1ec7n \u0111\u00fang v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 trong tr\u00ed t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Th\u1eddi b\u00ecnh d\u1eabn theo s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 c\u00f3 ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u00e0 \u01b0\u1edbc v\u1ecdng l\u00ed t\u01b0\u1edfng c\u00f2n qu\u00e1 xa v\u1eddi n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng toan t\u00ednh l\u1eaft l\u00e9o, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ea5y th\u00fang \u00fap voi nh\u01b0ng c\u0169ng gh\u00ecm gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt m\u1ed9t th\u1eddi gian, hay c\u00f3 th\u1ec3 gh\u00ecm gi\u1eef l\u00e2u d\u00e0i khi c\u1ed1 kh\u00f4ng bu\u00f4ng b\u1ecf quy\u1ec1n l\u1ef1c. Ph\u1ea3i t\u00ecm ra, t\u1ea1o ra th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng m\u1edbi mang t\u00ednh d\u00e2n t\u1ed9c, theo s\u1ef1 h\u00ecnh dung c\u1ee7a t\u1ea7ng l\u1edbp l\u00e3nh t\u1ee5 nhu\u1ed1m \u0111\u1ea7y truy\u1ec1n th\u1ed1ng khu v\u1ef1c, th\u1ebf l\u00e0 v\u00ec \u201cC\u00e1c Ch\u00fa \u1edf B\u1ed9 Ch\u00ednh tr\u1ecb n\u00f3i B\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ee3 th\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i h\u01a1n\u201d n\u00ean m\u1edbi x\u1ea3y ra chuy\u1ec7n th\u00e2m cung b\u00ed s\u1eed c\u1ee7a th\u1eddi m\u1edbi (1957) t\u1eeb s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn l\u00e9n l\u00fat mang t\u00ednh d\u00e2n t\u1ed9c l\u1edbn, v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh d\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1, m\u1edbi d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1i x\u00e1c ch\u1ebft c\u1ee7a b\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu trong b\u00f3ng t\u1ed1i t\u00ean Xu\u00e2n kia. C\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch khoan dung h\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng ta, nh\u01b0 theo c\u00e1ch nh\u00ecn s\u1ef1 ki\u1ec7n \u201ch\u00e0ng Ph\u00e1p\u201d c\u1ee7a Phan Hi\u1ec3n \u0110\u1ea1o: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ef1c ch\u1ee9ng hi\u1ec7n sinh gi\u1eefa d\u00f2ng \u0111i\u00ean \u0111\u1ea3o c\u1ee7a \u0111\u1ed5i thay, c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00e0 chi\u1ebfn tranh, th\u1ef1c ch\u1ee9ng c\u00f3 ngay trong \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u00e0ng thanh ni\u00ean Nguy\u1ec5n T\u1ea5t Th\u00e0nh, ng\u01a1 ng\u00e1c tr\u00ean \u0111\u1ea5t Marseille, l\u00e0m \u0111\u01a1n xin h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng Thu\u1ed9c \u0110\u1ecba (15-9-1911). Tuy nhi\u00ean s\u1ef1 ki\u1ec7n sex n\u1ecd bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u00e3 bi\u1ebfn \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch \u0110\u1ea3ng, Ch\u1ee7 t\u1ecbch N\u01b0\u1edbc th\u00e0nh b\u00f9 nh\u00ecn trong tay l\u1edbp thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a m\u00ecnh? B\u00e0i th\u01a1 vi\u1ebfng Tr\u1ea7n H\u01b0ng \u0110\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m \u00fd \u0111\u00fang v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt c\u1ee7a \u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u1edbi d\u1ee5ng \u00fd c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt l\u00e3nh \u0111\u1ea1o k\u1ebf t\u1ee5c. V\u1edbi th\u1eddi gian, v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u00e2n x\u00e1c \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch 1945, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u00e0o n\u1eb7n tr\u00e1i \u00fd sau 2-9-1969, l\u00e0m bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng xuy\u00ean su\u1ed1t cu\u1ed9c chi\u1ebfn, m\u01b0\u1ee3n l\u00e0m b\u1eadc s\u00e1ng nghi\u1ec7p th\u1eddi \u0111\u1ea1i H\u1ed3 Ch\u00ed Minh cho \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd. Ngay \u1edf \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00f3 d\u1ea5u hi\u1ec7u thao t\u00fang c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1eadp \u0111o\u00e0n nh\u1eadn ra r\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf ra \u0111\u1ebfn v\u00f4 h\u1ea1n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 b\u1ecf c\u00f4ng tranh \u0111o\u1ea1t c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 u\u1ed5ng ph\u00ed. Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, c\u0169ng d\u00f2ng d\u00f5i khoa b\u1ea3ng, c\u0169ng \u0111\u1ed9c th\u00e2n c\u1ea7m \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft qu\u1ea3 nh\u01b0 \u00f4ng ch\u1ee7 t\u1ecbch ch\u1ec9 v\u00ec thi\u1ebfu m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c h\u1ed9i k\u00edn k\u1ebft t\u1eadp s\u00edt sao, m\u1ec1m m\u1ecfng m\u00e0 c\u00f3 s\u1ee9c \u0111e d\u1ecda kinh h\u1ed3n, xoay chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea7n ch\u00fang nh\u01b0 h\u1ecd.<\/p>\n<p>S\u00e1ng ng\u00e0y 2-11-1963, khi chi\u1ebfc xe t\u0103ng ch\u1edf x\u00e1c \u0111\u1ea7y m\u00e1u me c\u1ee7a hai nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ea7m \u0111\u1ea7u \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0 v\u1ec1 tr\u1ea1i T\u1ed5ng Tham m\u01b0u th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y ngay s\u1ef1 hi\u1ec3n hi\u1ec7n quy\u1ec1n uy \u1edf Mi\u1ec1n Nam, v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ebf l\u1ef1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o d\u1ef1ng trong chi\u1ebfn tranh, \u0111ang \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7n di\u1ec7n tr\u00ean ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng. C\u00e1ch th\u1ebf gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi: \u0111\u00e3 b\u1eafn m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u00e2m, ch\u1ee9ng t\u1ecf v\u1eeba c\u00f3 s\u1ef1 th\u00f4 b\u1ea1o \u0111\u1ea1t th\u00e0nh qua th\u00e1ch th\u1ee9c, v\u1eeba c\u00f3 s\u1ef1 khi\u1ebfm khuy\u1ebft b\u1edfi thi\u1ebfu t\u1ef1 t\u00edn. Ti\u1ebfp t\u1ee5c nh\u01b0 th\u1ebf h\u1ecd s\u1ebd tr\u1ed3i s\u1ee5t tho\u1ea3 m\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a t\u1ea7ng l\u1edbp m\u00ecnh trong ph\u1ea7n th\u1ee9 hai c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn, theo v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf v\u00e2y quanh. Nh\u01b0ng trong khi h\u1ecd loay hoay t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ea1o d\u1ef1ng quy\u1ec1n h\u00e0nh th\u00ec nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00e1c tham gia v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5 \u201cnh\u00e0 Ng\u00f4\u201d, m\u1ea5t s\u1ef1 k\u1ec1m k\u1eb9p nay \u0111\u01b0\u1ee3c bung ra, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi quy\u1ec1n l\u1ef1c.<\/p>\n<p>H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u00e2n Nh\u00e2n C\u00e1ch M\u1ea1ng do Trung t\u01b0\u1edbng D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh c\u1ea7m \u0111\u1ea7u, sau khi l\u1eadt \u0111\u1ed5 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Di\u1ec7m, ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i trong ba th\u00e1ng th\u00ec b\u1ecb t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Kh\u00e1nh l\u00e0m vi\u1ec7c \u201cch\u1ec9nh l\u00ed&quot; l\u1eadt \u0111\u1ed5, l\u1ea1i l\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t d\u1ea5u hi\u1ec7u g\u1ea1t ph\u0103ng \u00fd \u0111\u1ecbnh mong manh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p mu\u1ed1n tr\u1edf l\u1ea1i t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, ng\u1ea3 theo phe C\u1ed9ng s\u1ea3n. Danh x\u01b0ng H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u00e2n \u0110\u1ed9i C\u00e1ch M\u1ea1ng (21-3-1964) r\u1ed3i Qu\u00e2n L\u1ef1c C\u00e1ch M\u1ea1ng cho th\u1ea5y s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i v\u1ee5ng v\u1ec1 c\u1ee7a l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a t\u00ecm ra th\u1ef1c l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u1edbi b\u1ea3n ch\u1ea5t c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1eadp h\u1ecdp c\u00f3 k\u1ec9 lu\u1eadt n\u00ean d\u00f9 l\u00e0 v\u1eeba m\u1edbi l\u1eadt \u0111\u1ed5 m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u201c\u0111\u1ed9c t\u00e0i\u201d, h\u1ecd th\u1ea5y l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00f3m th\u00e2u quy\u1ec1n l\u1ef1c l\u1ea1i n\u00ean l\u1eadp Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng V\u0169ng T\u00e0u, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh quy\u1ec1n h\u00e0nh v\u1ec1 tay qu\u00e2n \u0111\u1ed9i. N\u01a1i h\u1ed9i h\u1ecdp l\u1eadp hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng (V\u0169ng T\u00e0u) kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i c\u1ee7a quy\u1ec1n l\u1ef1c th\u1ef1c s\u1ef1 (S\u00e0i G\u00f2n) n\u00ean ch\u1ec9 v\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh r\u1ea7m r\u1ed9 l\u00e0 hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng b\u1ecb hu\u1ef7 (26-8-1964), ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00f3 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y! L\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u00f4n gi\u00e1o d\u00f9ng kh\u1ed1i \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang m\u00ecnh \u0111\u1ec3 chen v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh chung: Th\u01b0\u1ee3ng to\u1ea1 Th\u00edch T\u00e2m Ch\u00e2u ra Th\u00f4ng b\u1ea1ch (1-9-1964) y\u00eau c\u1ea7u tr\u1eebng tr\u1ecb ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 (C\u00f4ng Gi\u00e1o!) th\u00ec Linh m\u1ee5c Ho\u00e0ng Qu\u1ef3nh y\u00eau c\u1ea7u ch\u00ednh ph\u1ee7 (8-9) ch\u1ed1ng nh\u00f3m Ph\u1eadt Gi\u00e1o \u0111\u1ed3 Mi\u1ec1n Trung. Uy th\u1ebf c\u1ee7a l\u1edbp l\u00e3nh \u0111\u1ea1o s\u00fat gi\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ea3o ch\u00ednh h\u1ee5t (13-9) c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 L\u00e2m V\u0103n Ph\u00e1t \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf th\u00eam r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c vai tr\u00f2 qu\u1ea3n l\u00ed \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf l\u00e0 th\u00eam v\u1edbi s\u1ee9c \u00e9p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c h\u1ed3i ph\u1ee5c ch\u00ednh quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 (20-10-1964) \u0111\u01b0a Phan Kh\u1eafc S\u1eedu l\u00e0m Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n H\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ec1n Nam c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m \u0111\u1ea7u l\u00e0 d\u00e2n t\u1ea1i ch\u1ed7 quanh th\u1ee7 \u0111\u00f4 n\u00ean v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Nam, B\u1eafc ng\u1ea5m ng\u1ea7m l\u00e2u nay \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbp n\u1ed5 b\u00f9ng trong khi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 C\u00f4ng Gi\u00e1o Ph\u1eadt Gi\u00e1o v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 \u0111i\u1ec3m n\u00f3ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 g\u00e2y x\u00e1o tr\u1ed9n \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 m\u00e0 c\u00f2n d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng li khai \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Phan Huy Qu\u00e1t c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i di c\u01b0 thay th\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n H\u01b0\u01a1ng (16-2-1965) l\u00e0m Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng m\u00e0 c\u00f2n \u00f4ng Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Nam K\u00ec. Cho n\u00ean v\u1eabn l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i b\u00ean trong, bi\u1ec3u t\u00ecnh b\u00ean ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 l\u1edbp t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh m\u1edbi, t\u1eeb c\u1ea5p t\u00e1 tr\u1ebb h\u01a1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ch\u00ed ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi t\u1eb7ng danh hi\u1ec7u The Young Turks, nhanh ch\u00f3ng thu th\u1eadp c\u1ea5p b\u1ef1c, t\u0103ng th\u00eam t\u1ef1 t\u00edn qua v\u00e0i n\u0103m bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, n\u1ed5i l\u00ean tranh gi\u00e0nh nhau. Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Th\u1ea3o c\u1ee9 t\u01b0\u1edfng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u201cg\u1ed1c g\u00e1c\u201d (Nam K\u00ec, C\u00f4ng Gi\u00e1o, M\u0129?), l\u00e0m \u0111\u1ea3o ch\u00ednh 19-2-65 v\u1edbi L\u00e2m V\u0103n Ph\u00e1t m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi qu\u00e1 kh\u1ee9 Vi\u1ec7t C\u1ed9ng n\u00ean lu\u1ef5 th\u00e2n, \u0111\u1ec3 nh\u00f3m s\u0129 quan tr\u1ebb c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng Kh\u00e1nh l\u01b0u vong (2-1965). Ch\u00ednh h\u1ecd \u0111\u1ee9ng ph\u00eda sau s\u1eafc lu\u1eadt 24-5-1965 cho h\u1ed3i h\u01b0u ch\u00edn t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh.<\/p>\n<p>N\u1ed5i b\u1eadt trong h\u00e0ng ng\u0169 h\u1ecd, v\u00e0 \u1ed3n \u00e0o nh\u1ea5t, l\u00e0 Thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Cao K\u1ef3, T\u01b0 l\u1ec7nh Kh\u00f4ng qu\u00e2n, m\u1ed9t d\u00e2n ch\u01a1i play boy, v\u1eeba b\u1edfi c\u00e1 t\u00ednh v\u1eeba b\u1edfi n\u1eb1m trong qu\u00e2n ch\u1ee7ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi coi l\u00e0 qu\u00fd ph\u00e1i, \u201cbay b\u1ed5ng\u201d n\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng g\u00e2y thu h\u00fat, ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ea5p th\u1eddi tuy kh\u00f4ng t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec1n t\u1ea3ng l\u00e2u d\u00e0i. G\u1ed1c B\u1eafc K\u00ec c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng ch\u1ecbu ch\u00fat th\u1ea5t th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u0103ng ti\u1ebfn c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u1eadt \u0111\u1ed5, \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t v\u1edbi g\u1ed1c g\u00e1c c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 M\u1eb7t Tr\u1eadn (Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecd, Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Ph\u00e1t) \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng tr\u00ean h\u00ecnh \u1ea3nh qu\u1ed1c t\u1ebf. Ch\u00fat n\u00edu k\u00e9o m\u01a1n tr\u1edbn nh\u00f3m Li\u00ean Tr\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c trung h\u1ecdc c\u0169 c\u1ee7a Nam K\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m cho \u00f4ng c\u00f3 uy th\u1ebf h\u01a1n. Trong l\u00fac \u0111\u00f3, Trung t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u th\u00e2m tr\u1ea7m, m\u01b0u m\u00f4 v\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t \u01b0u th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea5p th\u1eddi ng\u01b0\u1eddi ta n\u00e9 tr\u00e1nh: d\u00e2n C\u00f4ng Gi\u00e1o, d\u00f9 l\u00e0 \u201c\u0111\u1ea1o theo\u201d. Ch\u1eebng m\u1ef1c th\u1ee7 \u0111\u1eafc m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t \u00edt trong v\u1ed1n li\u1ebfng t\u1ef1 th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c thu\u1eadn l\u1ee3i cho con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh tr\u1ecb: l\u00e0m t\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1ea3 ti\u1ebfng, ch\u00fat d\u1ea5u v\u1ebft \u0111\u1ea1o gi\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c trong ngo\u00e0i ch\u1ea5p nh\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y x\u00e0o x\u00e1o, g\u1ed1c g\u00e1c Ninh Thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft b\u1eb1ng qu\u00ea v\u1ee3 M\u0129 Tho, c\u0169ng mang d\u1ea5u v\u1ebft \u201ctruy\u1ec1n th\u1ed1ng\u201d v\u1edbi l\u1eddi \u0111\u1ed3n tin b\u00f3i to\u00e1n, m\u1ed9 phong thu\u1ef7&#8230; Trong N\u1ed9i c\u00e1c Chi\u1ebfn tranh (19-6-1965) Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch U\u1ef7 ban L\u00e3nh \u0111\u1ea1o Qu\u1ed1c gia, cao ch\u1ee9c m\u00e0 n\u00e9 tr\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u00ean trong trong l\u00fac Nguy\u1ec5n Cao K\u00ec, ng\u01b0\u1eddi m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau x\u01b0ng l\u00e0 \u201ccon c\u1ee7a Ph\u1eadt\u201d, l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch U\u1ef7 ban H\u00e0nh ph\u00e1p (Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng) m\u00faa may, quay cu\u1ed3ng.<\/p>\n<p>M\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n v\u00e1 v\u00edu t\u00f4n gi\u00e1o, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m tho\u1ea3 m\u00e3n th\u1ebf l\u1ef1c Ph\u1eadt Gi\u00e1o \u0111ang l\u00ean, th\u1ea5y m\u00ecnh t\u1eebng l\u00e0 n\u00f2ng c\u1ed1t ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, l\u1eadt \u0111\u1ed5 m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n \u201c\u0111\u1ed9c t\u00e0i\u201d m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n \u1edf th\u1ebf b\u00ean l\u1ec1, n\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1eafp x\u1ebfp t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u1eafm v\u00e0o tham v\u1ecdng l\u1edbn h\u01a1n: \u201cCh\u00ednh ph\u1ee7 d\u00e2n s\u1ef1 ch\u1ed1ng gi\u1edbi qu\u00e2n s\u1ef1, gi\u1edbi d\u00e2n s\u1ef1 ch\u1ed1ng M\u0129, gi\u1edbi s\u01b0 s\u00e3i ch\u1ed1ng c\u1ea3 ba!\u201d (\u0110\u1ea1i s\u1ee9 M.D. Taylor). Nh\u01b0ng \u1edf th\u1ee7 \u0111\u00f4 h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u00f9n b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc kh\u1ed1i qu\u1ea7n ch\u00fang C\u00f4ng Gi\u00e1o di c\u01b0 n\u00ean bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng to l\u1edbn v\u1eabn l\u00e0 \u1edf c\u1ed1 \u0111\u00f4 Hu\u1ebf, m\u1ec7nh danh l\u00e0 Phong tr\u00e0o Ph\u1eadt Gi\u00e1o Mi\u1ec1n Trung k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng 2-1966, lan \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng \u0111\u1ec3 c\u0169ng l\u1ea1i g\u1eb7p kh\u1ed1i C\u00f4ng Gi\u00e1o di c\u01b0 n\u01a1i n\u00e0y. B\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a sinh vi\u00ean, tr\u00ed th\u1ee9c Hu\u1ebf s\u1ee5c s\u00f4i nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd, \u00fd h\u01b0\u1edbng qu\u00e1 kh\u00edch m\u00e0 kh\u00f4ng cho th\u1ea5y l\u1ed1i tho\u00e1t. Nh\u1eefng l\u1ea7n t\u1ef1 thi\u00eau kh\u00f4ng c\u00f2n \u201cm\u1edbi\u201d n\u1eefa, nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ki\u1ec3u mang b\u00e0n th\u1edd Ph\u1eadt xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng (6-6-1966) theo l\u1ec7nh Th\u00edch Tr\u00ed Quang (Ph\u1ea1m V\u0103n B\u1ed3ng), cho th\u1ea5y t\u00ednh ch\u1ea5t \u201cn\u1ed9i ho\u00e1\u201d c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i n\u00ean d\u1ec5 d\u00e0ng cho Vi\u1ec7t C\u1ed9ng chen v\u00e0o kh\u00edch \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 c\u00e1c Ph\u1eadt t\u1eed khi th\u1ea5t b\u1ea1i c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng th\u1ea5y ra con \u0111\u01b0\u1eddng \u201cnh\u1ea3y n\u00fai\u201d \u0111\u1ec3 c\u1ee9u l\u1ea5y th\u00e2n. M\u1ed9t phong tr\u00e0o qu\u1ea7n ch\u00fang mang t\u00ednh li khai c\u00f4 l\u1eadp nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u00f9 l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 mang t\u00ednh bi\u1ec3u di\u1ec5n nh\u01b0 nh\u01b0 ch\u1eadn t\u01b0\u1edbng t\u1eeb trung \u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ra, c\u01b0\u1edbp ch\u00ednh quy\u1ec1n bi\u1ec3u di\u1ec5n v\u00e0i n\u01a1i, l\u1eadp \u201cTrung \u0111o\u00e0n (?!) quy\u1ebft t\u1eed\u201d Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Th\u1ee9c mang t\u00ean m\u1ed9t anh h\u00f9ng ng\u1eabu nhi\u00ean nh\u01b0 trong c\u00e1c bi\u1ebfn chuy\u1ec3n b\u1ea5t ng\u1edd t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 n\u00e0o kh\u00e1c.<\/p>\n<p>T\u00e1m n\u0103m th\u1eddi \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0 tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1eddi thanh b\u00ecnh m\u01a1 \u01b0\u1edbc nh\u01b0ng m\u1ed9t th\u1eddi gian l\u1eafng d\u1ecbu c\u0169ng l\u00e0 d\u1ecbp \u0111\u1ec3 n\u1ea3y n\u1edf m\u1ed9t l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi, m\u1ed9t n\u1ec1 n\u1ebfp sinh ho\u1ea1t kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u01b0\u1edbc th\u00fac. Ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean \u1edf S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u1eadu Trung h\u1ecdc \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t c\u1ea5p, l\u00fac n\u00e0y v\u1ec1 qu\u00ea kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u00e1nh n\u00e9 v\u00ec l\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e1c du k\u00edch \u0111e do\u1ea1 tr\u1eebng ph\u1ea1t h\u1ecd t\u1ed9i \u0111i theo th\u1ef1c d\u00e2n. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc m\u1edf nhi\u1ec1u t\u1eeb th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn lan ra th\u1ecb tr\u1ea5n nh\u1ecf, t\u1eeb c\u1ea5p th\u1ea5p v\u01b0\u01a1n l\u00ean c\u1ea5p cao, b\u1eadc cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a trung h\u1ecdc, l\u00e0m m\u1ea5t s\u1ef1 d\u1ecb \u1ee9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u1ed3ng qu\u00ea. H\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c kh\u00e1 ph\u00f3ng kho\u00e1ng n\u00ean s\u1ef1 th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng t\u01b0 c\u0169ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u0103ng nhanh s\u0129 s\u1ed1. L\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean h\u1ec7 lu\u1ef5 v\u1ec1 m\u1eb7t ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u00ec m\u1edf tr\u01b0\u1eddng tr\u00e0n lan ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9c l\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng tr\u00e0n l\u1ea5p. \u00dd th\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf l\u1ef1c t\u00f4n gi\u00e1o chen v\u00e0o khi\u1ebfn cho \u0110\u1ea1i h\u1ecdc kh\u00f4ng d\u1ed3n \u1edf S\u00e0i G\u00f2n n\u1eefa m\u00e0 m\u1edf \u1edf Hu\u1ebf, \u0110\u00e0 L\u1ea1t, nh\u1ea5p nh\u1ecfm chu\u1ea9n b\u1ecb ra \u0111\u1eddi \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c. L\u1eabn l\u1ed9n ph\u1ee9c t\u1ea1p n\u00ean Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Hu\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t Linh m\u1ee5c m\u00e0 sinh vi\u00ean l\u00e0 n\u00f2ng c\u1ed1t n\u1ed5i lo\u1ea1n ch\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n C\u00f4ng Gi\u00e1o.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c vai tr\u00f2 c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb n\u00ean c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c thanh ni\u00ean m\u1edbi c\u0169, ra \u0111\u1eddi, ph\u00e1t tri\u1ec3n: Thanh ni\u00ean C\u00f4ng Gi\u00e1o, Gia \u0111\u00ecnh Ph\u1eadt t\u1eed, H\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o sinh. C\u00f4 b\u00e9 Qu\u00e1ch Th\u1ecb Trang, kh\u00f4ng ai c\u1ea7n bi\u1ebft h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng n\u00e0o, \u1edf \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1ng t\u01b0\u1ee3ng ngay gi\u1eefa trung t\u00e2m S\u00e0i G\u00f2n, d\u1ea7u d\u00e3i m\u01b0a n\u1eafng \u0111\u1ebfn nay, l\u00e0 t\u1eed n\u1ea1n theo phong tr\u00e0o n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a Ph\u1eadt Gi\u00e1o (25-8-1963). M\u1ed9t l\u1edbp thanh ni\u00ean l\u1edbn l\u00ean \u0111i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, v\u00f4 t\u00ecnh hay c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c c\u0169ng b\u1ecb l\u00f4i k\u00e9o b\u1edfi qu\u00e1 kh\u1ee9, b\u1edfi nh\u1eefng t\u1eadp th\u1ec3 mu\u1ed1n tranh gi\u00e0nh quy\u1ec1n l\u1ef1c. Ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc sinh Nha Trang th\u1ea5y b\u1ea1n h\u1ecdc g\u1ed1c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh (Li\u00ean khu V c\u0169) \u0111\u01b0a xem t\u00e0i li\u1ec7u m\u00e1cx\u00edt. Anh b\u1ea1n Nam K\u00ec gi\u1eefa \u0111\u00e1m h\u1ecdc sinh di c\u01b0 lau nhau, \u0111\u1ee9ng l\u00ean xin ph\u00e9p l\u00e0m l\u1ec5 k\u1ec9 ni\u1ec7m \u201ctr\u00f2 \u01a0n\u201d ngay trong gi\u1edd h\u1ecdc. Anh ta khu\u1ea5t l\u1ea5p h\u01a1n anh sinh vi\u00ean \u0110o\u00e0n V\u0103n To\u1ea1i \u1ed3n \u00e0o h\u1ed3i sau r\u1ea5t l\u00e2u, nh\u1edb th\u1eddi Ch\u00edn n\u0103m m\u00e0 tranh \u0111\u1ea5u ph\u1ea3n chi\u1ebfn trong l\u00fac t\u1eebng l\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean \u0103n l\u01b0\u01a1ng M\u0129. C\u1ea1u h\u1ecdc sinh Ph\u1ea1m Xu\u00e2n \u1ea8n \u0111i M\u0129 v\u00e0o \u201c\u0110\u1ea1i h\u1ecdc tr\u01b0\u1eddng l\u00e0ng\u201d (Community College), ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh \u00fd l\u00e0m gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ch\u1ef1c ch\u1edd l\u00e0m con b\u00e0i cho m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ea7y \u00e2m m\u01b0u qu\u1ea5y \u0111\u1ea3o. Ch\u01b0a b\u1ecb l\u00f4i k\u00e9o v\u00e0o nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee5 th\u1ec3 m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb k\u0129 thu\u1eadt vui ch\u01a1i m\u1edbi, trong l\u00fac th\u1eeba s\u1ee9c s\u1ed1ng, \u0111\u1ea7y tham v\u1ecdng \u01b0\u1edbc m\u01a1 c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb \u201cn\u1ebfu l\u00e0 chim t\u00f4i s\u1ebd l\u00e0m lo\u00e0i b\u1ed3 c\u00e2u tr\u1eafng\u201d, n\u00ean h\u1ecd m\u01b0\u1ee3n s\u00e2n tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc t\u00e1ch bi\u1ec7t \u201ch\u00e1t cho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o t\u00f4i nghe\u201d, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi du ca c\u1ee7a \u201cqu\u00ea h\u01b0\u01a1ng ng\u1ea1o ngh\u1ec5\u201d \u0111\u1ec3 m\u01a1 m\u00e0ng qu\u00e1 kh\u1ee9 thanh b\u00ecnh \u201cm\u1eb7c \u00e1o the, \u0111i gu\u1ed1c m\u1ed9c\u201d (Tr\u1ea7n Quang Long), h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 t\u01b0\u01a1ng lai r\u1ed9ng m\u1edf (Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Th\u1ea1ch), th\u1ea5y \u201cb\u00ean kia s\u00f4ng l\u00e0 \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi!\u201d L\u00ed t\u01b0\u1edfng y\u00eau n\u01b0\u1edbc, v\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, chung chung t\u1eeb phong tr\u00e0o H\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o, g\u1ee3i m\u1edbi v\u1edbi t\u1ed5 ch\u1ee9c Peace Corp c\u1ee7a R.F. Kennedy, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho h\u1ecd c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e0o gi\u1ebfng gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng, x\u00e2y nh\u00e0, ph\u00e1t thu\u1ed1c cho d\u00e2n ngh\u00e8o&#8230; \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1ed5 ch\u1ee9c H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng Ph\u1ee5c v\u1ee5 X\u00e3 h\u1ed9i 1965, Du Ca 1966, c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Ph\u00e1t tri\u1ec3n Sinh ho\u1ea1t H\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng 1966&#8230;<\/p>\n<p>H\u1ecd c\u00f3 th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00edch \u0111\u1ed9ng t\u1eeb b\u00ean ngo\u00e0i, nh\u01b0ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb trong n\u01b0\u1edbc n\u00ean d\u1ec5 b\u1ecb l\u00f4i k\u00e9o b\u1edfi \u00fd th\u1ee9c d\u00e2n t\u1ed9c b\u1ea3o th\u1ee7 t\u1ea1i ch\u1ed7, d\u1ec5 b\u1ecb thu h\u00fat theo l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n mang t\u00ednh b\u1ea3o th\u1ee7 kh\u00f4ng che gi\u1ea5u ch\u00fat n\u00e0o, nh\u01b0 Vi\u1ec7t C\u1ecdng. Cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n 1958 c\u1ee7a sinh vi\u00ean Ph\u00e1p \u0111\u01b0a \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc, theo ngu\u1ed3n l\u00ed thuy\u1ebft hi\u1ec7n sinh, d\u1ea5n th\u00e2n c\u1ee7a l\u1edbp th\u1ea7y gi\u00e1o t\u1ed1t nghi\u1ec7p \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Ph\u00e1p, mang \u1ea3o t\u01b0\u1edfng tr\u00ed th\u1ee9c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o tinh th\u1ea7n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 xa x\u00f4i kia. Quan \u0111i\u1ec3m T\u1ef1 tr\u1ecb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc khi\u1ebfn \u00f4ng th\u1ea7y nh\u1eafc nh\u1edf c\u00f4ng khai v\u1ec1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh trong gi\u1ea3ng kho\u00e1, linh m\u1ee5c vi\u1ebft v\u1ec1 m\u00e1cx\u00edt in ra s\u00e1ch ph\u1ed5 bi\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng ai th\u1eafc m\u1eafc. C\u0169ng t\u1eeb s\u00e1ch v\u1edf T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c gi\u1ea3i th\u00edch trong th\u1ebf k\u1ec9 XX v\u00e0o \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Vi\u1ec7t, mang m\u1ed9t khu\u00f4n m\u1eb7t \u201ch\u1ee3p l\u00ed\u201d ch\u1ee9a ch\u1ea5p ch\u1eef ngh\u0129a cao c\u1ea5p h\u01a1n, \u0111\u1ec3 n\u1ea3y sinh m\u1ed9t l\u1edbp sinh vi\u00ean thi\u00ean t\u1ea3, h\u1ee3p th\u1eddi \u0111\u1ea1i, ra \u0111\u1eddi c\u00f3 ch\u00fat danh v\u1ecdng \u1edf S\u00e0i G\u00f2n ch\u1eadt ch\u1ed9i, hay v\u00e0o b\u01b0ng l\u00e0m ch\u1ee9c ch\u01b0\u1edfng khu\u1ea5t l\u1ea5p, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u00e1nh b\u00f3ng d\u00e1ng v\u1ebb tr\u00ed th\u1ee9c cho M\u1eb7t tr\u1eadn theo v\u1edbi \u0111\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng d\u00e2ng cao. Nh\u01b0ng nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u ph\u1ea3n chi\u1ebfn c\u1ee7a sinh vi\u00ean c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf M\u0129, ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn thanh ni\u00ean Mi\u1ec1n Nam, l\u00e0 khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y b\u1ecb l\u00f4i v\u00e0o cu\u1ed9c chi\u1ebfn m\u1edf r\u1ed9ng, \u0111e do\u1ea1 \u0111\u1ebfn th\u00e2n x\u00e1c h\u1ecd. T\u1ea5m b\u0103ng-r\u00f4n \u201cCh\u1ed1ng l\u1ecbnh t\u1ed5ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean\u201d k\u00e9o \u0111i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n l\u00e0 ch\u1ee9ng c\u1edb c\u1ee5 th\u1ec3. T\u00e2m t\u00ecnh tr\u1ed1n l\u00ednh m\u1ec7t m\u1ecfi c\u1ee7a Tr\u1ecbnh C\u00f4ng S\u01a1n \u2013 Bob Dylan Vi\u1ec7t Nam \u2013 k\u00e9o d\u00e0i theo v\u1edbi cu\u1ed9c chi\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi l\u00e0m n\u00ean m\u1ed9t nh\u1ea1c s\u0129 t\u0103m ti\u1ebfng l\u00e2u d\u00e0i nh\u1ea5t, \u00e1t h\u1eb3n c\u00e1c khu\u00f4n m\u1eb7t \u0111\u00e0n anh V\u0103n Cao, Ph\u1ea1m Duy \u2013 v\u00e0 do \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00f4i c\u1ea3 Ph\u1ea1m Duy nh\u1eadp cu\u1ed9c m\u1ed9t ch\u00fat qua loa.<\/p>\n<p>V\u1edbi t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u1edf r\u1ed9ng \u01b0\u1edbc th\u00fac ch\u00ednh tr\u1ecb sau 1-11-1963, h\u1ecdc sinh, sinh vi\u00ean (thanh ni\u00ean n\u00f3i chung) b\u01b0\u1edbc t\u1eeb vai tr\u00f2 qu\u1ea7n ch\u00fang c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed9i \u0111o\u00e0n ch\u00ednh tr\u1ecb, t\u00f4n gi\u00e1o tr\u1edf n\u00ean c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c t\u1ef1 ch\u1ee7 h\u01a1n, mu\u1ed1n th\u00e0nh l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng xoay \u0111\u1ea3o t\u00ecnh th\u1ebf. \u201cXu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng! Xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng!\u201d bi\u1ec3u t\u00ecnh l\u00e0 kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u0111\u1ea7y kh\u00edch \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. H\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ea5t m\u00e3n v\u00ec b\u1ecb xua \u0111u\u1ed5i s\u1ed1ng b\u00ean l\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea1i ch\u00ednh l\u00e0 con ch\u00e1u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb c\u00e1c gia \u0111\u00ecnh v\u1eeba h\u01b0\u1edfng ch\u00fat sung t\u00fac h\u1ed3i ph\u1ee5c sau chi\u1ebfn tranh. Bi\u1ec3u t\u00ecnh tuy c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eb7p \u0111\u00f2n v\u1ecdt, l\u1ef1u \u0111\u1ea1n cay nh\u01b0ng trong l\u1eabn l\u1ed9n x\u00f4 \u0111\u1ea9y kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u00edch th\u00fa, th\u1ea5y ra quy\u1ec1n uy \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 to l\u1edbn, nh\u01b0 \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1eaft Hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng V\u0169ng T\u00e0u, \u00edt nhi\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Kh\u00e1nh l\u01b0u vong. Th\u00edch th\u00fa c\u1ea3 \u1edf nh\u1eefng chuy\u1ec7n nho nh\u1ecf th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean nh\u01b0 x\u00f4ng v\u00e0o c\u00e1c l\u1edbp h\u1ecdc \u0111\u1eadp b\u00e0n, xua ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng, h\u00f2 reo \u0111\u1ed1t xe M\u0129 ngo\u00e0i ph\u1ed1, r\u1ed3i c\u01b0\u1eddi r\u00fac r\u00edch trong h\u1ebbm t\u1ed1i khi b\u1ecb r\u01b0\u1ee3t \u0111u\u1ed5i&#8230; V\u01b0\u1ee3t l\u00ean khu\u00f4n vi\u00ean tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c tu\u00e2n ph\u1ee5c th\u1ea7y gi\u00e1o c\u00f3 s\u1eb5n, h\u1ecd \u0111\u00e3 qu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng, thuy\u1ebft ph\u1ee5c c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 c\u00f2n r\u1ee5t r\u00e8, co r\u00fat chuy\u1ec3n d\u1ea7n sang th\u1ebf ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u00f4ng khai, t\u00edch c\u1ef1c h\u01a1n. S\u1ee9c tr\u1ebb c\u1ee7a th\u1eddi sung t\u00fac ng\u1eafn ng\u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o kh\u00edt khao t\u1eeb ph\u00eda c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng qu\u1ea7n ch\u00fang c\u1ee7a Vi\u1ec7t C\u1ecdng, g\u00e2y n\u00ean nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh c\u01b0\u1edbp quy\u1ec1n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o (\u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n Khoa 1967, T\u1ed5ng h\u1ed9i Sinh vi\u00ean S\u00e0i G\u00f2n), d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed5 m\u00e1u trong s\u00e2n tr\u01b0\u1eddng (Ng\u00f4 V\u01b0\u01a1ng To\u1ea1i 1967, L\u00ea Kh\u1eafc Sinh Nh\u1eadt 1971) \u0111\u1ec3 Tr\u1ecbnh C\u00f4ng S\u01a1n, V\u0169 Th\u00e0nh An c\u00f3 nh\u1ea1c ph\u1ea9m th\u1eddi s\u1ef1. B\u1ea1o \u0111\u1ed9ng lan \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng l\u1edbp l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, x\u00e2m h\u1ea1i t\u00ednh m\u1ea1ng gi\u00e1o s\u01b0 (Th\u1ea1c s\u0129 Y khoa Tr\u1ea7n Anh), c\u01b0\u1edbp quy\u1ec1n l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1eeb b\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng l\u00e3nh t\u1ee5 sinh vi\u00ean l\u00e0m tuy\u00ean c\u00e1o cho \u201cc\u00e1c th\u1ea7y\u201d k\u00ed! R\u1ed3i b\u1ea1o d\u1ea1n n\u1ed3ng nhi\u1ec7t theo l\u1ec7nh \u0110\u1ea3ng, tung ra \u00e1m s\u00e1t c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 uy th\u1ebf c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n, phe \u0111\u1ecbch (Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00f4ng, nh\u00e0 b\u00e1o T\u1eeb Chung, nh\u00e0 v\u0103n ch\u1ee7 b\u00e1o Chu T\u1eed&#8230;) l\u00e0m chi\u1ebfn t\u00edch l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau. Tr\u00f2 ch\u01a1i s\u00fang \u0111\u1ea1n tr\u1edf th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n l\u00ed t\u01b0\u1edfng c\u00f3 d\u00ecu d\u1eaft, c\u00f3 bi\u1ec7n minh, c\u00f3 c\u1ea3 th\u00fac gi\u1ee5c \u00e9p u\u1ed5ng n\u00ean h\u1ecd s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i gi\u1eefa \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t (m\u00ecn \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng \u1edf b\u1ebfn B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng \u0103n ch\u01a1i, n\u00e9m l\u1ef1u \u0111\u1ea1n l\u00e0m ch\u1ebft h\u1ecdc sinh, nh\u00e0 gi\u00e1o \u1edf s\u00e2n v\u1eadn \u0111\u1ed9ng Quy Nh\u01a1n&#8230;) Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00f4 bi\u1ec7t \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 hi\u1ebfm hoi, \u0111em may m\u1eafn \u0111\u1ebfn c\u1ea3 v\u1edbi c\u00f4.<\/p>\n<p>V\u1edbi ng\u01b0\u1eddi M\u0129 tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e3nh \u0111\u1ea1o chi\u1ebfn tranh th\u00ec s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00f3m Young Turks d\u1eabn v\u1ec1 l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 cho h\u1ee3p v\u1edbi l\u1eddi h\u00f4 h\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7 Th\u1ebf gi\u1edbi T\u1ef1 do, x\u00e2y n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7. M\u1ed9t b\u1ea3n hi\u1ebfn ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c so\u1ea1n th\u1ea3o, chu\u1ea9n b\u1ecb b\u1ea7u c\u1eed Qu\u1ed1c h\u1ed9i v\u00e0 T\u1ed5ng th\u1ed1ng&#8230; l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m then ch\u1ed1t cho hai t\u01b0\u1edbng Thi\u1ec7u K\u00ec h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ea3o Guam (3-1967) v\u1edbi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Lyndon B. Johnson v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt qu\u00e2n d\u00e2n s\u1ef1 quan tr\u1ecdng, b\u00e0n bi\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh chi\u1ebfn tranh. H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Qu\u00e2n l\u1ef1c c\u00f2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu bu\u00f4ng b\u1ecf danh v\u1ecdng cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00ean thu x\u1ebfp s\u1ef1 tranh gi\u00e0nh c\u1ee7a hai \u00f4ng ch\u1ee7 t\u1ecbch, l\u1eadp li\u00ean danh Thi\u1ec7u K\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c li\u00ean danh d\u00e2n s\u1ef1. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Trung t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u tr\u1edf th\u00e0nh T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0110\u1ec7 nh\u1ecb C\u1ed9ng ho\u00e0 t\u1eeb 3-10-1967, t\u00ecm c\u00e1ch t\u01b0\u1edbc quy\u1ec1n, \u0111\u1ea9y \u00f4ng ph\u00f3 l\u00f9i v\u00e0o b\u00f3ng t\u1ed1i. Tuy nhi\u00ean, t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh hay t\u1ed5ng th\u1ed1ng g\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh suy s\u1ee5p quy\u1ec1n b\u00ednh c\u1ee7a Mi\u1ec1n Nam, c\u00f9ng l\u00fac v\u1edbi s\u1ef1 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u1ee7a Vi\u1ec7t C\u1ed9ng Nam B\u1eafc g\u00e2y qu\u1ea5y \u0111\u1ea3o c\u1ea3 v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n qu\u00e2n s\u1ef1 l\u1eabn ch\u00ednh tr\u1ecb, mang v\u0169 kh\u00ed m\u1edbi khai th\u00e1c t\u00e2m t\u00ecnh x\u01b0a c\u0169, t\u0103ng ti\u1ebfn v\u1edbi s\u1ef1 can thi\u1ec7p c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129 v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam, v\u00e0o to\u00e0n c\u00f5i \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng c\u0169.<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn m\u1ed9t ph\u00eda: M\u0129 Vi\u1ec7t v\u00e0 h\u1ec7 lu\u1ef5 c\u1ee7a Th\u1ebf gi\u1edbi T\u1ef1 do<\/strong><\/p>\n<p>S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0 v\u00e0 nh\u1eefng r\u1ed1i lo\u1ea1n ti\u1ebfp theo l\u00e0 d\u1ecbp \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi M\u0129 tham chi\u1ebfn tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t Nam, tr\u00fat b\u1ecf nh\u1eefng ng\u1ea7n ng\u1ea1i can d\u1ef1 ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi T\u1ed5ng th\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb 1964, Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 M. Mansfield \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb \u0111\u1ec3 Mi\u1ec1n Nam trung l\u1eadp v\u00ec th\u1ea5y M\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 nh\u00e2n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 can thi\u1ec7p v\u00e0o m\u1edb bi\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi \u00c1 Ch\u00e2u, nh\u01b0ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng Johnson thay th\u1ebf Kennedy b\u1ecb \u00e1m s\u00e1t (22-11-1963) \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 :\u201dT\u00f4i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 v\u1ecb T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ec3 m\u1ea5t \u0110\u00f4ng Nam \u00c1\u201d. Ng\u01b0\u1eddi M\u0129 kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00fan s\u00e2u v\u00e0o cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u1ef1c ti\u1ebfp. Chi\u1ebfn h\u1ea1m M\u0129 tu\u1ea7n ti\u1ec5u s\u00e2u v\u00e0o b\u1edd bi\u1ec3n Mi\u1ec1n B\u1eafc (\u0111\u1ea7u th\u00e1ng 8-1964) g\u00e2y ph\u1ea3n \u1ee9ng, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c oanh t\u1ea1c, \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u1ed1c h\u1ed9i ch\u1ea5p thu\u1eadn v\u1edbi t\u00ean l\u00e0 Ngh\u1ecb quy\u1ebft V\u1ecbnh B\u1eafc Vi\u1ec7t g\u00e2y nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i v\u1ec1 sau. Ti\u1ebfp theo l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng cho c\u00e1c v\u1ee5 t\u1ea5n c\u00f4ng phi tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean Ho\u00e0 (1-11-64), ph\u00e1 hu\u1ef7 kh\u00e1ch s\u1ea1n Brink (Gi\u00e1ng sinh 64), ph\u00e1o k\u00edch \u1edf Pleiku (7-2), \u0111\u1ed9t nh\u1eadp Quy Nh\u01a1n (10-2), g\u00e2y n\u1ed5 to\u00e0 \u0111\u1ea1i s\u1ee9 (30-3-65). Ng\u00e0y 7-5-65, Johnson \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 tan r\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ec1n Nam, ph\u1ea3n \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u1ee7a Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u201cg\u1ea7n nh\u01b0 k\u00eau g\u1ecdi M\u0129 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng\u201d. Th\u1ebf l\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 Phan Huy Qu\u00e1t g\u1ea7n nh\u01b0 ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u1ed3i c\u1ee7a hai Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n Thu\u1ef7 qu\u00e2n L\u1ee5c chi\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ed5 b\u1ed9 l\u00ean b\u00e3i bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng (8-3-1965), c\u00f3 c\u00e1c n\u1eef sinh Vi\u1ec7t Nam \u00e1o d\u00e0i mang hoa ch\u00e0o \u0111\u00f3n th\u00e2n thi\u1ec7n. Ng\u00e0y 3-5-65, qu\u00e2n nh\u1ea3y d\u00f9 \u0111\u1ebfn V\u0169ng T\u00e0u, m\u1ed9t tu\u1ea7n sau l\u1ea1i Thu\u1ef7 qu\u00e2n L\u1ee5c chi\u1ebfn \u0111\u1ed5 b\u1ed9 tr\u00ean b\u00e3i c\u00e1t \u1edf Qu\u1ea3ng Nam gi\u00e1p ranh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, r\u1ed3i s\u1ebd mang t\u00ean Chu Lai v\u1edbi c\u00e1c chuy\u1ec7n tranh c\u00e3i ngu\u1ed3n g\u1ed1c b\u00ean l\u1ec1 cu\u1ed9c chi\u1ebfn. Cu\u1ed1i th\u00e1ng 6-1965 M\u0129 c\u00f3 59 000 qu\u00e2n t\u1ea1i Vi\u1ec7t Nam, nh\u01b0ng cu\u1ed1i n\u0103m \u0111\u00f3 l\u00e0 184 300 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u1ebf l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a nh\u1eefng chi\u1ebfn d\u1ecbch \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u1edbi qu\u00e2n ch\u00ednh quy Mi\u1ec1n B\u1eafc tr\u00ean thung l\u0169ng Ia Drang 11-1965, gi\u1ea3i t\u1ecfa Pleime ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn H\u1ea1 L\u00e0o. H\u1ebft ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam, qu\u00e2n M\u0129 m\u1edf c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111\u00e1nh v\u00e0o v\u00f9ng T\u00e2y Ninh, ch\u1ed7 tr\u00fa c\u1ee7a Trung \u01b0\u01a1ng C\u1ee5c Mi\u1ec1n Nam, d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf \u1ea9n n\u1ea5p n\u00fai r\u1eebng v\u00e0 an to\u00e0n khu gi\u00e1p bi\u00ean gi\u1edbi Cao Mi\u00ean. \u0110\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n v\u00e0o chi\u1ebfn khu D\u01b0\u01a1ng Minh Ch\u00e2u th\u00e1ng 11-66, h\u00e0nh qu\u00e2n Cedar Fall 1-67 t\u1ea5n c\u00f4ng v\u00e0o Tam gi\u00e1c S\u1eaft (Tr\u1ea3ng B\u00e0ng, B\u1ebfn S\u00fac, C\u1ee7 Chi), h\u00e0nh qu\u00e2n Johnson City tr\u1ea3i tr\u00ean m\u1ed9t tr\u1eadn tuy\u1ebfn d\u00e0i 35 km r\u1ed9ng 25 km.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn th\u00eam t\u00ednh ch\u1ea5t ch\u00ednh ngh\u0129a, M\u0129 m\u1eddi g\u1ecdi nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng minh c\u00f9ng tham gia. \u0110\u1ed3ng minh s\u1edbm nh\u1ea5t (1962) l\u00e0 Australia v\u00ec mang danh ngh\u0129a th\u00e0nh ph\u1ea7n Hi\u1ec7p h\u1ed9i \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 (SEATO), v\u1edbi 7 600 qu\u00e2n, New Zeeland 550 qu\u00e2n, Th\u00e1i Lan 11 500, Philippin 2 000. \u0110\u1eafc l\u1ef1c nh\u1ea5t l\u00e0 \u0110\u1ea1i H\u00e0n v\u1edbi 50 000 qu\u00e2n c\u1ee7a c\u00e1c s\u01b0 \u0111o\u00e0n M\u00e3nh H\u1ed5, B\u1ea1ch M\u00e3, m\u1ed9t l\u1eef c\u1ee7a S\u01b0 \u0111o\u00e0n Thanh Long. H\u1ecd thi\u1ec7t 4 400 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng gi\u1eef g\u00ecn an ninh ki\u1ebfn hi\u1ec7u tr\u00ean m\u1ed9t v\u00f9ng r\u1ed9ng l\u1edbn v\u00ec t\u00ednh ch\u1ea5t chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0110\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng, kh\u00f4ng n\u1ec1 h\u00e0 v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc lu\u1eadt ph\u00e1p r\u1eafc r\u1ed1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u0129 ph\u1ea3i lo v\u01b0\u1edbng v\u00e0o. H\u1ecd \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n M\u0129 nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u00f3 chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n d\u1ef1 b\u1ecb cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd. C\u00e1c t\u01b0 l\u1ec7nh c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u0103m qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ec3 r\u1ed3i s\u1ebd l\u00ean c\u1ea7m \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Chun Do Hoan, Roh Tae Woo. \u0110\u00e0i Loan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1edfi qu\u00e2n v\u00ec e ng\u1ea1i khu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng m\u1ed1i th\u00f9 truy\u1ec1n ki\u1ebfp nh\u01b0ng s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a h\u1ecd tuy k\u00edn \u0111\u00e1o m\u00e0 \u00edch l\u1ee3i s\u00e2u xa, nh\u01b0 c\u00e1c chi\u1ebfn d\u1ecbch x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00f4ng th\u00f4n, m\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00e1c x\u00e3 tr\u01b0\u1edfng \u0111i th\u0103m \u0110\u1ea3o qu\u1ed1c. To\u00e1n 31 qu\u00e2n nh\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u00e0i Loan \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i m\u1ed9t Nha T\u00e2m l\u00ed chi\u1ebfn nh\u1ecf b\u00e9, m\u1edd nh\u1ea1t th\u00e0nh m\u1ed9t T\u1ed5ng c\u1ee5c Chi\u1ebfn tranh Ch\u00ednh tr\u1ecb, tuy kh\u00f4ng ki\u1ebfn hi\u1ec7u nhi\u1ec1u nh\u01b0ng c\u00f3 b\u1ec1 ngo\u00e0i \u0111e do\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00ec c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ti\u1ebfn h\u00e0nh gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00e0 c\u00f3 ph\u1ea7n ch\u1eafc l\u00e0 c\u00e2u n\u00f3i c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u: \u201c\u0110\u1eebng nghe nh\u1eefng g\u00ec C\u1ed9ng s\u1ea3n n\u00f3i&#8230;\u201d \u0111\u00e3 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0110\u00e0i Loan \u2013 c\u00e2u n\u00f3i ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi, l\u1ea1i chuy\u1ec3n t\u1eeb m\u1ed9t ph\u00ea ph\u00e1n c\u1ee7a Mao Tr\u1ea1ch \u0110\u00f4ng, c\u0169ng do c\u00e1c b\u1eadc Th\u00e1nh hi\u1ec1n Trung Qu\u1ed1c ph\u00e1n ra!<\/p>\n<p>Tuy b\u1ecb l\u00fang t\u00fang nh\u01b0ng M\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ed5 th\u1eb9n l\u00e0 c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. S\u01b0 \u0111o\u00e0n kh\u00f4ng k\u1ecb I \u0111\u1ebfn An Kh\u00ea v\u00e0o th\u00e1ng 9-1965, qu\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 l\u00fac \u0111\u1ebfn 20 346 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed9 T\u01b0 l\u1ec7nh V\u1eadn t\u1ea3i \u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n d\u00f9ng 13 v\u1ea1n t\u1ea3i h\u1ea1m v\u00e0 4 h\u00e0ng kh\u00f4ng m\u1eabu h\u1ea1m chuy\u00ean ch\u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 binh l\u00ednh, qu\u00e2n d\u1ee5ng v\u00e0 480 tr\u1ef1c th\u0103ng c\u1ee7a s\u01b0 \u0111o\u00e0n. M\u1ed7i ng\u00e0y h\u1ecd c\u1ea7n 1 600 t\u1ea5n ti\u1ebfp li\u1ec7u, s\u1eed d\u1ee5ng 4 600 t\u1ea5n \u0111\u1ea1n, ti\u00eau th\u1ee5 4 tri\u1ec7u gallon x\u0103ng m\u1ed7i th\u00e1ng. Tr\u01b0\u1edbc s\u1ee9c m\u1ea1nh bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3, \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i, d\u00f9 l\u00e0 c\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c c\u0169ng th\u1ea5y e ng\u1ea1i, cho n\u00ean Li\u00ean X\u00f4 t\u1eebng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cho B\u1eafc v\u00e0 Nam Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c h\u00f2ng tr\u00e1nh chi\u1ebfn tranh, c\u00f2n Trung Qu\u1ed1c th\u00ec \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed Vi\u1ec7t Nam ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u00e1nh v\u1edbi c\u1ea5p trung \u0111\u1ed9i \u2013 ph\u00e1 ho\u1ea1i, du k\u00edch, m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0ng con voi c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i n\u1eb7ng n\u1ec1 c\u1ee7a n\u00f3. T\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng qu\u00e2n M\u0129 t\u1eebng ch\u00ea vi\u1ec7c d\u00f9ng B52 th\u1ea3 bom \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi g\u00f9i s\u00fang mang l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 l\u1ec1u l\u00e1 \u1edf m\u1eadt khu \u0111\u1ecbch, l\u00e0 d\u00f9ng b\u00faa t\u1ea1 \u0111\u1eadp ru\u1ed3i. H\u1ecd ph\u1ea3i loay hoay v\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u00e0ng bu\u1ed9c ph\u00e1p l\u00ed, t\u1ed5n ph\u00ed ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 bi\u1ec7n minh cho vi\u1ec7c can thi\u1ec7p v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>D\u01b0\u1edbi con m\u1eaft c\u1ee7a c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi nh\u00ecn v\u00e0o, h\u1ecd g\u1ea7n nh\u01b0 tr\u1ea7n tru\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 xoi m\u00f3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a ch\u1ec9 k\u1ebb \u0111\u1ecbch m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea3 \u0111\u00e1m ph\u00f3ng vi\u00ean nh\u01b0 b\u1ea7y di\u1ec1u h\u00e2u \u0111i t\u00ecm danh v\u1ecdng, ti\u1ec1n b\u1ea1c trong chi\u1ebfn tranh. Nh\u1eefng b\u1ee9c \u1ea3nh c\u1ee7a ph\u00f3ng vi\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, trung th\u1ef1c hay ch\u1ebf bi\u1ebfn, v\u1edbi t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00e2m l\u00ed to r\u1ed9ng t\u1ee9c th\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Pulitzer \u0111\u00e3 g\u00e2y n\u00ean nh\u1eefng ph\u1ea3n \u1ee9ng ti\u00eau c\u1ef1c cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn, g\u00e2y h\u1ec7 lu\u1ef5 l\u00e2u d\u00e0i cho k\u1ebb ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng m\u1ed9t th\u00e0nh ki\u1ebfn m\u00e0 ta g\u1ecdi l\u00e0 <em>s\u1ef1 l\u1ec7ch chu\u1ea9n v\u0103n ho\u00e1.<\/em> \u0110\u1ea1i t\u00e1 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Loan b\u1eafn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7c c\u00f4ng b\u1ecb b\u1eaft tr\u00ean m\u1eb7t tr\u1eadn (E. Adam ch\u1ee5p h\u00ecnh, V\u00f5 S\u1eedu quay phim) b\u1ecb coi nh\u01b0 c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng gh\u00ea t\u1edfm, kh\u00f4ng v\u0103n minh nh\u01b0ng th\u1eadt ra \u00f4ng ta c\u0169ng x\u1eed s\u1ef1 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ph\u00eda ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng qua nh\u1eefng tin t\u1ee9c th\u1edd \u01a1, ng\u1eafn g\u1ecdn tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed S\u00e0i G\u00f2n, \u1edf nh\u1eefng s\u1ef1 bi\u1ebfn ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111au l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3, b\u1ea7y tr\u1ebb con n\u1ea1n nh\u00e2n m\u00e0 anh ph\u00f3ng vi\u00ean ng\u1ed3i u\u1ed1ng bia tr\u00ean th\u1ec1m kh\u00e1ch s\u1ea1n Caravelle, Continental kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. H\u00ecnh c\u00f4 b\u00e9 b\u1ecb napalm \u0111em l\u1ea1i danh v\u1ecdng cho anh ph\u00f3ng vi\u00ean \u1ea3nh t\u1eadp s\u1ef1 n\u1ed9i \u0111\u1ecba, \u0111\u01b0\u1ee3c thu x\u1ebfp \u0111\u01b0a l\u00ean m\u1ea1ng tin, th\u1ea5y nh\u01b0 c\u00f3 c\u1ea3 l\u1eeda bom x\u0103ng n\u00f3ng r\u00e1t, th\u1eadt ra ch\u1ec9 l\u00e0 ghi nh\u1eadn \u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n th\u01b0\u01a1ng (nh\u1eadn x\u00e9t Tr\u1ea7n Ho\u00e0i Th\u01b0).<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi xa t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng k\u1ebb \u0111\u1ecbch n\u1eb1m trong \u0111\u1ed3n lu\u1ef9 ki\u00ean c\u1ed1, c\u00f4ng s\u1ef1 k\u1ec1nh c\u00e0ng n\u00ean \u0111au l\u00f2ng b\u1ea5t m\u00e3n th\u1ea5y c\u1ea3nh nh\u00e0 tranh b\u1ecb \u0111\u1ed1t m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn ra \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i \u1ea9n tr\u00fa c\u1ee7a chi\u1ebfn binh \u0111\u1ecbch, c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u0169y, kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi b\u1eb1ng t\u00ean g\u00ec kh\u00e1c. Th\u1ea5y x\u00e1c tr\u1ebb con n\u00ean \u0111\u00f3n ch\u00e0o ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn binh h\u1ebft nhi\u1ec7m v\u1ee5 b\u1eb1ng l\u1eddi m\u1eafng ch\u1eedi \u201cbaby killer\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft trong th\u00e2n x\u00e1c k\u1ebb v\u1ecb th\u00e0nh ni\u00ean kia l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u AK, m\u1ed9t tr\u00e1i l\u1ef1u \u0111\u1ea1n, m\u1ed9t \u01b0\u1edbc m\u01a1 l\u00e0m \u201cd\u0169ng s\u0129 di\u1ec7t M\u0129\u201d. S\u1ef1 r\u00e0ng bu\u1ed9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u1edf c\u1ea5p \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n tr\u00ean cao m\u00e0 l\u1ee5y c\u1ea3 nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ea5p th\u1ea5p, \u1edf c\u1ea3 nh\u1eefng c\u1eadu b\u00e9 qu\u00e2n d\u1ecbch v\u00e0o chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u01b0a k\u1ecbp b\u1ecf th\u00f3i ngh\u1ecbch tinh \u1edf nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ecba \u0111\u1ea1o C\u1ee7 Chi l\u00e0m n\u00ean danh v\u1ecdng kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng cho qu\u00e2n kh\u00e1ng chi\u1ebfn, v\u1edbi h\u1ea7m b\u00ed m\u1eadt ngo\u1eb1n ngo\u00e8o g\u00e2y t\u00e1c h\u1ea1i cho sinh m\u1ea1ng qu\u00e2n l\u00ednh n\u1ebfu t\u1ea5n c\u00f4ng theo l\u1ed1i th\u01b0\u1eddng, th\u1ebf m\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u1ef1u \u0111\u1ea1n cay ph\u1ea3i xin ph\u00e9p v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u0169 kh\u00ed ho\u00e1 h\u1ecdc! Du k\u00edch C\u1ee7 Chi th\u00fa nh\u1eadn s\u1ee3 ch\u1ea1m m\u1eb7t ngh\u0129a qu\u00e2n, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n h\u01a1n b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh M\u0129 kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ai l\u00e0 \u201cVi\u1ec7t Nam\u201d, ai l\u00e0 \u201cVi\u1ec7t C\u1ed9ng\u201d. S\u1ef1 nh\u1eadp nh\u1eb1ng g\u00e2y tranh c\u00e3i mang t\u00ednh l\u00ed thuy\u1ebft t\u1eeb xa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn binh gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u1ea5p th\u1eddi t\u1ea1i ch\u1ed7 theo h\u01b0\u1edbng b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e2n x\u00e1c m\u00ecnh, d\u1eabn \u0111\u1ebfn quan ni\u1ec7m th\u00f9 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea7y t\u00ednh c\u00e1ch ti\u00eau c\u1ef1c cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn, \u1ea9n gi\u1ea5u m\u1ed9t \u00fd th\u1ee9c t\u1ed9i l\u1ed7i: \u201cVi\u1ec7t C\u1ed9ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ebft\u201d. C\u1ee9 d\u1ed3n \u00e9p nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 r\u1ed1t l\u1ea1i g\u00e2y n\u00ean nh\u1eefng scandal l\u1edbn, ki\u1ec3u v\u1ee5 \u201ct\u00e0n s\u00e1t M\u0129 Lai\u201d (S\u01a1n M\u0129 16-3-1968) theo \u0111\u00e0 thi\u00ean l\u1ec7ch c\u1ee7a t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean quan tr\u1ecdng h\u01a1n v\u1ee5 M\u1eadu Th\u00e2n Hu\u1ebf, c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1ea1n nh\u00e2n m\u01b0\u01a1i l\u1ea7n h\u01a1n.<\/p>\n<p>S\u1ef1 r\u00e0ng bu\u1ed9c d\u1eabn \u0111\u1ebfn hi\u1ec7u qu\u1ea3 y\u1ebfu k\u00e9m n\u1eb1m ngay trong t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ed3ng k\u1ec1nh c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u00e2n l\u1ef1c mang t\u00ednh \u0111\u1ed1i ph\u00f3 to\u00e0n c\u1ea7u. L\u1ee5c qu\u00e2n can thi\u1ec7p \u1edf Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 368 300 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng qu\u00e2n t\u00e1c chi\u1ebfn th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 100 000 v\u00ec ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i n\u1eb1m \u1edf v\u1ecb tr\u00ed y\u1ec3m tr\u1ee3. Tr\u1eeb ph\u1ea7n t\u00ecnh nguy\u1ec7n nh\u00e0 ngh\u1ec1, qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0 c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng qu\u00e2n d\u1ecbch v\u1edbi nhi\u1ec7m k\u00ec m\u1ed9t n\u0103m khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn 4 tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi lu\u00e2n phi\u00ean ph\u1ee5c v\u1ee5 cho c\u1ea3 chi\u1ebfn tranh. C\u00e1c c\u1eadu b\u00e9 18 tu\u1ed5i ng\u01a1 ng\u00e1o xa \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ea3 v\u1ea1n d\u1eb7m, loay hoay kho\u1ea3ng 8 th\u00e1ng l\u00e0 lo t\u00ednh ng\u00e0y v\u1ec1, ch\u01b0a k\u1ecbp quen v\u1edbi chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng gian kh\u1ed5, x\u1ee9 s\u1edf thi\u1ebfu ti\u1ec7n nghi nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 th\u1ea5y s\u1ef1 c\u00f9ng kh\u1ed1n t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0o b\u1ea3n th\u00e2n n\u00ean b\u1ecb l\u00f4i cu\u1ed1n theo t\u00ecnh tr\u1ea1ng nghi\u1ec7n ng\u1eadp ma tu\u00fd, ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c treo th\u01b0\u1edfng gi\u1ebft ch\u1ec9 huy m\u1eb7t tr\u1eadn (Fragging &lt; fragmentation). R\u1ed3i k\u00e9o theo v\u1ec1 x\u1ee9 l\u00e0 s\u1ef1 ho\u1ea3ng h\u1ed1t h\u00e0nh x\u1eed b\u1ec7nh ho\u1ea1n, \u0111\u1ec3 d\u00e2n nh\u00e0 y x\u1ee9 M\u0129 n\u00f3i \u0111\u1ebfn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng post-traumatic stress \/ disorder syndrome k\u00e8m t\u00ean Vi\u1ec7t Nam. Th\u1ebf l\u00e0 chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc M\u0129, m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc M\u0129 c\u0169ng \u0111ang b\u1ec7nh ho\u1ea1n v\u1edbi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 k\u00ec th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c, ch\u1ed1ng v\u0103n minh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0 r\u1ed1i lo\u1ea1n ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh c\u00e1c phong tr\u00e0o hippy, beatnik s\u1eed d\u1ee5ng ma tu\u00fd nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00f4n gi\u00e1o&#8230; T\u00ecnh h\u00ecnh ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u0169ng n\u1eb1m trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i thi\u00ean t\u1ea3 tr\u00ean l\u00e3nh v\u1ef1c to\u00e0n c\u1ea7u m\u00e0 c\u00f3 l\u1ebd s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a Mc Carthy \u0111\u00e3 g\u00e2y m\u1ea1nh d\u1ea1n th\u00eam tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u0129 v\u1edbi c\u01a1 s\u1edf hi\u1ebfn ph\u00e1p y\u1ec3m tr\u1ee3 cho n\u00f3. B\u00ean ngo\u00e0i x\u00e3 h\u1ed9i l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n chi\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eabn th\u1ea5y ng\u00e0y nay nh\u01b0ng lan r\u1ed9ng trong gi\u1edbi sinh vi\u00ean, d\u1eabn \u0111\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng x\u00e9 th\u1ebb qu\u00e2n d\u1ecbch, tr\u1ed1n sang Canada k\u1ec1 c\u1eadn bi\u00ean gi\u1edbi&#8230; B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Qu\u1ed1c ph\u00f2ng Dean Rusk khi th\u00f4i ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00e2n gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc, v\u00ec t\u00ednh ch\u1ea5t ch\u1ed1ng C\u1ed9ng th\u1eddi l\u00e0m-quan c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>V\u1edbi danh ngh\u0129a Ch\u1ed1ng tr\u1ea3 s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a C\u1ed9ng s\u1ea3n, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u1ed1ng qu\u00e2n B\u1eafc Vi\u1ec7t x\u00e2m l\u1ea5n Mi\u1ec1n Nam \u2013 v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u0169ng t\u1eeb s\u1ef1 t\u1ef1 tin \u1edf s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u01b0\u1eddi M\u0129 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn to l\u1edbn m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft. L.B. Johnson \u0111\u01b0a l\u00ednh tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u201c\u0111\u00e1nh v\u1eeba \u0111\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1eebng qu\u00e1 nhi\u1ec1u\u201d \u2013 v\u1eeba \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 Vi\u1ec7t C\u1ed9ng ch\u1ecbu ho\u00e0, v\u00e0 kh\u00f4ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 Trung C\u1ed9ng kh\u00f4ng nh\u1ea3y v\u00e0o! C\u00e1c chi\u1ebfn d\u1ecbch oanh t\u1ea1c Mi\u1ec1n B\u1eafc, ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u00e1nh tr\u1ea3 nh\u1eefng cu\u1ed9c \u0111\u1ed9t k\u00edch v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi M\u0129 trong Nam nh\u01b0ng s\u1ef1 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u0169ng ch\u1ec9 ti\u1ebfn h\u00e0nh theo c\u00e1ch t\u0103ng d\u1ea7n c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9, v\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau gi\u1edbi h\u1ea1n, ph\u1ea3n \u1ee9ng theo t\u1eebng n\u1ea5c, s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1ed1t l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0m t\u0103ng s\u1ef1 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u00e0 ch\u1eeba th\u00ec gi\u1edd cho h\u1ecd nh\u1eadn vi\u1ec7n tr\u1ee3, t\u1eadp luy\u1ec7n ch\u1ed1ng tr\u1ea3. Th\u00e0nh ph\u1ed1 b\u1ecb \u0111\u00e1nh ph\u00e1 nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ec7nh ch\u1eeba 10 km c\u00e1ch b\u1ebfn c\u1ea3ng H\u1ea3i Ph\u00f2ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh t\u00e0u c\u00f3 treo c\u1edd c\u1eadp b\u1ebfn, ch\u1eeba 15 km quanh th\u1ee7 \u0111\u00f4 H\u00e0 N\u1ed9i, 30 km c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi, d\u00e0nh nguy\u00ean c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u00e0nh ph\u1ed1 nguy\u00ean v\u1eb9n, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n Trung Qu\u1ed1c n\u0103m 1979 c\u00f3 d\u1ecbp \u0111\u1eadp kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea3nh ng\u00f3i, theo l\u1ed1i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, c\u1ee5 th\u1ec3 chia x\u1ebb t\u00e2m th\u1ee9c nh\u00e0 qu\u00ea s\u00edt sao c\u1ee7a to\u00e1n qu\u00e2n T\u00e2y S\u01a1n \u1ec9a v\u00e0o c\u00e1 m\u1eafm c\u1ee7a V\u00f5 V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ec9 XVIII. R\u1ed1t l\u1ea1i, v\u00ec kh\u00f4ng r\u00f5 b\u1ea3n th\u00e2n v\u00f9ng \u0111\u1ea5t v\u1ed1n \u0111\u00e3 \u201cnh\u01b0 \u1edf th\u1eddi k\u00ec \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1\u201d (S. Karnow 1983), ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ea5y c\u00e2y c\u1ea7u \u0111\u00e1nh \u0111i \u0111\u00e1nh l\u1ea1i (P. Doumer \/ Long Bi\u00ean, H\u00e0m R\u1ed3ng Thanh Ho\u00e1) \u0111\u1ec3 hu\u00eanh hoang \u0111\u00f2i cho k\u1ebb \u0111\u1ecbch \u201ctr\u1edf v\u1ec1 th\u1eddi \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m m\u1edf l\u1ed1i m\u00f2n cho k\u1ebb \u0111\u1ecbch \u0111\u00f3n \u0111\u1ea7u ch\u1eadn \u0111\u00e1nh, l\u1eb7p l\u1ea1i nh\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3m \u0111\u00e3 g\u00e2y ra th\u1ebf c\u00f4ng \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea3 vi\u1ec7n t\u1eebng th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a phe \u0111\u1ecbch, c\u1ea3 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m cu\u1ed1i c\u1ee7a tr\u1eadn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 Gi\u00e1ng sinh 1974, ph\u00e1t sinh \u201cchi\u1ebfn th\u1eafng \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7 tr\u00ean kh\u00f4ng\u201d c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ng\u0103n ch\u1eadn \u0111\u00f3 c\u0169ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00e0o vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng qu\u00e2n l\u1ef1c VNCH, l\u00e0 \u0111\u1ed3ng minh thi\u1ebft y\u1ebfu c\u1ee7a M\u0129, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee7 th\u1ec3 c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn theo mong \u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u00ednh tr\u1ecb gia. L\u1eddi h\u00f4 h\u00e0o B\u1eafc ti\u1ebfn, mang t\u00ednh hu\u00eanh hoang h\u01a1n l\u00e0 theo th\u1ef1c ch\u1ea5t c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Kh\u00e1nh (19-7-1964) \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u0129, v\u00e0 \u00f4ng t\u01b0\u1edbng cao b\u1ed3i Nguy\u1ec5n Cao K\u1ef3 th\u1ea5y r\u00f5 trong vi\u1ec7c ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb c\u00e1c phi c\u01a1 c\u00f3 t\u1ea7m bay g\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u00f4ng phi c\u00f4ng v\u1eadn t\u1ea3i mang chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u c\u01a1 ph\u00f3ng v\u00e0i lo\u1ea1t bom xa \u0111\u1ebfn t\u1eadn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, r\u1ed3i v\u1ec1 (1965). Trang b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Mi\u1ec1n Nam c\u0169 k\u0129 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c trong khi \u0111\u1ea1n AK n\u1ed5 d\u00f2n tan d\u1ecbp T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n th\u00ec qu\u00e2n t\u1ed5ng tr\u1eeb b\u1ecb nh\u01b0 Thu\u1ef7 qu\u00e2n L\u1ee5c chi\u1ebfn c\u00f2n b\u1eafn carbin M1 t\u1eebng vi\u00ean, hay carbin M2 b\u00e1n t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng! H\u1ecd c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb theo nh\u01b0 qu\u00e2n M\u0129 sau \u0111\u00f3, trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Vi\u1ec7t Nam ho\u00e1 t\u1eeb 1969 nh\u01b0ng r\u1ed1t l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng b\u00ec k\u1ecbp v\u1edbi \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 l\u1ea1i ch\u1ee9ng t\u1ecf trong cu\u1ed9c ti\u1ebfn c\u00f4ng m\u00f9a h\u00e8 1972 c\u1ee7a qu\u00e2n B\u1eafc. S\u1ef1 n\u00e9 tr\u00e1nh t\u0103m ti\u1ebfng x\u00e2m nh\u1eadp Mi\u1ec1n B\u1eafc khi\u1ebfn cho M\u0129 ph\u1ea3i l\u1eadp \u0111\u00e0i G\u01b0\u01a1m thi\u00eang \u00c1i qu\u1ed1c (4-1966), gi\u1ea3 h\u00ecnh c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u1ed1ng C\u1ed9ng \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc m\u00e0 th\u1eadt ra l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 \u0103n n\u00f3i v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi m\u1ed9t khi c\u00e1c to\u00e1n t\u00ecnh b\u00e1o VNCH v\u00e0 M\u0129 \u0111i thu th\u1eadp tin t\u1ee9c, ph\u00e1 ho\u1ea1i m\u00e0 b\u1ecb ph\u00e1c gi\u00e1c.<\/p>\n<p>D\u00f9 sao th\u00ec vi\u1ec7c qu\u00e2n M\u0129 tung v\u00e0o chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng gi\u1ea3i to\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u1ebf bao v\u00e2y c\u1ee7a qu\u00e2n Vi\u1ec7t C\u1ed9ng, chi\u1ebfm l\u1ea1i c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ecba b\u1ecb m\u1ea5t qua nh\u1eefng n\u0103m r\u1ed1i lo\u1ea1n sau 11-1963. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n d\u00f9 trong t\u00ecnh th\u1ebf chao \u0111\u1ea3o c\u1ee7a t\u00ecnh h\u00ecnh c\u0169ng h\u1eb3n nhi\u00ean l\u1ea5n d\u1ea7n c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ee9c d\u00e2n s\u1ef1. \u0110\u01a1n v\u1ecb l\u00e3nh th\u1ed5 qu\u00e2n s\u1ef1 V\u00f9ng Chi\u1ebfn thu\u1eadt (1964) \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh (b\u1ed1n) Qu\u00e2n khu (1970) c\u00f3 c\u00e1c Ti\u1ec3u khu t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh h\u00e0nh ch\u00ednh m\u00e0 v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh chi\u1ebfn tranh, nh\u00e2n vi\u00ean qu\u00e2n s\u1ef1 s\u1ebd d\u1ea7n d\u1ea7n thay t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edfng d\u00e2n s\u1ef1, r\u1ed3i l\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u1ea5p qu\u1eadn b\u00ean d\u01b0\u1edbi. C\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5ng tr\u1eeb b\u1ecb t\u0103ng qu\u00e2n s\u1ed1, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i t\u1eeb c\u1ea5p l\u1eef \u0111o\u00e0n l\u00ean s\u01b0 \u0111o\u00e0n: Thu\u1ef7 qu\u00e2n L\u1ee5c chi\u1ebfn th\u00e1ng 7-1964 qua 10-1968, Nh\u1ea3y D\u00f9 trong n\u0103m 1965. T\u1ed5 ch\u1ee9c Bi\u1ec7t \u0110\u1ed9ng \u0110\u1ed9i \u0111\u1ea7u n\u0103m 1964 c\u00f3 \u0111\u01a1n v\u1ecb ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a t\u00ecnh th\u1ebf chi\u1ebfn tranh. Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i C\u1ed9ng ho\u00e0 tuy ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m l\u00f4i k\u00e9o v\u00e0o nh\u1eefng tranh ch\u1ea5p c\u1ee7a c\u00e1c phe ph\u00e1i nh\u01b0ng c\u0169ng v\u1eabn tham d\u1ef1 v\u00e0o nh\u1eefng cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n l\u1ea5n chi\u1ebfm l\u1ea1i \u0111\u1ea5t \u0111ai tr\u00ean ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t Mi\u1ec1n Trung (Thu\u1ef7 qu\u00e2n L\u1ee5c chi\u1ebfn tr\u00ean v\u00f9ng b\u1eafc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh) v\u00e0 Cao nguy\u00ean (Nh\u1ea3y D\u00f9 trong tr\u1eadn Pleime), \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb ch\u00ednh quy Mi\u1ec1n B\u1eafc x\u00e2m nh\u1eadp. V\u00e0 ngay c\u1ea3 \u1edf nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Mi\u1ec1n B\u1eafc tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u00e3 chi\u1ebfn th\u1eafng (\u0110\u1ed3ng Xo\u00e0i 6-1965), s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ph\u00eda b\u1ea1i c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u v\u1ebft ng\u0103n ch\u1eb7n. \u1ede h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u01a1 s\u1edf, c\u00e1c \u1ea5p Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c b\u1ecb ph\u00e1 v\u00ec s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0 \u0111\u1ec3 Nguy\u1ec5n Kh\u00e1nh k\u00ed ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh gi\u1ea3i t\u00e1n (9-3-64), thay th\u1ebf b\u1eb1ng c\u00e1c t\u00ean \u1ea5p T\u00e2n sinh \/ \u1ea5p \u0110\u1eddi m\u1edbi mang t\u00ednh ch\u00ednh tr\u1ecb nhi\u1ec1u h\u01a1n. V\u00e0 nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y, \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129, c\u00e1c phe ph\u00eda c\u0169ng nh\u1eadn ra ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch tho\u1ea3 h\u1ee3p gi\u1eefa hai khuynh h\u01b0\u1edbng qu\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 d\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n C\u1ed9ng ho\u00e0 kh\u00e1c \u0111ang th\u00e0nh h\u00ecnh. C\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t b\u1ed9 X\u00e2y d\u1ef1ng N\u00f4ng th\u00f4n (1965-71) v\u1edbi Trung t\u00e2m Hu\u1ea5n luy\u1ec7n c\u00e1n b\u1ed9 \u1edf V\u0169ng T\u00e0u. T\u1ed5 ch\u1ee9c B\u1ea3o An \u0110o\u00e0n, D\u00e2n V\u1ec7 \u0110o\u00e0n (1956) \u0111\u01b0\u1ee3c thay th\u1ebf b\u1eb1ng \u0110\u1ecba Ph\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n, Ngh\u0129a Qu\u00e2n (1964).<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 cu\u1ed9c chi\u1ebfn c\u00f3 \u0111\u00e0 l\u1ea5y l\u1ea1i m\u1ee9c th\u0103ng b\u1eb1ng n\u1ebfu qu\u00e2n M\u0129 \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Mi\u1ec1n B\u1eafc ra xa ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi v\u1edbi c\u00e1c c\u1ee9 \u0111i\u1ec3m Khe Sanh, C\u1ed3n Ti\u00ean&#8230; (c\u1ea3 ph\u00eda bi\u00ean gi\u1edbi Mi\u00ean) \u0111\u1ec3 b\u00ean trong ch\u00ednh ph\u1ee7 S\u00e0i G\u00f2n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh. T\u1ea5t nhi\u00ean \u0111\u00e0 l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt c\u1ee7a phe M\u0129 Vi\u1ec7t kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf. C\u00e1c cu\u1ed9c ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u1edbi quy m\u00f4 l\u1edbn \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng nh\u1eefng l\u00f5m nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c du k\u00edch \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u2013 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u01a1n v\u1ecb nh\u1ecf, c\u00f9ng v\u1edbi c\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ea3ng ch\u1eb7t ch\u1ebd quen thu\u1ed9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n. S\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed1i lo\u1ea1n \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1, d\u1eef d\u1ed9i v\u1edbi t\u1ef1 thi\u00eau, chi\u1ebfm ch\u00ednh quy\u1ec1n nh\u01b0 \u1edf Hu\u1ebf tuy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 k\u1ecbp th\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i nhem nh\u00fam, k\u1ebft t\u1eadp s\u1ef1 chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a \u0111\u00e1m thanh ni\u00ean \u0111i theo l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi gi\u1ea3i ph\u00f3ng, ch\u1ed1ng M\u0129 x\u00e2m l\u0103ng. \u01af\u1edbc m\u01a1 l\u00e0m b\u1ed3 c\u00e2u tr\u1eafng chung chung \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edf ti\u1ebfp theo \u201c&#8230; l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00f4i s\u1ebd ch\u1ebft cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u201d tuy h\u1ecd \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u00e2n vi\u00ean ch\u1ee9c S\u00e0i G\u00f2n, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ec7 th\u1ed1ng ph\u00e1p l\u00ed b\u1ea3o v\u1ec7 c\u01a1m \u00e1o, nh\u01b0 nh\u00e0 gi\u00e1o bi\u1ec3u t\u00ecnh, ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i (Tr\u1ea7n Quang Long, L\u1eef Ph\u01b0\u01a1ng&#8230;) m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng m\u1ea5t vi\u1ec7c, m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng m\u1ecdt khi ch\u01b0a b\u1ecb k\u1ebft \u00e1n, hay nh\u1ea3y n\u00fai, ra b\u01b0ng. Th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u00f3 l\u00fac ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1i d\u00e1ng an to\u00e0n b\u1ec1 ngo\u00e0i. Ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ec1n Nam ch\u1ee9a \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ru\u1ed7ng n\u00e1t t\u1eeb trong h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 l\u00e0 c\u00f3 tr\u1eadn chi\u1ebfn T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n (1968) \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9 b\u1ecb c\u1ea3 n\u0103m tr\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed7i m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0 \u0111i xin vi\u1ec7n tr\u1ee3 v\u1ec1 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn theo l\u1eddi l\u00e3nh t\u1ee5, \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn \u201cn\u0103m n\u0103m, m\u01b0\u1eddi n\u0103m, hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m ho\u1eb7c l\u00e2u h\u01a1n n\u1eefa\u201d, cho \u0111\u1ebfn to\u00e0n th\u1eafng m\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p><strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn m\u1ed9t ph\u00eda: H\u1ed9i k\u00edn VN DCCH tr\u00ean v\u1ecb tr\u00ed tuy\u1ebfn \u0111\u1ea7u ch\u1ed1ng t\u01b0 b\u1ea3n \u0111\u1ebf qu\u1ed1c<\/strong><\/p>\n<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn k\u1ebft th\u00fac r\u1ed3i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi S\u00e0i G\u00f2n m\u1edbi th\u1ea5y ra: \u201cC\u1ee9 c\u1ea7m ngang l\u00e1 c\u1edd M\u1eb7t tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng, k\u00e9o m\u00e0u \u0111\u1ecf xu\u1ed1ng l\u1ea5p m\u00e0u xanh th\u00ec ra c\u1edd Mi\u1ec1n B\u1eafc ch\u1ee9 kh\u00f3 g\u00ec m\u00e0 ph\u1ea3i ngh\u0129!\u201d \u1ea4y th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t M\u0103t tr\u1eadn v\u1ebd v\u1eddi \u0111\u1ea7y ban b\u1ec7 t\u1eeb tr\u00ean xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi nh\u01b0 th\u1ebf v\u1eabn h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c uy t\u00edn trong ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, m\u1eb7c k\u1ec7 nh\u1eefng \u1ea5m \u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi trong v\u00f2ng v\u00e0 \u1edf c\u1ea3 m\u1ed9t v\u00e0i t\u1ecf l\u1ed9 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t m\u00e0 v\u00ec mu\u1ed1n ch\u1eeba ch\u1ed7 gi\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc con b\u00e0i ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u01b0\u1eddng b\u01b0\u1edbc cho \u0111\u00e0n em d\u00f9 l\u00e0 c\u1ee7a m\u00ecnh t\u1ea1o d\u1ef1ng. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7 cho l\u1eddi gi\u1ea3i th\u00edch h\u1ed3i sau: \u201cC\u1edd xanh \u0111\u1ecf v\u00e0ng l\u00e0 c\u1edd M\u1eb7t tr\u1eadn, c\u1edd \u0111\u1ecf v\u00e0ng l\u00e0 c\u1edd T\u1ed5 qu\u1ed1c\u201d. Kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch l\u00fac c\u1edd xanh-\u0111\u1ecf-v\u00e0ng c\u0169ng l\u00e0 c\u1ee7a \u201cn\u01b0\u1edbc\u201d C\u1ed9ng ho\u00e0 Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam! S\u00e1ch s\u1eed \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ec9 XXI x\u00e1c nh\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc khi t\u1eadp k\u1ebft \u201cNam B\u1ed9 \u0111\u00e3 c\u00f3 6 v\u1ea1n \u0111\u1ea3ng vi\u00ean r\u00fat v\u00e0o b\u00ed m\u1eadt, h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n s\u00fang v\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec7n \u0111\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f4n gi\u1ea5u&#8230; t\u1ea1i Li\u00ean khu V hai v\u1ea1n r\u01b0\u1ee1i \u0111\u1ea3ng vi\u00ean r\u00fat v\u00e0o b\u00ed m\u1eadt&#8230; Tr\u1ecb Thi\u00ean &#8211; Hu\u1ebf ch\u00f4n gi\u1ea5u m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1edbn v\u0169 kh\u00ed\u201d, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u00e3 \u201cb\u1ed1 tr\u00ed nhi\u1ec1u c\u00e1n b\u1ed9 qu\u00e2n s\u1ef1 t\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng\u201d n\u01a1i v\u00f9ng \u0111\u1ea5t n\u1ed1i c\u1ea7u v\u1edbi Mi\u1ec1n B\u1eafc n\u00e0y. Th\u1ebf cho n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i VN DCCH \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ebf tr\u00ean ch\u00e2n ngay t\u1eeb kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 hai m\u00e0 s\u1ef1 tr\u00f2ng tr\u00e9o quanh qu\u1ea5t m\u1eb7t tr\u1eadn n\u00e0y n\u1ecd, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn 20 n\u0103m ch\u1ec9 v\u00ec c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129, do \u0111\u00f3 l\u00f4i v\u00e0o cu\u1ed9c c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ea3 ph\u00e1i c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 b\u1ea3n.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea7n k\u1ebft, \u0111\u00e3 th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed3i k\u1ebft v\u1edbi \u0110o\u00e0n 559 v\u1eadn chuy\u1ec3n v\u0169 kh\u00ed, v\u1ea1ch l\u1ed1i v\u00e0o Nam tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh s\u01a1 kh\u1edfi nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec th\u1ef1c t\u1ebf t\u1eeb hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Gen\u00e8ve n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u00eda nam v\u0129 tuy\u1ebfn 17: M\u0103t tr\u1eadn D\u00e2n T\u1ed9c Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam, c\u00e1i t\u00ean d\u00e0i d\u00f2ng \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 gi\u1ea3 d\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ea7n thi\u1ebft, ti\u1ebfp t\u1ee5c cho s\u1ef1 ch\u00ednh danh ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m, gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp, d\u00e2n ch\u1ee7, ho\u00e0 b\u00ecnh c\u1ee7a m\u1ed9t \u00fd \u0111\u1ecbnh ki\u00ean tr\u00ec x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng khai tuy\u00ean b\u1ed1 danh ngh\u0129a sau 1975, khi kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng n\u00e0o kh\u00e1c. V\u00e0 v\u00ec c\u00f2n c\u00f3 m\u1eb7t khu\u1ea5t l\u1ea5p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean trong ph\u1ea7n hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y, d\u00f9 s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 kh\u00ed t\u1ed1i t\u00e2n, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n tuy\u00ean truy\u1ec1n mang t\u1ea7m m\u1ee9c qu\u1ed1c t\u1ebf, t\u00ednh ch\u1ea5t h\u1ed9i k\u00edn l\u00fac kh\u1edfi \u0111\u1ea7u v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i xuy\u00ean su\u1ed1t trong t\u1ed5 ch\u1ee9c, bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi b\u00ean ngo\u00e0i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec mu\u1ed1n cho th\u1ea5y, th\u1ea5y trong h\u00e9 m\u1edf nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eb7t l\u1ea5p l\u1eedng mang t\u00ednh huy\u1ec1n tho\u1ea1i, v\u1eeba \u0111\u1ee7 cho giai \u0111o\u1ea1n.<\/p>\n<p>H\u1ecdc gi\u1ea3 M\u0129 t\u00f2 m\u00f2 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o c\u00e1c v\u0103n ki\u1ec7n, t\u00e0i li\u1ec7u t\u1ecbch thu c\u1ee7a t\u00f9 binh t\u1eeb c\u00e1c c\u01a1 quan ch\u00ednh tr\u1ecb qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra nh\u1eefng t\u00ean ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 xa l\u1ea1, hay t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00ean l\u00e3ng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng th\u00ec nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean n\u1ed5i b\u1eadt nh\u01b0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecd lu\u1eadt s\u01b0, Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Ph\u00e1t ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 (ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong ba Ph\u00f3 ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u00f9ng v\u1edbi V\u00f5 Ch\u00ed C\u00f4ng, Tr\u1ea7n Nam Trung), Tr\u1ea7n B\u1eedu Ki\u1ebfm d\u01b0\u1ee3c s\u0129, D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh Hoa b\u00e1c s\u0129&#8230; kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 s\u1eaft m\u00e1u ph\u1ea3i xa l\u00e1nh m\u00e0 th\u1eadt l\u1ea1i quen thu\u1ed9c, n\u1ed1i k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c S\u00e0i G\u00f2n h\u00e0o nho\u00e1ng v\u1edbi n\u00fai r\u1eebng C\u1ee5c R\u1edd th\u00e2m u, ch\u01b0a k\u1ec3 m\u1ed9t H\u00e0 N\u1ed9i Th\u0103ng Long v\u1eddi v\u1ee3i c\u00f3 khu\u00f4n m\u1eb7t B\u00e1c, Cha Gi\u00e0 th\u00e2n th\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng T\u00f4n Th\u1ea5t D\u01b0\u01a1ng K\u1ecb ho\u00e0ng ph\u00e1i, b\u00e1c s\u0129 th\u00fa y Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ebfn v\u00e0 Cao Minh Chi\u1ebfm, k\u00ed gi\u1ea3 k\u00ec c\u1ef1u Nam K\u00ec b\u1ecb t\u1ed1ng xu\u1ea5t ra B\u1eafc (16-3-1965) l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh can tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecd n\u0103m 1950, 60 tuy sau 1975 \u00f4ng n\u00e0y l\u1ed9 ra ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ea3ng vi\u00ean th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n. \u00d4ng Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Ph\u00e1t c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7 chi nh\u00e1nh c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n, n\u1eb1m ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng nguy hi\u1ec3m t\u1eadn c\u00f9ng ph\u00eda nam n\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ecb gh\u00e9p v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ea7n \u201cx\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ed1ng \u0110\u1ea3ng\u201d nh\u01b0 T\u1ed5ng th\u01b0 k\u00ed Ho\u00e0ng Minh Ch\u00ednh. Tuy nhi\u00ean, n\u1eafm vai m\u1ed9t Ph\u00f3 Ch\u1ee7 t\u1ecbch \u2013 r\u1ed3i s\u1ebd l\u00e0 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu o \u00e9p, khinh mi\u1ec7t nh\u01b0 Hu\u1ef3nh V\u0103n Ti\u1ec3ng hay kh\u00f4ng nh\u01b0ng v\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c th\u00e0nh ph\u1ed1 th\u00ec \u00f4ng v\u1eabn l\u00e0 ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0 x\u00e2y bi\u1ec7t \u0111i\u1ec7n B\u1ea3o \u0110\u1ea1i \u1edf \u0110\u00e0 L\u1ea1t, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng b\u00e1o Thanh Ni\u00ean c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n, dung ch\u1ee9a nh\u00f3m Ho\u00e0ng Mai L\u01b0u v\u1ec1 nam, v\u1edbi \u00f4ng L\u01b0u H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc kh\u00e1 khu\u1ea5t l\u1ea5p nh\u01b0ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u201cqu\u1ed1c ca\u201d cho hai th\u1ef1c th\u1ec3 ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng: Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng ho\u00e0 v\u00e0 C\u1ed9ng ho\u00e0 Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam! R\u1ed3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 qu\u00e1 kh\u1ee9, d\u00f9 l\u00e0 qu\u00e1 kh\u1ee9 g\u1ea7n m\u00e0 ngay trong ch\u00ednh quy\u1ec1n m\u1edbi t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gh\u00e9p t\u00ean v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ea7n th\u00e0nh l\u1eadp M\u1eb7t tr\u1eadn, nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng v\u1edbi k\u1ec9 ni\u1ec7m ch\u00e1u trai Nam B\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e1c v\u1ed7 v\u1ec1 n\u0103m 1946, v\u00e0o Khu b\u1ecbt m\u1eb7t d\u1ef1 l\u1ec5 r\u1ed3i v\u1ec1 Th\u00e0nh l\u00e0m Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c C\u00f4ng ti \u0110\u01b0\u1eddng c\u1ee7a M\u0129 Di\u1ec7m. V\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tung ho\u00e0nh nh\u01b0 b\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Th\u00e0nh \/ Ph\u1ea1m Th\u1ecb Thanh V\u00e2n c\u1ee7a Phong tr\u00e0o B\u1ea3o v\u1ec7 Ho\u00e0 b\u00ecnh, d\u00f9 \u00f4ng cha b\u1ecb t\u1ed1ng xu\u1ea5t ra B\u1eafc. Nh\u1eefng khu\u00f4n m\u1eb7t kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea5u, kh\u00f4ng c\u1ea7n gi\u1ea5u th\u00ec c\u1ee9 cho ra c\u00f4ng khai, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ea7n che gi\u1ea5u nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ed1 c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u00ec v\u1eabn ph\u1ea3i c\u1ea3i d\u1ea1ng nh\u01b0 L\u01b0u H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc v\u1edbi t\u00ean Hu\u1ef3nh Minh Si\u00eang, Tr\u01b0\u01a1ng Gia Tri\u1ec1u th\u00e0nh Tr\u1ea7n B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng (v\u00e0 nhi\u1ec1u t\u00ean hi\u1ec7u kh\u00e1c). C\u1ee9 nh\u01b0 l\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi ma qu\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u00e2n gian qua nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1eb7t ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i ra ngo\u00e0i cho thi\u00ean h\u1ea1 s\u1edd ng\u1eafm m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 \u1ea9n hi\u1ec7n \u0111\u1ec3 thi\u00ean h\u1ea1 t\u00f2 m\u00f2 \u0111\u1ed3n \u0111o\u00e1n hay chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u00fang v\u1edbi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a s\u1eed gia S. Karnow v\u1ec1 \u00f4ng ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u00f3 vai tr\u00f2 \u201cv\u00f4 t\u00edch s\u1ef1\u201d \/ inocuous! L\u00e0m nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i b\u1eadt c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i, h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf nhi\u1ec1u, ch\u1eafc c\u00f3 khi c\u0169ng th\u1ea5y \u201cl\u1ea5n c\u1ea5n\u201d nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng l\u00fac b\u1ecb bu\u1ed9c h\u1ecdc ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c nh\u01b0ng v\u01b0\u1edbng v\u00f2ng danh v\u1ecdng, chia x\u1ebb ch\u00fat h\u01b0 danh th\u1eddi ti\u1ebfp n\u1ed1i, h\u1ecd c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y nh\u01b0 c\u00e1c tr\u00ed th\u1ee9c, nh\u00e2n v\u1eadt t\u0103m ti\u1ebfng c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n trong c\u00e1c phong tr\u00e0o ph\u1ea3n kh\u00e1ng \u1edf \u0111\u00f4 th\u1ecb th\u1eddi chuy\u1ec3n ti\u1ebfp v\u00e0 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb C\u1ed9ng ho\u00e0. Ch\u00fat h\u01b0 danh c\u1ee7a th\u1eddi lo\u1ea1n tuy \u0111\u1ea7y tr\u1eafc tr\u1edf nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec h\u1ea5p d\u1eabn. M\u1eb7t tr\u1eadn B\u1ea3o v\u1ec7 V\u0103n ho\u00e1 D\u00e2n t\u1ed9c (1967) r\u1ea7m r\u1ed9 h\u1ecdp ch\u1ec9 trong m\u1ed9t ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u01b0a ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t danh s\u00e1ch b\u1ea7u b\u00e1n d\u00e0i d\u1eb1ng d\u1eb7c, g\u1ed3m \u0111\u1ee7 th\u1ee9 l\u1edbp C\u1ed1 v\u1ea5n \u0111o\u00e0n, Th\u01b0 k\u00ed \u0111o\u00e0n&#8230; c\u00f3 m\u1eb7t Gi\u00e1o ch\u1ee7 B\u1eedu S\u01a1n K\u00ec H\u01b0\u01a1ng, Ch\u00e1nh th\u01b0 k\u00ed Vi\u1ec7n T\u0103ng th\u1ed1ng Ph\u1eadt Gi\u00e1o, linh m\u1ee5c, tr\u00ed th\u1ee9c C\u00f4ng Gi\u00e1o, c\u00e1c nguy\u00ean Ph\u00f3 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, Khoa tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n&#8230; Danh s\u00e1ch \u1ea5y l\u00e0 t\u1eeb \u201ctrong khu\u201d \u0111\u01b0a ra qua tay \u00f4ng V\u0169 H\u1ea1nh nh\u1edb m\u00e3i \u0111\u00f2n th\u00f9 c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0103m h\u1eadn, kh\u00f4ng k\u1ecbp nh\u1eadn ra l\u00e0 \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u00fd b\u1ecf c\u01a1 quan V\u0103n Ngh\u1ec7 Li\u00ean khu V nh\u01b0 L\u00ea Tr\u1ecdng Nguy\u1ec5n ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0i l\u1ea1i! \u0110\u01b0\u1ee3c b\u1ed7ng d\u01b0ng \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0a nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt t\u0103m ti\u1ebfng kia l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i hay \u00edt ra l\u00e0, c\u1ea3i ch\u00ednh! C\u00e1c \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch, C\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u00f4i khi ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c k\u00ed t\u00ean tr\u00ean nh\u1eefng b\u1ea3n v\u0103n c\u1ee7a Th\u01b0 k\u00ed sinh vi\u00ean so\u1ea1n th\u1ea3o! C\u00f3 \u00fd th\u1ee9c hay kh\u00f4ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c n\u00e0y n\u1ecd c\u1ee7a m\u1ecdi ph\u00eda ch\u1ec9 l\u00e0 con c\u1edd c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1eddng trong khu\u1ea5t l\u1ea5p, n\u00edn nh\u1ecbn \u1edf h\u1eadu tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Nam Trung (t\u00ean th\u1eadt Tr\u1ea7n L\u01b0\u01a1ng) c\u00e1n b\u1ed9 qu\u00e2n s\u1ef1 c\u0169 c\u1ee7a Li\u00ean khu V, t\u1eadp k\u1ebft l\u00e0m c\u00e1n b\u1ed9 ph\u1ee5 tr\u00e1ch U\u1ef7 ban th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, t\u01b0 l\u1ec7nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Gi\u1ea3i ph\u00f3ng t\u1eeb ng\u00e0y th\u00e0nh l\u1eadp (1962). \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n \u0111\u00e3 gi\u1ea5u danh hi\u1ec7u y\u00eau chu\u1ed9ng, mang t\u00ean Lao \u0110\u1ed9ng \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc, v\u00e0o Nam l\u1ea1i \u1ea9n khu\u1ea5t th\u00eam m\u1ed9t t\u1ea7ng n\u1eefa v\u1edbi t\u00ean \u0111\u1ea3ng Nh\u00e2n D\u00e2n C\u00e1ch M\u1ea1ng. Nam B\u1ed9, ph\u1ea7n \u0111\u1ea5t n\u1ed5i b\u1eadt kh\u00eau g\u1ee3i s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a m\u1ed9t X\u1ee9 u\u1ef7 (1945, 1954) c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ed9 t\u01b0 l\u1ec7nh mang t\u00ean Trung \u01b0\u01a1ng c\u1ee5c Mi\u1ec1n Nam (1951) t\u00e1i hi\u1ec7n n\u0103m 1960, qu\u1ea3n l\u00e3nh to\u00e0n Mi\u1ec1n Nam, r\u1ed3i co l\u1ea1i t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1edbi B\u00ed th\u01b0 Ph\u1ea1m H\u00f9ng. Ph\u1ea7n Trung B\u1ed9 c\u00f2n l\u1ea1i n\u1eb1m d\u01b0\u1edbi tay V\u00f5 Ch\u00ed C\u00f4ng, B\u00ed th\u01b0 c\u1ee7a n\u01a1i \u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n. Ch\u01b0a k\u1ec3 L\u00ea \u0110\u1ee9c Th\u1ecd v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 Tr\u01b0\u1edfng ban T\u1ed5 ch\u1ee9c Trung \u01b0\u01a1ng c\u1ee5c Mi\u1ec1n Nam (sau 1954) r\u1ed3i Tr\u01b0\u1edfng ban T\u1ed5 ch\u1ee9c Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng (1960) \u0111\u1ec3 sau 1968 v\u00e0o Nam, ch\u1ec9 l\u00e0 Ph\u00f3 b\u00ed th\u01b0 Trung \u01b0\u01a1ng C\u1ee5c m\u00e0 n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n M\u1eb7t tr\u1eadn kh\u00f4ng c\u00f3 ai tranh c\u00e3i. V\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 khu\u1ea5t l\u1ea5p trong r\u1eebng n\u00fai, bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t li\u00ean h\u1ec7 ch\u1eb1ng ch\u1ecbt t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, t\u1eebng nh\u00f3m xuy\u00ean su\u1ed1t \u0111\u1ebfn t\u1eadn v\u00f9ng th\u1ecb th\u00e0nh, v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang \u01a1 h\u1edd quen th\u00f3i c\u1ee7a m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i t\u1ea1o \u201cx\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a\u201d. N\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea7n ch\u00fang trong tay, ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u00f3 th\u1ec3 lu\u1ed3n l\u1ecdt hay gom g\u00f3p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c (nh\u01b0 c\u1ee7a Ph\u1eadt Gi\u00e1o, sinh vi\u00ean) \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u t\u00ecnh ch\u1ed1ng M\u0129 Ngu\u1ef5 trong c\u00e1c t\u1eadp h\u1ecdp l\u1edbn, v\u00e0 c\u00f2n th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u1ea7n ch\u00fang c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 uy hi\u1ebfp c\u00e1c qu\u1eadn l\u1ecb, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i nh\u1ecf v\u1edbi x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi khi\u00eang theo, \u0111\u00f2i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00f2i tr\u1ea3 l\u1ea1i l\u00faa g\u1ea1o, tr\u00e2u b\u00f2 b\u1eaft \u0111i (hay b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft)&#8230; H\u1ecd ngang ng\u1ea1nh kh\u00f4ng k\u1ec3 r\u1eb1ng tr\u00e2u b\u00f2, l\u00faa g\u1ea1o l\u00e0 ch\u00ednh t\u00edch tr\u1eef nu\u00f4i qu\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft l\u00e0 ch\u00ednh chi\u1ebfn binh c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0 l\u00fac \u0111\u00e1m ph\u1ee5 n\u1eef gi\u1eb1ng co, gi\u00e0nh gi\u1eadt c\u00e1c c\u1eadu-b\u00e9-chi\u1ebfn-s\u0129-t\u00f9-binh trong tay \u0111\u00e1m l\u00ednh C\u1ed9ng ho\u00e0 ng\u01a1 ng\u00e1o, \u0111\u00f4i l\u00fac c\u00f3 s\u00fang m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1eafn l\u00e0m sao. Nh\u01b0 l\u00fac \u00f4ng T\u1ec9nh u\u1ef7 x\u00fai \u0111\u00e1m ph\u1ee5 n\u1eef c\u1edfi tru\u1ed3ng uy hi\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi qu\u1eadn tr\u01b0\u1edfng m\u1edbi t\u1ed1t nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c gia H\u00e0nh ch\u00e1nh, anh thanh ni\u00ean con nh\u00e0 quen bi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng! C\u00e1ch th\u1ebf \u0103n v\u1ea1 quen thu\u1ed9c trong x\u00f3m l\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a l\u00ean th\u00e0nh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn thu\u1eadt, qu\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng m\u1ed9t ch\u1eebng m\u1ef1c \u0111\u00e1ng k\u1ec3, cho \u0111\u1ebfn khi thi h\u00e0nh trong m\u1ed9t tr\u1eadn chi\u1ebfn kh\u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u1edbi M\u0129 Ngu\u1ef5 m\u00e0 l\u00e0 v\u1edbi \u0111\u1ed3ng ch\u00ed \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh \u00e2n ngh\u0129a c\u0169, mang quy\u1ebft t\u00e2m \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u201cl\u00e0m c\u1ecf s\u1ea1ch, kh\u00f4ng t\u00f9 binh, kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng binh\u201d, nh\u01b0 trong tr\u1eadn Cao \u0111i\u1ec3m 1509 (L\u00e3o S\u01a1n) th\u00e1ng 4-1984.<\/p>\n<p>T\u1ed5 ch\u1ee9c len l\u1ecfi v\u00e0o c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf t\u00f4n gi\u00e1o (C\u00f4ng Gi\u00e1o) \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi l\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1eadn ph\u1ee7 T\u1ed5ng th\u1ed1ng. T\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ea1o th\u00e0nh c\u01a1 s\u1edf cho nh\u1eefng to\u00e1n Bi\u1ec7t \u0111\u1ed9ng Th\u00e0nh danh ti\u1ebfng t\u1ea5n c\u00f4ng tr\u1ee5 s\u1edf h\u00e0nh ch\u00ednh, qu\u00e2n s\u1ef1, ngo\u1ea1i giao (M\u0129) c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n, cho ng\u01b0\u1eddi li\u00ean l\u1ea1c \u0111\u01b0a tin c\u1ee7a Ph\u1ea1m Xu\u00e2n \u1ea8n ra khu, v\u1ec1 B\u1ed9 T\u1ed5ng tham m\u01b0u H\u00e0 N\u1ed9i! T\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ea1o th\u00e0nh c\u01a1 s\u1edf x\u00e3 h\u1ed9i, t\u00e2m l\u00ed \u00fd th\u1ee9c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng cho ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean m\u01a1 ho\u00e0 b\u00ecnh m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a ngh\u0129 l\u00e0 m\u00ecnh ph\u1ee5c v\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi C\u1ed9ng s\u1ea3n, cho ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh D\u00f9 b\u00eanh v\u1ef1c V\u0169 H\u1ea1nh, ng\u01b0\u1eddi s\u0129 quan An ninh Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i vi\u1ebft s\u00e1ch \u201cph\u1ea3n chi\u1ebfn\u201d m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u00ecnh ch\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111ang ph\u1ee5c v\u1ee5. L\u00ea Tr\u1ecdng Nguy\u1ec5n (t\u00e1c gi\u1ea3 <em>Binh nh\u00ec ca, Qu\u00e1n b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, <\/em>nh\u1ea5t l\u00e0 b\u1ea3n nh\u1ea1c<em> N\u1eafng chi\u1ec1u<\/em>) t\u1eeb Li\u00ean khu V ra, g\u1eb7p Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed5ng \u1edf S\u00e0i G\u00f2n n\u00fap b\u00f3ng V\u0103n L\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1edd <em>Tin V\u0103n<\/em> m\u00e0 th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e1o c\u00e1o. S\u1ef1 ng\u00e2y th\u01a1 ng\u1edd ngh\u1ec7ch \u0111\u00f3 c\u00f3 lu\u00f4n c\u1ea3 \u1edf nh\u00e2n v\u1eadt cao c\u1ea5p ch\u00ednh quy\u1ec1n, che ch\u1edf cho th\u00e2n thu\u1ed9c tr\u1ed1n l\u00e1nh c\u1ea3nh s\u00e1t, c\u00f4ng an truy t\u1ea7m&#8230; t\u1eeb t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u00e2n t\u00ecnh quen bi\u1ebft, nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u nu\u00f4i con g\u00e1i Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng g\u1edfi h\u1ecdc MIT, B\u00e0 Thi\u1ec7u c\u00f3 th\u01b0 k\u00ed l\u00e0 em v\u1ee3 Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Ph\u00e1t \u0111\u1ebfn s\u1ef1 che ch\u1edf c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh \u0111\u1ed1i v\u1edbi Hu\u1ef3nh T\u1ea5n M\u1eabm, c\u1ea3 hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng! M\u1edb b\u00f2ng bong r\u1ed1i tung \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cho l\u00ednh M\u0129 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e1nh ai, v\u00ec m\u1ee5c \u0111\u00edch g\u00ec&#8230; V\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i quanh qu\u1ea5t \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n t\u1eeb m\u1ed9t v\u00f9ng h\u1ed9i k\u00edn l\u1edbn lao h\u01a1n \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc, n\u01a1i \u0111\u00e3 mang t\u00ean n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ee7 \u0111\u00f4, c\u00f3 ban b\u1ec7 h\u00e0nh ch\u00ednh n\u1ed9i tr\u1ecb, ngo\u1ea1i giao, c\u00f3 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n s\u1ef1 h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u00e3 nh\u1eadn ra: \u201c\u0110\u00e1nh M\u0129 d\u1ec5 h\u01a1n \u0111\u00e1nh qu\u00e2n L\u00ea d\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Ph\u00e1p\u201d&#8230;<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh s\u1eb5n, t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ed1i m\u00f2n th\u00ec nh\u1eefng v\u1ea5p v\u00e1p kh\u00f4ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o bu\u00f4ng b\u1ecf, nh\u1eefng \u201cs\u1eeda sai\u201d kh\u00f4ng l\u00e0m ng\u01b0ng \u0111\u00e0 ti\u1ebfn b\u01b0\u1edbc. C\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ca t\u1ee5ng l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. Ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ea3i t\u1ea1o c\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng nghi\u1ec7p kh\u00f4ng n\u01b0\u01a1ng tay \u0111\u00e1nh t\u01b0 s\u1ea3n, l\u1eadp h\u1ee3p t\u00e1c x\u00e3, t\u1ed5 ch\u1ee9c x\u00ed nghi\u1ec7p qu\u1ed1c doanh, bi\u1ebfn c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh m\u1ed9t gu\u1ed3ng m\u00e1y l\u1edbn. C\u00e1c c\u1ea3i bi\u1ebfn h\u00e0nh ch\u00ednh m\u01b0\u1ee3n v\u1eadt v\u1edd \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 nh\u01b0 s\u00e1p nh\u1eadp t\u1ec9nh, l\u1eadp khu t\u1ef1 tr\u1ecb&#8230; kh\u00f4ng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng g\u00ec nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u00ecnh tr\u1ea1ng qu\u1ea3n tr\u1ecb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y ng\u1ea7m v\u1edbi quy\u1ec1n uy c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0110\u1ea3ng b\u00ean trong, b\u00ean d\u01b0\u1edbi, ch\u1eb1ng ch\u1ecbt nh\u1eefng \u0111\u1ea3ng vi\u00ean, c\u00e1n b\u1ed9 mang t\u00ednh truy\u1ec1n th\u1ed1ng khu v\u1ef1c x\u01b0a c\u0169, c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng \u0111\u1eadm n\u00e9t. T\u1ea5t c\u1ea3 ki\u00eau h\u00e3nh v\u1edbi s\u1ef1 kh\u00edch \u0111\u1ed9ng d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ee7 ngh\u0129a, pha tr\u1ed9n m\u1edbi m\u1ebb b\u1eb1ng ch\u00fat l\u00ed thuy\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i vu v\u01a1. D\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i s\u1ed1ng trong khu\u00f4n kh\u1ed5 m\u1edbi nh\u01b0ng nh\u1eadn vang v\u1ecdng t\u1eeb qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a \u00fd th\u1ee9c k\u00ec th\u1ecb di man g\u00e2y s\u1ef1 c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u1eddng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u201ck\u1ebb x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c\u201d, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi \u00fd th\u1ee9c tu\u00e2n ph\u1ee5c ng\u00e0n \u0111\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u1eb1n n\u00e9n ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng quy\u1ec1n b\u00ednh \u201cd\u00e2n t\u1ed9c\u201d, khi ch\u01b0a c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 n\u1ecbnh b\u1ee3 khu\u1ea5t nh\u1ee5c. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat v\u1ee5ng v\u1ec1 m\u1edbi n\u1ed5i, c\u00f3 u\u1ea5t \u1ee9c ch\u1ecbu d\u1eb1n n\u00e9n hai ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m ch\u1ec9 v\u00ec l\u1ee1 d\u1ea1i n\u00f3i chuy\u1ec7n \u201cc\u00e2y t\u00e1o \u00f4ng L\u00e0nh\u201d, kh\u00f4ng ng\u1edd ch\u1ea1m h\u00fay v\u1edbi t\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt \u0111ang l\u00ean (Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u00e0nh\/L\u00e0nh, T\u00f4n Th\u1ea5t [?] L\u00e0nh) th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 Tr\u1ea7n D\u1ea7n v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y b\u1ecb \u0111\u00e0y \u0111o\u1ea1 c\u1ee9 \u01b0\u1edbc mong \u00f4ng T\u1ed1 H\u1eefu v\u00e0 \u0110\u1ea3ng ng\u00f3 l\u1ea1i th\u00f4i!<\/p>\n<p>Tr\u00ean n\u1ec1n t\u1ea3ng \u0111\u00f3, c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 khi t\u00ecm c\u00e1ch t\u1eadn d\u1ee5ng nh\u00e2n l\u1ef1c nh\u01b0 c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng phong tr\u00e0o Ba S\u1eb5n s\u00e0ng \/ Ba \u0110\u1ea3m \u0111ang cho ph\u1ee5 n\u1eef thay th\u1ebf thanh ni\u00ean, kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c nhu c\u1ea7u c\u00e0ng to l\u1edbn theo \u0111\u00e0 l\u1edbn r\u1ed9ng c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn m\u00e0 c\u00f2n ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1eadn trong gia \u0111\u00ecnh th\u00f4n x\u00f3m, v\u1edbi vai tr\u00f2 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef c\u00e1c n\u01a1i ch\u1ed1n \u1ea5y. L\u1ea5y th\u00e2n x\u00e1c \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi m\u00e1y m\u00f3c, nh\u1eefng to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c Thanh ni\u00ean Xung phong th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb 1950 \u0111\u00e3 ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u00f4i ch\u00e2n, hai b\u00e0n tay m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1eeda c\u1ea7u, ph\u00e1 bom \u0111\u1ea1n, c\u0169ng tham gia chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng r\u1ed3i thu d\u1ecdn l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 k\u1ebft th\u00fac cu\u1ed9c chi\u1ebfn, m\u1ec7t h\u01a1n c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn binh. T\u1ed5 ch\u1ee9c l\u1edbn r\u1ed9ng thu th\u1eadp ph\u1ee5 n\u1eef ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1eeb 1965, t\u1ea1o n\u00ean k\u00ec t\u00edch nh\u01b0ng c\u0169ng khi\u1ebfn cho nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u (F. Guillemot) ph\u1ea3i so s\u00e1nh c\u00e1c h\u00ecnh \u1ea3nh tr\u00ecnh di\u1ec5n v\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng: \u201cN\u1ee5 c\u01b0\u1eddi r\u1ea1ng r\u1ee1 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4 g\u00e1i anh h\u00f9ng tr\u00ean nh\u1eadt b\u00e1o v\u00e0 phim \u1ea3nh tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u1ee7a VN DCCH trong chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 chu du kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi nh\u01b0ng s\u1ed1 ph\u1eadn bi th\u1ea3m c\u1ee7a ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi anh h\u00f9ng v\u00f4 danh n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d. \u00d4ng th\u1ea5y \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1ec3 hi\u1ec7n kh\u00e1c c\u1ee7a \u00fd ch\u00ed quy\u1ebfn t\u00e2m tranh chi\u1ebfm quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1ed1ng \u0110\u1ef1c n\u01a1i c\u00e1c l\u00e3nh tu, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u01b0\u1ee3t tr\u00ean v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u1edbi t\u00ednh \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra \u201cthanh ni\u00ean (Vi\u1ec7t Nam)&#8230; b\u1ecb k\u1eb9t gi\u1eefa ch\u1ee7 ngh\u0129a \u00e1i qu\u1ed1c \u0111\u1ea7y \u0111\u00f2i h\u1ecfi v\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1ea1nh l\u00f9ng&#8230; \u0110\u1eb1ng sau nh\u1eefng trang s\u00e1ch anh h\u00f9ng v\u00e0 tuy\u00ean truy\u1ec1n ch\u00ednh th\u1ee9c, \u0111\u1eb1ng sau nh\u1eefng di\u1ec5n v\u0103n bi\u1ec7n gi\u1ea3i, che gi\u1ea5u m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt s\u1ed1ng s\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n, \u0111au kh\u1ed5 h\u01a1n v\u00e0 bi k\u1ecbch h\u01a1n&#8230;\u201d Nh\u01b0 h\u00ecnh \u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi n\u1eef anh h\u00f9ng kh\u00f4 c\u1eb1n, ng\u1ef1c \u0111\u1ea7y huy ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ean h\u00ecnh b\u00eca m\u1ed9t s\u1ed1 <em>National Geographic,<\/em> hay khu\u1ea5t l\u1ea5p trong c\u00e1c th\u00f4n x\u00f3m, ng\u00f5 h\u1ebbm \u0111i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi cha cho \u0111\u1ee9a con t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u1ec3 mong nh\u1edd c\u1ea1y l\u00fac tu\u1ed5i gi\u00e0 x\u1ebf b\u00f3ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c t\u1ebf k\u1ec1m th\u00fac ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i \u0111\u1ebfn trong ri\u00eang t\u01b0 nh\u01b0 khi ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 \u0111\u1ed9i th\u00fa nh\u1eadn sau 1975: \u201cKh\u00f4ng l\u00e0m ngh\u0129a v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1, ch\u00fang n\u00f3 c\u00f2ng \u0111\u1ea7u c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111i ch\u1ee9 l\u1ea1i!\u201d Nh\u01b0ng s\u1ef1 khi\u1ebfp nh\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1n b\u00f9 v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t b\u1eb1ng nh\u1eefng t\u1edd tem phi\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu, b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u1ed5n \u0111\u1ecbnh m\u00e0 \u201cch\u00e2n ngo\u00e0i d\u00e0i h\u01a1n ch\u00e2n trong\u201d, v\u00e0 ti\u1ebfp theo l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng r\u1ed5n r\u1ea3ng c\u1ee7a nh\u1eefng h\u1ed3i h\u1ea1 ph\u00f3ng, \u0111i th\u1ef1c t\u1ebf. Lo\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u201cy\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u00e0 y\u00eau ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i\u201d c\u1ee7a h\u00e0ng lo\u1ea1t v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 t\u00ea li\u1ec7t thu\u1ea7n ph\u1ee5c h\u1eadu &#8211; Nh\u00e2n V\u0103n, gi\u00fap nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhanh nh\u1ea1y \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i h\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ch\u00fat \u00e2n hu\u1ec7 bu\u00f4n b\u00e1n nh\u1ecf, hay r\u1ee7i ro ch\u1eadm l\u1ee5t th\u00ec \u1edf trong n\u01b0\u1edbc giao l\u01b0u v\u1edbi v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 th\u1ebf gi\u1edbi, l\u00e3nh m\u1ed9t t\u1edd phi\u1ebfu xe \u0111\u1ea1p \u0111\u1ec3 ch\u1ee5p h\u00ecnh bi\u1ec3u di\u1ec5n. S\u1ef1 pha tr\u1ed9n c\u1ee7a l\u00ed t\u01b0\u1edfng m\u01a1 m\u1ed9ng v\u00e0 tri\u1ec3n v\u1ecdng quy\u1ec1n l\u1ee3i \u0111\u00f3, \u0111\u1ea9y m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn d\u01b0 th\u1eeba c\u1ee7a l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u00e0y v\u00e0o Nam, t\u1ef1 t\u00ecm l\u1ea5y vinh quang trong c\u00e1i th\u1ebf m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng gi\u1eefa c\u1ea3nh bom \u0111\u1ea1n truy l\u00f9ng c\u1ee7a k\u1ebb \u0111\u1ecbch, t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt huy\u1ec1n tho\u1ea1i L\u00ea Anh Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n Thi&#8230; ngay trong chi\u1ebfn tranh, hay ch\u1ef1c ch\u1edd l\u00e0m huy\u1ec1n tho\u1ea1i n\u1ed1i ti\u1ebfp nh\u01b0 \u0110\u0103ng Thu\u1ef3 Tr\u00e2m v\u1edbi cu\u1ed1n nh\u1eadt k\u00ed l\u01b0u l\u1ea1c, t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u1edd m\u1ed9t quan \u0111i\u1ec3m nh\u00e2n b\u1ea3n kh\u00e1c&#8230; C\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed ng\u1ed9t ng\u1ea1t \u0111\u00f3, c\u00e1i th\u1ebf gi\u1edbi \u00e2m h\u1ed3n \u0111\u00f3 b\u1ecb tr\u00f9m l\u1ea5p d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng v\u1ea1n ti\u1ebfng hoan h\u00f4, \u0111\u00e0ng sau nh\u1eefng sinh ho\u1ea1t ch\u00ednh tr\u1ecb ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ean ngo\u00e0i bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, m\u00e0 c\u00f3 b\u1ecb ti\u1ebft l\u1ed9 th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m ai \u0111\u1ec3 \u00fd. C\u00f3 ai ph\u1ea3i th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f3ng vi\u00ean O. Falacci ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p m\u00e0 b\u1ecb bu\u1ed9c \u0111\u0103ng theo b\u1ea3n c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u01b0a ra, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u00e0 b\u00e1o th\u00e2n C\u1ed9ng \u00dac W. Burchett c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u0103ng b\u00e0i t\u00e1n t\u1ee5ng VN DCCH theo m\u1ed9t b\u1ea3n v\u0103n vi\u1ebft s\u1eb5n nh\u01b0 th\u1ebf? Cho n\u00ean nh\u00ecn \u1edf m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 C\u1ed9ng s\u1ea3n t\u1ef1 b\u1ea3n th\u00e2n l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u00ean vi\u00ean k\u0129 thu\u1eadt t\u00e0i t\u00ecnh, nh\u1eefng tay ph\u00f9 thu\u1ef7 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng qu\u1ea7n ch\u00fang gi\u1ecfi giang hi\u1ebfm c\u00f3.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng qua tay ch\u00e2n, qua nhi\u1ec1u giai \u0111o\u1ea1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tuy\u00ean truy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u01a1 h\u1edf, v\u1eady m\u00e0 kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn cu\u1ed9c c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00ec ch\u00fang tr\u00f9m l\u1ea5p trong ti\u1ebfng bom \u0111\u1ea1n d\u1ed3n d\u1eadp, tr\u00ean \u0111\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9t tr\u00e0o l\u01b0u m\u00ea t\u00edn m\u1edbi th\u1eddi gi\u1ea3i th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 phong tr\u00e0o t\u1ea3 ph\u00e1i, \u00edt nhi\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng n\u1eb1m trong v\u00f2ng tay xoay chuy\u1ec3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ecdng s\u1ea3n tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. T\u00ecnh tr\u1ea1ng hi\u1ec3u bi\u1ebft th\u1ea5p k\u00e9m c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang Mi\u1ec1n B\u1eafc, v\u00ec s\u1ef1 c\u00f4 l\u1eadp c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh khi\u1ebfn cho nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u00f3 t\u1eeb \u0111\u1ea7u chi\u1ebfn tranh, nay xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u00f3c nh\u1eefng th\u01b0 l\u1ea1i y\u00ean b\u00ecnh tr\u00ean b\u00e0n gi\u1ea5y c\u1ee7a c\u00e1c Ban, Vi\u1ec7n, B\u1ed9 v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1edbi th\u1ec3 th\u1ee9c, phong c\u00e1ch c\u0169 \u2013 v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng trong c\u00e1c sinh ho\u1ea1t \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ec7, \u1ed3n \u00e0o n\u00e1o nhi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Th\u1eadt ra \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u00e2y lan t\u1eeb khung c\u1ea3nh ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, t\u1eeb c\u00e1c chuy\u1ec7n \u201ct\u1ed1 kh\u1ed5\u201d \/ \u201ct\u1ed1 \u0111i\u00eau\u201d m\u00e0 ra. T\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a \u0111\u1ecba ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c C\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1ea1ch tr\u1ea7n \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ph\u00eda \u0111\u1ecbch c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00e1c. Th\u1ebf l\u00e0 v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng chuy\u1ec7n tra t\u1ea5n \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 ch\u1eeda l\u00e0m l\u00f2i con (ch\u1eafc nh\u1edb l\u1eddi t\u00e1c gi\u1ea3 C.B. n\u00f3i v\u1ec1 C\u00e1t Hanh Long), v\u1eabn c\u00f3 chuy\u1ec7n l\u00ednh hi\u1ebfp d\u00e2m c\u1eaft v\u00fa, x\u1ebbo mu ph\u1ee5 n\u1eef (<em>Ti\u1ec3u thuy\u1ebft V\u00f4 \u0111\u1ec1<\/em> c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Thu H\u01b0\u01a1ng), chuy\u1ec7n ch\u1eb7t t\u1eed s\u0129 ra t\u1eebng kh\u00fac \u1edf V\u0169ng R\u00f4, kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ebft r\u1eb1ng v\u1edbi th\u1eddi s\u00fang li\u00ean thanh, \u0111\u1ea1i b\u00e1c kh\u00f4ng ai mang dao th\u00e1i th\u1ecbt, m\u00e3 t\u1ea5u ra chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. Kh\u00f4ng r\u1ea7m r\u1ed9 \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i b\u00e0o ch\u1eefa nh\u01b0 c\u00e2y \u0111u\u1ed1c s\u1ed1ng L\u00ea V\u0103n T\u00e1m nh\u01b0ng t\u1eeb chuy\u1ec7n th\u1eddi \u0111\u00e1nh T\u00e2y \u201c\u00f4m bom ba c\u00e0ng\u201d \u0111\u01a1n gi\u1ea3n \u1edf Li\u00ean khu V, c\u00f3 chuy\u1ec7n (30-5-1966) Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00e9 d\u1ed3n d\u1eadp 3 danh hi\u1ec7u: \u201cd\u0169ng s\u0129 di\u1ec7t M\u0129, d\u0169ng s\u0129 di\u1ec7t ngu\u1ef5, d\u0169ng s\u0129 di\u1ec7t xe c\u01a1 gi\u1edbi\u201d ,\u201cb\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft\u201d m\u00e0 \u201cm\u01b0u tr\u00ed\u201d \u00f4m m\u1ed9t qu\u1ea3 m\u00ecn l\u1edbn lao th\u1eb3ng (?!) v\u00e0o xe \u0111\u1ecbch, ti\u00eau di\u1ec7t 69 t\u00ean gi\u1eb7c M\u0129 v\u00e0 tay sai, c\u00f9ng v\u1edbi 3 xe b\u1ecdc th\u00e9p c\u1ee7a ch\u00fang! (<em>Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n,<\/em> Vi\u1ec7n S\u1eed h\u1ecdc 1976). Tuy c\u01a1 quan Chi\u1ebfn tranh Ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a VNCH c\u00f3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t h\u1ed3i ch\u00e1nh vi\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh ph\u1ea3n b\u00e1c nh\u01b0ng c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ecdi chuy\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng th\u1eddi \u1ea5y, th\u1eddi nay, anh h\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00e9 v\u1eabn kh\u00f4ng suy suy\u1ec3n uy danh \u0111\u1ec3 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng t\u00ean tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00e1c d\u1ee5ng t\u1eeb \u00e2m h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nh\u1eefng l\u1eddi tuy\u00ean truy\u1ec1n theo vang v\u1ecdng v\u00f4 th\u1ee9c c\u1ee7a c\u00e2u chuy\u1ec7n T\u0103ng S\u00e2m gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng \u1edf Vi\u1ec7t Nam, t\u1ea7ng l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1ecf b\u1ea3n ch\u1ea5t th\u01b0 l\u1ea1i gia th\u1ea7n ng\u00e0y x\u01b0a, v\u1eabn c\u1ee9 th\u1ea3n nhi\u00ean ho\u1eb7c t\u00e2m th\u00e0nh bi\u00ean ch\u00e9p c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf, bao g\u1ed3m chuy\u1ec7n b\u1eafn r\u01a1i m\u00e1y bay v\u00f4 s\u1ed1, gi\u1ebft \u0111\u1ecbch k\u1ec3 kh\u00f4ng xi\u1ebft, t\u1eeb tin t\u1ee9c t\u1edd <em>Nh\u00e2n D\u00e2n<\/em> ch\u00e9p ra th\u00e0nh c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Vi\u1ec7n S\u1eed H\u1ecdc, Trung t\u00e2m UNESCO Vi\u1ec7t Nam&#8230; V\u1edbi th\u1eddi th\u1ebf, h\u1ecd c\u0169ng h\u00e3nh di\u1ec7n v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch \u201c\u0111\u1ea7u h\u00e0ng Giai c\u1ea5p\u201d \u0111\u1ec3 d\u1ecbch s\u00e1ch <em>C\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c<\/em> b\u1ecf ch\u1eef \u201ckh\u00e2m \u0111\u1ecbnh\u201d, v\u00e0 t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u201cphong tr\u00e0o n\u00f4ng d\u00e2n kh\u1edfi ngh\u0129a\u201d th\u1eddi L\u00ea Tr\u1ecbnh \u0111\u1ec3 l\u00f9a v\u00e0o \u0111\u00f3 \u201cgi\u1eb7c May m\u1eaft\u201d Ho\u00e0ng V\u0103n Ch\u1ea5t! Kh\u1ea3 n\u0103ng tr\u00ed th\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c thu d\u1ee5ng, khu\u00f4n n\u1eafn trong vi\u1ec7c b\u1ed3i \u0111\u1eafp khoa h\u1ecdc cho \u00f4ng vua H\u00f9ng qu\u1ed1c t\u1ed5 \u0111\u1ec3 gh\u00e9p v\u00e0o v\u1edbi danh hi\u1ec7u v\u0103n ho\u00e1 kh\u1ea3o c\u1ed5 \u0110\u00f4ng S\u01a1n mang b\u1eb1ng ch\u1ee9ng tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng, c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n nhi\u1ec1u. S\u00e1ch v\u1edf v\u1ed1n c\u0169ng mang kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m \u00e1p l\u1ef1c n\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n s\u00e1ch lo\u1ea1i <em>H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y v\u00e0o Nam, g\u1ee3i \u00fd cho c\u00e1c \u00f4ng th\u1ea7y n\u01a1i \u0111\u00e2y nhanh nh\u1ea3u \u0111\u01b0a chu\u1ed7i ti\u1ec1n s\u1eed Ph\u00f9ng Nguy\u00ean, \u0110\u1ed3ng \u0110\u1eadu, G\u00f2 Mun, \u0110\u00f4ng S\u01a1n v\u00e0o t\u1eadp s\u1eed m\u1edbi, chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 h\u1ecdc sinh mua s\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh. S\u1ef1 thu h\u00fat n\u00e0y ch\u1eafc kh\u00f4ng l\u00e0m ph\u1ea5n kh\u1edfi ng\u01b0\u1eddi Ph\u00f3 Ti\u1ebfn s\u0129 s\u1eed h\u1ecdc T\u00f4 Minh Trung, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i v\u00e0o Nam \u0111\u1ec3 \u201cnghi\u00ean c\u1ee9u\u201d g\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ea1i ra chi\u00eau h\u1ed3i sau T\u1ebft M\u1ea1u Th\u00e2n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ea7y t\u1ef1 t\u00edn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i, kh\u00f4ng ch\u1ec9 di\u1ec7t tr\u1eeb k\u1ebb ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng c\u0169 m\u00e0 c\u00f2n xoay ra \u0111\u00e0n \u00e1p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng phe kh\u00e1c nh\u00f3m, g\u00e1n gh\u00e9p t\u1ed9i tr\u1ea1ng theo nh\u00e3n hi\u1ec7u quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, nh\u01b0 ch\u1ed1ng nh\u1eefng th\u00e0nh ph\u1ea7n X\u00e9t l\u1ea1i Ch\u1ed1ng \u0110\u1ea3ng theo Ph\u00e1p l\u1ec7nh tr\u1eebng tr\u1ecb c\u00e1c t\u1ed9i Ph\u1ea3n c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Chinh k\u00ed (30-6-1967). T\u00ecnh h\u00ecnh x\u1ea3y ra v\u00ec s\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t trong phong tr\u00e0o c\u1ed9ng s\u1ea3n th\u1ebf gi\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn phe ph\u00eda c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 phe th\u00e2n Trung Qu\u1ed1c th\u1eafng th\u1ebf d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng v\u1ee5 b\u1eaft b\u1edb, giam c\u1ea7m \u201cx\u1eed l\u00ed n\u1ed9i b\u1ed9\u201d trong \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f2n s\u00f3t h\u1ed3i sau l\u00e0 Ho\u00e0ng Minh Ch\u00ednh, T\u1ed5ng th\u01b0 k\u00ed \u0111\u1ea3ng D\u00e2n Ch\u1ee7, c\u00e1i \u0111\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u00e2n r\u1ebft c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng C\u1ed9ng S\u1ea3n. S\u1ef1 thu t\u00f3m nh\u00e2n l\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ho\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf, m\u1ed9t m\u1eb7t khi\u1ebfn cho v\u1ec1 ph\u00eda ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0110\u1ea3ng th\u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00e2n x\u00e1c ti\u1ebfp nh\u1eadn vi\u1ec7n tr\u1ee3, lao v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn h\u00e0nh cu\u1ed9c chi\u1ebfn, m\u00e0 ph\u00eda \u201cb\u1ea1n b\u00e8\u201d \u2013 c\u00f3 khi b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, c\u0169ng nh\u1eb9 nh\u00f5m khi th\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed1n nhi\u1ec1u th\u00e2n x\u00e1c con d\u00e2n h\u1ecd nh\u01b0 \u0111\u00e1m d\u00e2n M\u0129 kia.<\/p>\n<p>V\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u1ee7ng h\u1ed9 Mi\u1ec1n B\u1eafc t\u1eeb ph\u00eda Nam th\u00ec cho r\u1eb1ng s\u1ef1 \u1ee7ng h\u1ed9 c\u1ee7a phe XHCN ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 h\u00f2 h\u00e9t nhi\u1ec7t t\u00ecnh, c\u00f3 ch\u0103ng c\u0169ng ch\u1ec9 nh\u01b0 nh\u1eefng m\u00f3n qu\u00e0 th\u00e2n th\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ec9 v\u00e0o h\u1ed3i sau m\u1edbi c\u00f3 nh\u1eefng con s\u1ed1 vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc li\u00ean h\u1ec7, c\u00f3 chuy\u1ec7n ti\u1ebft l\u1ed9 (1991) 3 000 chuy\u00ean vi\u00ean Li\u00ean X\u00f4 \u201cl\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u00e1c cu\u1ed9c kh\u00f4ng k\u00edch\u201d, tranh gi\u00e0nh v\u1edbi s\u1ef1 hi sinh trong s\u1ed1 kho\u1ea3ng 200 phi c\u00f4ng B\u1eafc Tri\u1ec1u Ti\u00ean tham gia chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u1ec5 t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m c\u00f4ng khai n\u0103m 2001. C\u0169ng ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u1eb1ng tinh th\u1ea7n \u201cqu\u1ed1c t\u1ebf v\u00f4 s\u1ea3n\u201d c\u1ee7a phe Li\u00ean X\u00f4 kh\u00e1 cao n\u00ean trong khi \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ng\u1ea3 v\u1ec1 h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i t\u1ecb n\u1ea1n tr\u00ean \u0111\u1ea5t h\u1ecd, v\u1eady m\u00e0 vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec1 ng\u01b0ng ngh\u1ec9 \u2013 vi\u1ec7n tr\u1ee3 nh\u1eefng kh\u00ed t\u00e0i qu\u00e2n d\u1ee5ng t\u1ed1i t\u00e2n, nh\u01b0 m\u00e1y bay MIG \u201c\u0111\u1ee9ng n\u1ea5p trong m\u00e2y r\u00ecnh b\u1eafn m\u00e1y bay M\u0129\u201d, hay ho\u1ea3 ti\u1ec5n SAM m\u00e0 phi c\u00f4ng M\u0129 th\u1ea5y nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00f3 l\u00fac b\u1eafn kh\u00f4ng t\u1edbi m\u1ee5c ti\u00eau m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00e1c m\u1ea3nh tung ra \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u00e0m h\u01b0 h\u1ea1i c\u00e1c B52 bay ph\u00eda tr\u00ean n\u00f3! T\u1eeb cu\u1ed1i 1965, Ph\u00f3 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng L\u00ea Thanh Ngh\u1ecb h\u00e0ng n\u0103m \u0111\u00e3 c\u1ea5t c\u00f4ng \u0111i xin vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4, \u0110\u00f4ng \u00c2u, Trung Qu\u1ed1c, Tri\u1ec1u Ti\u00ean, n\u0103m n\u00e0y cho n\u0103m sau, mang b\u00f3ng d\u00e1ng quen thu\u1ed9c kh\u00f4ng m\u1ecfi m\u1ec7t \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u1ea3 sau chi\u1ebfn tranh, g\u00e2y b\u1ef1c m\u00ecnh ra l\u1eddi m\u1ec9a mai cho c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n h\u00e0o ph\u00f3ng l\u00fac tr\u01b0\u1edbc. Vay kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00ednh \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n tr\u1ea3, chuy\u1ec7n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc to l\u1edbn c\u1ee9 nh\u01b0 tr\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfu b\u1ea1c kh\u00e1t n\u01b0\u1edbc!<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i cu\u1ed1i th\u1eadp ni\u00ean 1970, v\u00ec c\u01a1m kh\u00f4ng l\u00e0nh canh kh\u00f4ng ng\u1ecdt, Trung Qu\u1ed1c c\u00f4ng khai x\u00e1c nh\u1eadn m\u1edbi th\u1ea5y vai tr\u00f2 tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a h\u1ecd trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn. T\u1eeb kho\u1ea3ng 1968 \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n qu\u00e2n c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0o \u0111\u1ea5t B\u1eafc mang theo anh thanh ni\u00ean ngh\u0129a v\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1 Tr\u1ea7n Kh\u1ea3i Ca, x\u00e2y c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1, l\u00e0m nhi\u1ec7m v\u1ee5 ph\u00f2ng kh\u00f4ng, g\u00e2y n\u00ean n\u1ed7i t\u1ee9c gi\u1eadn c\u1ee7a v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngay \u1edf \u0111\u1ea5y khi\u1ebfn h\u1ecd ph\u1ea3i v\u00e0o t\u00f9. Ho\u00e0ng V\u0103n Hoan, c\u1ef1u U\u1ef7 vi\u00ean B\u1ed9 Ch\u00ednh tr\u1ecb, x\u00e1c nh\u1eadn: \u201cB\u00e1c v\u00e0 Trung \u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea3ng Lao \u0110\u1ed9ng Vi\u1ec7t Nam cho qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Trung Qu\u1ed1c v\u00e0o b\u1ea3o v\u1ec7 Mi\u1ec1n B\u1eafc Vi\u1ec7t Nam\u201d. Trong kho\u1ea3ng 1965-1970 c\u00f3 h\u01a1n 300 000 qu\u00e2n Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng v\u00f9ng m\u1ecf Qu\u1ea3ng Ninh, khu T\u1ef1 tr\u1ecb Vi\u1ec7t B\u1eafc, T\u00e2y B\u1eafc (ngh\u0129a l\u00e0 g\u1ea7n h\u1ebft v\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng du ph\u00eda B\u1eafc), xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn nam H\u00e0 N\u1ed9i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1 1. Tin \u0111\u00f3, khi \u0111\u0103ng l\u00ean c\u00e1c b\u00e1o S\u00e0i G\u00f2n sau T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n, c\u0169ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 th\u00eam m\u1ed9t ch\u1ee9ng c\u1edb \u201ct\u00e2m l\u00ed chi\u1ebfn\u201d ki\u1ec3u r\u00eau rao \u201cb\u00e1n n\u01b0\u1edbc cho Nga, T\u00e0u\u201d! S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n c\u00f3 m\u1eb7t l\u00fac cao nh\u1ea5t l\u00e0 170 000 trong n\u0103m 1967. Theo t\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3i m\u1eadt v\u1ec1 sau, h\u1ecd \u0111\u00e3 chi vi\u1ec7n h\u00e0ng tri\u1ec7u t\u1ea5n v\u0169 kh\u00ed, qu\u00e2n d\u1ee5ng v\u00e0 th\u1ef1c ph\u1ea9m, k\u1ec3 c\u1ea3 lo\u1ea1i b\u00e1nh in th\u1ea7n k\u00ec c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 \u0111\u1ed9i \u0103n \u201cv\u00e0i ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00f3i\u201d, hay rau mu\u1ed1ng \u0111\u00f3ng h\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c khoe khoang k\u1ec3 \u01a1n h\u1ed3i m\u00f4i r\u0103ng c\u1eafn nhau. C\u00e1c bao g\u1ea1o mang h\u00e0ng ch\u1eef C\u1ed9ng ho\u00e0 Nh\u00e2n d\u00e2n Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ea1i m\u1ec5, m\u1ed1c meo ch\u1ed3ng ch\u1ea5t trong r\u1eebng ph\u00eda nam sau 1975, cho th\u1ea5y ngu\u1ed3n g\u1ed1c nh\u1eefng \u201ch\u1ea1t g\u1ea1o c\u1eafn l\u00e0m t\u01b0 chia cho B\u1eafc, Nam, Mi\u00ean, L\u00e0o\u201d c\u00f3 g\u1ed1c g\u00e1c t\u1eeb \u0111\u00e2u, v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh \u201cnghi\u00eang \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed5 n\u01b0\u1edbc ra s\u00f4ng \/ thay tr\u1eddi l\u00e0m m\u01b0a\u201d \u0111\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng C\u00e1nh \u0111\u1ed3ng 5 t\u1ea5n, th\u1eadt ra l\u00e0 ti\u1ebfng h\u00f2 h\u00e9t th\u00fac \u0111\u1ea9y nhau trong cu\u1ed3ng v\u1ecdng h\u01a1n l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ef1c ch\u1ea5t \u0111\u1ea1t th\u00e0nh. Ti\u1ebft l\u1ed9 tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed trong n\u01b0\u1edbc sau 1975 cho bi\u1ebft c\u00f3 c\u1ed1 v\u1ea5n tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Mi\u1ec1n Nam \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u1ed5 ch\u1ee9c ph\u00e2n ph\u1ed1i vi\u1ec7n tr\u1ee3, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c hay kh\u00f4ng. V\u00ec t\u00ednh ch\u1ea5t th\u1ef1c d\u1ee5ng, ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n kh\u00f4ng b\u1ecf h\u1eb3n Nga nh\u01b0ng theo T\u00e0u, \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd, l\u00e0 m\u1ed9t khuynh h\u01b0\u1edbng g\u1ea7n nh\u01b0 v\u00f4 th\u1ee9c d\u01b0\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c t\u1ed3n \u0111\u1ecdng c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 nhu c\u1ea7u tranh chi\u1ebfm quy\u1ec1n l\u1ef1c trong hi\u1ec7n t\u1ea1i. \u201cB\u00e0i ca h\u1eefu ngh\u1ecb\u201d nh\u1eefng n\u0103m 1960 vang vang nh\u1eefng c\u00e2u \u00e2n t\u00ecnh <em>\u201cVi\u1ec7t Nam Trung Hoa, n\u00fai li\u1ec1n n\u00fai, s\u00f4ng li\u1ec1n s\u00f4ng&#8230; Nh\u00e2n d\u00e2n ta ca: H\u1ed3 Ch\u00ed Minh Mao Tr\u1ea1ch \u0110\u00f4ng&#8230;\u201d,<\/em> \u00e1t h\u1eb3n nh\u1eefng th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh vi\u1ec7n tr\u1ee3 t\u1ed3i t\u00e0n, k\u00e9m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng. Ng\u00e0y sau, khi t\u1ec9nh gi\u1ea5c, khi c\u01a1m kh\u00f4ng l\u00e0nh canh kh\u00f4ng ng\u1ecdt th\u00ec h\u00f4 ho\u00e1n l\u00e0 b\u1ecb l\u1eeba g\u1ea1t nh\u01b0ng th\u1eadt ra \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00ec kh\u1ea3 n\u0103ng Trung Hoa h\u1ed3i \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i!<\/p>\n<p>T\u1ea7m m\u1ee9c gi\u00fap \u0111\u1ee1 to l\u1edbn c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c mang t\u00ecnh \u201ckh\u00f4ng bi\u00ean gi\u1edbi\u201d, \u0111em l\u1ea1i h\u1ec7 lu\u1ef5 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi cho M\u0129 m\u00e0 c\u0169ng m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ee3i \u00fd l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c v\u1edbi c\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam h\u1ed3i sau. M\u00e1y bay Vi\u1ec7t b\u1ecb s\u0103n \u0111u\u1ed5i c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ecb n\u1ea1n tr\u00ean s\u00e2n bay b\u00ean kia bi\u00ean gi\u1edbi. Trong hai n\u0103m 1965-66, v\u0169 kh\u00ed Trung Qu\u1ed1c qua c\u1ea3ng Sihanoukville \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 trang b\u1ecb cho 50 ng\u00e0n qu\u00e2n Vi\u1ec7t C\u1ed9ng. T\u1eeb n\u0103m 1957 h\u1ecd \u0111\u00e3 vi\u1ec7n tr\u1ee3 v\u00e0 cung c\u1ea5p \u0111\u1ec3 Vi\u1ec7t Nam hu\u1ea5n luy\u1ec7n, l\u1eadp c\u0103n c\u1ee9 cho Pathet L\u00e0o g\u00e2y m\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh ph\u1ee7 Ho\u00e0ng gia L\u00e0o v\u00e0 khi\u1ebfn Th\u00e1i Lan lo s\u1ee3. C\u00e1i th\u1ebf quan tr\u1ecdng c\u1ee7a L\u00e0o nh\u01b0 D. Eisenhower nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh: \u201cM\u1ea5t L\u00e0o l\u00e0 m\u1ea5t \u0110\u00f4ng Nam \u00c1\u201d, l\u00e0m cho t\u01b0\u1edbng t\u00ecnh nguy\u1ec7n Vi\u1ec7t Nam ch\u00ea Path\u00e9t L\u00e0o m\u00e0 v\u1eabn \u0111\u1ea9y h\u1ecd l\u1ea5n chi\u1ebfm, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p \u01b0\u1edbc Gen\u00e8ve trung l\u1eadp v\u1ec1 L\u00e0o (1962), l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc l\u00f9i c\u1ee7a M\u0129 tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng c\u1ee7a phe c\u1ed9ng s\u1ea3n. V\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea9y \u0111\u01b0a ra ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1eb3n \u0111\u00e3 gi\u00fap c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 Trung Qu\u1ed1c th\u1ea5y c\u00f3 \u0111\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam c\u1ee7a Mao. C\u00f3 th\u1ec3 v\u1edbi s\u1ef1 r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u1ed9i b\u1ed9, v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, Trung Qu\u1ed1c gh\u00ecm m\u01a1 \u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ecdc gi\u1eadn M\u0129 \u0111\u1ec3 L\u00e2m B\u01b0u khuy\u00ean Vi\u1ec7t Nam ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u00e1nh du k\u00edch nh\u01b0ng v\u1edbi th\u1eddi gian, th\u1ea5y ra s\u1ef1 ki\u1ebfn hi\u1ec7u c\u1ee7a th\u00e2n x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb k\u1ebb cung c\u1ea5p ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n chi\u1ebfn tranh thi\u1ebft y\u1ebfu, cung c\u1ea5p t\u00e2m th\u1ee9c sinh ho\u1ea1t \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng ng\u00e0n \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3, h\u1ecd nh\u1eadn ra nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 th\u1ef1c hi\u1ec7n khi th\u1eddi th\u1ebf \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u00cdt ra th\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y ngay \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a xu\u1ea5t l\u1ed9, l\u00e0 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf c\u1ea7n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t m\u1ee5c \u0111\u00edch th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb bu\u1ed9c c\u1ee9ng nh\u1eafc trong m\u1ee5c ti\u00eau x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu nh\u1eefng s\u1ef1 l\u1ec7 thu\u1ed9c m\u00ecnh kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n. C\u00f2n c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u1edbn v\u1edbi ti\u1ec1m n\u0103ng l\u1edbn, th\u1ebf l\u1ef1c v\u1eefng m\u1ea1nh s\u1eb5n, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 xoay chuy\u1ec3n linh \u0111\u1ed9ng theo c\u00e1ch c\u00f3 l\u1ee3i cho m\u00ecnh, theo v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ecnh th\u1ebf g\u1ee3i m\u1edf d\u00f9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c toan t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc. N\u01b0\u1edbc M\u0129 thua tr\u1eadn \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t trong l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0ng kh\u00f4ng s\u1ee5p \u0111\u1ed5 sau 1973, c\u00f2n Trung Qu\u1ed1c th\u00ec th\u1ea5y chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n nh\u1ecf l\u1ea1i m\u1edf ra con \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Nam, chi\u1ebfm h\u00e0ng tri\u1ec7u km vu\u00f4ng bi\u1ec3n c\u1ea3, th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c mong \u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t th\u00e0nh c\u1ee7a H\u1ed1t T\u1ea5t Li\u1ec7t ng\u00e0y x\u01b0a!<\/p>\n<p>Th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, v\u0169 kh\u00ed \u00f9n \u00f9n v\u00e0o nam. Con \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh huy\u1ec1n tho\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111i tr\u00ean d\u00e3y Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i \u201c\u0111\u1ed1t s\u1ea1ch\u201d m\u00e0 l\u1ea5n qua \u0111\u1ea5t L\u00e0o, to\u1ea3 ra nhi\u1ec1u h\u01b0\u1edbng xu\u1ed1ng T\u00e2y Nguy\u00ean, \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 theo h\u01b0\u1edbng b\u1eafc nam m\u00e0 c\u00f2n d\u00f9ng cho chuy\u1ec3n v\u1ea1n t\u1eeb c\u1ea3ng Sihanoukville nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, sau khi ch\u1eeba 10% cho Ho\u00e0ng gia Cao Mi\u00ean. V\u1edbi s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t C\u1ed9ng ho\u00e0, t\u1ed5ng s\u1ed1 qu\u00e2n x\u00e2m nh\u1eadp n\u0103m 1964 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 17 427 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ea5p 14 l\u1ea7n n\u0103m 1960. \u0110\u01a1n v\u1ecb v\u00e0o Nam l\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ea5p trung \u0111o\u00e0n n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 m\u1eb7t t\u01b0\u1edbng L\u00ea Tr\u1ecdng T\u1ea5n, Tr\u1ea7n \u0110\u1ed9, Ho\u00e0ng C\u1ea7m \u1edf B\u00ecnh Gi\u00e3. Qu\u00e2n B\u1eafc \u0111\u00f3ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t L\u00e0o, Mi\u00ean, ch\u1ec9 ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng bom B52 hay nh\u1eefng cu\u1ed9c d\u00f2 x\u00e9t x\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111\u01a1n v\u1ecb K\u0129 thu\u1eadt ph\u00e1 ho\u1ea1i l\u1ebb t\u1ebb, hay \u0111i d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i. S\u1ef1 v\u01b0\u1edbng v\u00edu v\u00e0o t\u00ednh c\u00f4ng ph\u00e1p qu\u1ed1c t\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129 tr\u00f4ng th\u1eadt t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00fang, l\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t h\u1ee3p l\u00ed c\u1ee7a n\u00f3: Qua L\u00e0o Mi\u00ean th\u00ec b\u1ecb c\u1ea3 d\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh coi l\u00e0 x\u00e2m l\u0103ng, m\u00e0 ai t\u1ea5n c\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 s\u1ef1 hi sinh gian kh\u1ed5 theo chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n k\u00ec, ch\u1ec9 v\u00ec l\u1eddi bi\u1ec7n minh c\u00f3 v\u1ebb thu\u1eadn l\u00ed \u201cNg\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u00f3 quy\u1ec1n \u0111i b\u1ea5t c\u1ee9 n\u01a1i \u0111\u00e2u tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh (?) \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng x\u00e2m l\u0103ng\u201d. R\u1ed3i c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 ki\u1ec7n ng\u00e0y 27-4-1966, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i V\u0129nh Linh \u201cl\u1ea1i\u201d b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn xu\u1ed1ng nam v\u0129 tuy\u1ebfn ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u1ecbch, ph\u00e1 hu\u1ef7 m\u00e1y bay, kho t\u00e0ng&#8230; \u0111\u00e1nh ti\u1ebfng ti\u1ec1n l\u1ec7 1972 v\u1ec1 sau khi h\u00e0ng r\u00e0o \u0111i\u1ec7n t\u1eed McNamara l\u1eadp th\u00e1ng 6-1966 \u0111\u00e3 t\u1ecf ra v\u00f4 hi\u1ec7u qu\u1ea3. S\u1ef1 tr\u00e0n ng\u1eadp n\u00e0y th\u1eadt ra kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, v\u00ec chi\u1ebfn tuy\u1ebfn B\u1eafc Nam kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 d\u00e0i h\u01a1n 40 c\u00e2y s\u1ed1 d\u1ecdc s\u00f4ng B\u1ebfn H\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0 h\u00e0ng ng\u00e0n c\u00e2y s\u1ed1 gi\u00e1p gi\u1edbi bi\u00ean c\u1ea3nh L\u00e0o, Mi\u00ean.<\/p>\n<p>S\u1ef1 ho\u00e0i nghi chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 ph\u00e1t sinh ngay tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u0129, ngay t\u1eeb l\u00fac M\u0129 \u0111\u1ed5 qu\u00e2n \u00e0o \u1ea1t (l\u1ea1i c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u00e1c cu\u1ed9c can thi\u1ec7p b\u00e2y gi\u1edd) nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111em l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh s\u00e1ng s\u1ee7a tr\u00ean v\u00f9ng \u0111\u1ea5t r\u1ed1i lo\u1ea1n n\u00e0y. C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3 m\u1ecfi m\u1ec7t ho\u1eb7c m\u1ecfi m\u00f2n. Ph\u1eadt Gi\u00e1o chia ra hai ph\u00e1i \u1ea4n Quang, Vi\u1ec7t Nam Qu\u1ed1c T\u1ef1 gi\u00e0nh gi\u1eadt t\u00edn \u0111\u1ed3, \u0111\u1ea5t ch\u00f9a. Gi\u1edbi C\u00f4ng Gi\u00e1o an t\u00e2m th\u1ea5y \u0111\u1ecba v\u1ecb kh\u00f4ng suy suy\u1ec3n, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n thu\u1eadn l\u1ee3i v\u1edbi t\u1eadp h\u1ecdp t\u01b0 b\u1ea3n m\u1edbi m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb mang ti\u1ebfng nhi\u1ec1u. Cu\u1ed9c chi\u1ebfn lan r\u1ed9ng v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed9c c\u00e0n qu\u00e9t b\u1eaft l\u00ednh, tr\u1ea5n \u00e1p n\u1ed9i lo\u1ea1n c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0m c\u00f9n nh\u1ee5t kh\u00ed th\u1ebf ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a m\u1ed9t l\u1edbp thanh ni\u00ean.<\/p>\n<p>V\u00e0 v\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n d\u1ed3i d\u00e0o, \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, ng\u01b0\u1eddi M\u0129 \u0111\u00e3 \u0111em v\u00f9ng Cao nguy\u00ean Trung Ph\u1ea7n \/ T\u00e2y Nguy\u00ean n\u1ed5i l\u00ean trong chi\u1ebfn tranh. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u00e3 b\u1ecf l\u01a1 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n l\u1ea1i v\u1eabn mang \u00fd ngh\u0129a \u201ctruy\u1ec1n th\u1ed1ng\u201d l\u00e0 Vi\u1ec7t ho\u00e1 man di nh\u01b0 \u0111\u1ed5i c\u00e1c t\u00ean Blao th\u00e0nh B\u1ea3o L\u1ed9c, Langbiang th\u00e0nh L\u00e2m Vi\u00ean&#8230; \u0111\u0103t c\u00e1c t\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u00e2m vang quen thu\u1ed9c \u201csang tr\u1ecdng\u201d nh\u01b0 Gia Ngh\u0129a (gi\u1ed1ng \u1edf ph\u00eda nam c\u00f3 c\u00e1c t\u00ean Kh\u00e1nh H\u01b0ng thay S\u00f3c Tr\u0103ng, Tr\u00fac Giang thay cho B\u1ebfn Tre, V\u0129nh B\u00ecnh thay cho Tr\u00e0 Vinh&#8230;) Ng\u01b0\u1eddi M\u0129 \u0111em \u0111\u1ebfn m\u1ed9t quan ni\u1ec7m t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc d\u00e2n t\u1ed9c ph\u00f3ng kho\u00e1ng, c\u1edfi m\u1edf h\u01a1n, quan ni\u1ec7m c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mang t\u00ednh \u201cd\u00e2n t\u1ed9c l\u1edbn\u201d ch\u00ea tr\u00e1ch nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 v\u0103n minh h\u01a1n. H\u1ecd m\u1ed9 qu\u00e2n ri\u00eang trong c\u00e1c L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t khi\u1ebfn vai tr\u00f2 ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1 c\u00e0ng n\u1ed5i h\u01a1n \u2013 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0 M\u1ecdi n\u1eefa. FULRO (Front Unifi\u00e9 de Lutte des Races Opprim\u00e9es) g\u1ed3m th\u00e2u 3 M\u1eb7t tr\u1eadn nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Les Kosem \u0111\u01b0\u1ee3c Sihanouk y\u1ec3m tr\u1ee3, n\u00ean c\u00f3 v\u1ebb n\u1ed5i b\u1eadt v\u1edbi \u00fd t\u01b0\u1edfng h\u1ed3i ph\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0m x\u01b0a. T\u00f9 nh\u00e2n tr\u00ed th\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3, FULRO n\u1ed5i d\u1eady \u1edf Bu\u00f4n Sharpa (20-9-1964) v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0110\u0103c bi\u1ec7t Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c. Nh\u1eefng cu\u1ed9c tr\u1ea5n \u00e1p, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00f4i k\u00e9o d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 th\u00e0nh l\u1eadp c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ee7a \u0110\u1ec7 nh\u1ecb C\u1ecdng ho\u00e0, \u0111\u01b0a v\u00e0o Th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb vi\u1ec7n hai ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1u Fulro v\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec3u. V\u1ecb th\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1 l\u00ean cao nh\u1ea5t v\u1edbi s\u1ef1 th\u00e0nh l\u1eadp B\u1ed9 Ph\u00e1t tri\u1ec3n S\u1eafc t\u1ed9c ng\u00e0y 16-12-1967. S\u1ef1 th\u00f9 h\u1eadn c\u00e1c \u0111i\u1ec3m t\u1eadp trung d\u00e2n Th\u01b0\u1ee3ng c\u1ea3n tr\u1edf b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u201cgi\u1ea3i ph\u00f3ng\u201d khi\u1ebfn ph\u00e1t sinh nh\u1eefng v\u1ee5 th\u1ea3m s\u00e1t nh\u01b0 \u1edf Dakson (6-12-1967) cho th\u1ea5y chi\u1ebfn tranh \u0111\u00e3 l\u1ea5n s\u00e2u v\u00e0o c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n Th\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng lu\u1ed3n l\u1ecdt Ba c\u00f9ng, n\u1eafm ch\u1eafc d\u00e2n ch\u00fang bu\u00f4n r\u1eaby, khoe khoang m\u1ed9t anh h\u00f9ng N\u00fap \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c B\u00e1c t\u01b0ng tr\u1ecdng ngo\u00e0i kia khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m nh\u1eadp h\u00e1t h\u00f2 \u201cti\u1ebfng ch\u00e0y tr\u00ean s\u00f3c Bom Bo\u201d, x\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n s\u00f3c b\u1eafn t\u00ean l\u00ean c\u1ea3 tr\u1ef1c th\u0103ng khung s\u1eaft!<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n tr\u1ee3 v\u00e0 s\u1ef1 chi ti\u00eau c\u1ee7a qu\u00e2n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c sung t\u00fac m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00e1c b\u1ecf \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u201cph\u1ed3n vinh gi\u1ea3 t\u1ea1o\u201d. Nh\u01b0ng th\u1ef1c ph\u1ea9m d\u1ed3i d\u00e0o, m\u1edbi l\u1ea1, m\u00e1y thu \u00e2m ca nh\u1ea1c, c\u00e1i tivi \u0111en tr\u1eafng r\u1ed3i m\u00e0u m\u00e8, h\u00e0ng PX l\u1eabn l\u1ed9n trong \u201cr\u00e1c\u201d M\u0129 th\u00e0nh \u0111\u00f4la xanh \u0111\u1ecf, ti\u1ec1n ng\u00e2n h\u00e0ng&#8230; th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0 gi\u1ea3 t\u1ea1o \u0111\u1ec3 ru\u1ed3ng r\u1eaby \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1edbi c\u1ea5p th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5, l\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao. S\u1ef1 th\u1eeba m\u1ee9a d\u1ec5 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u01a1 h\u1ecfng, k\u00e9m qu\u1ea3n l\u00ed \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp theo l\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ebfn \u0111\u00e1nh h\u00e0ng PX, v\u1edbi c\u00e2u chuy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i x\u1ebf d\u1ea1m b\u00e1n b\u1ed9 m\u00e1y computer 2 tri\u1ec7u \u0111\u00f4la kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c (h\u1eb3n v\u00ec \u0111\u1ed3 v\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1ecdn nh\u1eb9 nh\u01b0 ng\u00e0y nay). M\u1ed9t l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng nh\u1edd qu\u00e2n \u0111\u1ed9i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c theo th\u1ec3 th\u1ee9c b\u00e1n bu\u00f4n d\u1ecbch v\u1ee5, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn hay kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn c\u0169ng th\u00e0nh m\u1ed9t l\u1edbp trung l\u01b0u m\u1edbi, chuy\u1ec3n \u0111\u00f9a ti\u1ec1n b\u1ea1c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m may m\u1eafn h\u01a1n. C\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n th\u00e0nh nh\u1eefng t\u1ee5 \u0111i\u1ec3m d\u00e2n c\u01b0 m\u1edbi, n\u1ed1i li\u1ec1n b\u1eb1ng m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i, ph\u1eb3ng phiu h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc, b\u1eb1ng c\u1ea3 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng phi tr\u01b0\u1eddng l\u1edbn nh\u1ecf d\u00e0y \u0111\u1eb7c v\u1edbi phi\/qu\u00e2n c\u1ea3ng Cam Ranh t\u1ed1i t\u00e2n. Th\u00e0nh ph\u1ed1 S\u00e0i G\u00f2n k\u1ebft n\u1ed1i Ch\u1ee3 L\u1edbn th\u00f4ng su\u1ed1t, l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n cao su Gia \u0110\u1ecbnh v\u1edbi nh\u00e0 c\u1eeda cao t\u1ea7ng ch\u1eadp ch\u00f9ng, mang h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 kh\u00f4ng kh\u00ed kh\u00f4ng c\u1ea7n thu\u1eadn theo t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c t\u1ebf gi\u00f3 m\u00f9a, n\u1eafng m\u01b0a.<\/p>\n<p>T\u1ea5t nhi\u00ean thay \u0111\u1ed5i c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111em l\u1ea1i r\u1ed1i ren. V\u1eabn c\u00f2n th\u1ea5y r\u1ed1i lo\u1ea1n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1m s\u00e1t, n\u1ed5 bom ph\u00e1 ho\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u0103c c\u00f4ng Th\u00e0nh, v\u1eabn ph\u1ea3i l\u00e9n l\u00fat ti\u1ebfp t\u1ebf cho Vi\u1ec7t C\u1ed9ng&#8230; nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i b\u1ed9 ph\u1eadn d\u00e2n ch\u00fang s\u1ed1ng c\u00f4ng khai d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng kh\u00e1c, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi d\u1ea1ng h\u00ecnh c\u0169, d\u00f9 l\u00e0 h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1ec9 v\u1eeba m\u1edbi h\u00f4m qua. \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng th\u1ecb d\u00e2n, nh\u01b0 s\u1ef1 ti\u1ebfn tri\u1ec3n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u0111\u1ecbnh ch\u1ebf t\u01b0 b\u1ea3n nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb bom \u0111\u1ea1n lo\u1ea1n l\u1ea1c d\u1ed3n v\u1ec1 c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1, chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng s\u1ea3n xu\u1ea5t th\u00e0nh b\u1ed9 ph\u1eadn d\u1ecbch v\u1ee5, chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i suy ngh\u0129 \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng theo s\u1ef1 chi\u00eau d\u1ee5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n, nh\u01b0 d\u1ef1 t\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh tr\u1ecb mong mu\u1ed1n. V\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ecdi toan t\u00ednh kh\u00e1c, h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u00e3 sai l\u1ea7m. V\u1edbi v\u1ecb th\u1ebf \u1edf \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 b\u1ea3n, ng\u01b0\u1eddi M\u0129 \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i cho x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y s\u1ef1 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n x\u00e3 h\u1ed9i, v\u0103n ho\u00e1 l\u1edbn lao, l\u1edbn h\u01a1n c\u1ea3 khi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p. Cho n\u00ean c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng tr\u00ean c\u0103n b\u1ea3n d\u00e2n t\u1ed9c ngay c\u1ea3 \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201ctheo M\u0129\u201d, ph\u1ea3n \u1ee9ng m\u00e0 k\u1ebb thu \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i l\u00e0 Vi\u1ec7t C\u1ed9ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhanh nh\u1eb9n ch\u1ee5p b\u1eaft m\u1ecdi c\u01a1 h\u1ed9i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong t\u00e2m th\u1ee9c b\u1ea3o th\u1ee7 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c \u0111\u00e3 ngh\u0129 ra l\u1eadp lu\u1eadn v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 v\u0103n ho\u00e1 d\u00e2n t\u1ed9c, ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i s\u1ef1 n\u00f4 d\u1ecbch c\u1ee7a v\u0103n ho\u00e1 M\u0129 v\u00e0 tay sai&#8230;<\/p>\n<p>M\u1ed9t th\u1ee9 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng d\u00e8 b\u1ec9u Di Man khu\u1ea5t l\u1ea5p khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta l\u0103n v\u00e0o chia s\u1edbt ti\u1ec1n b\u1ea1c chi\u1ebfn tranh m\u00e0 c\u1ee9 ng\u1ea7n ng\u1ea1i, r\u1ebb r\u00fang v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u201cl\u00e0m s\u1edf M\u0129\u201d. \u00dd th\u1ee9c \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ti\u1ebfp c\u00f4ng khai tr\u00ean ng\u00f4n t\u1eeb b\u1eb1ng l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a b\u00e1o ch\u00ed, v\u0103n h\u1ecdc. \u1ede \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 th\u00eam s\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t gi\u1eefa l\u1edbp khoa b\u1ea3ng l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o t\u1eeb Ph\u00e1p, c\u00f2n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac nh\u01b0ng l\u1ea1i th\u1ea5y m\u00ecnh c\u00f3 nguy c\u01a1 b\u1ecb l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng M\u0129 ch\u00e8n l\u1ea5n. L\u1ea1i r\u1eafc r\u1ed1i l\u00e0 s\u1ef1 xung \u0111\u1ed9t m\u00f4i m\u00e9p, ch\u1eef ngh\u0129a \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch b\u1edfi ngay c\u01a1 s\u1edf d\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0a ra, t\u1ea5t nhi\u00ean l\u00fac kh\u1edfi \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng cho th\u1ea5y c\u00f3 nguy c\u01a1 n\u1ed5 b\u00f9ng tai h\u1ea1i. Nh\u01b0 b\u1ea3n Tuy\u00ean b\u1ed1 sau cu\u1ed9c H\u1ed9i th\u1ea3o v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n ngh\u1ec7 ng\u00e0y 15-1-1967, cho th\u1ea5y ch\u1ec9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ef1 do trong ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n ngh\u1ec7, n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u201chi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng d\u00e2m \u00f4 v\u00e0 \u0111\u1ed3i tru\u1ef5 c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf n\u00ean tr\u1ea7m tr\u1ecdng\u201d trong sinh ho\u1ea1t v\u0103n ngh\u1ec7 \u1edf Mi\u1ec1n Nam. Tuy\u00ean b\u1ed1 d\u00f9ng s\u1ef1 \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u201cph\u00e1t huy n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc h\u00f9ng m\u1ea1nh v\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9&#8230; b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n d\u00e2n t\u1ed9c\u201d \u0111\u1ec3 ch\u0129a m\u0169i d\u00f9i ch\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ai ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn t\u00ean nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng k\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thi\u00ean t\u1ea3, n\u1eb1m v\u00f9ng \u0111\u1ee9ng \u1edf c\u00e1c ch\u1ed7 th\u1eadt khu\u1ea5t l\u1ea5p. C\u0169ng nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb h\u1ed9i th\u1ea3o l\u00e0 t\u1ea1p ch\u00ed <em>Tin V\u0103n<\/em> n\u1eb1m sau c\u00f9ng trong li\u1ec7t k\u00ea, t\u1ea1p ch\u00ed \u0111\u00f3 v\u1edbi V\u0103n L\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t c\u00e1n b\u1ed9 v\u0103n ho\u00e1 v\u1eadn l\u00f2n theo phong tr\u00e0o di c\u01b0, \u0111\u00e3 n\u00fap b\u00f3ng l\u00e0m m\u01b0a l\u00e0m gi\u00f3 tr\u00ean c\u00e1c sinh ho\u1ea1t v\u0103n ho\u00e1 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. M\u1ee5c \u0111\u00edch l\u00e0 ch\u1ed1ng M\u0129 n\u00ean kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n m\u00e2u thu\u1eabn t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi gi\u1eefa m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n, ch\u1ee7 b\u00e1o Chu T\u1eed t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00e1c bestseller <em>Y\u00eau, T\u00ecnh, Ti\u1ec1n, Lo\u1ea1n<\/em> b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o l\u00e0 vi\u1ebft s\u00e1ch khi\u00eau d\u00e2m, b\u1ecb \u00e1m s\u00e1t h\u1ee5t, v\u1edbi \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u00e0o danh s\u00e1ch \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0110o\u00e0n Ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u1ee7a Phong tr\u00e0o B\u1ea3o V\u1ec7 V\u0103n Ho\u00e1 D\u00e2n T\u1ed9c, Gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng \u201cn\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi anh em ph\u00eda b\u00ean kia\u201d, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 <em>Ca t\u1ee5ng th\u00e2n x\u00e1c,<\/em> n\u1ea5p l\u00e9n sau s\u1ef1 nghi\u00ean c\u1ee9u, ch\u1ee9a ch\u1ea5p c\u00e1c ng\u00f4n t\u1eeb th\u00f4 l\u1ed7, tr\u1eafng tr\u1ee3n v\u1eabn ch\u01b0a d\u00e1m xu\u1ea5t hi\u1ec7n ngay trong c\u00e1c ti\u1ec3u thuy\u1ebft b\u1ecb ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i n\u1ecd.<\/p>\n<p><strong>T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n: tr\u1eadn \u201c\u0103n v\u1ea1\u201d chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c<\/strong><\/p>\n<p>Kho\u1ea3ng 1:20 s\u00e1ng ng\u00e0y 30-1-1968, qu\u00e2n c\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t t\u1ea5n c\u00f4ng th\u1ee7 \u0111\u00f4 S\u00e0i G\u00f2n v\u1edbi 19 \u0111o\u00e0n \u0111\u1eb7c c\u00f4ng, v\u00e0o c\u00e1c m\u1ee5c ti\u00eau tr\u1ecdng y\u1ebfu: Ph\u1ee7 T\u1ed5ng th\u1ed1ng, B\u1ed9 T\u1ed5ng tham m\u01b0u, To\u00e0 \u0110\u1ea1i s\u1ee9 M\u0129, \u0110\u00e0i Ph\u00e1t thanh&#8230; Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0i ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3, ngh\u0129a l\u00e0 v\u00e0o \u0111\u00eam giao th\u1eeba (29-1) n\u0103m th\u00e0nh ph\u1ed1 Quy Nh\u01a1n, Kontum, Darlac, Pleiku, Nha Trang \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng. T\u1eeb m\u1ed3ng 1 \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 2 T\u1ebft, m\u1eb7t tr\u1eadn to\u00e0n di\u1ec7n m\u1edf ra tr\u00ean 28 t\u1ec9nh l\u1ecb b\u1ecb x\u00e2m nh\u1eadp v\u1edbi 16 t\u1ec9nh b\u1ecb ph\u00e1o k\u00edch, t\u1ed5ng c\u1ed9ng c\u00f3 h\u01a1n 100 \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m th\u00e0nh ph\u1ed1, th\u1ecb tr\u1ea5n. L\u1ec7nh t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho r\u1eb1ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t ra t\u1eeb Ch\u1ee7 t\u1ecbch \u0111o\u00e0n U\u1ef7 ban Trung \u01b0\u01a1ng MTGP l\u00fac 18:30 ng\u00e0y 30-1-1968 l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 th\u00f3i quen chi\u1ebfn thu\u1eadt ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i v\u00ec th\u1ef1c s\u1ef1, l\u1ec7nh kh\u00edch \u0111\u1ed9ng kh\u1edfi ph\u00e1t cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1ea3 n\u1eeda n\u0103m tr\u1eddi l\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 ch\u00fac T\u1ebft (1-1-1968) c\u1ee7a Ch\u1ee7 t\u1ecbch VN DCCH: \u201cTi\u1ebfn l\u00ean to\u00e0n th\u1eafng \u1eaft v\u1ec1 ta!\u201d<\/p>\n<p>Cu\u1ed9c T\u1ed5ng t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 b\u1ea5t ng\u1edd nh\u01b0ng th\u1ef1c ra tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00e2u d\u00e0i cho m\u1ed9t chi\u1ebfn d\u1ecbch l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 t\u00edn hi\u1ec7u qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed9ng th\u00ec c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi M\u0129 xa l\u1ea1, nh\u00ecn v\u00e0o nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u l\u1edbn ch\u1ec9 lo quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m Khe Sanh b\u1ecb bao v\u00e2y (4 s\u01b0 \u0111o\u00e0n b\u1ed9 binh, 2 trung \u0111o\u00e0n ph\u00e1o v\u00e0 xe t\u0103ng), \u0111\u1ec3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh l\u1eeba b\u1edfi \u00e1m \u1ea3nh tr\u1eadn chi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7 1954, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 kh\u00f4ng \u00edt khuynh h\u01b0\u1edbng ch\u1ee7 b\u1ea1i c\u1ee7a d\u01b0 lu\u1eadn b\u00e1o ch\u00ed, qu\u1ea7n ch\u00fang ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. Qu\u00e2n B\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01a1n v\u1ecb s\u01b0 \u0111o\u00e0n v\u1edbi v\u0169 kh\u00ed t\u1ed1i t\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb M\u0129 \u1edf v\u00f2ng ngo\u00e0i gi\u00e1p Mi\u00ean, L\u00e0o, v\u00f9ng cao nguy\u00ean, gi\u1edbi tuy\u1ebfn. Ph\u00eda nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quen tung h\u00f4 quy\u1ec1n l\u1ef1c th\u00ec c\u1ee9 l\u1ea5y s\u1ef1 ki\u1ec7n Quang Trung \u0111\u00e1nh nhau trong m\u1ea5y ng\u00e0y t\u1ebft x\u01b0a m\u00e0 t\u00e1n th\u01b0\u1edfng cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn ng\u00e0y nay. Kh\u00f4ng ai nh\u1eafc chuy\u1ec7n hu\u00eanh hoang khoe \u00e2m m\u01b0u ch\u1ea5t s\u00fang v\u00e0o h\u00f2m v\u1edbi k\u00e8n tr\u1ed1ng \u0111\u01b0a ma ti\u1ebfn v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ed1, ch\u00ednh l\u00e0 ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u1ea1o l\u00ed d\u00e2n t\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch g\u00ec b\u00e0o ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea1o b\u00e1ng l\u00e0 ch\u00ednh VNCH m\u1edbi \u0111\u00fang l\u00e0 k\u1ebb s\u1ed1ng theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng! Kh\u00f4ng nh\u01b0 k\u1ebb \u0111\u1ecbch ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed7i m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, phe ta quan ni\u1ec7m: C\u00f3 \u0111\u00e1nh th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, v\u00e0 chuy\u1ec7n ngh\u1ec9 ng\u01a1i T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n n\u0103m \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u. V\u00ec th\u1ebf tr\u1ea1i l\u00ednh c\u1ea5p ph\u00e9p cho qu\u00e2n nh\u00e2n v\u1ec1 nh\u00e0 \u2013 c\u00f3 khi kh\u00e1 xa n\u01a1i \u0111\u1ed3n tr\u00fa, T\u1ed5ng th\u1ed1ng v\u1ec1 qu\u00ea v\u1ee3 M\u0129 Tho \u2013 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1eadn tr\u1ecdng, h\u01a1n l\u00e0 v\u1ec1 Ninh Thu\u1eadn xa t\u00edt, tr\u1eafc tr\u1edf h\u01a1n!<\/p>\n<p>Chi\u1ebfn tr\u1eadn th\u1eadt kh\u1ed1c li\u1ec7t nh\u01b0ng bao nhi\u00eau m\u01b0u toan s\u00e2u k\u00edn c\u1ee7a c\u1ea5p l\u00e3nh \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng m\u00e0ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5n th\u1ea5t, v\u1edbi s\u1ef1 li\u1ec1u l\u0129nh c\u1ee7a qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi th\u1ef1c t\u1ebf. S\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd c\u00f3 \u1edf ph\u00eda C\u1ed9ng Ho\u00e0 th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 \u1edf ph\u00eda qu\u00e2n Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quen thu\u1ed9c v\u1edbi n\u00fai r\u1eebng, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng m\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ea1c lo\u00e0i v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ed1 nh\u00e0 c\u1eeda ch\u1eadp ch\u00f9ng, ngo\u1eaft ngo\u00e9o \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 \u0111\u1ea7y qu\u00e2n l\u00ednh, c\u1ea3nh s\u00e1t Vi\u1ec7t v\u00e0 \u0110\u1ed3ng Minh. Khi h\u1ebft chi\u1ebfn tranh, h\u1ecd c\u0169ng s\u1ebd th\u1ea5y l\u1ea1c l\u00f5ng nh\u01b0 th\u1ebf, d\u00f9 l\u00e0 v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn th\u1eafng nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng tai h\u1ea1i b\u1eb1ng s\u1ef1 l\u1ea1c l\u00f5ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o khi ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh th\u00e0nh ph\u1ed1 to l\u1edbn, \u1ed3n \u00e0o nh\u1ea5t \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. Toan t\u00ednh ch\u1ee7 quan cho r\u1eb1ng c\u00f3 T\u1ed5ng c\u00f4ng k\u00edch th\u00ec c\u00f3 T\u1ed5ng n\u1ed5i d\u1eady c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang c\u0103m th\u00f9 M\u0129 Ngu\u1ef5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea7m l\u1ea1c kh\u00f3 th\u1ea5y \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ea mu\u1ed9i kinh s\u00e1ch, nu\u00f4i \u1ea3o t\u01b0\u1edfng l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u1ec3 d\u1ec5 t\u01b0\u1edfng l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. H\u1ecd kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1ea5y nh\u01b0 \u0111\u00e1m ph\u00f3ng vi\u00ean ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, qua gi\u00e2y ph\u00fat kinh ho\u00e0ng b\u1ea5t ng\u1edd c\u1ee7a s\u00fang \u0111\u1ea1n m\u00e1u me gh\u00ea r\u1ee3n, l\u1ea1i c\u00f3 d\u1ecbp thu v\u00e0o m\u00e1y \u1ea3nh c\u1ea3nh t\u1eebng t\u1ed1p ng\u01b0\u1eddi x\u00fam x\u00edt b\u00ean g\u00f3c ph\u1ed1, ch\u1ec9 ch\u1ecf b\u00e0n t\u00e1n cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng, hay c\u00f3 l\u00fac d\u00e0n c\u1ea3 tr\u00ean m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f3ng c\u1ed5 v\u1ec1 m\u1ed9t ch\u00f2m kh\u00f3i b\u1ed1c l\u00ean ph\u00eda xa. D\u00e2n S\u00e0i G\u00f2n trong h\u01a1n 20 n\u0103m xem chi\u1ebfn tranh trong phim \u1ea3nh, nghe\/\u0111\u1ecdc chi\u1ebfn tranh qua radio, b\u00e1o ch\u00ed, nay m\u1edbi th\u1ea5y t\u1eadn m\u1eaft n\u00ean l\u00f2 d\u00f2 theo ch\u00e2n ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ea3nh s\u00e1t truy b\u1eaft Vi\u1ec7t C\u1ed9ng quanh qu\u1ea5t trong h\u1ebbm nh\u1ecf, tr\u00ean m\u00e1i nh\u00e0! C\u00e1ch \u1ee9ng x\u1eed c\u0169ng th\u1eadt l\u00e0 l\u1ea1 l\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01a1i kh\u00e1c nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 \u1ee9ng bi\u1ebfn t\u1ef1 v\u1ec7 c\u1ea5p th\u1eddi kh\u00f4n ngoan: di chuy\u1ec3n gi\u1eefa s\u00fang \u0111\u1ea1n th\u00ec kh\u00f4ng n\u00fap l\u00e9n m\u00e0 \u0111i ngay gi\u1eefa tim \u0111\u01b0\u1eddng cho c\u00e1c b\u00ean tranh chi\u1ebfn c\u00f9ng th\u1ea5y, c\u00f2n chuy\u1ec7n t\u00ean r\u01a1i \u0111\u1ea1n l\u1ea1c th\u00ec ph\u00f3 m\u1eb7c cho Tr\u1eddi! \u0110\u1eebng \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u0111\u00e1m d\u00e2n th\u00e0nh th\u1ecb \u0111\u00f3 \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda C\u00e1ch m\u1ea1ng, Gi\u1ea3i ph\u00f3ng!<\/p>\n<p>C\u00e1i m\u00ea mu\u1ed9i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1eafm quy\u1ec1n sinh s\u00e1t k\u1ebb d\u01b0\u1edbi tay th\u1ea5y r\u00f5 trong quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ee3t hai (th\u00e1ng 3), r\u1ed3i \u0111\u1ee3t ba (th\u00e1ng 4-5) trong tuy\u1ec7t v\u1ecdng c\u1ee7a k\u1ebb th\u1eeba h\u00e0nh. \u0110\u1ecdc nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n h\u1ed3i k\u00ed th\u00e0nh th\u1eadt v\u1ec1 sau c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e2m tr\u1eadn tho\u00e1t ch\u1ebft, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh c\u1ea3nh th\u00ea th\u1ea3m c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e1nh qu\u00e2n l\u1ebb t\u1ebb x\u00e2m nh\u1eadp ng\u00e3 g\u1ee5c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 tr\u00f4ng ch\u1edd m\u00f2n m\u1ecfi, v\u00f4 v\u1ecdng \u1edf nh\u1eefng to\u00e1n ti\u1ebfp vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9a h\u1eb9n \u0111\u1ea7y nhi\u1ec7t t\u00ecnh l\u00fac kh\u1edfi qu\u00e2n. Cho n\u00ean t\u00ecnh th\u1ebf l\u1eadt ng\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 l\u1edbn nh\u1ecf, tr\u1eeb c\u1ef1u \u0111\u00f4 Hu\u1ebf n\u1eb1m \u1edf v\u1ecb tr\u00ed ti\u1ebfp c\u1eadn gi\u1edbi tuy\u1ebfn khi\u1ebfn chi\u1ebfn tr\u1eadn k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n ba tu\u1ea7n l\u1ec5. Nh\u01b0ng ch\u00ednh nh\u1eefng g\u00ec x\u1ea3y ra \u1edf \u0111\u00e2y m\u1edbi l\u00e0 ph\u1ea3n \u1ea3nh \u0111\u00fang b\u1ea3n ch\u1ea5t cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u1ed9i \u0111\u1ecba.<\/p>\n<p>Hu\u1ebf b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng s\u00e1ng s\u1edbm 31-1 theo ba h\u01b0\u1edbng, qua nh\u1eefng chu\u1ea9n b\u1ecb t\u1eeb 5 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n thi\u1ec7n v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n qu\u00e2n s\u1ef1 v\u1edbi chi ti\u1ebft 200 \u0111i\u1ec3m t\u1ea5n c\u00f4ng m\u00e0 c\u1ea3 v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb n\u1eefa. Hu\u1ebf c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c n\u1ed5i lo\u1ea1n ch\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n v\u1edbi gi\u1edbi Ph\u1eadt Gi\u00e1o d\u1ec5 c\u00f3 s\u1ef1 x\u00e2m nh\u1eadp c\u1ee7a Vi\u1ec7t C\u1ed9ng, v\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 b\u1ea3o th\u1ee7 ch\u1ed1ng C\u00f4ng Gi\u00e1o, ch\u1ed1ng T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a m\u1ed9t C\u1ed1 \u0111\u00f4 c\u0169ng \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi tranh \u0111\u1ea5u l\u00ean r\u1eebng, ra khu. Cho n\u00ean \u1edf \u0111\u00e2y m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt tranh \u0111\u1ea5u ch\u1ecbu ch\u1ebft th\u1ea3m v\u00ec kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed1i tho\u00e1t (Ng\u00f4 Kha), \u0111i\u00eau \u0111\u1ee9ng l\u1eadn \u0111\u1eadn v\u00ec mang ch\u1ea5t c\u1ed9ng ho\u00e0, c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i l\u00fac \u0111\u00e3 \u1edf trong v\u00f2ng tay c\u1ed9ng s\u1ea3n t\u1eebng m\u01a1 t\u01b0\u1edfng (Nguy\u1ec5n \u0110\u00ednh \/ Tr\u1ea7n V\u00e0ng Sao) hay may m\u1eafn (?) thu\u1eadn h\u1ee3p v\u1edbi t\u00ecnh th\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb, tr\u1edf n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i danh h\u1ed3i sau, c\u00f3 ph\u00e2n tr\u1ea7n cho m\u1ea5y n\u1eefa c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng oan th\u00f9 t\u1eeb c\u00e1c x\u00e1c ch\u1ebft nh\u1eefng ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y (anh em Ho\u00e0ng Ph\u1ee7 Ng\u1ecdc T\u01b0\u1eddng \/ Ng\u1ecdc Phan, T\u00f4n Th\u1ea5t D\u01b0\u01a1ng Ti\u1ec1m, Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Xu\u00e2n&#8230;) V\u00ec c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ch\u1ed7, nhi\u1ec1u v\u00e0 ch\u00ednh x\u00e1c \u0111\u1ec3 t\u1ea1o \u00e2n o\u00e1n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 cu\u1ed9c th\u1ea3m s\u00e1t \u1edf \u0111\u00e2y, tuy c\u00f3 g\u00e2y tranh c\u00e3i v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, t\u00ednh ch\u1ea5t nh\u01b0ng kh\u00f4ng xo\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 hi\u1ec3n nhi\u00ean, nh\u01b0 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn \u0111i\u00ean lo\u1ea1n c\u1ee7a Tr\u1ecbnh C\u00f4ng S\u01a1n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean gi\u00e1p m\u1eb7t chi\u1ebfn tranh: <em>\u201cChi\u1ec1u \u0111i qua B\u00e3i D\u00e2u h\u00e1t tr\u00ean nh\u1eefng x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi&#8230;\u201d<\/em> Ng\u01b0\u1eddi ta l\u1eadp tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 m\u1ed9t danh s\u00e1ch \u201c\u00e1c \u00f4n\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u00fang \u0111\u1ecba ch\u1ec9. T\u00ednh ch\u1ea5t b\u00e0i ngo\u1ea1i n\u1eb1m trong l\u1ec7nh b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c tr\u1eeb Ph\u00e1p (v\u00ec t\u01b0\u1edbng De Gaulle ch\u1ec9 tr\u00edch M\u0129), th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o s\u01b0 y khoa \u0110\u1ee9c c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Hu\u1ebf b\u1ecb gi\u1ebft, gi\u1ebft c\u1ea3 Lm. B\u1eedu D\u01b0\u1ee1ng t\u1eebng x\u00e1c nh\u1eadn v\u1edbi b\u1ed5n \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0111\u00e3 c\u1ea7u kinh cho H\u1ed3 Ch\u00ed Minh! \u00cdt ai nh\u1edb \u0111\u1ebfn anh Tr\u01b0\u1edfng H\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o V\u00f5 Th\u00e0nh Minh t\u1eebng th\u1ed5i s\u00e1o than kh\u00f3c chia c\u1eaft b\u00ean h\u1ed3 L\u00e9man, c\u0169ng nh\u01b0 sinh vi\u00ean S\u00e0i G\u00f2n qu\u00ean ch\u1ee7 t\u1ecbch T\u1ed5ng h\u1ed9i \u0111\u1ea7u ti\u00ean (1964) L\u00ea H\u1eefu B\u00f4i. Hu\u1ebf cung c\u1ea5p th\u00eam d\u00e1ng \u201ct\u1ed5ng n\u1ed5i d\u1eady\u201d nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean theo th\u00f3i quen l\u00f4i k\u00e9o ng\u01b0\u1eddi, ngay h\u00f4m sau ng\u00e0y \u201cgi\u1ea3i ph\u00f3ng\u201d l\u00e0 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u1eadn v\u00f4 v\u1ecb, M\u1eb7t tr\u1eadn D\u00e2n t\u1ed9c D\u00e2n ch\u1ee7 Ho\u00e0 b\u00ecnh, v\u1edbi c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 d\u00f9ng d\u1eb1ng ch\u1eafp v\u00e1: Tr\u1ecbnh \u0110\u00ecnh Th\u1ea3o mang ti\u1ebfng t\u0103m \u0111\u1eb7t t\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh trong trang tr\u1ea1i G\u00f2 V\u1ea5p c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111i khoe v\u1edbi Ch\u1ee7 t\u1ecbch, L\u00e2m V\u0103n T\u1ebft nh\u00e2n s\u0129 Bi\u00ean Ho\u00e0 khu\u1ea5t l\u1ea5p nh\u01b0 d\u1ea5u v\u1ebft th\u1eeba th\u1ea3i c\u1ee7a th\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng Th\u00edch \u0110\u00f4n H\u1eadu nh\u01b0 h\u01a1i h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Ph\u1eadt Gi\u00e1o tranh \u0111\u1ea5u, Gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ea V\u0103n H\u1ea3o lu\u1ef5 v\u00ec ch\u00fat c\u1ea3m t\u00ecnh thi\u00ean t\u1ea3 c\u1ee7a \u0111\u1ea1i h\u1ecdc T\u00e2y tr\u00fat cho \u0111\u00e1m \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 t\u1ea1i ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i ph\u1ea3i v\u00f9ng v\u1eaby nh\u1ee5c nh\u00e3 tho\u00e1t ra h\u1ed3i sau&#8230;<\/p>\n<p>K\u1ebft cu\u1ed9c l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng con s\u1ed1 l\u1ea1nh l\u00f9ng. Ch\u1ec9 trong hai th\u00e1ng 2 v\u00e0 3-1968, VNCH c\u00f3 4 954 t\u1eed th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u01a1n 15 000 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng; \u0110\u1ed3ng Minh (ph\u1ea7n l\u1edbn l\u00e0 M\u0129) c\u00f3 4 114 t\u1eed th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u01a1n 19 200 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u00f3 58 373 ch\u1ebft v\u00e0 h\u01a1n 9 000 b\u1ecb b\u1eaft. Th\u01b0\u1eddng d\u00e2n ch\u1ebft l\u00e0 14 300, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng 24 000. N\u1ed5i b\u1eadt t\u1ea1i Hu\u1ebf kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 t\u00e0n ph\u00e1 ho\u00e0ng th\u00e0nh, tranh gi\u00e0nh c\u1ed9t c\u1edd m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ed3i \u1ee9c v\u1ec1 s\u1ef1 t\u00e0n s\u00e1t t\u1ea1i ch\u1ed7 v\u00e0 nh\u1eefng x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u00ecm th\u1ea5y b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng su\u1ed1i, \u1edf ngo\u1ea1i vi th\u00e0nh. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u00ec l\u00e0 chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c li\u1ec1u l\u0129nh th\u1ecdc s\u00e2u v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ed1, \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng n\u00ean c\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb g\u1ed1c t\u1ea1i ch\u1ed7 ph\u1ea3i ch\u1ecbu nhi\u1ec1u thi\u1ec7t h\u1ea1i nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3 n\u1ed5i l\u00ean v\u1ea5n \u0111\u1ec1 o\u00e1n h\u1eadn h\u1ed3i sau c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh Hoa khi th\u00fa nh\u1eadn v\u1edbi S. Karnow: \u201cCh\u00fang t\u00f4i thi\u1ec7t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0u t\u00fa nh\u1ea5t\u201d. H\u1ecd c\u0169ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh c\u00f3 ph\u1ea3n \u1ee9ng ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129 \u0111\u1ebfn t\u1eadn Th\u1ee7 \u0111\u00f4 n\u00ean \u00f4ng Ch\u1ee7 t\u1ecbch gi\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea3i n\u01b0\u01a1ng n\u00e1u \u1edf Trung Qu\u1ed1c, bu\u1ed3n thiu trong m\u1ed9t c\u0103n nh\u00e0 n\u00e0o \u0111\u00f3. C\u00e1c tay ch\u1ec9 huy chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 k\u1ebb nh\u1eadn ra t\u00ecnh th\u1ebf th\u1ea5t b\u1ea1i \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u01b0 Th\u01b0\u1ee3ng t\u00e1 T\u00e1m H\u00e0, Trung t\u00e1 Hu\u1ef3nh C\u1ef1 ph\u1ea3i b\u1ecf qu\u00e2n v\u1ec1 h\u00e0ng trong cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u1ee3t hai. \u1ede cu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng chi\u1ebfn d\u1ecbch l\u00e0 Trung t\u00e1 L\u00ea Xu\u00e2n Chuy\u00ean v\u1ec1 h\u00e0ng khi th\u1ea5t b\u1ea1i trong tr\u1eadn c\u00f4ng \u0111\u1ed3n V\u00f5 \u0110\u1eaft (B\u00ecnh Tuy).<\/p>\n<p>Th\u1ea5t b\u1ea1i qu\u00e2n s\u1ef1 k\u00e9o theo th\u1ea5t b\u1ea1i d\u00e2n s\u1ef1, \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng th\u00f4n qu\u00ea cho c\u00e1c chi\u1ebfn d\u1ecbch Ph\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0ng, B\u00ecnh \u0111\u1ecbnh N\u00f4ng th\u00f4n x\u00e2y d\u1ef1ng l\u00e0ng x\u00e3, ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1n b\u1ed9 c\u01a1 s\u1edf, thu h\u1eb9p ph\u1ea1m vi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd. Trong 5 n\u0103m th\u1ef1c hi\u1ec7n (1968-1973) k\u1ebf ho\u1ea1ch Ph\u1ee5ng Ho\u00e0ng \u0111\u00e3 g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho 80 ng\u00e0n c\u00e1n b\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u1edbi 26 ng\u00e0n b\u1ecb gi\u1ebft, c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 chi\u00eau h\u1ed3i, t\u00f9 binh trong \u0111\u00f3 ch\u1ec9 ri\u00eang hai n\u0103m 1969-70 h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i h\u01a1n 14 ng\u00e0n ch\u1ebft v\u00e0 g\u1ea7n 15 ng\u00e0n b\u1ecb b\u1eaft. K\u1ebf ho\u1ea1ch chi\u00eau h\u1ed3i, thu nh\u1eadn h\u00e0ng binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp t\u1eeb 1963 c\u00f3 th\u00eam Hu\u1ef3nh C\u1ef1 l\u00e0m c\u1ed1 v\u1ea5n ph\u1ee5 t\u00e1 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, c\u0169ng nh\u01b0 T\u00e1m H\u00e0 c\u1ed1 v\u1ea5n ph\u00eda X\u00e2y d\u1ef1ng n\u00f4ng th\u00f4n, L\u00ea Xu\u00e2n Chuy\u00ean ch\u1ec9 huy tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c to\u00e1n v\u00f5 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n. C\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ee7a qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tr\u00ean \u0111\u1ea5t c\u1ea5m Cambodge, truy \u0111u\u1ed5i c\u1ee5c R, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng s\u00f3t h\u1ed3i sau nh\u1edb l\u1ea1i th\u1eddi \u201ckh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 tr\u1ea3i chi\u1ebfc chi\u1ebfu m\u00e0 n\u1eb1m!\u201d \u201cT\u00e2m l\u00ed b\u1ed9 \u0111\u1ed9i xoay quanh Ba lo: lo bom, lo \u0111\u1ea1n gi\u1eb7c, lo b\u1ec7nh t\u1eadt \u2013 v\u00e0 Hai ng\u00e1n: ng\u00e1n chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng T\u00e2y Nguy\u00ean, ng\u00e1n l\u00e2u d\u00e0i&#8230;\u201d (<em>Nghi\u00ean C\u1ee9u L\u1ecbch S\u1eed<\/em> 6-2011). N\u0103m \u0111\u1ea7u th\u00e0nh l\u1eadp ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Chi\u00eau h\u1ed3i ch\u1ec9 thu nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c 5 417 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng n\u0103m 1970 con s\u1ed1 l\u00ean \u0111\u1ebfn 32 000 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ebf l\u00e0 trong khi danh t\u1eeb Vi\u1ec7t Nam ho\u00e1 t\u1eeb ph\u00eda M\u0129 b\u1ecb nh\u1ea1o b\u00e1ng l\u00e0 thay m\u00e0u da x\u00e1c ch\u1ebft tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec trong r\u1eebng n\u00fai khu\u1ea5t l\u1ea5p c\u0169ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng thay m\u00e0u \u00e1o, m\u00e0u qu\u00e2n ph\u1ee5c ch\u00ednh quy B\u1eafc Vi\u1ec7t v\u00e0 m\u00e0u ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ecf h\u01a1n trong \u0111\u1ea7u \u00f3c c\u00e1c chi\u1ebfn binh, c\u00e1n b\u1ed9 sinh B\u1eafc t\u1eed Nam. C\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed kh\u0103n r\u1eb1n, m\u0169 tai b\u00e8o \u0111\u00e3 n\u1eb1m xu\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng b\u1ecb l\u1ea5n \u00e1t c\u00f4ng khai h\u01a1n \u0111\u1ec3 c\u00f3 l\u1eddi than th\u1edf n\u00e3o n\u00f9ng, c\u0169ng c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh Hoa.<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn t\u00e0n b\u1ea1o h\u1ed3i cu\u1ed1i v\u00e0 ph\u1ea7n k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a gi\u1ea5c m\u01a1 <\/strong><\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1c quan v\u00f4 c\u1edb tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh an ninh tr\u1edf l\u1ea1i trong c\u00e1c n\u0103m 1969, 1970. C\u1ee9 nh\u00ecn xe \u0111\u00f2 ch\u1ea1y xuy\u00ean su\u1ed1t tr\u00ean nh\u1eefng tuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 th\u1ea5y ra \u00e1p l\u1ef1c ph\u00eda Vi\u1ec7t C\u1ed9ng \u0111\u00e3 gi\u1ea3m. Ng\u00e0y 5-4-1968, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao Nguy\u1ec5n Duy Trinh l\u00ean ti\u1ebfng ch\u1ea5p nh\u1eadn ho\u00e0 \u0111\u00e0m khi v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1ea1t y\u00eau c\u1ea7u (28-2-1967) \u201cng\u01b0ng n\u00e9m bom Mi\u1ec1n B\u1eafc\u201d, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1edbt n\u00e9m bom (kh\u00f4ng qu\u00e1 v\u0129 tuy\u1ebfn 20, 31-3-1968), \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1ee9ng t\u1ecf m\u1ed9t ch\u00fat th\u1ea5m \u0111\u00f2n trong cu\u1ed9c T\u1ed5ng ti\u1ebfn c\u00f4ng th\u1ea5t b\u1ea1i v\u1edbi c\u1ea3 \u0111\u1ee3t hai g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 y\u1ebfu \u1edbt th\u1ea5y r\u00f5. Tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cchi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c k\u00e9o M\u0129 xu\u1ed1ng thang chi\u1ebfn tranh\u201d nh\u01b0 th\u00f3i quen khoe khoang v\u1ec1 t\u00ednh ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng th\u1ea7n th\u00e1nh nh\u01b0ng giai \u0111o\u1ea1n \u201c\u0111\u00e0m\u201d k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c trong \u00fd ch\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111em l\u1ea1i k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn to\u00e0n th\u1eafng.<\/p>\n<p>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi M\u0129 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ec9 bi\u1ebft chi\u1ebfn tranh \u1edf c\u00e1i x\u1ee9 xa x\u00f4i kia qua nh\u1eefng b\u00ecnh lu\u1eadn, th\u00f4ng tin c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 b\u00e1o mang v\u1ec1 nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh d\u00f9 g\u1ee3i x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng hay b\u1ea5t m\u00e3n nh\u01b0ng d\u00f9 sao c\u0169ng l\u00e0 mu\u1ed9n m\u00e0ng, c\u00f3 c\u00e1ch bi\u1ec7t. Nh\u01b0ng \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi M\u0129 t\u1eeb trong ph\u00f2ng ng\u1ee7, th\u1ee9c d\u1eady kinh ho\u00e0ng th\u1ea5y l\u1eeda ch\u00e1y, \u0111\u1ea1n n\u1ed5, x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean tivi hi\u1ec7n l\u00ean \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng ph\u1ed1 x\u00e1 quen m\u1eaft, th\u1ea5y Vi\u1ec7t C\u1ed9ng x\u00e2m nh\u1eadp \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i t\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 x\u00e2m ph\u1ea1m nh\u01b0 t\u00f2a \u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00e0 v\u1edbi m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n lu\u00f4n ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u00e1p l\u1ef1c c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang m\u1ed7i l\u1ea7n 4 n\u0103m b\u1ea7u c\u1eed nh\u01b0 ch\u00ednh quy\u1ec1n M\u0129, r\u00f5 r\u00e0ng qua nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng b\u1ecb t\u1ea5n c\u00f4ng li\u1ec1u l\u0129nh \u0111\u00f3, h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng s\u1ef1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i t\u1eeb m\u1ecdi ph\u00eda c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc kia, l\u00fac n\u00e0y \u0111\u00e3 d\u1ed3n \u00e9p l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec9nh \u0111i\u1ec3m. K\u1ebft c\u1ee5c, ng\u00e0y 31-3-1968 TT Johnson tuy\u00ean b\u1ed1 kh\u00f4ng ra \u1ee9ng c\u1eed nhi\u1ec7m k\u00ec hai \u0111\u1ec3 c\u00f4ng nh\u1eadn s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>D\u00e2n M\u0129 lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u00f2i h\u1ecfi thay \u0111\u1ed5i n\u00ean d\u1ec5 \u201cn\u00f3ng ru\u1ed9t\u201d, v\u00ec th\u1ebf c\u00e1c cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n chi\u1ebfn tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u0129 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u201cd\u00e0i nh\u01b0 ch\u00ednh cu\u1ed9c chi\u1ebfn\u201d. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb phong tr\u00e0o teach-in c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Michigan 24-3-1965 lan tr\u00e0n qua nh\u1eefng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc kh\u00e1c \u0111\u1ec3 th\u00e0nh h\u00ecnh nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh c\u1ee7a sinh vi\u00ean, qu\u1ea7n ch\u00fang c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng l\u1edbn r\u1ed9ng, c\u00e0ng d\u1eef d\u1ed9i. \u0110\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng 20 000 ng\u01b0\u1eddi ng\u00e0y 17-4-1965 \u1edf Washington D.C., l\u00ean \u0111\u1ebfn 100 000 ng\u01b0\u1eddi n\u0103m 1967 v\u00e0 l\u00ean t\u1ed9t \u0111\u1ec9nh \u1edf Th\u1ee7 \u0111\u00f4 th\u00e1ng 11-1969 v\u1edbi 250 000 ng\u01b0\u1eddi. Con s\u1ed1 \u0111\u1ea1t n\u1eeda tri\u1ec7u v\u00e0o m\u1ed9t trong 4 ng\u00e0y bi\u1ec3u t\u00ecnh th\u00e1ng 4-1971, c\u00f3 m\u1eb7t Jane Fonda, Jh. Kerry (\u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean T\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u0129 2006), bi\u1ec3u t\u00ecnh l\u1ea5y t\u00ean Deway Canyon III nh\u00e1i chi\u1ebfn d\u1ecbch Deway Canyon II (Lam S\u01a1n 719), ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i cu\u1ed9c ti\u1ebfn c\u00f4ng qua H\u1ea1 L\u00e0o. Th\u1eadt ra th\u00ec nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, c\u00e1c cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n chi\u1ebfn x\u1ea3y ra c\u0169ng mang t\u00ednh c\u00e1ch ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u01b0 ch\u00ednh x\u00e3 h\u1ed9i M\u0129. Ch\u00fang l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ea3i t\u1ea1o x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 bi\u1ec3u t\u00ecnh sau c\u00e1i ch\u1ebft Martin Luther King Jr., nh\u1eefng r\u1ed1i lo\u1ea1n v\u1edbi v\u1ee5 \u00e1m s\u00e1t Robert Kennedy. L\u00ed t\u01b0\u1edfng ng\u00f4ng ngh\u00eanh v\u00e0 t\u1eadp t\u00e1nh ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1edbi \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh k\u1ecbch tr\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn c\u00f4 \u0111\u00e0o Jane Fonda ng\u1ed3i tr\u00ean n\u00f2ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i chi\u1ebfn tranh, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i c\u0169ng s\u1ebd n\u00f3i l\u1eddi h\u1ed1i ti\u1ebfc vu\u1ed1t \u0111u\u00f4i nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. B\u1ea1o \u0111\u1ed9ng trong cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Kent, Ohio 4-5-1970 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1nh qua Cambodge l\u00e0m ch\u1ebft 4 sinh vi\u00ean, k\u00e9o theo nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ti\u1ebfp \u1edf c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc t\u0103m ti\u1ebfng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc M\u0129. Ph\u1ee9c t\u1ea1p l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady nh\u01b0ng \u00fd th\u1ee9c thi\u00ean t\u1ea3 c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u0169ng khi\u1ebfn nh\u1eefng t\u1eadp h\u1ecdp n\u00e0y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ri\u00eang \u0111\u1ebfn c\u00e1c du h\u1ecdc sinh Mi\u1ec1n Nam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng \u201cVi\u1ec7t ki\u1ec1u y\u00eau n\u01b0\u1edbc\u201d \u0111i bi\u1ec3u t\u00ecnh, ti\u1ebfp tay ph\u1ee5c v\u1ee5 ph\u00e1i \u0111o\u00e0n M\u1eb7t Tr\u1eadn trong cu\u1ed9c ho\u00e0 \u0111\u00e0m Paris, hay t\u00e1o b\u1ea1o h\u01a1n, nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u1edbp m\u00e1y bay b\u1eb1ng m\u1ed9t t\u00fai chanh gi\u1ea3 l\u00e0m l\u1ef1u \u0111\u1ea1n theo th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng t\u1eb7c \u0111ang l\u00ean l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. Nh\u00ecn theo h\u01b0\u1edbng thu\u1eadn l\u1ee3i c\u1ee7a c\u00e1c bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n chi\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00ean ch\u00ednh H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng c\u0169ng t\u1ecf l\u1eddi khuy\u1ebfn kh\u00edch, t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng trong t\u00e2m \u00fd th\u00e0nh th\u1eadt tin r\u1eb1ng \u201c\u0111\u00fang l\u00e0 c\u1ee7a phe m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed1i lo\u1ea1n t\u1eeb n\u01b0\u1edbc M\u0129 d\u1ed9i ng\u01b0\u1ee3c v\u00e0o Mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 b\u1edfi s\u1ef1 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng m\u00e0 b\u1edfi ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng v\u0103n minh \u0111i v\u00e0o m\u1ed9t khu v\u1ef1c y\u1ebfu \u1edbt, m\u1ecfng manh nh\u01b0 ta t\u1eebng b\u00e0n lu\u1eadn. M\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c d\u00e2n s\u1ef1 c\u00f3 T\u1ed5ng th\u1ed1ng, Th\u01b0\u1ee3ng H\u1ea1 Vi\u1ec7n, b\u1ea7u c\u1eed 4 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u00e3i nhau ch\u00ed cho\u00e9, ph\u00f4 b\u00e0y h\u1ebft m\u1ecdi x\u1ea5u xa c\u1ee7a \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 khi l\u00ean c\u1ea7m quy\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u00fat uy t\u00edn n\u00e0o trong m\u1ed9t x\u1ee9 v\u1eabn c\u00f2n quan ni\u1ec7m v\u1ec1 \u201ct\u00e0i\/\u0111\u1ee9c\u201d tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, ch\u0103n d\u00e2n. Th\u00e0nh ph\u1ed1 \u0111\u00e1ng l\u1ebd l\u00e0 n\u01a1i an to\u00e0n theo khuynh h\u01b0\u1edbng t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a b\u1ea3n ch\u1ea5t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i kh\u1edfi \u0111\u1ea7u r\u1ed1i lo\u1ea1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 b\u1edfi k\u1ebb \u0111\u1ecbch t\u1ea5n c\u00f4ng. S\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t sinh ho\u1ea1t t\u1ef1 nhi\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n c\u00e3i, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m quy\u1ec1n tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4 l\u1eadp trong l\u00fac ph\u1ea3i c\u1ea7n s\u1ef1 t\u1eadp trung quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh chung. TT Nixon vi\u1ec7n d\u1eabn c\u00f3 \u201c\u0111a s\u1ed1 th\u1ea7m l\u1eb7ng\u201d theo m\u00ecnh c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c poll ch\u1ee9ng minh ch\u1ee9 ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ec1n Nam ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 co l\u1ea1i trong v\u00f2ng r\u00e0o k\u1ebdm gai, nghe l\u1eddi ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i t\u1eeb b\u1ea5t c\u1ee9 t\u1ea7ng l\u1edbp x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0o, c\u1ea3 t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong v\u00f2ng tay che ch\u1edf c\u1ee7a quy\u1ec1n b\u00ednh m\u00ecnh. S\u1ef1 l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt nh\u01b0 th\u1ebf d\u1ec5 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u00e1n \u0111\u1ed3ng c\u00e1c khuynh h\u01b0\u1edbng ch\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00e1c, mang s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn v\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ef1c nghi\u1ec7m, hay ch\u01b0a th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111e do\u1ea1 s\u00e1t th\u00e2n t\u1eeb ph\u00eda Vi\u1ec7t C\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 b\u1ecb l\u00f4i cu\u1ed1n theo m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00ec \u0111i\u1ec1u ti\u1ebfng xu ph\u1ee5. Th\u1ebf l\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i th\u00e0nh ph\u1ed1 Mi\u1ec1n Nam trong nh\u1eefng ng\u00e0y c\u00f3 an to\u00e0n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u00ec th\u1ea5t b\u1ea1i M\u1eadu Th\u00e2n c\u1ee7a Vi\u1ec7t C\u1ed9ng, l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ed3i c\u00e1m heo c\u1ee7a m\u1ecdi phong tr\u00e0o, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng kh\u1edfi ph\u00e1t theo s\u1ef1 va ch\u1ea1m c\u00e1 nh\u00e2n, l\u1eabn l\u1ed9n nh\u00e2n danh l\u00ed t\u01b0\u1edfng cao v\u1eddi.<\/p>\n<p>Ngay sau tr\u1eadn chi\u1ebfn M\u1eadu Th\u00e2n, qu\u1ea7n ch\u00fang ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u00f3 th\u00eam l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng h\u00f9ng h\u1eadu c\u1ee7a sinh vi\u00ean v\u00ec ch\u00ednh quy\u1ec1n g\u1ecdi t\u00e1i ng\u0169, \u201cb\u1eaft l\u00ednh\u201d d\u1ed3n d\u1eadp h\u01a1n. C\u00f3 H\u1ed9i th\u1ea3o c\u1ee7a sinh vi\u00ean V\u0103n khoa S\u00e0i G\u00f2n (9-4-1968) ch\u1ed1ng t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u00e2n s\u1ef1 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ed1ng lu\u1eadt T\u1ed5ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean. H\u1ecd ch\u1ed1ng lu\u1eadt c\u1ea5m bi\u1ec3u t\u00ecnh 10\/68, l\u1eadp U\u1ef7 ban v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ho\u00e3n d\u1ecbch, b\u1eaft tay v\u1edbi ph\u00e1i \u1ea4n Quang, qu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng c\u1ea3 trong Gi\u00e1ng sinh 1968 \u201cc\u1ea7u nguy\u1ec7n ho\u00e0 b\u00ecnh\u201d. B\u1edfi v\u1eady kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 r\u1eb1ng ng\u00e0y 13-6-1968, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0110\u1ea1i di\u1ec7n sinh vi\u00ean k\u00eau g\u1ecdi ho\u00e0 b\u00ecnh, \u0111\u00f2i th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ebft, h\u1eb3n l\u00e0 v\u1edbi \u201cph\u00eda b\u00ean kia\u201d. Quan \u0111i\u1ec3m t\u1ef1 tr\u1ecb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a M\u0129 khi\u1ebfn sinh vi\u00ean ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i c\u1ea3nh s\u00e1t x\u00e2m nh\u1eadp \u0110\u1ea1i h\u1ecdc, b\u1eaft l\u00e3nh \u0111\u1ea1o sinh vi\u00ean \u0111\u01b0a ra to\u00e0. Khi h\u1ecd bi\u1ec3u t\u00ecnh b\u1ecb r\u01b0\u1ee3t \u0111u\u1ed5i ch\u1ea1y v\u00e0o khu\u00f4n vi\u00ean nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ee5 s\u1edf sinh vi\u00ean th\u00ec c\u1ea3nh s\u00e1t \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i ng\u00f3 v\u00e0o \u201cbao v\u00e2y\u201d, hay c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 canh ch\u1eebng cho h\u1ecd nh\u1ea3y m\u00faa ca h\u00e1t \u201ccho \u0111\u1ed3ng b\u00e0o (!) t\u00f4i nghe\u201d m\u00e0 k\u1ebft c\u1ee5c kh\u00f4ng ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9 t\u1ed9i, \u0111o\u1ea1 \u0111\u00e0y. T\u1ea7ng l\u1edbp \u0110\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1eebng m\u1ef1c k\u00ednh n\u1ec3 khi\u1ebfn b\u00e0 Ti\u1ebfn s\u0129 Lu\u1eadt Ng\u00f4 B\u00e1 Th\u00e0nh (Ph\u1ea1m Th\u1ecb Thanh V\u00e2n) m\u00faa may quay cu\u1ed3ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1. C\u1ef1u ch\u1ee9c s\u1eafc cao c\u1ea5p B\u1ed9 Gi\u00e1o d\u1ee5c L\u00ed Ch\u00e1nh Trung l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i Gi\u00e1o s\u01b0 v\u00e0 Ph\u1ee5 huynh ch\u1ed1ng \u0111\u00e0n \u00e1p Sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh, c\u1ef1u Khoa tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch m\u1ed9t U\u1ef7 ban B\u1ea3o v\u1ec7 V\u0103n ho\u00e1 D\u00e2n t\u1ed9c, U\u1ef7 ban C\u1ea3i thi\u1ec7n Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Lao t\u00f9&#8230; d\u00f9 bi\u1ebft l\u00e0 \u201csinh vi\u00ean l\u00e0m h\u1ebft\u201d, c\u00e1c \u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 k\u00ed t\u00ean m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc th\u00ec xin \u00f4ng Tr\u1ea7n Kim Th\u1ea1ch \u0111ang b\u1ecb gi\u1eef \u1edf T\u1ed5ng nha C\u1ea3nh s\u00e1t v\u1ec1 ch\u1ea5m thi. \u00d4ng ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u0111\u00f3 t\u1eebng nh\u1ea5t quy\u1ebft b\u1ea3o r\u1eb1ng ngo\u00e0i bi\u1ec3n ph\u00eda nam kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea7u m\u1ecf, r\u1ed3i sau 1975 l\u1ea1i ph\u00e2n tr\u1ea7n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp thu, r\u1eb1ng \u00f4ng n\u00f3i v\u1eady \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi M\u0129 th\u1ea5y kh\u00f4ng l\u1ee3i l\u1ed9c g\u00ec m\u00e0 b\u00e1m gi\u1eef Mi\u1ec1n Nam!<\/p>\n<p>L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng h\u1ecdc sinh sinh vi\u00ean l\u00f4i cu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u00f4ng th\u1ea7y, n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c khu\u00f4n m\u1eb7t tr\u00ed th\u1ee9c C\u00f4ng Gi\u00e1o t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u00ed t\u01b0\u1edfng thi\u00ean c\u1ed9ng c\u1ee7a m\u00ecnh n\u00fap d\u01b0\u1edbi c\u00e1i v\u1ecf d\u00e2n t\u1ed9c (t\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ec1 s\u00e1ch c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ed Ch\u00e1nh Trung: <em>T\u00ecm v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ed9c<\/em>), hay t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 dung ho\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ed t\u01b0\u1edfng x\u00e3 h\u1ed9i C\u00f4ng Gi\u00e1o v\u1edbi l\u00ed thuy\u1ebft c\u1ed9ng s\u1ea3n \u0111\u1ec3 t\u00e1n th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n c\u1ed9ng s\u1ea3n cho Mi\u1ec1n Nam m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1ea1i \u0111i\u1ec1u ti\u1ebfng ph\u1ea3n b\u1ed9i (Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Lan, Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 C\u1ea7n, Ch\u00e2n T\u00edn, Ch\u00e2u T\u00e2m Lu\u00e2n&#8230; hay Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u c\u1ee7a nh\u00f3m Tr\u00ed Vi\u1ec7t). S\u1ef1 ngang nhi\u00ean c\u1ee7a t\u1ea7ng l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf gi\u1edbi C\u00f4ng Gi\u00e1o th\u1ea5y m\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 qu\u1ea7n ch\u00fang v\u00e0 c\u00e1n b\u1ed9 \u0111\u1ec3 hi\u1ec7n di\u1ec7n trong m\u1ecdi chi\u1ec1u gi\u00f3 ch\u00ednh tr\u1ecb qu\u1ed1c gia. Gam m\u00e0u thi\u00ean t\u1ea3 c\u00f3 th\u00eam ch\u00fat tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecdn l\u1ef1a d\u00e8 d\u1eb7t nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfn L\u00ea an t\u00e2m h\u01a1n, khi ph\u1ea3i so s\u00e1nh v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u1ed9c t\u00e0i c\u1ee7a Stalin qua t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a Krutchev, hay \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng th\u1ef1c b\u1eb1ng tin t\u1ee9c H\u1ed3ng v\u1ec7 binh tai qu\u00e1i h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc. Nh\u01b0ng d\u00f9 b\u1eb1ng c\u00e1ch bi\u1ec7n minh n\u00e0o th\u00ec tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, hay s\u1ef1 xu ph\u1ee5 \u00e0o \u1ea1t c\u1ee7a phong tr\u00e0o thi\u00ean t\u1ea3 qu\u1ed1c t\u1ebf, s\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ef1a c\u1ee7a c\u00e1c tr\u00ed th\u1ee9c C\u00f4ng Gi\u00e1o Mi\u1ec1n Nam n\u00e0y c\u0169ng v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00f3n gi\u00f3 trong m\u1eb7c c\u1ea3m \u201cxa r\u1eddi d\u00e2n t\u1ed9c\u201d c\u1ee7a m\u1ed9t qu\u00e1 kh\u1ee9 hi\u1ec7n di\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y m\u00e0 nay h\u1ecd mu\u1ed1n chu\u1ed9c l\u1ea1i m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u1ed9i l\u1ed7i (?), mong \u0111em \u0111\u1ebfn m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1edbi c\u1ee7a \u0110\u1ea1o trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn th\u1eafng th\u1ea5y r\u00f5.<\/p>\n<p>B\u00ean ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb ti\u1ebfng vang c\u1ee7a to\u00e0 \u00e1n Ho\u00e0 b\u00ecnh m\u1edf \u1edf Stockholm, b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi B. Russell v\u00e0 J.P. Sartre, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb 1966 k\u1ebft t\u1ed9i M\u0129, c\u00f3 c\u00e1c cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 h\u00f4 vang \u201cH\u1ed3! H\u1ed3! H\u1ed3 Ch\u00ed Minh\u201d, c\u00f3 t\u00ean \u201cC\u00f4ng vi\u00ean H\u1ed3 Ch\u00ed Minh\u201d \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Berkeley, c\u00f3 ti\u1ebfng s\u00fang x\u1eed t\u1eed t\u00f9 binh M\u0129 trong r\u1eebng r\u1eadm Trung Nam M\u0129 \u0111\u00e1p l\u1ea1i c\u00e1c cu\u1ed9c x\u1eed t\u1eed Vi\u1ec7t C\u1ed9ng \u1edf Mi\u1ec1n Nam, c\u00f3 anh ph\u00f3ng vi\u00ean \u201cm\u01a1 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam\u201d, n\u1ed7i \u01b0\u1edbc m\u01a1 qua th\u1ebf k\u1ec9 XXI \u0111\u00e3 t\u1eaft tr\u00ean \u0111\u1ea5t Thu\u1ef5 \u0110i\u1ec3n nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3 h\u1edfi vi\u1ec7n d\u1eabn v\u1edbi m\u1ed9t tay giang h\u1ed3 n\u00e0o \u0111\u1ea5y \u0111ang ph\u1ea3i ki\u1ebfm s\u1ed1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t&#8230; Nh\u1eefng s\u00f4i s\u1ee5c \u0111\u00f3 cho th\u1ea5y c\u1ea3 m\u1ed9t kh\u00f4ng gian qu\u1ed1c t\u1ebf r\u1ed9ng l\u1edbn, nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i v\u1edbi tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f3 \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc, \u1edf to\u00e0n th\u1ec3 kh\u1ed1i \u201c\u01b0u vi\u1ec7t\u201d, \u0111\u00e3 x\u00f4ng v\u00e0o ph\u1ee5c v\u1ee5 B\u00e1c v\u00e0 \u0110\u1ea3ng b\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nhi\u1ec7t t\u00ecnh tin v\u00e0o l\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ee7a m\u00ecnh. Kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1eeb \u0111\u00e2u, lo\u1ea1i ng\u00f4n t\u1eeb truy\u1ec1n th\u00f4ng t\u00e1n t\u1ee5ng \u201c(Vi\u1ec7t Nam) l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \/ \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi\u201d, \u201c(H\u00e0 N\u1ed9i) tr\u00e1i tim c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i\u201d \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a v\u00e0o tai c\u00e1c nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t xu\u1ed1ng d\u00e2n ch\u00fang s\u1ef1 ki\u00eau ng\u1ea1o b\u1ed1c \u0111\u1ed3ng trong ng\u00f4n ng\u1eef: \u201cch\u1ebf \u0111\u1ed9 ta d\u00e2n ch\u1ee7 g\u1ea5p tri\u1ec7u l\u1ea7n t\u01b0 b\u1ea3n\u201d, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 qu\u00e1 ph\u1eadn trong t\u00ecnh c\u1ea3nh c\u00f2n ph\u1ea3i nh\u1edd c\u1eady t\u1edbi t\u1ea5p, xin x\u1ecf kh\u1eafp n\u01a1i m\u00e0 v\u1eabn cho \u01b0\u1edbp x\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi thua k\u00e9m \u0111\u00e0n anh&#8230; B\u1ed1c \u0111\u1ed3ng tung h\u1ee9ng l\u1eabn nhau, ch\u1ec9 \u0111\u00f2i ti\u1ebfng khen m\u00e0 g\u1ea7m g\u1eeb v\u1edbi l\u1eddi ch\u00ea, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh \u201cti\u00eau chu\u1ea9n\u201d h\u00e0nh x\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i r\u1ea5t xa v\u1ec1 sau, ch\u00ednh l\u00e0 t\u1eeb s\u1ef1 \u01b0u \u00e1i qu\u00e1 \u0111\u00e0 \u0111\u00f3 c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn l\u1edbn th\u1ebf gi\u1edbi trong chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>Sau nh\u1eefng d\u00f2 d\u1eabm, ti\u1ebfp x\u00fac b\u00ed m\u1eadt tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m kh\u00e1c nhau, qua nhi\u1ec1u trung gian, cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u0103m 1968 m\u1edbi th\u1ea5y l\u00f3 d\u1ea1ng tho\u1ea3 thu\u1eadn, v\u00ec s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i T\u1ebft M\u1eadu Th\u00e2n bu\u1ed9c Vi\u1ec7t C\u1ed9ng \u0111i \u0111\u1ebfn ho\u00e0 \u0111\u00e0m \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 l\u1ea1i l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 n\u1ed1i ti\u1ebfp chi\u1ebfn tranh theo chi\u1ebfn thu\u1eadt m\u1edbi \u2013 l\u1ea1i c\u0169ng h\u1ecdc n\u01a1i ng\u01b0\u1eddi anh l\u1edbn, Thi\u00ean tri\u1ec1u x\u01b0a: \u201c\u0111\u00e0m \u0111\u00e0m, \u0111\u1ea3 \u0111\u1ea3\u201d, h\u1ebft \u0111\u00e1nh l\u1ea1i \u0111\u00e0m, v\u1eeba \u0111\u00e0m v\u1eeba \u0111\u00e1nh. V\u00ec \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00f3 m\u00e0 cu\u1ed9c ho\u00e0 \u0111\u00e0m b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf Paris ng\u00e0y 7-5-1969 gi\u1eefa Harriman v\u00e0 Xu\u00e2n Thu\u1ef7 ph\u1ea3i k\u00e9o d\u00e0i qua nh\u1eefng tranh lu\u1eadn v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1eafc, h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee9 t\u01b0\u1edfng l\u00e0 v\u00f4 b\u1ed5 nh\u01b0 t\u00ecm h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u00e1i b\u00e0n d\u00f9ng cho c\u00e1c ph\u00e1i \u0111o\u00e0n ng\u1ed3i t\u1ed1 c\u00e1o nhau. Th\u1ef1c ra th\u00ec nh\u1eefng tranh c\u00e3i n\u00e0y c\u0169ng \u0111em \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3, l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c M\u1eb7t tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng ra tr\u01b0\u1edbc ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng qu\u1ed1c t\u1ebf, sau nh\u1eefng n\u0103m c\u00f3 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n quanh qu\u1ea9n gi\u1eefa c\u00e1c n\u01b0\u1edbc anh em v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh c\u00f9ng phe. Ng\u00e0y 6-6-1969, M\u1eb7t tr\u1eadn th\u00e0nh l\u1eadp Ch\u00ednh ph\u1ee7 C\u00e1ch m\u1ea1ng L\u00e2m th\u1eddi C\u1ed9ng ho\u00e0 Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb B\u00ecnh, ch\u00e1u ngo\u1ea1i Phan Ch\u00e2u Trinh \u2013 theo m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ebf tr\u00ecnh di\u1ec5n quen thu\u1ed9c nh\u01b0ng ch\u1ee9ng t\u1ecf v\u1eabn lu\u00f4n lu\u00f4n mang l\u1ea1i hi\u1ec7u qu\u1ea3. Ch\u00ednh ph\u1ee7 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o d\u1ef1ng s\u0103n s\u00f3c t\u1eadn t\u00ecnh, nh\u01b0 c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n (to\u00e0 \u0110\u1ea1i di\u1ec7n m\u1edf c\u1ea3 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i) mang d\u00e1ng v\u1ebb sang tr\u1ecdng (xe c\u1ed9, \u00e1o qu\u1ea7n&#8230;) h\u01a1n c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 \u0110\u1ea1i s\u1ee9 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i. T\u1ea5t nhi\u00ean v\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, ch\u00ednh ph\u1ee7 n\u00e0y c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u1ec7 b\u1ed9, v\u1edbi \u00f4ng Hu\u1ef3nh T\u1ea5n Ph\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4n l\u00ean l\u00e0m Ch\u1ee7 t\u1ecbch, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c vai tr\u00f2 c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tr\u00ecnh di\u1ec5n l\u00f4 li\u1ec5u, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p b\u00e0 B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao kia, nh\u01b0 \u00f4ng B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Th\u00f4ng tin v\u00e0 V\u0103n ho\u00e1 L\u01b0u H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u00ednh s\u00e1ch, c\u00f2n \u00f4ng B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng T\u01b0 ph\u00e1p Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng n\u1eb1m b\u00ean trong th\u00ec th\u1ea5y m\u00ecnh v\u00f4 quy\u1ec1n. Cho n\u00ean v\u00e0o h\u1ed3i sau ch\u1ec9 th\u1ea5y hi\u1ec7n ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201cth\u1ee9\u201d ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng tr\u00ean c\u00e1c th\u00f4ng tin th\u1ea5p tho\u00e1ng: Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng Y t\u1ebf D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh Hoa, Gi\u00e1o d\u1ee5c H\u1ed3 H\u1eefu Nh\u1ef1t, Th\u01b0\u01a1ng binh X\u00e3 h\u1ed9i B\u00f9i Th\u1ecb M\u00e8&#8230; b\u1edfi v\u00ec c\u00e1c B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng \u0111ang c\u00f3 m\u1eb7t t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, t\u1eeb l\u00e2u! Tuy nhi\u00ean s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 n\u00e0y khi\u1ebfn cho nh\u1eefng tay thi\u00ean t\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi \u2013 v\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng du h\u1ecdc sinh thi\u00ean t\u1ea3 t\u1eeb Mi\u1ec1n Nam \u0111i ra c\u00f3 th\u1ebf \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng chi\u1ebfn tranh, k\u00eau g\u1ecdi ho\u00e0 b\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i mang ti\u1ebfng b\u00eanh v\u1ef1c c\u1ed9ng s\u1ea3n l\u1ed9 li\u1ec5u. H\u1ed9i \u0111\u00e0m ti\u1ebfn tri\u1ec3n b\u1eb1ng c\u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea7m m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0111i \u0111\u00eam\u201d t\u1eeb th\u00e1ng 1-1970, gi\u1eefa hai nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh y\u1ebfu l\u00e0 H. Kissinger, c\u1ed1 v\u1ea5n c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng Nixon v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Th\u1ecd, nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a B\u1ed9 Ch\u00ednh tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n M\u1eb7t Tr\u1eadn r\u1ed3i Ch\u00ednh ph\u1ee7 CH MNVN.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfn tranh trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam ho\u00e1 theo ng\u00f4n t\u1eeb ph\u1ed5 th\u00f4ng tr\u00ean b\u00e1o ch\u00ed t\u1eeb l\u00fac R. Nixon l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n (2-1969) nh\u01b0ng th\u1ef1c ra c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd ni\u1ec7m ph\u1ea3i c\u00f3 c\u1ee7a nh\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb M\u0129 t\u1eeb l\u00fac \u0111em qu\u00e2n can thi\u1ec7p tr\u1ef1c ti\u1ebfp, ph\u1ea3i t\u00ednh \u0111\u1ebfn l\u00fac r\u00fat ra, trao quy\u1ec1n ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng cho ch\u00ednh quy\u1ec1n h\u1ecd gi\u00fap \u0111\u1ee1. T\u1eeb sau cu\u1ed9c T\u1ed5ng t\u1ea5n c\u00f4ng, Washington t\u1eeb ch\u1ed1i t\u0103ng vi\u1ec7n cho chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng \u00fd t\u0103ng ng\u00e2n s\u00e1ch qu\u00e2n vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 VNCH th\u00e0nh l\u1eadp nhi\u1ec1u \u0111\u01a1n v\u1ecb m\u1edbi, g\u00e1nh v\u00e1c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u thay th\u1ebf qu\u00e2n \u0111\u1ed9i M\u0129. T\u1eeb qu\u00e2n s\u1ed1 765 000 cu\u1ed1i n\u0103m 1968, VNCH c\u00f3 1 tri\u1ec7u qu\u00e2n cu\u1ed1i n\u0103m 1971 v\u1edbi h\u01a1n 540 000 \u0110\u1ecba Ph\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n v\u00e0 Ngh\u0129a Qu\u00e2n. Qu\u00e2n ch\u00ednh quy \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb nh\u01b0 l\u00ednh M\u0129, tr\u1eeb c\u00e1c lo\u1ea1i v\u0169 kh\u00ed chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c. Ch\u1ee7 thuy\u1ebft Nixon: ch\u1ec9 gi\u00fap ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n ch\u1ee9 kh\u00f4ng cung c\u1ea5p nh\u00e2n l\u1ef1c ch\u1ed1ng c\u1ed9ng s\u1ea3n, nh\u1ecbp \u0111\u1ed9 r\u00fat qu\u00e2n gia t\u0103ng nhanh ch\u00f3ng kh\u00f4ng tu\u1ef3 thu\u1ed9c v\u00e0o kh\u1ea3 n\u0103ng qu\u00e2n VNCH hay t\u00ecnh h\u00ecnh chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. V\u00ec th\u1ebf, theo d\u1ea5u hi\u1ec7u nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 ph\u00eda c\u1ed9ng s\u1ea3n nh\u01b0 th\u1ea5y \u1edf Ho\u00e0 \u0111\u00e0m Paris, h\u1ecd ph\u1ea3i g\u1eb7p nh\u1eefng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a VNCH tuy v\u1eabn ti\u1ebfn h\u00e0nh nh\u1ecbp \u0111\u1ed9 r\u00fat qu\u00e2n b\u1edfi v\u00ec s\u1ee9c \u00e9p c\u1ee7a t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ecb n\u1ed9i b\u1ed9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi. T\u1eeb 549 500 qu\u00e2n h\u1ed3i th\u00e1ng 6-1969, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12-1972 M\u0129 ch\u1ec9 c\u00f2n 27 000 qu\u00e2n trong \u0111\u00f3 l\u00e0 400 qu\u00e2n t\u00e1c chi\u1ebfn. V\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ec9 d\u1ea5u cho \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng \u01b0\u01a1n ng\u1ea1nh h\u01a1n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u01b0a cu\u1ed9c chi\u1ebfn l\u00ean t\u1ea7m m\u1ee9c cao h\u01a1n.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean trong toan t\u00ednh r\u00fat lui, ng\u01b0\u1eddi M\u0129 v\u1eabn ph\u1ea3i lo l\u00e0m \u00e1p l\u1ef1c m\u1ea1nh tr\u00ean hai v\u00f9ng gi\u00e1p L\u00e0o n\u01a1i c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 y\u1ebfu \u1edbt, v\u00e0 Cambodge n\u01a1i c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 th\u00f9 gh\u00e9t Du\u00f4n, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn khi gi\u1eadt m\u00ecnh th\u1ea5y nguy c\u01a1 c\u1ed9ng s\u1ea3n th\u00ec \u0111\u00e3 mu\u1ed9n. Trong t\u1ed5ng s\u1ed1 bom th\u1ea3 \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng th\u00ec hai ph\u1ea7n ba l\u00e0 \u1edf H\u1ea1 L\u00e0o. Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Sihanouk ng\u1ea7m cho ph\u00e9p M\u0129 th\u1ea3 bom tr\u00ean \u0111\u1ea5t m\u00ecnh nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac qu\u00e2n C\u1ed9ng s\u1ea3n Mi\u00ean m\u1ea1nh h\u01a1n, \u0111\u1ea9y Sihanouk v\u00e0o th\u1ebf suy y\u1ebfu khi\u1ebfn c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh c\u1ee7a Lonnol (3-1970), m\u1edf c\u1eeda bi\u00ean gi\u1edbi cho c\u00e1c cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n To\u00e0n Th\u1eafng (5\/1970-3\/1971) c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n truy b\u1ee9c qu\u00e2n Vi\u1ec7t C\u1ed9ng s\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5t Mi\u00ean. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a M\u0129 \u1edf \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea1n ch\u1ebf v\u00ec c\u00e1c cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i vi\u1ec7c \u201cx\u00e2m l\u0103ng\u201d Cambodge, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi Qu\u1ed1c h\u1ed9i b\u1ecf phi\u1ebfu ng\u0103n ch\u1eb7n qu\u00e2n vi\u1ec7n cho Lonnol. Trong l\u00fac \u0111\u00f3 th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc XHCN cho Mi\u1ec1n B\u1eafc ch\u1ec9 c\u00f3 t\u0103ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea3m. Ch\u1ec9 nh\u00ecn ri\u00eang hai n\u01b0\u1edbc ch\u1ee7 y\u1ebfu, l\u1ea5y con s\u1ed1 g\u1ee3i \u00fd ni\u1ec7m chung chung th\u00ec th\u1ea5y kh\u1ed1i h\u00e0ng vi\u1ec7n tr\u1ee3 qu\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a Li\u00ean X\u00f4 trong giai \u0111o\u1ea1n 1965-68 l\u00e0 226 969 t\u1ea5n, giai \u0111o\u1ea1n 1969-72 l\u00e0 143 793 t\u1ea5n, giai \u0111o\u1ea1n 1973-75 l\u00e0 65 601 t\u1ea5n. Vi\u1ec7n tr\u1ee3 Trung Qu\u1ed1c trong c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0: 170 798 t\u1ea5n, 761 001 t\u1ea5n, 620 354 t\u1ea5n, s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i Li\u00ean X\u00f4 \u1edf c\u00e1c giai \u0111o\u1ea1n v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng tr\u00e1ch h\u1ecd nhi\u1ebfc m\u00f3c l\u00e0 ph\u1ea3n b\u1ed9i!<\/p>\n<p>V\u1edbi cu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n Lam S\u01a1n 719 c\u1ee7a VNCH t\u1ea5n c\u00f4ng qua H\u1ea1 L\u00e0o (8\/2-9\/4\/1971) kh\u00f4ng \u0111\u1ea1t k\u1ebft qu\u1ea3 ng\u0103n ch\u1eb7n, H\u00e0 N\u1ed9i m\u1edf cu\u1ed9c t\u1ed5ng ti\u1ebfn c\u00f4ng l\u1edbn nh\u1ea5t trong su\u1ed1t chi\u1ebfn cu\u1ed9c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u00e0y 30-3-1972, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi b\u00e1o ch\u00ed ph\u00eda Nam m\u1ec7nh danh l\u00e0 M\u00f9a H\u00e8 \u0110\u1ecf L\u1eeda. Tr\u00ean v\u00f9ng T\u00e2y Nguy\u00ean, qu\u00e2n B\u1eafc tr\u00e0n v\u00e0o th\u1ecb x\u00e3 Kontum (14-5), ph\u00eda nam h\u1ecd chi\u1ebfm L\u1ed9c Ninh (7-5), bao v\u00e2y An L\u1ed9c (24-4) ch\u1eadn ti\u1ebfp vi\u1ec7n t\u1eeb S\u00e0i G\u00f2n tr\u00ean qu\u1ed1c l\u1ed9 13. L\u1ea7n n\u00e0y th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n e d\u00e8 g\u00ec n\u1eefa, h\u1ecd chi\u1ebfm Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (2-5) v\u1edbi \u0111\u1ea1n ph\u00e1o b\u1eafn t\u1edbi t\u1ea5p tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m ph\u00f2ng th\u1ee7 khi\u1ebfn c\u1ea3 m\u1ed9t trung \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng v\u1ed1n t\u1eebng l\u00e0 anh h\u00f9ng m\u1eb7t tr\u1eadn ph\u1ea3i quy h\u00e0ng, v\u00e0 qu\u1ed1c l\u1ed9 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb n\u1ed5i danh l\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u1ed9 Kinh ho\u00e0ng v\u00ec c\u1ea3nh th\u1ea3m s\u00e1t d\u00e2n ch\u00fang ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ea5y. C\u00f2n c\u00f3 chi\u1ebfn d\u1ecbch \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng s\u00f4ng C\u1eedu Long v\u00e0 chi\u1ebfn d\u1ecbch B\u1eafc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1edbi quy m\u00f4 nh\u1ecf. Cu\u1ed1i c\u00f9ng qu\u00e2n S\u00e0i G\u00f2n ph\u1ea3n c\u00f4ng v\u1edbi s\u1ef1 tr\u1ee3 gi\u00fap c\u1ee7a B52, chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Kontum k\u1ebft th\u00fac 30-5, gi\u1ea3i to\u1ea3 An L\u1ed9c (26-6), chi\u1ebfm l\u1ea1i c\u1ed5 th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00e1ng 9-1972. D\u00f9 kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u01b0 \u00fd mu\u1ed1n, cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng c\u0169ng \u0111em l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai cho ch\u00ednh ph\u1ee7 CHMNVN c\u00f3 th\u1ef1c th\u1ec3 tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng ngo\u1ea1i giao, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c binh \u0111o\u00e0n thi\u1ec7n chi\u1ebfn, mang v\u0169 kh\u00ed t\u1ed1i t\u00e2n c\u1ee7a Mi\u1ec1n B\u1eafc \u0111\u1ee9ng ch\u00e2n ph\u00eda nam v\u0129 tuy\u1ebfn, li\u1ec1n l\u1ea1c v\u1edbi Mi\u1ec1n B\u1eafc, l\u00e0m c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00f2i h\u1ecfi cho ng\u01b0\u1eddi M\u0129 nh\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 trong Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris k\u00ed ng\u00e0y 27-1-1973.<\/p>\n<p>T\u1ea5t nhi\u00ean \u0111\u00e2y l\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i su\u00f4n s\u1ebb nh\u01b0 l\u1ecbch s\u1eed vi\u1ebft theo V\u0103n ki\u1ec7n \u0110\u1ea3ng cho th\u1ea5y, k\u1ec3 c\u1ea3 trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0110i\u1ec7n Bi\u00ean Ph\u1ee7 tr\u00ean kh\u00f4ng\u201d. M\u0129 bu\u00f4ng b\u1ecf Mi\u1ec1n Nam m\u00e0 d\u01b0 lu\u1eadn \u0111\u00e3 ch\u00e1n ng\u00e1n n\u01a1i n\u00e0y, v\u00ec \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n ch\u00ednh s\u00e1ch sang vi\u1ec7c k\u1ebft th\u00e2n v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c (Nixon th\u0103m 21-2-1972) \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng Li\u00ean X\u00f4 nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1 b\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u theo \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u00ed hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh v\u1edbi hai b\u00e0n tay tr\u1eafng. H\u1ecd n\u00f4n n\u00f3ng l\u1ea5y l\u1ea1i t\u00f9 binh nh\u01b0ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng Thi\u1ec7u c\u0169ng l\u00e0 con b\u00e0i \u0111i theo m\u1ee5c \u0111\u00edch \u0111\u00f3, n\u00ean vi\u1ec7c gi\u1eef l\u1ea1i \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi x\u1ea3y ra \u0111\u1ed5 v\u1ee1 trong ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ec1n Nam, c\u0169ng l\u00e0 th\u00e0nh qu\u1ea3 t\u1eeb nh\u1eefng tr\u1eadn th\u1ea3 thu\u1ef7 l\u00f4i phong t\u1ecfa H\u1ea3i Ph\u00f2ng, t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u01b0a bom B52 tu\u00f4n xu\u1ed1ng H\u00e0 N\u1ed9i. Th\u1ebf m\u00e0 hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ed k\u1ebft c\u0169ng nu\u00f4i \u1ea3o t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 m\u1ed9t n\u1ec1n ho\u00e0 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1i l\u1eadp. Kissinger thu\u1eadn tay l\u00e3nh n\u1eeda gi\u1ea3i Nobel Ho\u00e0 b\u00ecnh kh\u00f4ng do d\u1ef1 nh\u01b0ng L\u00ea \u0110\u1ee9c Th\u1ecd t\u1eeb ch\u1ed1i, vi\u1ec7n c\u1edb \u201cho\u00e0 b\u00ecnh ch\u01b0a th\u1eadt \u0111\u1ebfn \u1edf Vi\u1ec7t Nam\u201d, theo c\u00e1ch ph\u00e1t bi\u1ec3u ch\u00ednh tr\u1ecb uy\u1ec3n chuy\u1ec3n d\u00e0nh cho l\u1ed1i tho\u00e1t c\u1ee7a nh\u1eefng \u00e2m m\u01b0u s\u00e2u k\u00edn. Nh\u01b0 \u0111\u00e3 r\u00f5, ch\u1eef \u201cho\u00e0 b\u00ecnh\u201d ph\u00e1t bi\u1ec3u \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u theo ngh\u0129a chi\u1ebfn th\u1eafng c\u1ee7a phe ph\u00e1i m\u00e0 kh\u00f4ng m\u00e2u thu\u1eabn v\u1edbi t\u00ecnh th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft theo c\u00e1ch hi\u1ec3u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t gi\u1ea3i. Nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ec7n minh khi \u0110\u1ea3ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u1eebng l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc l\u00fac th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i t\u00ean m\u1ed9t trung t\u00e2m, kh\u00f4ng nh\u1eefng mang \u0111\u1ea7y d\u1ea5u v\u1ebft thu\u1ed9c \u0111\u1ecba m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a ch\u1ea5p nh\u1eefng d\u1ea1ng th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 kh\u00f4ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc th\u1ed1ng nh\u1ea5t. N\u1eeda tri\u1ec7u \u0111\u00f4la gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc vay m\u01b0\u1ee3n lung tung kh\u00f4ng t\u00ednh chuy\u1ec7n tr\u1ea3 n\u1ee3, d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i \u0103n c\u00e1m (T\u00f4 Ho\u00e0i 2007) m\u00e0 b\u1ecb t\u1eeb ch\u1ed1i, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn quy\u1ec1n l\u1ef1c c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 cao \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o.<\/p>\n<p>L\u00e0m sao ng\u01b0ng ti\u1ebfng s\u00fang khi c\u00f3 hai l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh nhau kh\u00f4ng n\u01b0\u01a1ng tay tr\u00ean nh\u1eefng v\u00f9ng kh\u00f4ng nh\u1eefng xen k\u1ebd nhau m\u00e0 c\u00f2n m\u1eadp m\u1edd quy\u1ec1n l\u1ef1c tu\u1ef3 thu\u1ed9c th\u1eddi gian s\u00e1ng t\u1ed1i, \u00e2m m\u01b0u hi\u1ec3n hi\u1ec7n hay khu\u1ea5t l\u1ea5p tr\u00ean \u0111\u00f3 n\u1eefa? Lo\u1ea1i <em>Ho\u00e0 b\u00ecnh da beo<\/em> \u0111\u00f3 d\u1eabn ngay \u0111\u1ebfn nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p c\u00f3 v\u1ebb tr\u1ebb con nh\u01b0ng ch\u1ebft (nhi\u1ec1u) ng\u01b0\u1eddi, khi t\u00ednh ch\u1ea5t l\u00e3nh th\u1ed5 tu\u1ef3 thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c M\u1eb7t Tr\u1eadn \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a l\u00e0 n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 treo c\u1edd c\u1ee7a h\u1ecd, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng tr\u1ea3 lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u S\u00e0i G\u00f2n ch\u1ebf ri\u1ec5u m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111ai! Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c tung c\u1edd v\u00e0 t\u1ecbch thu c\u1edd M\u1eb7t tr\u1eadn c\u1ee7a l\u00ednh S\u00e0i G\u00f2n, b\u1edfi v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i quen t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng may c\u1edd nh\u01b0 \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c gi\u00e0nh d\u00e2n l\u1ea5n \u0111\u1ea5t trong th\u1ebf \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i b\u1ecb bao v\u00e2y khi\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ed9i S\u00e0i G\u00f2n cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u1ea3i r\u00fat lui, nh\u01b0 \u1edf T\u1ed1ng L\u00ea Ch\u00e2n. U\u1ef7 ban ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u00ecnh chi\u1ebfn t\u1ecf ra b\u1ea5t l\u1ef1c khi Vi\u1ec7t C\u1ed9ng th\u1ea5y r\u00f5 \u0111ang tr\u00ean \u0111\u00e0 th\u1eafng th\u1ebf. H\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef s\u1ed1 qu\u00e2n x\u00e2m nh\u1eadp v\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cqu\u00e2n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c\u201d. T\u1eeb l\u00fac k\u00ed hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ng\u00e0y t\u1ea5n c\u00f4ng Ban M\u00ea Thu\u1ed9c h\u1ecd \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n 150 000 qu\u00e2n v\u00e0o nam, l\u1eadp kho ch\u1ee9a 200 000 t\u1ea5n v\u0169 kh\u00ed, qu\u00e2n nhu tr\u00ean v\u00f9ng chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng d\u1eabn d\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i v\u00f9ng T\u00e2y Nguy\u00ean trong khi xe c\u1ed9 ch\u1ea1y c\u1ea3 ban ng\u00e0y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3 Ch\u00ed Minh&#8230; \u201cTrong l\u1ecbch s\u1eed ch\u1ed1ng M\u0129 c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a n\u0103m n\u00e0o s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u1ed9 \u0111\u1ed9i Mi\u1ec1n B\u1eafc v\u00e0o Mi\u1ec1n Nam l\u1ea1i \u0111\u00f4ng nh\u01b0 th\u1eddi gian [1973-1974] n\u00e0y\u201d (<em>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam 1954-1975,<\/em> 2010). Cho n\u00ean m\u00e1y bay c\u1ee7a U\u1ef7 ban Qu\u1ed1c t\u1ebf b\u1ecb b\u1eafn r\u01a1i, nh\u00e2n vi\u00ean phi h\u00e0nh b\u1ecb t\u1eed th\u01b0\u01a1ng khi quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e2m nh\u1eadp \u1edf v\u00f9ng Khe Sanh (7-4-1973), nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Canada b\u1ecb b\u1eaft gi\u1eef, h\u0103m do\u1ea1 (7-1973) ph\u1ea3i r\u00fat lui, nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho Iran thay th\u1ebf l\u00e0m m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c cho c\u00f3 \u0111\u1ee7 h\u00ecnh th\u1ee9c, v\u00e0o l\u00fac t\u00ecnh h\u00ecnh cho th\u1ea5y b\u1ea3n k\u00ed k\u1ebft \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean v\u00f4 ngh\u0129a.<\/p>\n<p>Trong \u0111\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c cu\u1ed9c chi\u1ebfn v\u1edbi \u01b0u th\u1ebf th\u1ea5y r\u00f5, c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 n\u00f4ng d\u00e2n ho\u00e1 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i kh\u00f4ng m\u1ecdt l\u1ea7n nh\u00ecn ra bi\u1ec3n kh\u01a1i, c\u00f3 l\u1ebd cho \u0111\u1ebfn khi Trung Qu\u1ed1c th\u1ea5y s\u1ef1 bu\u00f4ng b\u1ecf c\u1ee7a M\u0129 m\u1edf \u0111\u1ea7u cho tri\u1ec3n v\u1ecdng m\u1edf r\u1ed9ng c\u01b0\u01a1ng v\u1ef1c tr\u00ean bi\u1ec3n n\u00ean ng\u00e0y 19-1-1974, cho qu\u00e2n chi\u1ebfm ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i trong qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa \/ Paracel, nh\u00f3m Cressent c\u1ee7a VNCH \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea5n \u0111\u00f3ng t\u1eeb 1956. \u0110\u00e3 l\u1ee1 c\u00f4ng nh\u1eadn T\u00e2y Sa, Nam Sa kh\u00f4ng thu\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam (nh\u1eafc l\u1ea1i: B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i giao Ung V\u0103n Khi\u00eam 1956) m\u00e0 l\u00e0 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c (nh\u1eafc l\u1ea1i: Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng 1958), H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n em M\u1eb7t Tr\u1eadn l\u00ean ti\u1ebfng xu\u00ea xoa \u201cs\u1ebd th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng tr\u00ean b\u00e0n h\u1ed9i ngh\u1ecb\u201d. C\u00f3 l\u1ebd v\u1edbi ti\u1ec1n l\u1ec7 B\u1ea1ch Long V\u0129, v\u00e0 c\u0169ng b\u1edfi ng\u1eadp s\u00e2u v\u00e0o s\u1ef1 tuy\u00ean truy\u1ec1n v\u1ec1 tinh th\u1ea7n qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00f4 s\u1ea3n cao v\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00e0nh m\u00ea mu\u1ed9i (\u201cc\u00f2n h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u1ea3o n\u1eb1m trong tay M\u0129 ngu\u1ef5\u201d), ch\u1eafc nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y c\u0169ng tin r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u mong m\u1ecfi kia s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1eadt, nh\u01b0 c\u00f2n th\u1ea5y tr\u00ean b\u00e1o S\u00e0i G\u00f2n Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng sau 1975. D\u01b0 h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a c\u01a1n m\u00ea mu\u1ed9i qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c th\u1ea3m s\u00e1t n\u0103m 1978 \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi t\u00e2y nam (Ba Ch\u00fac, T\u00e2y Ninh) v\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd kh\u1edfi \u0111\u1ea7u c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn 1979, d\u00f9 \u0111\u00e3 nghe ti\u1ebfng g\u1ea7m kh\u00f4ng gi\u1ea5u di\u1ebfm c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh. Cho n\u00ean ch\u1eafc H\u00e0 N\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfm \u0111\u1ea3o c\u1ee7a VNCH l\u00e0 b\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c b\u00e0nh tr\u01b0\u1edbng m\u1edbi c\u1ee7a c\u01a1 quan \u0111\u1ea7u n\u00e3o Trung Qu\u1ed1c, m\u1edf \u0111\u1ea7u tuy nh\u1ecf nh\u01b0ng tri\u1ec3n v\u1ecdng bi\u1ec3n kh\u01a1i th\u1eadt v\u00f4 c\u00f9ng, c\u0169ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 \u0111\u1eafp v\u1edbi c\u00f4ng tr\u00ecnh t\u1eadn tu\u1ef5 ti\u1ebfp vi\u1ec7n bao nhi\u00eau n\u0103m. Tuy nhi\u00ean, th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed9ng c\u0169ng khi\u1ebfn cho c\u00e1c l\u00e3nh t\u1ee5 qu\u00e2n s\u1ef1, v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y th\u00e1ng 3-1975, cho qu\u00e2n ra chi\u1ebfm c\u00e1c \u0111\u1ea3o c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Sa m\u00e0 h\u1ecd v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 Nam Sa nh\u01b0 tr\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a Mi\u1ec1n B\u1eafc. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u m\u1ea5y h\u00f2n \u0111\u1ea3o nh\u1ecf n\u1eb1m ngay ngo\u00e0i kh\u01a1i \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i ph\u1ea1m vi 12 h\u1ea3i l\u00ed \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u01b0 n\u0103m 1958 n\u1eefa m\u00e0 to\u1ea3 r\u1ed9ng ra, b\u00ean d\u01b0\u1edbi ch\u1eadn b\u1eaft ng\u01b0 d\u00e2n thu h\u1eb9p ng\u01b0 tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec7t, \u0111\u00fang l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00f3p m\u0169i CHXHCN VN th\u1ed1ng nh\u1ea5t, th\u1ea5y \u0111\u00f2n 1979 c\u00e0ng l\u00e2u c\u00e0ng th\u1ea5m.<\/p>\n<p>Th\u1ebf r\u1ed3i c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm Ph\u01b0\u1edbc Long \u0111\u1ec1 ra t\u1eeb th\u00e1ng 4-1974, d\u1eabn \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1ecb c\u1ee7a S\u00e0i G\u00f2n ng\u00e0y 6-1-1975, m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t th\u1ee7 \u0111\u00f4 cho m\u1ed9t ch\u00ednh ph\u1ee7 b\u1ecb ch\u00ea l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t \u0111ai, m\u1edf r\u1ed9ng h\u00e0nh lang bi\u00ean gi\u1edbi t\u1ef1 do su\u1ed1t s\u01b0\u1eddn ph\u00eda t\u00e2y m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u0129. Th\u1eddi gian n\u00e0y th\u00ec c\u0169ng v\u1eeba \u0111\u1ee7 gi\u1eef th\u1ec3 di\u1ec7n cho ng\u01b0\u1eddi M\u0129 bu\u00f4ng b\u1ecf, cho \u201cm\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u00e1ch v\u1eeba ph\u1ea3i\u201d, a decent interval, nh\u01b0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh tr\u1ecb h\u1eadu chi\u1ebfn tung ra l\u1eddi b\u00e0o ch\u1eefa. V\u00e0 Ban M\u00ea Thu\u1ed9c s\u1eafp th\u00e0nh c\u0169 k\u0129 \u0111\u1ec3 Bu\u00f4n Ma Thu\u1ed9t \u0111\u01b0a l\u00ean s\u00e1ch v\u1edf chi\u1ebfn tr\u1eadn l\u1eebng danh ng\u00e0y 13-3-1975, \u0111\u00e1nh t\u1eeb trong ru\u1ed9t \u0111\u00e1nh ra!<\/p>\n<p>S\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a VNCH l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea5t ng\u1edd cho nh\u1eefng tay ch\u00ednh kh\u00e1ch c\u1ee9 nh\u00ecn v\u00e0o nh\u1eefng con s\u1ed1 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eadn t\u00e2m theo d\u00f5i th\u1eddi cu\u1ed9c t\u1ec9 m\u1ec9. S\u1ef1 \u0111\u1ed5 v\u1ee1 t\u1eeb quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u201cr\u00fat lui chi\u1ebfn thu\u1eadt\u201d c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u \u0111\u1ea9y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho \u00f4ng c\u0169ng khi\u1ebfn \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc m\u1ed9t c\u00e1ch l\u1ea1c l\u00f5ng khi Kim Dung s\u1eeda l\u1ea1i b\u1ed9 Anh h\u00f9ng x\u1ea1 \u0111i\u00eau. Th\u1eadt ra \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 h\u1ed3i k\u1ebft cu\u1ed9c c\u1ee7a chuy\u1ec7n \u0111\u00e0n chu\u1ed9t lo tr\u1ed1n t\u00e0u \u0111\u1eafm. C\u1ea3 m\u1ed9t t\u00e2m l\u00ed ch\u1ee7 b\u1ea1i v\u1edbi \u00fd t\u01b0\u1edfng \u201cng\u01b0\u1eddi M\u0129 th\u00e1o ch\u1ea1y\u201d khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y ph\u1ea3i t\u1ef1 lo l\u1ea5y th\u00e2n t\u1eeb l\u00e2u. T\u00ecnh tr\u1ea1ng tham nh\u0169ng lan tr\u00e0n c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u1ebfp n\u1ed1i cho k\u1ebd h\u1edf quy\u1ec1n l\u1ef1c.<\/p>\n<p>V\u00e0o h\u1ed3i t\u00e0n cu\u1ed9c m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u01a1n tr\u1ed1n ch\u1ea1y th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4n ngoan \u0111i t\u00ecm con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3n gi\u00f3. Ti\u1ebfng g\u1ecdi ho\u00e0 b\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u c\u00f9ng m\u1ed9t ngh\u0129a nh\u01b0 nhau. Trong khi ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb chuy\u00ean nghi\u1ec7p, hi\u1ec3u ho\u00e0 b\u00ecnh l\u00e0 cu\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a s\u1ef1 chi\u1ebfn th\u1eafng th\u00ec v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi cu\u1ed9c s\u1ed1ng ch\u00ednh tr\u1ecb \u2013 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c hay ch\u00ednh m\u00ecnh d\u1ea5n th\u00e2n, l\u00e0 tr\u00f2 ch\u01a1i nay l\u00e0m mai b\u1ecf th\u00ec ho\u00e0 b\u00ecnh c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 m\u1ec7t m\u1ecfi bu\u00f4ng th\u1ea3, v\u00e0 ai c\u1ea3n tr\u1edf c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb coi l\u00e0 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o l\u00ed c\u1ee7a \u201cqu\u1ea7n ch\u00fang nh\u00e2n d\u00e2n\u201d, ph\u1ea3i b\u1ecb lo\u1ea1i tr\u1eeb. Ch\u01b0a k\u1ec3 v\u1edbi m\u1ed9t l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi \u201cv\u00f4 t\u01b0\u201d kh\u00e1c th\u00ec ho\u00e0 b\u00ecnh l\u00e0 xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng m\u01a1 \u201cl\u00e0m lo\u00e0i b\u1ed3 c\u00e2u tr\u1eafng\u201d, ca h\u00e1t kh\u01a1i kh\u01a1i. Ho\u00e0 \u0111\u00e0m Paris \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i th\u1ebf ngo\u1ea1i giao to l\u1edbn cho ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng s\u1ea3n trong l\u00fac ng\u01b0\u1eddi M\u0129 mu\u1ed1n bu\u00f4ng tay. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00e1c c\u1ed1 v\u1ea5n M\u0129 tr\u00e1i \u00fd v\u1edbi Kissinger, th\u1ea5y ra \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 qu\u00e2n B\u1eafc c\u00f2n l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi v\u0129 tuy\u1ebfn 17 l\u00e0 \u0111i\u1ec3m ch\u1ebft c\u1ee7a VNCH. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 ch\u00fat quan t\u00e2m c\u0169ng bi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf nh\u01b0ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng Thi\u1ec7u to ti\u1ebfng, \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng g\u1eb7p ph\u1ea3n \u1ee9ng quy\u1ebft li\u1ec7t t\u1eeb ph\u00eda M\u0129 m\u00e0 c\u00f2n hi\u1ec7n di\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc d\u01b0 lu\u1eadn nh\u01b0 m\u1ed9t k\u1ebb hi\u1ebfu chi\u1ebfn. \u00d4ng ta v\u1eabn c\u00f2n n\u1eafm quy\u1ec1n \u0111\u00f3 nh\u01b0ng \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh con ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp. Chung quanh, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111ang lo t\u00ecm ch\u1ed1n n\u01b0\u01a1ng th\u00e2n.<\/p>\n<p>Ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i \u1edf trung t\u00e2m quy\u1ec1n l\u1ef1c (Qu\u1ed1c h\u1ed9i) \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ecdi ph\u00eda theo t\u00ednh ch\u1ea5t quen thu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i ngh\u1ecb, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u1eed coi nh\u01b0 l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed5n ph\u1eadn ph\u1ea3i ch\u1ed1ng ch\u00ednh quy\u1ec1n, ai kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c gh\u00e9p v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ea7n \u201cgia n\u00f4\u201d. M\u1ed9t s\u1ed1 d\u00e2n bi\u1ec3u, nh\u00e2n vi\u00ean ch\u00ednh quy\u1ec1n, d\u00e2n tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0o \u201cKhu\u201d, b\u1ecbt m\u1eb7t ch\u1eeba hai l\u1ed7 m\u1eaft nh\u01b0 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng KKK \u0111\u1ec3 nghe l\u1eddi thuy\u1ebft ph\u1ee5c c\u1ee7a \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Linh, hay m\u1ed9t ai \u0111\u00f3, ph\u1ed5 bi\u1ebfn ch\u00ednh s\u00e1ch ho\u00e0 h\u1ee3p ho\u00e0 gi\u1ea3i c\u1ee7a M\u1eb7t tr\u1eadn. D\u00e2n bi\u1ec3u m\u00f3c n\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi quen, th\u00e2n ph\u00eda b\u00ean kia m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0 ph\u1ea3n b\u1ed9i, d\u00f9 l\u00e0 v\u00e0o h\u1ed3i t\u00e0n cu\u1ed9c c\u0169ng chui v\u00e0o \u201ch\u1ed9p\u201d hay b\u1ecf ch\u1ea1y nh\u01b0 ai. D\u00e2n bi\u1ec3u Ng\u00f4 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, ch\u00e1u Gi\u00e1m m\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh, \u0111\u1ee7 th\u1ebf l\u1ef1c \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0m ph\u00e1n v\u1edbi M\u1eb7t tr\u1eadn theo m\u1ed9t di\u1ec5n bi\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ea7y k\u1ecbch t\u00ednh tr\u00ean th\u1ec1m Qu\u1ed1c h\u1ed9i, l\u00ean m\u00e1y bay ra v\u00e0o n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 \u0111i ch\u1ee3 m\u00e0 \u0111\u00f2i hu\u1ef7 b\u1ecf ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u00f3 \u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u. Ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i tung ra t\u1edbi t\u1ea5p. M\u1ed9t \u00f4ng linh m\u1ee5c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec3u t\u00ecnh ch\u1ed1ng tham nh\u0169ng, Lm. Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Lan ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng b\u00e1o \u0110\u1ee9ng D\u1eady (th\u1eadt oai) ca t\u1ee5ng c\u1ed9ng s\u1ea3n c\u00f4ng khai, m\u1eafng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Mi\u1ec1n Nam l\u00e0 l\u00ednh \u0111\u00e1nh thu\u00ea. M\u1ed9t \u00f4ng linh m\u1ee5c kh\u00e1c, Tr\u01b0\u01a1ng B\u00e1 C\u1ea7n (Tr\u1ea7n B\u00e1 C\u01b0\u1eddng) in s\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y Hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m n\u0103m ki\u1ebfn thi\u1ebft ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc vi\u1ebft theo lo\u1ea1i s\u1eed li\u1ec7u, d\u1ec5 th\u1ea5y l\u00e0 qu\u1ea3ng c\u00e1o cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1ee1ng v\u1ecdng nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn c\u1ee9 t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng. D\u1eadu \u0111\u1ed5 b\u00ecm leo, c\u1ee9 \u0111\u00f2i b\u00e3i b\u1ecf ki\u1ec3m duy\u1ec7t, \u201ct\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed\u201d khi\u1ebfn c\u00e1c k\u00ed gi\u1ea3, ch\u1ee7 b\u00e1o k\u00e9o theo nh\u00e2n s\u0129 bi\u1ec3u t\u00ecnh Ng\u00e0y k\u00ed gi\u1ea3 \u0103n m\u00e0y (10-10-1974), \u1ed3n \u00e0o c\u00f3 m\u1eb7t \u00f4ng S\u01a1n Nam nh\u00e1t nh\u00faa m\u00e0 ranh m\u00e3nh b\u00ean c\u1ea1nh gi\u00e1o s\u01b0 L\u00ed Ch\u00e1nh Trung \u201ccan \u0111\u1ea3m\u201d, c\u00f3 \u00f4ng Chu T\u1eed kh\u00f4ng nh\u1edb chuy\u1ec7n Vi\u1ec7t C\u1ed9ng b\u1eafn h\u1ee5t, c\u00f3 b\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Th\u00e0nh (Ph\u1ea1m Th\u1ecb Thanh V\u00e2n) h\u00f2 h\u00e9t cho Ph\u1ee5 n\u1eef \u0110\u00f2i quy\u1ec1n s\u1ed1ng gi\u00e0nh ch\u00f9a cho s\u01b0 b\u00e0 Tr\u00fac L\u00e2m N\u01b0\u01a1ng m\u01a1 th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng ngu\u01a1n c\u1ed9ng s\u1ea3n, c\u00f9ng \u0111\u00f2i tru\u1ea5t ph\u1ebf T\u1ed5ng th\u1ed1ng, thi h\u00e0nh Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Paris v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea7u (nh\u00f3m Tr\u00ed Vi\u1ec7t), Nguy\u1ec5n Long (D\u00e2n t\u1ed9c T\u1ef1 quy\u1ebft!), Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Li\u1ec5ng (c\u1ee7a th\u1eddi Phong tr\u00e0o Ho\u00e0 b\u00ecnh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecd). V\u00e0 \u00f4ng H\u1ed3 H\u1eefu T\u01b0\u1eddng, b\u1ecb th\u1eddi th\u1ebf b\u1ecf xa, v\u1eabn c\u00f2n m\u01a1 m\u1ed9ng d\u1eabn \u0111\u1ea1o m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh, v\u0103n ho\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u201cqu\u00e1i ho\u00e1\u201d cho Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i s\u1ebd \u0111\u01b0a \u00f4ng v\u00e0o c\u00f5i ch\u1ebft&#8230; Ph\u00eda xa, trong nh\u1eefng ng\u00e0y ch\u1ed1ng gi\u1eef cho Hu\u1ebf, T\u1ec9nh tr\u01b0\u1edfng Th\u1eeba Thi\u00ean th\u1ea5y c\u00e1c ch\u00f9a treo kh\u1ea9u hi\u1ec7u \u201cXin \u0111\u1eebng b\u1eafn ng\u01b0\u1eddi anh em ru\u1ed9t th\u1ecbt c\u1ee7a ch\u00fang ta\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi bu\u00f4ng s\u00fang \u0111\u1ea7u h\u00e0ng!<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f2n qu\u1ea7n ch\u00fang, T\u1ed5ng th\u1ed1ng Thi\u1ec7u t\u1eadp trung quy\u1ec1n h\u00e0nh t\u1eeb 1970, gom theo h\u1ec7 th\u1ed1ng qu\u00e2n d\u00e2n s\u1ef1 di\u1ec7n \u0111\u1ecba khi\u1ebfn b\u1ed9 T\u1ed5ng Tham m\u01b0u tr\u1edf n\u00ean th\u1eeba. \u00d4ng Tham m\u01b0u tr\u01b0\u1edfng n\u1eb1ng n\u1eb7c \u0111\u00f2i t\u1eeb ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ee9 v\u00e1c s\u00e1ch \u0111i h\u1ecdc C\u1eed nh\u00e2n V\u0103n khoa trong l\u00fac qu\u00e2n s\u1ed1 ph\u1ea3i gi\u1ea3m v\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 ho\u00e0 b\u00ecnh (!), chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng v\u1eabn b\u1ec1 b\u1ed9n m\u00e0 \u0111\u1ea1n b\u1eafn ph\u1ea3i theo c\u1ea5p s\u1ed1 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 4-1975 th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 \u2013 c\u0169ng ch\u00ednh \u00f4ng Tham m\u01b0u tr\u01b0\u1edfng nh\u1edb l\u1ea1i. Cu\u1ed9c \u201cdi t\u1ea3n chi\u1ebfn thu\u1eadt\u201d r\u00fat kh\u1ecfi Cao nguy\u00ean l\u00e0 b\u1eaft bu\u1ed9c nh\u01b0ng th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1ee5ng v\u1ec1 khi\u1ebfn l\u00e0m tan r\u00e3 t\u1eebng binh \u0111o\u00e0n, c\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111\u01a1n v\u1ecb t\u1ed5ng tr\u1eeb b\u1ecb, n\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh d\u1ea5u hi\u1ec7u s\u1ee5p \u0111\u1ed5 to\u00e0n v\u1eb9n \u0111\u1ec3 H\u00e0 N\u1ed9i thay \u0111\u1ed5i \u00fd \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed T\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u0129 n\u0103m sau m\u00e0 m\u1edf chi\u1ebfn d\u1ecbch H\u1ed3 Ch\u00ed Minh ngay trong n\u0103m 1975. Cu\u1ed9c c\u1edd \u0111\u1ebfn h\u1ed3i t\u00e0n th\u00ec kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi nh\u01b0ng ngay \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, c\u00e1i nhanh nh\u1ea3u c\u1ee7a Th\u1ebf gi\u1edbi t\u1ef1 do, d\u1ef1a tr\u00ean lo\u1ea1i l\u00ed t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c: Ai c\u0169ng c\u00f3 quy\u1ec1n h\u01b0\u1edfng s\u1ef1 t\u1ef1 do th\u00f4ng tin, \u201cl\u00ed t\u01b0\u1edfng\u201d \u00edch k\u1ec9 \u0111\u00f3 c\u0169ng g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m cho S\u00e0i G\u00f2n s\u1ee5p \u0111\u1ed5 nhanh ch\u00f3ng h\u01a1n. C\u00f3 h\u00ecnh \u1ea3nh n\u00e0o cho th\u1ea5y s\u1ef1 t\u00e0n t\u1ea1 kinh ho\u00e0ng h\u01a1n h\u00ecnh chi\u1ebfc m\u00e1y bay ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb \u0110\u00e0 N\u1eb5ng c\u00f3 c\u00e1i c\u00e0ng kh\u00f4ng co v\u00e0o th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ec m\u1ed9t x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 n\u1eb1m ch\u1eafn trong \u1ea5y? Nhi\u1ec1u th\u00e0nh ph\u1ed1 Mi\u1ec1n Trung \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng vi\u00ean BBC, theo t\u1eadp t\u00ednh tranh gi\u00e0nh \u01b0u ti\u00ean, \u0111\u00e3 cho th\u1ea5t th\u1ee7 khi qu\u00e2n t\u01b0\u1edbng V\u0103n Ti\u1ebfn D\u0169ng c\u00f2n ch\u1ea1y b\u1ed9 ngo\u00e0i xa. Cu\u1ed1i c\u00f9ng th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn Xu\u00e2n L\u1ed9c g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ee9u v\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh th\u1ebf. T\u1ed5ng th\u1ed1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u ph\u1ea3i nh\u1eb9 m\u00ecnh b\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng ngai, d\u00e0nh ch\u1ed7 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf, nh\u01b0 vua ph\u01b0\u1eddng ch\u00e8o h\u1ed3i m\u1ea1t v\u1eadn \u0111\u1ec3 kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1ch th\u00eam nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt cao c\u1ea5p kh\u00e1c tu\u00f4n \u0111\u00f9a b\u1ecf ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>S\u00e1ng ng\u00e0y 30-4-1975, T\u1ed5ng th\u1ed1ng D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Minh h\u1ea1 l\u1ec7nh bu\u00f4ng s\u00fang, nh\u1eefng vi\u00ean t\u01b0\u1edbng t\u00e1 t\u1ef1 t\u1eed, l\u00ednh ch\u0129a s\u00fang v\u00e0o nhau b\u00f3p c\u00f2 ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u00fat ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a tinh th\u1ea7n ki\u00eau h\u00e3nh mu\u1ed9n m\u00e0ng. V\u1ec1 ph\u00eda kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi khao kh\u00e1t quy\u1ec1n l\u1ef1c \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec9nh cao danh v\u1ecdng. Trong khu\u1ea5t l\u1ea5p, \u201cng\u01b0\u1eddi gi\u00e1n \u0111i\u1ec7p t\u00e0i ba\u201d Ph\u1ea1m Xu\u00e2n \u1ea8n ph\u1ea3i l\u00f4i gia \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 g\u1edfi \u0111i M\u0129 tr\u1edf v\u1ec1, v\u00ec bi\u1ebft r\u1eb1ng tr\u1edf \u0111\u1ea7u hay ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u00ec may m\u1eafn c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u00f4ng m\u00e3i m\u00e3i. L\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t chi\u1ec1u m\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 vai tr\u00f2 trong m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111eo \u0111u\u1ed5i \u01b0\u1edbc m\u01a1 v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi trong \u1ea3o t\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u0169ng t\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi hi\u1ec7n th\u1ef1c. Kh\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng Thu\u1ef7 qu\u00e2n L\u1ee5c chi\u1ebfn s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1 b\u1ecf, kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng gi\u00e1m l\u00f2ng nhi\u1ec7t th\u00e0nh c\u1ee7a hai nh\u00e0 gi\u00e1o Ph\u00e1p leo l\u00ean treo c\u1edd M\u1eb7t tr\u1eadn (25-7-1970) nh\u01b0ng c\u00f2n A. Menras tr\u1edf th\u00e0nh H\u1ed3 C\u01b0\u01a1ng Quy\u1ebft (1-12-2009) ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 cho Ho\u00e0ng Sa, nh\u01b0 ch\u1ee9ng t\u00edch l\u00ed t\u01b0\u1edfng l\u1ea1c lo\u00e0i \u00e2n h\u1eadn c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi chi\u1ebfn tranh. C\u1ea7u r\u1ed1t l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u01b0\u1edbc r\u1ed3i c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y, d\u00f9 l\u00e0 ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng \u0111\u1ed5 v\u1ee1 kinh ho\u00e0ng t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng n\u1ed5i. V\u00e0 c\u1ea3 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 kh\u00f4ng ng\u1edd trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p>B\u1edfi v\u00ec v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed th\u00ec c\u00e1i \u0111u\u00f4i n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 m\u1edf \u0111\u1ea7u m\u1edbi. Chi\u1ebfc xe t\u0103ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean h\u00fac \u0111\u1ed5 c\u00e1nh c\u1eeda Dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp m\u1edf s\u1eb5n ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1eb1ng chi\u1ebfc kh\u00e1c, cho c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 huy th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u00fang l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng giai c\u1ea5p h\u01a1n \u2013 v\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed nh\u1ecf b\u00e9 n\u00e0y l\u1ea1i c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c m\u1edbi nh\u1eadn ra \u0111\u1ec3 \u0111\u00ednh ch\u00ednh. Cho n\u00ean qu\u00e1 kh\u1ee9 oai h\u00f9ng s\u1ebd \u0111\u00e8 n\u1eb7ng v\u00e0o t\u01b0\u01a1ng lai \u00ec \u1ea1ch r\u1ed9ng m\u1edf. L\u00fac con ng\u01b0\u1eddi cho l\u00e0 k\u1ebb t\u00ecnh c\u1edd \u0111\u1ea1i di\u1ec7n phe chi\u1ebfn th\u1eafng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng (B\u00f9i T\u00edn) th\u1ea5y ra n\u1ebbo kh\u00e1c, l\u1ecbch s\u1eed v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00f4ng b\u1ecf l\u1ea1i. V\u00e0 \u0111\u1ec3 ngay ch\u00ednh nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00f4ng, mu\u1ed1n nh\u1eadn ra c\u01a1n m\u1ed9ng du 30 n\u0103m \u0111\u00e3 qua, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng.<\/p>\n<p><strong>&#160;<\/strong><\/p>\n<p><strong>PH\u1ee4 L\u1ee4C<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. Chi\u1ebfn tranh v\u00e0 h\u1ed3i t\u01b0\u1edfng<\/strong><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><em>Qu\u00e0 t\u1eb7ng trong chi\u1ebfn tranh<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p>Em t\u1eb7ng anh hoa h\u1ed3ng   <br \/>ch\u00f4n trong l\u00f2ng huy\u1ec7t m\u1edbi    <br \/>em t\u1eb7ng anh \u00e1o c\u01b0\u1edbi    <br \/>ph\u1ee7 tr\u00ean t\u1ea5m m\u1ed9 xanh<\/p>\n<p>Anh t\u1eb7ng em b\u1ed9i tinh   <br \/>k\u00e8m v\u1edbi ng\u00f4i sao b\u1ea1c    <br \/>chi\u1ebfc hoa mai m\u00e0u v\u00e0ng    <br \/>ch\u01b0a \u0111eo c\u00f2n s\u00e1ng b\u00f3ng<\/p>\n<p>Em t\u1eb7ng anh tu\u1ed5i ng\u1ecdc   <br \/>c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u00e0y y\u00eau nhau    <br \/>\u0111\u00e3 ch\u1ebft ngay t\u1eeb l\u00fac    <br \/>em nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tin s\u1ea7u.<\/p>\n<p>Anh t\u1eb7ng em m\u00f9i m\u00e1u   <br \/>tr\u00ean \u00e1o tr\u1eadn sa tr\u01b0\u1eddng    <br \/>m\u00e1u em v\u00e0 m\u00e1u \u0111\u1ecbch    <br \/>xin em c\u00f9ng x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Em t\u1eb7ng anh m\u00e2y v\u01b0\u01a1ng   <br \/>m\u1eaft em ng\u00e0y th\u00e1ng l\u1ee5i    <br \/>em t\u1eb7ng anh \u0111\u00f4ng gi\u00e1    <br \/>gi\u1eefa tu\u1ed5i xu\u00e2n cu\u1ed9c \u0111\u1eddi<\/p>\n<p>Anh t\u1eb7ng m\u00f4i kh\u00f4ng c\u01b0\u1eddi   <br \/>anh t\u1eb7ng tay kh\u00f4ng n\u1eafm    <br \/>anh t\u1eb7ng m\u1eaft kh\u00f4ng nh\u00ecn    <br \/>m\u1ed9t h\u00ecnh h\u00e0i b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng<\/p>\n<p>Anh mu\u00f4n v\u00e0n t\u1ea1 l\u1ed7i   <br \/>xin h\u1eb9n em ki\u1ebfp sau    <br \/>m\u1ea3nh \u0111\u1ea1n n\u00e0y em gi\u1eef    <br \/>l\u00e0m di v\u1eadt t\u00ecm nhau.<\/p>\n<p><em>8\/1969<\/em><\/p>\n<p><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>&#160;<\/em><\/p>\n<p><em>C\u00f3 ph\u1ea3i t\u00f4i kh\u00f4ng?<\/em><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi g\u1eedi t\u00f4i t\u1ea5m h\u00ecnh tr\u00ean m\u1ea1ng   <br \/>c\u00f4 g\u00e1i S\u00e0i G\u00f2n \u00e1o tr\u1eafng kh\u0103n tang    <br \/>\u0111i trong S\u00e0i G\u00f2n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m c\u0169    <br \/>c\u00f4 g\u00e1i trong h\u00ecnh c\u00f3 ph\u1ea3i t\u00f4i kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>\u00d4 hay t\u1ea1i sao t\u1ef1 nhi\u00ean t\u00f4i nh\u1eadn   <br \/>S\u00e0i G\u00f2n c\u1ea3 tr\u0103m c\u00f4 g\u00e1i gi\u1ed1ng t\u00f4i    <br \/>c\u1ea3 ng\u00e0n kh\u0103n tang tr\u00ean \u0111\u1ea7u go\u00e1 ph\u1ee5    <br \/>go\u00e1 ph\u1ee5 c\u00f2n h\u1ed3ng m\u1ed9t v\u1ec7t son m\u00f4i<\/p>\n<p>\u00d4 hay t\u1ea1i sao t\u1ef1 nhi\u00ean t\u00f4i ch\u1ed1i   <br \/>S\u00e0i G\u00f2n ng\u00e0y \u1ea5y tr\u1eafng to\u00e1t kh\u0103n tang    <br \/>nh\u1eefng c\u00f4 tr\u1ebb l\u1eafm m\u1eaft \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca l\u1ec7    <br \/>theo tay ai d\u1eaft \u0111i v\u00e0o ngh\u0129a trang<\/p>\n<p>S\u00e0i G\u00f2n b\u00e2y gi\u1edd kh\u00f3i nhang \u0111\u00e3 t\u1eaft   <br \/>go\u00e1 ph\u1ee5 ng\u00e2y th\u01a1 t\u00f3c \u0111\u00e3 phai xanh    <br \/>nh\u00ecn l\u1ea1i t\u1ea5m h\u00ecnh nh\u1eadn ra c\u00f4 g\u00e1i    <br \/>kh\u1ebd g\u1ecdi t\u00ean c\u00f4 Tr\u1ea7n Th\u1ecb Chi\u1ebfn Tranh<\/p>\n<p><em>4-2009<\/em><\/p>\n<p><em>Tr\u00edch trong Tr\u1ea7n M\u1ed9ng T\u00fa, <\/em>Th\u01a1 tuy\u1ec3n B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m 1969-2009    <br \/><em>T\u00e1c gi\u1ea3 t\u1ef1 xu\u1ea5t b\u1ea3n 2009     <br \/><\/em><em>(L\u1eddi xin ph\u00e9p tr\u00edch d\u1eabn ghi n\u01a1i \u0111\u00e2y)<\/em><\/p>\n<p><em>&#160;<\/em><\/p>\n<p><strong>2. Nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh, th\u1ef1c ch\u1ee9ng lan man<\/strong><\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed9ng v\u00e0 Th\u1ef1c:<\/em><\/p>\n<p>\u201cD\u00f9 ph\u1ea3i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u 5 n\u0103m, 10 n\u0103m, 20 n\u0103m ho\u1eb7c l\u00e2u h\u01a1n n\u1eefa, ch\u00fang ta c\u0169ng ki\u00ean quy\u1ebft chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0111\u1ebfn th\u1eafng l\u1ee3i ho\u00e0n to\u00e0n\u201d. (Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed3 Ch\u00ed Minh tuy\u00ean b\u1ed1 ng\u00e0y 20-7-1965, v\u00e0o d\u1ecbp k\u1ec9 ni\u1ec7m k\u00ed hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Gen\u00e8ve).<\/p>\n<p>\u201cL\u00e3nh t\u1ee5 \u00c1 Ch\u00e2u n\u00e0o n\u0103m 1967 tuy\u00ean b\u1ed1 kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c d\u01b0\u1edbi bom \u0111\u1ea1n?\u201d \u2013 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh. (Alex Trebex, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh <em>Jeopardy!<\/em> t\u1ed1i 28-9-2011).<\/p>\n<p>\u201cGi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o VN DCCH n\u1eafm ch\u1eafc m\u1ee5c ti\u00eau \u2018d\u00e2n t\u1ed9c &#8211; c\u1ed9ng s\u1ea3n\u2019 th\u1eb3ng ti\u1ebfn v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn chi\u1ebfn th\u1eafng t\u1eadn S\u00e0i G\u00f2n, kh\u00f4ng d\u1eebng b\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1edbc b\u1ea5t k\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i n\u00e0o v\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc b\u1ea5t k\u00ec hi sinh n\u00e0o\u201d. (F. Guillemot, s\u1eed gia Ph\u00e1p).<\/p>\n<p>\u201cH\u1ecd b\u1eaft con ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i hi sinh qu\u00e1 nhi\u1ec1u. S\u1ef1 hi sinh tr\u1edf th\u00e0nh v\u00f4 b\u1edd b\u1ebfn, kh\u00f4ng th\u1eddi h\u1ea1n. V\u00ec th\u1ebf s\u1ef1 hi sinh \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng c\u1ef1c h\u00ecnh, ch\u1ee9 n\u00f3 kh\u00f4ng mang t\u00ednh ch\u1ea5t t\u1ef1 nguy\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1ch m\u1ea1ng\u201d. (Xu\u00e2n V\u0169, nh\u00e0 v\u0103n h\u1ed3i ch\u00e1nh, t\u00e1c gi\u1ea3 <em>X\u01b0\u01a1ng tr\u1eafng Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n, \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn&#8230;)<\/em><\/p>\n<p>\u201cH\u1ed3i \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1eadt nhi\u1ec1u nhi\u1ec7t t\u00ecnh \u0111\u1ebfn k\u00ec l\u1ea1. Ng\u01b0\u1eddi M\u0129 t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng c\u1ee9 th\u1ea3 nhi\u1ec1u bom th\u00ec ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd nhanh ch\u00f3ng qu\u1ef3 g\u1ed1i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. Nh\u01b0ng bom \u0111\u1ea1n l\u1ea1i l\u00e0m t\u0103ng tinh th\u1ea7n ch\u00fang t\u00f4i h\u01a1n l\u00e0 l\u00e0m l\u1ee5n b\u1ea1i. Th\u1ebf m\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd t\u1eeb l\u00fac h\u1ebft chi\u1ebfn tranh, bom \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng c\u00f2n r\u01a1i n\u1eefa, ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea1i m\u1ea5t h\u1ebft nhi\u1ec7t t\u00ecnh ng\u00e0y x\u01b0a. Ch\u00fang t\u00f4i c\u1ee9 than v\u00e3n v\u1ec1 thi\u1ebfu th\u1ed1n th\u1ef1c ph\u1ea9m, v\u1ec1 n\u01a1i \u1edf ch\u1eadt ch\u1ed9i&#8230; S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i th\u1eadt l\u00e0 l\u1ea1 l\u00f9ng v\u00e0 ngh\u1ecbch th\u01b0\u1eddng (T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00f9ng, b\u00e1c s\u0129 ri\u00eang c\u1ee7a H\u1ed3 Ch\u00ed Minh n\u00f3i v\u1edbi S. Karnow kho\u1ea3ng 1981).<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c anh coi, c\u00e1c phong tr\u00e0o \u1edf \u0111\u00f4 th\u1ecb \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c k\u00ec di\u1ec7u \u2013 t\u1ea5t c\u1ea3: tr\u00ed th\u1ee9c, sinh vi\u00ean h\u1ecdc sinh, Ph\u1eadt Gi\u00e1o. Ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00f4ng nh\u00e2n l\u00e0 <em>x\u1ec7 qu\u00e1!<\/em>\u201d (Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng thu\u1eadt chuy\u1ec7n Tr\u1ea7n B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng \/ T\u01b0 M\u00e9o l\u1ee1 l\u1eddi trong m\u1ed9t bu\u1ed5i b\u00e1o c\u00e1o v\u1ec1 phong tr\u00e0o tranh \u0111\u1ea5u \u1edf \u201cv\u00f9ng \u0111\u1ecbch\u201d, v\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1 t\u1ea7ng c\u00f4ng t\u00e1c sau \u0111\u00f3).<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c s\u01b0 \u0111o\u00e0n 1, 3, 5, 7, 9 (c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eadn) \u0111\u00e2u c\u1ea3 r\u1ed3i?\u201d (C\u00e2u h\u1ecfi ng\u1edb ng\u1ea9n c\u1ee7a \u201cB\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng\u201d T\u01b0 ph\u00e1p C\u1ed9ng ho\u00e0 Mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam, Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng, \u0111\u01b0a ra v\u1edbi T\u01b0 l\u1ec7nh chi\u1ebfn d\u1ecbch H\u1ed3 Ch\u00ed Minh, V\u0103n Ti\u1ebfn D\u0169ng, tr\u00ean kh\u00e1n \u0111\u00e0i duy\u1ec7t binh ng\u00e0y 15-5-1975, \u1edf S\u00e0i G\u00f2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i t\u00ean Tp. H\u1ed3 Ch\u00ed Minh).<\/p>\n<p>\u201cM\u1eb7c k\u1ec7 b\u1ecdn B\u1eafc K\u00ec mu\u1ed1n l\u00e0m m\u01b0a l\u00e0m gi\u00f3 g\u00ec th\u00ec l\u00e0m\u201d. (D\u01b0\u01a1ng Qu\u1ef3nh Hoa, B\u1ed9\/Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng Y t\u1ebf CH MNVN h\u1eddn d\u1ed7i tr\u1ea3 l\u1eddi ph\u00f3ng vi\u00ean ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 trong m\u1ed9t s\u1ed1 The Vietnam Experience, trong h\u1ed3i k\u00ed c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 T\u1ea3ng).<\/p>\n<p><em>Di ch\u1ee9ng l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng \u1ed1c v\u00e0 l\u1ed1i m\u00f2n d\u1eabn \u0111\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng lai:<\/em><\/p>\n<p>\u201cB\u00e1c H\u1ed3 ta \u0111\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 B\u00e1c Mao\u201d (Ch\u1ebf Lan Vi\u00ean);<\/p>\n<p>\u201cLi\u00ean X\u00f4 Trung Qu\u1ed1c v\u1edbi m\u00ecnh anh em \/ T\u00ecnh th\u00e2n m\u00e1u ch\u1ea3y ru\u1ed9t m\u1ec1m\u201d (T\u1ed1 H\u1eefu);<\/p>\n<p>\u201cB\u00ean ni bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e0 nh\u00e0, B\u00ean kia bi\u00ean gi\u1edbi c\u0169ng l\u00e0 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng\u201d (T\u1ed1 H\u1eefu).<\/p>\n<p><em><\/em><\/p>\n<p><em>Tuy\u00ean truy\u1ec1n v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a y\u00eau n\u01b0\u1edbc h\u00e0m ch\u1ee9a \u00fd th\u1ee9c k\u00ec th\u1ecb ch\u1ee7ng t\u1ed9c Di Man: <\/em>\u201cR\u1edbt T\u00fa t\u00e0i anh \u0111i trung s\u0129 \/ Em \u1edf nh\u00e0 l\u1ea5y M\u0129 nu\u00f4i con \/ \u0110\u1ebfn khi y\u00ean n\u01b0\u1edbc y\u00ean non \/ Anh v\u1ec1 anh c\u00f3 M\u0129 con anh b\u1ed3ng\u201d.<\/p>\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 th\u00e1ch th\u1ee9c \u201cAi th\u1eafng ai\u201d v\u1ec1 m\u1eb7t l\u00ed t\u01b0\u1edfng x\u00e3 h\u1ed9i nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng th\u1ef1c sau th\u00e1ng 4-1975 cho n\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 thanh to\u00e1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ecbch s\u1eed trong c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ph\u00e1 m\u1ea3 B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c \u201cL\u0103ng Cha C\u1ea3\u201d, d\u1eddi ngh\u0129a trang M\u1ea1c \u0110\u1ec9nh Chi l\u1eadp C\u00f4ng vi\u00ean L\u00ea V\u0103n T\u00e1m, gi\u1ea3i t\u00e1n ngh\u0129a trang Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i G\u00f2 V\u1ea5p, b\u1eafn n\u00e1t t\u01b0\u1ee3ng Phan Thanh Gi\u1ea3n, \u0111\u1ed5i t\u00ean tr\u01b0\u1eddng Phan Thanh Gi\u1ea3n, Petrus K\u00fd, Gia Long, \u0110\u1ed3ng Kh\u00e1nh, \u0111\u1ed5i t\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1&#8230; \u00dd th\u1ee9c b\u1ed9 t\u1ed9c, th\u00f9 h\u1eadn Di Man c\u00f2n th\u1ea5y trong h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00f9 gh\u00e9t \u201cc\u00e1i l\u1ea1\u201d, nh\u01b0 trong s\u1ef1 vi\u1ec7c ph\u00e1 hu\u1ef7 t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e0i B\u00f4ng L\u00faa Con G\u00e1i cao 18 m c\u1ee7a (Nguy\u1ec5n) Mai Ch\u1eedng (1940-2001), \u0111\u1eb7t \u1edf Long Xuy\u00ean l\u00e0m bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho v\u00f9ng l\u00faa \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng C\u1eedu Long. Hay trong s\u1ef1 c\u01b0\u1eddng ng\u1ea1nh v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u00ednh ngu\u1ef5 b\u00ean trong, ch\u00ednh s\u00e1ch ki\u1ec1u v\u1eadn b\u00ean ngo\u00e0i m\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng \u201cdi\u1ec5n bi\u1ebfn ho\u00e0 b\u00ecnh\u201d c\u1ee7a di man, t\u1ea1o n\u1ec1n t\u1ea3ng v\u1eefng v\u00e0ng cho ch\u1ebf \u0111\u1ed9 m\u1edbi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u1eddi b\u00ecnh d\u1eabn theo s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 c\u00f3 ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u00e0 \u01b0\u1edbc v\u1ecdng l\u00ed t\u01b0\u1edfng c\u00f2n qu\u00e1 xa v\u1eddi n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng toan t\u00ednh l\u1eaft l\u00e9o, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u1ea5y th\u00fang \u00fap voi nh\u01b0ng c\u0169ng gh\u00ecm gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1eadt m\u1ed9t th\u1eddi gian, hay c\u00f3 th\u1ec3 gh\u00ecm gi\u1eef l\u00e2u d\u00e0i khi c\u1ed1 kh\u00f4ng bu\u00f4ng b\u1ecf quy\u1ec1n l\u1ef1c.<\/p>\n","protected":false},"author":1207,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,152,153,9],"tags":[396],"class_list":["post-23903","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-hoc-thuat","category-lich-su","category-nghien-cuu","tag-ta-chi-dai-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1207"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23903"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71651,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23903\/revisions\/71651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}