{"id":22733,"date":"2011-12-27T01:05:00","date_gmt":"2011-12-27T01:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/22733"},"modified":"2022-02-23T23:57:42","modified_gmt":"2022-02-23T23:57:42","slug":"hoi-nghi-siem-reap-mot-thoa-hiep-mong-manh-08-12-2011-cho-dong-chinh-mekong-khong-nghen-mach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/22733\/hoi-nghi-siem-reap-mot-thoa-hiep-mong-manh-08-12-2011-cho-dong-chinh-mekong-khong-nghen-mach","title":{"rendered":"H\u1ed9i Ngh\u1ecb Siem Reap: M\u1ed9t Th\u1ecfa Hi\u1ec7p Mong Manh (08-12-2011) Cho D&ograve;ng Ch&iacute;nh Mekong Kh&ocirc;ng Ngh\u1ebdn M\u1ea1ch"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p align=\"right\"><em>G\u1eedi Nh\u00f3m B\u1ea1n C\u1eedu Long &amp; VN 2020 Mekong Group<\/em><\/p>\n<p align=\"right\">&#160;<\/p>\n<p align=\"right\"><em><\/em><\/p>\n<blockquote>\n<p><i>\u201cL\u00e0 m\u1ed9t con s\u00f4ng qu\u1ed1c t\u1ebf, Mekong l\u00e0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1eabu s\u1ed1 chung n\u1ed1i k\u1ebft h\u01a1n 70 s\u1eafc d\u00e2n trong l\u01b0u v\u1ef1c. Ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1ec1n v\u1eefng, b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ec7 sinh th\u00e1i s\u00f4ng Mekong l\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 c\u1ea3 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc l\u00faa g\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an to\u00e0n ngu\u1ed3n th\u1ef1c ph\u1ea9m c\u0169ng l\u00e0 duy tr\u00ec \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 h\u00f2a b\u00ecnh cho to\u00e0n v\u00f9ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1. V\u1ed9i v\u00e3 x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi v\u1edbi \u0111\u1ea7y nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t khai th\u00e1c h\u1ee7y ho\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a t\u1edbi m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai ngh\u00e8o kh\u00f3 v\u00e0 t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng m\u1edf ra nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p n\u00f3ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u2013 nh\u01b0 m\u1ed9t t\u1ed5n th\u1ea5t l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00e0n g\u1eafn nh\u00e2n danh ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ea5t ng\u1eafn h\u1ea1n.\u201d <\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p><strong>     <br \/>TI\u1ec0M N\u0102NG TH\u1ee6Y \u0110I\u1ec6N S\u00d4NG MEKONG<\/strong><\/p>\n<p>S\u00f4ng Mekong v\u1edbi chi\u1ec1u d\u00e0i 4,900 km, h\u01a1n n\u1eeda chi\u1ec1u d\u00e0i 2,700 km ch\u1ea3y ngo\u00e0i l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 1,880 km l\u00e0 \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng d\u00e0i nh\u1ea5t ch\u1ea3y u\u1ed1n kh\u00fac tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o.<\/p>\n<p>\u01af\u1edbc t\u00ednh ti\u1ec1m n\u0103ng th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong l\u00e0 53,000 MW. Ri\u00eang L\u01b0u V\u1ef1c D\u01b0\u1edbi, ti\u1ec1m n\u0103ng th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee5 l\u01b0u c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p th\u00eam 35,000 MW n\u1eefa. M\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1eadp ph\u1ee5 l\u01b0u \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 khai th\u00e1c. Tuy g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1eadp ph\u1ee5 l\u01b0u nh\u01b0ng c\u00f4ng xu\u1ea5t c\u0169ng r\u1ea5t l\u1edbn nh\u01b0 Nam Theun 2 [1,070 MW g\u1ea7n b\u1eb1ng con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh Xayaburi] \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n t\u1eeb th\u00e1ng 3, 2010. D\u1ef1 tr\u00f9 2015, s\u1ebd c\u00f3 th\u00eam 30 \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n ph\u1ee5 l\u01b0u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng; t\u1edbi n\u0103m 2030 c\u00f3 th\u00eam 30 \u0111\u1eadp ph\u1ee5 l\u01b0u n\u1eefa ho\u00e0n t\u1ea5t. [4] [Science, April 23, 2010, p.414]<\/p>\n<p>\u0110a s\u1ed1 nh\u1eefng con \u0111\u1eadp ph\u1ee5 l\u01b0u n\u00e0y n\u1eb1m trong l\u00e3nh th\u1ed5 n\u01b0\u1edbc L\u00e0o.<\/p>\n<p>L\u00e0o v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00ed nh\u01b0 n\u00e0ng c\u00f4ng ch\u00faa r\u1eebng xanh thanh khi\u1ebft kh\u1ecfe m\u1ea1nh \u0111ang im ng\u1ee7 nh\u01b0ng b\u1ecb c\u00e1c \u201c\u0111\u1ea1i gia \/ consortiums\u201d th\u00f4 b\u1ea1o kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ed5 t\u1edbi, \u0111\u00e1nh th\u1ee9c d\u1eady, gieo v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u00e0ng <i>\u201cgi\u1ea5c m\u01a1 mau ch\u00f3ng gi\u00e0u c\u00f3\u201d<\/i> ch\u1ec9 do hi\u1ebfn t\u1ea5m th\u00e2n ng\u00e0 ng\u1ecdc tr\u1eddi cho c\u1ee7a n\u00e0ng; nh\u01b0ng r\u1ed3i c\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u00e0 th\u00e2n th\u1ec3 n\u00e0ng b\u1ecb nh\u00e0u n\u00e1t. H\u1ea1nh ph\u00fac c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb gi\u1ea5c m\u01a1 gi\u00e0u sang \u1ea5y k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u khi m\u00e0 th\u00e2n n\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng mang \u0111\u1ea7y th\u01b0\u01a1ng t\u00edch v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng. \u0110i\u1ec1u m\u00e0 c\u00e1c chuy\u00ean gia kinh t\u1ebf g\u1ecdi \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ed5n th\u1ea5t trong ph\u00e1t tri\u1ec3n \/ Casualty of Development.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HnhI_DamsonMKTributaries1.jpg\" rel=\"lightbox[22733]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto\" title=\"Hnh-I_-Dams-on-MK-Tributaries-1\" border=\"0\" alt=\"Hnh-I_-Dams-on-MK-Tributaries-1\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HnhI_DamsonMKTributaries1_thumb.jpg\" width=\"322\" height=\"458\" \/><\/a> <\/p>\n<p align=\"center\"><font size=\"2\"><\/font><font face=\"Times New Roman\"><i>Nh\u1eefng con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh v\u00e0 ph\u1ee5 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong        <br \/>(<\/i><i>Ngu\u1ed3n: Watershed, TERRA 11\/ 2008)<\/i><\/font><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>GI\u1ea4C M\u01a0 MAU CH\u00d3NG GI\u00c0U C\u00d3 <\/strong><\/p>\n<p>Wendy Chamberlin, t\u1eebng l\u00e0 \u0111o\u00e0n vi\u00ean \u0110o\u00e0n Ch\u00ed Nguy\u1ec7n Qu\u1ed1c t\u1ebf IVS t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 70, nguy\u00ean \u0111\u1ea1i s\u1ee9 M\u1ef9 \u1edf L\u00e0o [1996-1999], \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh: <i>\u201cSau bao n\u0103m t\u1ef1 giam h\u00e3m trong b\u1ee9c m\u00e0n tre, nh\u00ecn sang c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, h\u1ecd c\u0169ng mu\u1ed1n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean trong \u0111\u00f3.\u201d<\/i> H\u1ecd \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o C\u1ed9ng S\u1ea3n L\u00e0o ch\u1ec9 mong sao L\u00e0o tho\u00e1t ra kh\u1ecfi danh s\u00e1ch 25 n\u01b0\u1edbc ngh\u00e8o nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110i\u1ec1u m\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 <i>Chin Thanakhaan Mai <\/i>c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0110\u1ed5i M\u1edbi hay T\u01b0 Duy M\u1edbi.<\/p>\n<p>Nam Viyaketh, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o tuy\u00ean b\u1ed1: \u201cN\u1ebfu m\u1ecdi ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng [ S\u00f4ng Mekong ] \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c, L\u00e0o tr\u1edf th\u00e0nh B\u00ecnh Ph\u00e1t \u0110i\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 \u2013 Battery of Southeast Asia, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd b\u00e1n ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n \u1ea5y cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u00e0 s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3.\u201d <i>[Laos Turns to HydroPower to be Asia\u2019s Battery; Jared Ferrie, The Christian Science Monitor, July 2, 2010] <\/i><\/p>\n<p>Viraphonp Viravong, Th\u1ee9 tr\u01b0\u1edfng quy\u1ec1n uy kh\u00e1c c\u1ee7a B\u1ed9 N\u0103ng L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 H\u1ea7m M\u1ecf L\u00e0o, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u0103m vi\u1ebfng con s\u00f4ng Mekong t\u00ecm t\u1edbi nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y th\u00eam \u0111\u1eadp, v\u1edbi hy v\u1ecdng \u0111em l\u1ea1i s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 mau ch\u00f3ng cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o quanh khu x\u00e2y \u0111\u1eadp lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9a h\u1eb9n v\u1ec1 nh\u1eefng l\u1ee3i l\u1ed9c d\u1ec5 d\u00e0ng do con \u0111\u1eadp \u0111em l\u1ea1i: h\u1ecd s\u1ebd c\u00f3 \u0111i\u1ec7n quanh n\u0103m, c\u00f3 th\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1, nh\u00e0 th\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc do l\u1ee3i t\u1ee9c t\u1eeb ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n \u0111em v\u1ec1.<\/p>\n<p>Trong khi \u0111\u00f3 th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec v\u1ec1 nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c con \u0111\u1eadp nh\u01b0 ph\u1ea3i m\u1ea5t nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn, ph\u1ea3i di d\u1eddi \u0111i t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0, m\u1ea5t ngu\u1ed3n c\u00e1 v\u00e0 ngu\u1ed3n ph\u00f9 sa. Theo c\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh th\u00ec c\u00e1c toan t\u00ednh leo thang \u1ea5y c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc L\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn t\u1edbi nh\u1eefng h\u1eadu qu\u1ea3 t\u00e1c h\u1ea1i v\u00f4 l\u01b0\u1eddng c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft v\u00e0 l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o m\u00e0 c\u1ea3 cho nh\u1eefng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n xuy\u00ean l\u01b0u v\u1ef1c. [4]<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra l\u00e0: \u201cN\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i th\u00ec h\u1ecd c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 mu\u1ed1n x\u00e2y m\u1ed9t con \u0111\u1eadp l\u00e0m ngh\u1ebdn m\u1ea1ch Con S\u00f4ng M\u1eb9 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng nu\u00f4i s\u1ed1ng h\u1ecd t\u1eeb bao ng\u00e0n n\u0103m nay kh\u00f4ng?\u201d B\u1ea5y l\u00e2u, h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m thi\u1ebft th\u00e2n t\u1eeb con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Nam Ngum \u0111\u1ea7u ti\u00ean [1971] t\u1edbi nh\u1eefng con \u0111\u1eadp ph\u1ee5 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong tr\u00ean kh\u1eafp \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o. R\u1ed3i nay t\u1edbi con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh Xayaburi, v\u1edbi nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i l\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft b\u1ea5t c\u1eadp so v\u1edbi nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i mai sau \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh c\u00e1c chuy\u00ean gia v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ed5 ch\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh n\u00eau l\u00ean r\u1ea5t r\u00f5. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u00ean m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh: th\u1ee7y l\u1ed9 giao th\u00f4ng, ngu\u1ed3n c\u00e1 v\u1edbi c\u00e1c \u0111o\u00e0n di ng\u01b0, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 sa, ph\u1ea9m ch\u1ea5t ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc, s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ee7y sinh th\u00e1i v\u00e0 c\u1ea3 m\u1ee9c an to\u00e0n ra sao c\u1ee7a c\u1ea5u tr\u00fac con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p><strong>KH\u1ee6NG HO\u1ea2NG TIN C\u1eacY<\/strong><\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 th\u00e1ng 04, 2011 \u1ee6y Ban Li\u00ean H\u1ee3p \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ MRC Joint Committee ra th\u00f4ng b\u00e1o l\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi nh\u01b0ng th\u00e1ng 06, 2011 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o v\u1eabn \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng \u201cb\u1eadt \u0111\u00e8n xanh\u201d cho c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan Ch.Karnchang tri\u1ec3n khai d\u1ef1 \u00e1n. Ph\u00f3ng vi\u00ean Bangkok Post khi tr\u1edf l\u1ea1i vi\u1ebfng th\u0103m hi\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0111\u1eadp Xayaburi [ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 09 n\u0103m 2011], \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ecdi trang thi\u1ebft b\u1ecb n\u1eb7ng k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng gi\u00e0n m\u00e1y \u0111\u00e0o x\u1edbi \/ backhoes v\u1eabn li\u00ean t\u1ee5c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, v\u1edbi h\u01a1n 90% c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn t\u1edbi v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t. Viraphonh Viravong \u0111\u00e3 b\u00e0o ch\u1eefa cho s\u1ef1 vi ph\u1ea1m n\u00e0y: \u201cD\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 ch\u1ec9 khi n\u00e0o c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1eadp Xayaburi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi c\u00f4ng, con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed d\u1ee5ng. B\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00ec m\u1ecdi ti\u1ec7n nghi s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00e1nh quy\u1ec1n s\u1edf t\u1ea1i, gi\u00fap h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 \u0111i t\u1edbi nh\u1eefng l\u00e0ng m\u1ea1c th\u00f4n b\u1ea3n.\u201d <i>[Bangkok Post Updated on Xayaburi Construction; Bangkok Post Sunday, 09-18-2011]<\/i><\/p>\n<p>R\u1ed3i t\u1edbi H\u1ed9i Ngh\u1ecb c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \u1edf Siem Reap [ 12\/08\/2011 ] cho d\u00f9 c\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u1ea1m th\u1eddi tr\u00ec ho\u00e3n tri\u1ec3n khai d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn c\u1ee7a m\u1ecdi th\u00e0nh vi\u00ean tham d\u1ef1.<\/p>\n<p>Viraphonh Viravong, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho L\u00e0o \u0111\u00e3 b\u00e0y t\u1ecf s\u1ef1 b\u1ea5t m\u00e3n: \u201cN\u1ebfu ph\u1ea3i c\u1ea7n m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc khi l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec, th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng x\u1ea3y ra. T\u1ed1t hay x\u1ea5u th\u00ec t\u00f4i ch\u01b0a bi\u1ebft nh\u01b0ng s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n.\u201d [4]<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t email kh\u00e1c g\u1eedi cho b\u00e1o The Times, Viraphonh vi\u1ebft: \u201cTh\u1eadt \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n v\u00e0 c\u0169ng r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng \/ not very fair khi kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho L\u00e0o khai tri\u1ec3n d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i hi\u1ebfm hoi cho L\u00e0o thu h\u00fat ngu\u1ed3n \u0111\u1ea7u t\u01b0 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Ch\u00fang t\u00f4i ch\u1eb3ng th\u1ec3 h\u00e3nh di\u1ec7n c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ea3i \u0111i xin vi\u1ec7n tr\u1ee3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n.\u201d [9] B\u1ea5t k\u1ec3 t\u1edbi nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau ra trong b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 M\u00f4i Sinh Chi\u1ebfn L\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong [6] [Strategic Environmental Assessment of Mainstream Dams MRC], Viraphonh Viravong th\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau v\u1eabn c\u1ee9 kh\u0103ng kh\u0103ng cho r\u1eb1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Xayaburi l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \/ insignificant v\u00e0 kh\u00f4ng g\u00e2y t\u00e1c h\u1ea1i xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi n\u01a1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc h\u1ea1 ngu\u1ed3n.<\/p>\n<p>L\u00e0o kh\u00f4ng b\u00e0y t\u1ecf m\u1ed9t cam k\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 s\u1ebd ng\u01b0ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi. Surasak Glahan, ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ MRC cho bi\u1ebft l\u00e0 : \u201cTrong H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap, ph\u00e1i \u0111o\u00e0n L\u00e0o \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp g\u00ec t\u1edbi d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi.\u201d V\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean kh\u00e1c \u0111\u00e3 ch\u00ednh th\u1ee9c g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 t\u1edbi ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o y\u00eau c\u1ea7u cung c\u1ea5p th\u00f4ng tin v\u1ec1 con \u0111\u1eadp nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u1ed3i \u00e2m.\u201d<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng 13 qu\u1ed1c gia kh\u00e1c trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Hoa K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u00e0i tr\u1ee3 nh\u01b0 Ng\u00e2n H\u00e0ng Th\u1ebf gi\u1edbi \/ World Bank th\u00ec cho r\u1eb1ng c\u1ea7n th\u00eam nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00f2n khi\u1ebfm khuy\u1ebft. Theo AFP, ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean c\u1ee7a ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng Hillary Clinton cho r\u1eb1ng \u201cquy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ho\u00e3n x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u hi\u1ec7u t\u00edch c\u1ef1c \/ a positive sign.\u201d [9]<\/p>\n<p>Trong khi \u0111\u00f3 th\u00ec ng\u01b0 d\u00e2n, n\u00f4ng d\u00e2n Cam B\u1ed1t v\u00e0 \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long Vi\u1ec7t Nam th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 lo l\u1eafng v\u00ec c\u00e1ch ch\u1ecdn b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n ra sao c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc L\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i to\u00e0n th\u1ec3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00e0 nh\u1eefng r\u1ee7i ro ra sao \u0111\u1ed1i v\u1edbi Con S\u00f4ng M\u1eb9 \u2013 Mae Nam Khong nh\u01b0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o th\u00ec v\u1eabn nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u00e1i bom n\u1ed5 ch\u1eadm \/ time-bomb c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng \u1ea9n s\u1ed1.<\/p>\n<p><strong>SIEM REAP M\u1ed8T TH\u1eceA HI\u1ec6P MONG MANH<\/strong><\/p>\n<p>T\u1eeb H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap [The 18th Meeting of the Mekong River Commission Council; Siem Reap, Cambodia, 7th Dec 2011 &#8211; 9th Dec 2011], khi n\u00f3i t\u1edbi th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u00ecnh ho\u00e3n d\u1ef1 \u00e1n x\u00e2y \u0111\u1eadp Xayaburi, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng T\u00e0i Nguy\u00ean v\u00e0 M\u00f4i Tr\u01b0\u1eddng Cam B\u1ed1t Lean Kean Nor [c\u0169ng l\u00e0 t\u00e2n ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u1ee7a H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong nhi\u1ec7m k\u1ef3 2011-2012] \u0111\u00e3 l\u1ea1c quan ph\u00e1t bi\u1ec3u: \u201cK\u1ebft qu\u1ea3 h\u00f4m nay ch\u1ee9ng t\u1ecf c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean ti\u1ebfp t\u1ee5c cam k\u1ebft h\u1ee3p t\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c trong tinh th\u1ea7n Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh S\u00f4ng Mekong nh\u1eb1m ti\u1ebfn t\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf nh\u01b0ng kh\u00f4ng coi nh\u1eb9 cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u1ec1n v\u1eefng c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n v\u00e0 c\u1ea3 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng.\u201d [10]<\/p>\n<p>Marc Goichot, thu\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c Qu\u1ef9 \u0110\u1ed9ng V\u1eadt Hoang D\u00e3 \/ WWF\/ World Wildlife Fund trong L\u01b0u V\u1ef1c L\u1edbn S\u00f4ng Mekong \/ GMS, qua h\u00e3ng th\u00f4ng t\u1ea5n Reuters, c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ecf ra l\u1ea1c quan khi nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 k\u1ebft qu\u1ea3 H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap: \u201cQuy\u1ebft \u0111\u1ecbnh n\u00e0y s\u1ebd l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \/ game changer n\u01a1i v\u00f9ng H\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong. Ch\u00fang t\u00f4i hy v\u1ecdng quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1ea5y c\u0169ng s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u00ean to\u00e0n v\u00f9ng Ch\u00e2u \u00c1.\u201d<\/p>\n<p>Aviva Imhof, b\u1ea5y l\u00e2u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1ec1n b\u1ec9 ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n l\u1edbn, ch\u1ee7 bi\u00ean tuy\u1ec3n t\u1eadp chuy\u00ean \u0111\u1ec1 <i>\u201cPower Struggle: The Impacts of Hydro-Development in Laos<\/i>_ IRN 1999\u201d, t\u1eebng ra \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc Th\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7n Hoa K\u1ef3 v\u1edbi \u0111\u1ec1 t\u00e0i <i>\u201cChallenges To Water and Security in Southeast Asia\u201d<\/i> [09-23-2010] v\u00e0 hi\u1ec7n l\u00e0 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c truy\u1ec1n th\u00f4ng \/ campaign director c\u1ee7a M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi S\u00f4ng Qu\u1ed1c t\u1ebf \/ IRN \u0111\u00e3 t\u1ecf ra d\u00e8 d\u1eb7t h\u01a1n: \u201cQuy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1ea5y gia t\u0103ng t\u00ednh r\u1ee7i ro \/ risk profile cho c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u01b0; ho\u1eb7c khi\u1ebfn h\u1ecd b\u1ecf \u0111i ho\u1eb7c h\u1ecd s\u1ebd ph\u1ea3i d\u00e8 \u0111\u1eb7t h\u01a1n trong t\u01b0\u01a1ng lai khi t\u00e0i tr\u1ee3 cho c\u00e1c \u0111\u1eadp tr\u00ean d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong\u201d, c\u00f4 Aviva Imhof ph\u00e1t bi\u1ec3u ti\u1ebfp: \u201cnh\u01b0ng c\u00f3 l\u1ebd quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1ea5y ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng g\u00ec tr\u00ean nh\u1eefng con \u0111\u1eadp \u00c1 Ch\u00e2u kh\u00e1c ho\u1eb7c ngay c\u1ea3 v\u1edbi c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n ph\u1ee5 l\u01b0u tr\u00ean s\u00f4ng Mekong.\u201d [8]<\/p>\n<p><strong>MAE NAM KHONG G\u00c0 \u0110\u1eba TR\u1ee8NG V\u00c0NG <\/strong><\/p>\n<p>Ng\u00e2n H\u00e0ng Th\u1ebf Gi\u1edbi \/ World Bank, m\u1ed9t c\u01a1 quan t\u00e0i tr\u1ee3 \u0111\u1ea7u t\u01b0 ch\u00ednh cho c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n cho r\u1eb1ng: \u201cc\u00e1i gi\u00e1 ph\u1ea3i tr\u1ea3 v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft ngay t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n ho\u1ea1ch \u0111\u1ecbnh \/ planning stage \u2013 n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd gia t\u0103ng g\u1ea5p b\u1ed9i \/ sharply t\u1ea7m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c h\u1ea1i.\u201d [8] \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi ho\u00e0n to\u00e0n thi\u1ebfu s\u00f3t.<\/p>\n<p>H\u00ecnh \u1ea3nh con S\u00f4ng M\u1eb9 \u2013 Mae Nam Khong, t\u00ean g\u1ecdi L\u00e0o Th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong t\u1eeb bao ng\u00e0n n\u0103m nh\u01b0 Con G\u00e0 \u0110\u1ebb Tr\u1ee9ng V\u00e0ng, v\u1edbi ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc ngu\u1ed3n c\u00e1 ngu\u1ed3n ph\u00f9 sa nu\u00f4i s\u1ed1ng bao nhi\u00eau tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n trong l\u01b0u v\u1ef1c. Nay ch\u1ec9 v\u00ec l\u00f2ng tham, s\u1ef1 thi\u1ec3n c\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ed9i v\u00e3 t\u1eadn khai th\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a con s\u00f4ng b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111ang h\u1ee7y di\u1ec7t n\u00f3. Kh\u00f4ng kh\u00e1c v\u1edbi b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ee5 ng\u00f4n c\u1ee7a La Fontaine <i>\u201cLa Poule aux Oeufs d\u2019Or\u201d<\/i> m\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n d\u1ecbch m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00e0i t\u00ecnh sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 con g\u00e0 \u0111\u1ebb tr\u1ee9ng v\u00e0ng, ngh\u0129 r\u1eb1ng g\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t kho t\u00e0ng trong b\u1ee5ng n\u00ean m\u1ed5 ph\u0103ng ra nh\u01b0ng r\u1ed3i \u201cc\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi \u0111\u00e2u\u201d. B\u00e0i h\u1ecdc tham th\u00ec th\u00e2m: \u201c\u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi l\u1ea1i mu\u1ed1n ngay tr\u0103m ngay ngh\u00ecn\u201d \u0111\u1ec3 r\u1ed3i, \u201ctr\u01a1 ra h\u1ebft nh\u1eb5n ng\u1ed3i nh\u00ecn.\u201d M\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o s\u1ebd l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n ch\u1ec9 v\u00ec gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a h\u1ecd tham lam thi\u1ec3n c\u1eadn ch\u1ec9 mu\u1ed1n \u0103n nhanh l\u00e0m gi\u00e0u nhanh n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111ang t\u00e2m gi\u1ebft ch\u1ebft Con S\u00f4ng M\u1eb9 c\u0169ng \u0111ang l\u00e0 M\u1ea1ch S\u1ed1ng thi\u1ebft th\u00e2n c\u1ee7a ch\u00ednh h\u1ecd v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3 bao nhi\u00eau th\u1ebf h\u1ec7 mai sau.<\/p>\n<p><strong>V\u1ee4 XAYABURI TH\u00c1I LAN L\u00c0 TH\u1ee6 PH\u1ea0M<\/strong><\/p>\n<p>Cho d\u00f9 giai \u0111o\u1ea1n tham kh\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \/ Prior Consultation trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh PNPCA ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t, th\u00e1ng 07, 2010 nh\u01b0ng Th\u00e1i Lan v\u1eabn c\u1ee9 ch\u00ednh th\u1ee9c k\u00fd k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o mua \u0111i\u1ec7n t\u1eeb \u0111\u1eadp Xayaburi qua c\u00f4ng ty EGAT \/ Electricity Generating Authority of Thailand. [1,2]<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 12 n\u0103m 2011, ch\u1ec9 m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc h\u1ed9i ngh\u1ecb c\u1ee7a H\u1ed9i \u0110\u1ed3ng \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ MRC Council t\u1ea1i Siem Reap, B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 T\u00e0i nguy\u00ean v\u00e0 M\u00f4i tr\u01b0\u1eddng Th\u00e1i Lan Preecha Rengsomboonsuk \u0111\u00e3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh: <i>\u201cL\u00e0o c\u00f3 quy\u1ec1n x\u00e2y con \u0111\u1eadp n\u1eb1m trong l\u00e3nh th\u1ed5 m\u00ecnh. Ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i d\u1ef1 \u00e1n con \u0111\u1eadp [Xayaburi]; nh\u01b0ng n\u1ebfu con \u0111\u1eadp g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0o t\u00e1c h\u1ea1i tr\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u00ec ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o ph\u1ea3i ch\u1ecbu m\u1ecdi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m.\u201d<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ai kh\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 ch\u00ednh c\u00e1c nh\u00f3m l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 t\u00e0i phi\u1ec7t Th\u00e1i Lan \u0111\u00e3 ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ee9ng ph\u00eda sau th\u00fac \u0111\u1ea9y d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi ti\u1ebfn t\u1edbi. \u0110i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00ednh nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc L\u00e0o th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m. Th\u00e1i Lan l\u00e0 \u0111\u1ea1o di\u1ec5n ch\u00ednh c\u1ee7a d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi: t\u1eeb \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch thi\u1ebft k\u1ebf, \u0111\u1ebfn t\u00e0i tr\u1ee3 3.5 t\u1ec9 MK t\u1ed5n ph\u00ed x\u00e2y \u0111\u1eadp, r\u1ed3i x\u1eed d\u1ee5ng c\u1ea3 ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1eeb con \u0111\u1eadp \u1ea5y. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c t\u00e0i phi\u1ec7t Th\u00e1i Lan bao g\u1ed3m 4 ng\u00e2n h\u00e0ng l\u1edbn: Kasikorn Bank, Bangkok Bank, Krung Thai Bank v\u00e0 Siam Commercial Bank v\u00e0 \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp l\u00e0 Thai Construction Company Ch. Karnchang. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 Th\u00e1i Lan th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 ch\u1ed1i b\u1ecf ph\u1ea7n li\u00ean \u0111\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean n\u00f3i th\u00eam, ch\u00ednh ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Th\u00e1i Lan c\u0169ng \u0111ang l\u00e0 n\u1ea1n nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, ch\u1ec9 c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n L\u00e0o v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i, tuy r\u1eb1ng ti\u1ebfng n\u00f3i \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe.<\/p>\n<p>Tom Fawthrop \u0111\u1ea1o di\u1ec5n th\u1ef1c hi\u1ec7n cu\u1ed1n phim t\u00e0i li\u1ec7u <i>\u201cWhere have all the fish gone\u201d<\/i> \u0111\u00e3 xem tranh ch\u1ea5p tr\u00ean Lancang-Mekong l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn chi\u1ebfn\u201d gi\u1eefa phe \u0111\u1ea7u t\u01b0 khai th\u00e1c th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n v\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n trong l\u01b0u v\u1ef1c. [12]<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/Hnh-II_-Thai-People-Protest-Xayaburi.jpg\" rel=\"lightbox[22733]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"H\u00ecnh II_ Thai People Protest Xayaburi\" border=\"0\" alt=\"H\u00ecnh II_ Thai People Protest Xayaburi\" src=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/Hnh-II_-Thai-People-Protest-Xayaburi_thumb.jpg\" width=\"469\" height=\"314\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i><font size=\"2\" face=\"Times New Roman\">C\u00e1c c\u1ed9ng \u0111<\/font><\/i><font size=\"2\"><\/font><font face=\"Times New Roman\"><i>\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n Th\u00e1i thu\u1ed9c 8 t\u1ec9nh ven s\u00f4ng Mekong bi\u1ec3u t\u00ecnh ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i con \u0111\u1eadp Xayaburi tr\u01b0\u1edbc t\u00f2a \u0111\u1ea1i x\u1ee9 L\u00e0o \u1edf Bangkok        <br \/>\u0110\u1ebfn bao gi\u1edd th\u00ec c\u01b0 d\u00e2n \u0110BSCL m\u1edbi c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe?         <br \/>(<\/i><i>Ngu\u1ed3n: Bangkok Post 19\/04\/2011) <\/i><\/font><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>Kirk Herbertson, thu\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c M\u1ea1ng S\u00f4ng Qu\u1ed1c t\u1ebf \/ International Rivers Network, khi n\u00f3i t\u1edbi m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 c\u1ee7a Th\u00e1i Lan v\u00e0 con \u0111\u1eadp Xayaburi, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t so s\u00e1nh r\u1ea5t t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh: n\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp ng\u00e2n h\u00e0ng m\u00e0 Th\u00e1i Lan l\u00e0 k\u1ebb so\u1ea1n th\u1ea3o k\u1ebf ho\u1ea1ch, chi\u00eau t\u1eadp b\u0103ng \u0111\u1ea3ng, mua s\u00fang \u1ed1ng, th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp xong th\u00ec ph\u1ee5 tr\u00e1ch l\u00e1i xe \u0111\u00e0o t\u1ea9u v\u00e0 chi\u1ebfm gi\u1eef h\u1ea7u h\u1ebft ph\u1ea7n c\u1ee7a c\u1ea3i c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u00f2a ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 x\u1eed t\u1ed9i k\u1ebb c\u1ea7m s\u00fang m\u00e0 ph\u1ea3i k\u1ebft t\u1ed9i k\u1ebb ch\u1ee7 m\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ed3ng l\u00f5a. Do \u0111\u00f3, cho d\u00f9 con \u0111\u1eadp n\u1eb1m trong \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc L\u00e0o nh\u01b0ng Th\u00e1i Lan m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebb th\u1ef1c s\u1ef1 ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1ebfu d\u1ef1 \u00e1n con \u0111\u1eadp Xayaburi v\u1eabn c\u1ee9 ti\u1ebfn h\u00e0nh. [3]<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean n\u00f3i th\u00eam, theo nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh M\u1ea1ng L\u01b0\u1edbi S\u00f4ng Qu\u1ed1c t\u1ebf \/ IRN th\u00ec Th\u00e1i Lan th\u1ef1c s\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 nhu c\u1ea7u c\u1ea5p thi\u1ebft c\u1ea7n t\u1edbi ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n \u0111\u1eaft gi\u00e1 t\u1eeb con \u0111\u1eadp Xayaburi. [5]<\/p>\n<p><strong>TH\u00c1I LAN CH\u1ec8 SAU TRUNG QU\u1ed0C <\/strong><\/p>\n<p>Trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh h\u1ee7y ho\u1ea1i s\u00f4ng Mekong, kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 Trung Qu\u1ed1c v\u1edbi chu\u1ed7i \u0111\u1eadp th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n \/ Lancang-Mekong Cascades; Th\u00e1i Lan c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u tay \/ fingerprint kh\u1eafp n\u01a1i. T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean nh\u1eafc l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y, r\u1ea5t s\u1edbm t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 90, c\u0169ng ch\u00ednh Th\u00e1i Lan \u0111\u00e3 c\u00f3 hai k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u00e1o b\u1ea1o nh\u1eb1m chuy\u1ec3n d\u00f2ng l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u1eeb con S\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>_ D\u1ef1 \u00e1n Kong-Chi-Mun: t\u1eeb 1992, Th\u00e1i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch d\u1eabn th\u1ee7y l\u1edbn lao v\u1edbi t\u1ed5n ph\u00ed l\u00ean t\u1edbi 4 t\u1ec9 M\u1ef9 kim nh\u1eb1m l\u1ea5y ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc t\u1eeb kh\u00fac s\u00f4ng Mekong g\u1ea7n Nong Khai \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n v\u1ec1 c\u00e1c con \u0111\u1eadp tr\u00ean hai con s\u00f4ng Chi v\u00e0 s\u00f4ng Mun qua m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u1ed1ng d\u1eabn \/ aqueduct kh\u1ed5ng l\u1ed3 d\u00e0i 200 km. N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Mekong s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng cho vi\u1ec7c \u201cc\u1ee9u h\u1ea1n\u201d nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng l\u00faa n\u1eb1m trong l\u01b0u v\u1ef1c hai con s\u00f4ng n\u00e0y. D\u1ef1 \u00e1n KCM, hi\u1ec3n nhi\u00ean \u0111e d\u1ecda nghi\u00eam tr\u1ecdng tr\u00ean d\u00f2ng ch\u1ea3y s\u00f4ng Mekong, n\u00ean Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n kh\u00e1ng. L\u00e0o Cam B\u1ed1t c\u0169ng b\u00e0y t\u1ecf m\u1ed1i quan ng\u1ea1i, v\u00ec k\u1ebf ho\u1ea1ch chuy\u1ec3n n\u01b0\u1edbc s\u1ebd khi\u1ebfn con s\u00f4ng c\u1ea1n d\u00f2ng. [8]<\/p>\n<p>_ D\u1ef1 \u00e1n Kok-Ing-Nan: ch\u1ec9 hai n\u0103m sau, t\u1eeb 1994, Th\u00e1i Lan c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch l\u1edbn th\u1ee9 hai: l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc t\u1eeb hai ph\u1ee5 l\u01b0u l\u1edbn s\u00f4ng Mekong l\u00e0 s\u00f4ng Kok v\u00e0 s\u00f4ng Ing v\u00f9ng Chiang Rai b\u1eafc Th\u00e1i. (7) \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n t\u00e1o b\u1ea1o, t\u1ed5n ph\u00ed l\u00ean t\u1edbi 1.5 t\u1ec9 M\u1ef9 kim, chuy\u1ec3n n\u01b0\u1edbc t\u1eeb hai ph\u1ee5 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong cho ch\u1ea3y qua nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \/ tunnels kh\u1ed5ng l\u1ed3 d\u00e0i h\u01a1n 100 km v\u00e0o con s\u00f4ng Nan [l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ee5 l\u01b0u c\u1ee7a s\u00f4ng Chao Phraya]. L\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc t\u1eeb hai con s\u00f4ng Kok v\u00e0 s\u00f4ng Ing c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp cho con \u0111\u1eadp l\u1edbn Sirikit, quanh n\u0103m thi\u1ebfu n\u01b0\u1edbc. N\u01b0\u1edbc t\u1eeb h\u1ed3 ch\u1ee9a Sirikit kh\u00f4ng ch\u1ec9 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n m\u00e0 c\u00f2n cung c\u1ea5p n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi cho nh\u1eefng c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng bao la v\u00f9ng ch\u00e2u th\u1ed5 S\u00f4ng Chao Phraya \u0111ang b\u1ecb kh\u00f4 h\u1ea1n, v\u00e0 c\u1ea3 cung \u1ee9ng n\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c khu k\u1ef9 ngh\u1ec7 v\u00e0 10 tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng \u1edf th\u1ee7 \u0111\u00f4 Bangkok. [8]<\/p>\n<p>Cho d\u00f9 c\u1ea3 ba n\u01b0\u1edbc l\u00e2n bang Vi\u1ec7t Nam, L\u00e0o, Cam b\u1ed1t c\u00f3 l\u00ean ti\u1ebfng ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, th\u00ec Th\u00e1i Lan c\u0169ng v\u1eabn c\u1ee9 ngang nhi\u00ean t\u1eebng b\u01b0\u1edbc th\u1ef1c hi\u1ec7n k\u1ebf ho\u1ea1ch c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>_ Pak Mun v\u00e0 Thang C\u00e1: c\u0169ng n\u0103m 1994, Th\u00e1i Lan ho\u00e0n t\u1ea5t th\u00eam \u0111\u1eadp Pak Mun 136 MW tr\u00ean s\u00f4ng Mun, m\u1ed9t ph\u1ee5 l\u01b0u c\u1ee7a s\u00f4ng Mekong trong l\u00e3nh th\u1ed5 Th\u00e1i, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1eabu con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Th\u00e1i Lan v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3 \u0110\u00f4ng nam \u00c1 c\u00f3 thi\u1ebft k\u1ebf th\u00eam thang c\u00e1 \/ fish ladder. \u0110\u00f3 l\u00e0 chu\u1ed7i nh\u1eefng b\u1eadc thang cao d\u1ea7n v\u1edbi gi\u1ea3 thi\u1ebft c\u00e1 s\u1ebd nh\u1ea3y l\u00ean c\u00e1c b\u1eadc th\u1ec1m n\u00e0y \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ch\u1eafn c\u1ee7a con \u0111\u1eadp. Nh\u01b0ng c\u00e1c lo\u00e0i c\u00e1 s\u00f4ng Mekong ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i c\u00e1 Salmon bi\u1ebft v\u01b0\u1ee3t th\u00e1c nh\u1ea3y b\u1eadc v\u00e0 leo thang v\u1ec1 ngu\u1ed3n, n\u00ean Pak Mun \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00e0 m\u1ed9t tai h\u1ecda m\u00f4i sinh \/ ecological disaster cho c\u00e1 v\u00e0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n trong l\u01b0u v\u1ef1c s\u00f4ng Mun. \u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c bi\u1ec3u t\u00ecnh li\u00ean t\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0 d\u00e2n v\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n Th\u00e1i \u0111\u00f2i ph\u00e1 b\u1ecf con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/Hnh-III_-Pak-Mun-Fish-Ladder-.jpg\" rel=\"lightbox[22733]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"H\u00ecnh III_ Pak Mun Fish Ladder \" border=\"0\" alt=\"H\u00ecnh III_ Pak Mun Fish Ladder \" src=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/Hnh-III_-Pak-Mun-Fish-Ladder-_thumb.jpg\" width=\"429\" height=\"323\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><font size=\"2\"><\/font><font face=\"Times New Roman\"><i>M\u1eabu thang c\u00e1 v\u00f4 d\u1ee5ng c\u1ee7a \u0111\u1eadp Pak Mun, nay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o thi\u1ebft k\u1ebf cho con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh Xayaburi        <br \/>(<\/i><i>Ngu\u1ed3n: International River Network) <\/i><\/font><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>Nay c\u0169ng v\u1eabn m\u1eabu thang c\u00e1 v\u00f4 d\u1ee5ng \u1ea5y, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o thi\u1ebft k\u1ebf cho con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh Xayaburi nh\u01b0 m\u1ed9t trang tr\u00ed thay v\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u00e1p s\u1ed1 cho nh\u1eefng \u0111o\u00e0n di ng\u01b0 \u1edf m\u1ed9t quy m\u00f4 l\u1edbn lao h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u1eb7ng Th\u00f9y Trang thu\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c Qu\u1ef9 \u0110\u1ed9ng V\u1eadt Hoang D\u00e3 \/ WWF trong ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n b\u1ec1n v\u1eefng \u1edf L\u00e0o \u0111\u00e3 ph\u00e1t bi\u1ec3u: <i>\u201cCh\u00fang ta kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng s\u00f4ng Mekong nh\u01b0 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 tr\u1eafc nghi\u1ec7m k\u1ef9 thu\u1eadt n\u00e0y.\u201d<\/i><\/p>\n<p>H\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa, theo t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong th\u00ec ti\u1ec1m n\u0103ng ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Xayaburi c\u0169ng mau ch\u00f3ng s\u00fat gi\u1ea3m v\u00ec tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 sa t\u00edch \u0111\u1ecdng s\u1ebd l\u00e0m c\u1ea1n h\u1ed3 ch\u1ee9a.<\/p>\n<p><strong>M\u1ed8T TINH TH\u1ea6N S\u00d4NG MEKONG <\/strong><\/p>\n<p>H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra trong ho\u00e0i nghi. <i>\u201cC\u1ea3nh \u0111\u1ed3ng s\u00e0ng d\u1ecb m\u1ed9ng\u201d<\/i> \u0111\u00e3 ph\u1ee7 ch\u1ee5p l\u00ean nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y \u0111en v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ea5u h\u1ecfi l\u1edbn, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u m\u1ed9t kh\u1ee7ng kho\u1ea3ng ni\u1ec1m tin trong n\u1ed7 l\u1ef1c h\u1ee3p t\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>Do Mekong l\u00e0 m\u1ed9t <i>Con S\u00f4ng Qu\u1ed1c T\u1ebf \/ International River<\/i>, th\u00ec m\u1ecdi khai th\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng \u1ea5y cho nhu c\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec3n \u2013 \u0111\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc khai th\u00e1c b\u1ec1n v\u1eefng thay v\u00ec h\u1ee7y ho\u1ea1i v\u00e0 c\u00e1c b\u01b0\u1edbc ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed7i qu\u1ed1c gia c\u1ea7n c\u00f3 s\u1ef1 h\u00e0i h\u00f2a v\u1edbi ph\u00e1t tri\u1ec3n trong to\u00e0n v\u00f9ng \u2013 thay v\u00ec b\u1eb1ng c\u00e1i gi\u00e1 r\u1ea5t \u0111\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e2n bang.<\/p>\n<p>Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c 1997 \u0111\u00e3 th\u00f4ng qua b\u1ed9 lu\u1eadt <i>\u201cThe United Nations Convention on the Law of the Non-Navigational Uses of International Water Courses\u201d<\/i> xem nguy\u00ean t\u1eafc <i>\u201ckh\u00f4ng g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c\u201d<\/i> (not to cause significant harm to other riparians) v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eafc <i>\u201cs\u1eed d\u1ee5ng h\u1ee3p l\u00fd v\u00e0 c\u00f4ng b\u00ecnh\u201d <\/i>(reasonable and equitable utilization) \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng th\u1ecfa hi\u1ec7p gi\u1eefa c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c. [12]<\/p>\n<p>Xayaburi, con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong, \u0111ang l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n n\u1ea1n l\u1edbn cho ch\u00ednh t\u01b0\u01a1ng lai ra sao c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o ch\u01b0a c\u00f3 l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p v\u00e0 c\u1ea3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u201c<i>g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c\u201d<\/i> cho c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n xuy\u00ean qu\u1ed1c gia trong to\u00e0n l\u01b0u v\u1ef1c. T\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t gi\u1ea3i ph\u00e1p \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn cho m\u1ecdi qu\u1ed1c gia trong v\u00f9ng H\u1ea1 L\u01b0u v\u1edbi \u201cTinh Th\u1ea7n S\u00f4ng Mekong\u201d nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1eabu s\u1ed1 chung, s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eed th\u00e1ch l\u1edbn nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>V\u1edbi th\u1eddi gian, l\u00e0m sao h\u00e0n g\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tin c\u1eady \u0111ang b\u1ecb s\u1ee9t m\u1ebb, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t Tinh Th\u1ea7n S\u00f4ng Mekong nh\u01b0 m\u1ed9t m\u1eabu s\u1ed1 chung, n\u1ed1i k\u1ebft c\u00e1c qu\u1ed1c gia trong v\u00f9ng. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa, bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng t\u1edbi s\u1ef1 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng cho to\u00e0n v\u00f9ng thay v\u00ec ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed1i l\u1ee3i c\u1ee5c b\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft nh\u01b0ng v\u1edbi c\u00e1i gi\u00e1 l\u00e2u d\u00e0i ph\u1ea3i tr\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e2n bang. M\u1ed9t d\u00f2ng ch\u00ednh Mekong kh\u00f4ng b\u1ecb ngh\u1ebdn m\u1ea1ch v\u00ec nh\u1eefng con \u0111\u1eadp \u00edt nh\u1ea5t trong v\u00f2ng m\u1ed9t th\u1eadp ni\u00ean [ 2010 \u2013 2020 ] theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a to\u00e1n \u0111\u1eb7c nhi\u1ec7m SEA \/ L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 M\u00f4i Sinh Chi\u1ebfn L\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ed9t th\u00e0nh qu\u1ea3 th\u1eafng l\u1ee3i cho m\u1ecdi ph\u00eda \/ Win-Win Strategy, cho m\u1ecdi qu\u1ed1c gia trong l\u01b0u v\u1ef1c. Kho\u1ea3ng th\u1eddi gian 10 n\u0103m \u1ea5y s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t th\u00eam nh\u1eb1m gia t\u0103ng s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ec7 sinh th\u00e1i ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 c\u0169ng r\u1ea5t mong manh c\u1ee7a l\u01b0u v\u1ef1c s\u00f4ng Mekong c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c h\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra. Xa h\u01a1n n\u1eefa, l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00e1p thay th\u1ebf cung \u1ee9ng ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u1edbi nh\u1eefng con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \/ mainstream dams. [6]<\/p>\n<p>V\u1edbi t\u1ea7m nh\u00ecn c\u1ee7a thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7, duy tr\u00ec m\u1ed9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i phong ph\u00fa c\u1ee7a c\u1ea3 h\u00e0nh tinh n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n minh r\u1ea5t \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong, m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed1i l\u1ee3i l\u1ed9c ng\u1eafn h\u1ea1n n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ed9i v\u00e0ng \u0111em ra \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>NG\u00d4 TH\u1ebe VINH<\/p>\n<p>California 12\/25\/2011<\/p>\n<p><u><\/u><\/p>\n<p><strong>Tham Kh\u1ea3o<\/strong>:<\/p>\n<p>1\/ Further study on impact of Mekong mainstream development to be conducted, say Lower Mekong Countries;<b> <\/b>MRC Siem Reap, Cambodia, 8th Dec 2011,<b> <\/b><a href=\"http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/news\/further-study-on-impact-of-mekong-mainstream-development-to-be-conducted-say-lower-mekong-countries\/\">http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/news\/further-study-on-impact-of-mekong-mainstream-development-to-be-conducted-say-lower-mekong-countries\/<\/a><\/p>\n<p>2\/ Mekong Governments Delay the Xayaburi Dam Pending Further Study \u2013 Civil Society Demands Clear Commitment from Laos to Stop All Construction Activities; Press Release Dec 8, 2011 <a href=\"http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/2011-12-8\/mekong-governments-delay-xayaburi-dam-pending-further-study\">http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/2011-12-8\/mekong-governments-delay-xayaburi-dam-pending-further-study<\/a><u><\/u><\/p>\n<p>3\/ Guilty as the Getaway Driver? Thailand and the Xayaburi Dam; Kirk Herberson, Dec 05, 2011 <a href=\"http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/blog\/kirk-herbertson\/2011-12-5\/guilty-getaway-driver-thailand's-role-xayaburi-dam\">http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/blog\/kirk-herbertson\/2011-12-5\/guilty-getaway-driver-thailand\u2019s-role-xayaburi-dam<\/a><\/p>\n<p>4\/ Can Damming the Mekong Power a Better Life to Laos? \u2013 Mayhem on The Mekong; Brendan Brady\/Xayaburi Province Aug 12, 2011 <a href=\"http:\/\/www.time.com\/time\/world\/article\/0,8599,2088013,00.html\">http:\/\/www.time.com\/time\/world\/article\/0,8599,2088013,00.html<\/a><\/p>\n<p>5\/ Power from Xayaburi Not Needed in Thailand \u2013 Alternative Plan shows Thailand can meet future energy needs with cheaper, cleaner options;<b> <\/b>International Rivers, December 3, 2011 <a href=\"http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/node\/7012\">http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/node\/7012<\/a><\/p>\n<p>6\/ Strategic Environment Assessment of Mainstream Dams; Mekong River Commission, Vientiane, Lao PDR, Aug 17, 2010 \u2013 Dec 31, 2010 <a href=\"http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/consultations\/strategic-environmental-assessment-of-mainstream-dams\/\">http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/consultations\/strategic-environmental-assessment-of-mainstream-dams\/<\/a><\/p>\n<p>7\/ Mekong The Occluding River, Drawing Blood from the Earth; Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh, iUniverse, Inc, New York 2010 pp. 240-247, <a href=\"http:\/\/www.amazon.com\">www.amazon.com<\/a><\/p>\n<p>8\/ <i>Analysis: No Stopping Big Hydro Projects, Despite Lao Veto\/Reuters; Niluksi Koswanage, Kuala Lumpur Wed Dec 14, 2011 <\/i><a href=\"http:\/\/www.reuters.com\/article\/2011\/12\/14\/us-dams-idUSTRE7BD0GN20111214\"><i>http:\/\/www.reuters.com\/article\/2011\/12\/14\/us-dams-idUSTRE7BD0GN20111214<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>9\/ <\/i><i>Inevitable, or in Limbo? A Dam for the Mekong; Rachel Nuwer, Dec 14, 2011 <\/i><a href=\"http:\/\/green.blogs.nytimes.com\/2011\/12\/14\/inevitable-or-in-limbo-a-dam-for-the-mekong\/\"><i>http:\/\/green.blogs.nytimes.com\/2011\/12\/14\/inevitable-or-in-limbo-a-dam-for-the-mekong\/<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><i>10\/ <\/i><i>The 18th Meeting of the Mekong River Commission Council; <\/i><i>Siem Reap, Cambodia, 7th Dec 2011 &#8211; 9th Dec 2011<\/i><i> <\/i><a href=\"http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/events\/the-18th-meeting-of-the-mekong-river-commission-council\/\"><i>http:\/\/www.mrcmekong.org\/news-and-events\/events\/the-18th-meeting-of-the-mekong-river-commission-council\/<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>11\/ Testimony of Aviva Imhof, Campaign Director, International Rivers Before the Senate Committee on \u201cChallenge to Water and Security in Southeast Asia\u201d, Sept 23, 2010 <\/i><a href=\"http:\/\/foreign.senate.gov\/imo\/media\/doc\/Imhof.pdf\"><i>http:\/\/foreign.senate.gov\/imo\/media\/doc\/Imhof.pdf<\/i><\/a><i><\/i><\/p>\n<p><i>12\/ <\/i><i>Lancang-Mekong Initiative; A foundation for the long term cooperation and prosperity for China and ASEAN, <\/i><a href=\"http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Author\/12\"><i>Ph\u1ea1m Phan Long<\/i><\/a><i> <\/i><a href=\"http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/64\"><i>http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/64#<\/i><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u1ed9i ngh\u1ecb Siem Reap \u0111\u00e3 di\u1ec5n ra trong ho\u00e0i nghi. \u201cC\u1ea3nh \u0111\u1ed3ng s\u00e0ng d\u1ecb m\u1ed9ng\u201d \u0111\u00e3 ph\u1ee7 ch\u1ee5p l\u00ean nh\u1eefng \u0111\u00e1m m\u00e2y \u0111en v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ea5u h\u1ecfi l\u1edbn, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u m\u1ed9t kh\u1ee7ng kho\u1ea3ng ni\u1ec1m tin trong n\u1ed7 l\u1ef1c h\u1ee3p t\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n","protected":false},"author":1233,"featured_media":22732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,152],"tags":[316,313,314],"class_list":["post-22733","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-hoc-thuat","tag-cuu-long","tag-mekong","tag-ngo-the-vinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22733","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22733"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22733\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71524,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22733\/revisions\/71524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22732"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22733"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22733"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22733"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}