{"id":22470,"date":"2011-12-06T01:04:00","date_gmt":"2011-12-06T01:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/22470"},"modified":"2022-02-23T23:57:45","modified_gmt":"2022-02-23T23:57:45","slug":"xayaburi-con-co-domino-trong-chuoi-dap-mekong-ha-luu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/22470\/xayaburi-con-co-domino-trong-chuoi-dap-mekong-ha-luu","title":{"rendered":"XAYABURI: CON C\u1edc DOMINO TRONG CHU\u1ed6I \u0110\u1eacP MEKONG H\u1ea0 L\u01afU"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p align=\"right\"><em>G\u1eedi Nh\u00f3m B\u1ea1n C\u1eedu Long &amp; VN2020 Mekong Group <\/em><\/p>\n<blockquote>\n<p><i>N\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00ec ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t th\u1eadp ni\u00ean, Xayaburi nh\u01b0 con c\u1edd Domino \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng, s\u1ebd k\u00e9o theo nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc khai th\u00e1c \u1ed3 \u1ea1t c\u00e1c con \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u kh\u00e1c v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 t\u00e1c h\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft v\u00e0 l\u00e2u d\u00e0i ra sao tr\u00ean to\u00e0n h\u1ec7 sinh th\u00e1i S\u00f4ng Mekong v\u00e0 \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long l\u00e0 kh\u00f4ng sao l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. <\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><strong>L\u1ecaCH S\u1eec CHU\u1ed6I \u0110\u1eacP MEKONG H\u1ea0 L\u01afU<\/strong><\/p>\n<p>T\u1eeb nh\u1eefng th\u1eadp ni\u00ean 40s, c\u00e1c nh\u00e0 x\u00e2y \u0111\u1eadp M\u1ef9 \u0111\u00e3 quan t\u00e2m t\u1edbi ti\u1ec1m n\u0103ng th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong. N\u0103m 1957, gi\u1eefa th\u1eddi k\u1ef3 chi\u1ebfn tranh l\u1ea1nh, v\u1edbi b\u1ea3o tr\u1ee3 c\u1ee7a Li\u00ean Hi\u1ec7p Qu\u1ed1c, m\u1ed9t \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong [Mekong River Committee] \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh l\u1eadp bao g\u1ed3m 4 n\u01b0\u1edbc Th\u00e1i Lan, L\u00e0o, Cam B\u1ed1t v\u00e0 Nam Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi v\u0103n ph\u00f2ng th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u0111\u1eb7t t\u1ea1i Bangkok. \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong th\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch v\u0129 m\u00f4 ph\u00e1t tri\u1ec3n to\u00e0n di\u1ec7n nh\u1eb1m c\u1ea3i thi\u1ec7n cu\u1ed9c s\u1ed1ng cho to\u00e0n th\u1ec3 c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng trong l\u01b0u v\u1ef1c, trong \u0111\u00f3 ph\u1ea3i k\u1ec3 t\u1edbi chu\u1ed7i nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean v\u00f9ng H\u1ea1 L\u01b0u s\u00f4ng Mekong. Cho d\u00f9 c\u00f3 m\u1ed9t n\u1eeda chi\u1ec1u d\u00e0i s\u00f4ng Mekong ch\u1ea3y qua V\u00e2n Nam nh\u01b0ng Trung Qu\u1ed1c l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ed1c gia kh\u00e9p k\u00edn v\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc t\u1edbi.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ed3i, Chi\u1ebfn Tranh Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 lan r\u1ed9ng ra c\u1ea3 ba n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng qua h\u01a1n ba th\u1eadp ni\u00ean, n\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n l\u1edbn ch\u1eafn ngang s\u00f4ng Mekong v\u00f9ng H\u1ea1 L\u01b0u v\u00e0 c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh khai th\u00e1c kh\u00e1c \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n, khi\u1ebfn cho con s\u00f4ng Mekong c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 nguy\u00ean v\u1eb9n th\u00eam m\u1ed9t th\u1eddi gian n\u1eefa.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 05 th\u00e1ng 04 n\u0103m 1995, t\u1ea1i Chiang Rai Th\u00e1i Lan, Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh C\u1ea7m \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t b\u00fat k\u00fd t\u00ean tr\u00ean b\u1ea3n <i>\u201cHi\u1ec7p \u01af\u1edbc H\u1ee3p T\u00e1c Ph\u00e1t Tri\u1ec3n B\u1ec1n V\u1eefng H\u1ea1 L\u01b0u S\u00f4ng Mekong\u201d<\/i> v\u1edbi m\u1ed9t danh x\u01b0ng m\u1edbi l\u00e0 \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ Mekong River Commission thay v\u00ec \u1ee6y Ban\/Mekong River Committee nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. [9]<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thay \u0111\u1ed5i c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong, l\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t qu\u1ed1c gia n\u00e0o c\u00f3 <i>quy\u1ec1n ph\u1ee7 quy\u1ebft \/ veto power<\/i> nh\u01b0 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong tr\u01b0\u1edbc kia. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n m\u1ed9t th\u1eadp ni\u00ean l\u00e0 \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 m\u1ed9t <i>\u201cbi\u1ebfn th\u1ec3 v\u00e0 xu\u1ed1ng c\u1ea5p\u201d<\/i> so v\u1edbi \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong. [10]<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 nh\u1eefng con \u0111\u1eadp H\u1ea1 L\u01b0u t\u1eeb th\u1eddi \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c c\u01a1 quan tham v\u1ea5n Canada v\u00e0 Ph\u00e1p t\u00e1i \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Ban Th\u01b0 K\u00fd S\u00f4ng Mekong \u1ea5n h\u00e0nh n\u0103m 1994. Nh\u01b0ng r\u1ed3i to\u00e0n th\u1ec3 c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u1ea5y b\u1ecb g\u00e1c l\u1ea1i v\u00ec qu\u00e1 t\u1ed1n k\u00e9m v\u00e0 c\u1ea3 do m\u1ed1i e ng\u1ea1i v\u1ec1 t\u00e1c h\u1ea1i r\u1ed9ng r\u00e3i tr\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n ven s\u00f4ng.    <br \/>K\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u0103m 2006, c\u00e1c c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan, M\u00e3 Lai v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t v\u1ec1 t\u00ednh kh\u1ea3 thi \/ feasibility c\u1ee7a nh\u1eefng con \u201c\u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u1ea3y \/ run-of-river\u201d thu\u1ed9c L\u01b0u V\u1ef1c D\u01b0\u1edbi s\u00f4ng Mekong; th\u1ee9 t\u1ef1 nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp \u1ea5y t\u1eeb b\u1eafc xu\u1ed1ng nam:<\/p>\n<p>1. \u0110\u1eadp Pak Beng, L\u00e0o 1,320 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 d\u1ef1 \u00e1n: c\u00f4ng ty \u201cTrung Qu\u1ed1c\u201d Datang International Power Generation Co. v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p>2. \u0110\u1eadp Luang Prabang, L\u00e0o 1,410 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi PetroVietnam Power Co. v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p><b>3. <\/b><b>\u0110\u1eadp Xayaburi, 1.260 MW, t\u1ec9nh Xayaburi, L\u00e0o; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan Ch. Karnchang v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/b><\/p>\n<p>4. \u0110\u1eadp Pak Lay, L\u00e0o, 1,320 MW t\u1ec9nh Xayaburi; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty \u201cTrung Qu\u1ed1c\u201d Sinohydro Co. th\u00e1ng 6, 2007 \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o s\u00e1t c\u1ee7a d\u1ef1 \u00e1n.<\/p>\n<p>5. \u0110\u1eadp Xanakham, L\u00e0o, 1,000MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty \u201cTrung Qu\u1ed1c\u201d Datang International Power Generation Co.<\/p>\n<p>6. \u0110\u1eadp Pak Chom, bi\u00ean gi\u1edbi L\u00e0o Th\u00e1i, 1,079 MW<\/p>\n<p>7. \u0110\u1eadp Ban Koum, bi\u00ean gi\u1edbi L\u00e0o Th\u00e1i, 2,230 MW, t\u1ec9nh Ubon Ratchathani; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi Italian-Thai Development Co., Ltd v\u00e0 Asia Corp Holdings Ltd. v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p>8. \u0110\u1eadp Lat Sua, L\u00e0o, 800 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi Charoen Energy and Water Asia Co. Ltd. \/Th\u00e1i Lan v\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p>9. \u0110\u1eadp Don Sahong 360 MW, t\u1ec9nh Champasak, L\u00e0o: \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty M\u00e3 Lai Mega First Berhad Co.<\/p>\n<p>10. \u0110\u1eadp Stung Treng, Cam B\u1ed1t, 980 MW; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi ch\u00e1nh ph\u1ee7 Nga<\/p>\n<p>11. \u0110\u1eadp Sambor, Cam B\u1ed1t; b\u1ea3o tr\u1ee3 b\u1edfi c\u00f4ng ty \u201cTrung Qu\u1ed1c\u201d\/ China Southern Power Grid Co.\/ CSGP.<\/p>\n<p>B\u1eafc Kinh \u0111\u00e3 s\u1edf h\u1eefu 14 con \u0111\u1eadp V\u00e2n Nam thu\u1ed9c L\u01b0u V\u1ef1c Tr\u00ean, nay l\u1ea1i c\u00f3 m\u1eb7t th\u00eam n\u01a1i trong 4 d\u1ef1 \u00e1n thu\u1ed9c v\u00f9ng H\u1ea1 L\u01b0u. Ch\u00ednh c\u00f4ng ty Trung Qu\u1ed1c Datang International Power Generation Co. \u0111\u00e3 c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 trong c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y con \u0111\u1eadp Myitsone 6,000 MW Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n tr\u00ean s\u00f4ng Irrawaddy l\u1edbn nh\u1ea5t \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 g\u00e2y r\u1ea5t nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i. Ri\u00eang Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u1edf cu\u1ed1i ngu\u1ed3n nh\u01b0ng v\u00ec l\u1ee3i l\u1ed9c, c\u0169ng b\u1ea3o tr\u1ee3 cho d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Luang Prabang 1,410 MW l\u1edbn h\u01a1n con \u0111\u1eadp Xayaburi. [1]<\/p>\n<p><strong>XAYABURI CON \u0110\u1eacP \u0110\u1ea6U TI\u00caN <\/strong><\/p>\n<p>L\u00e0 con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong, c\u00e1ch th\u1ee7 \u0111\u00f4 V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng 350 km v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc v\u00e0 c\u00e1ch con \u0111\u1eadp C\u1ea3nh H\u1ed3ng \/ Jinhong trong chu\u1ed7i \u0111\u1eadp b\u1eadc th\u1ec1m V\u00e2n Nam c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c 770 km v\u00e0 c\u00e1ch c\u1ed1 \u0111\u00f4 Luang Prabang 150 km v\u1ec1 ph\u00eda nam. Xayaburi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 300 con \u0111\u1eadp l\u1edbn c\u1ee7a to\u00e0n c\u1ea7u.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HNH-I_-Nhng-Con-p-Dng-Chnh-Mekong.jpg\" rel=\"lightbox[22470]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-bottom: 0px; border-left: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top: 0px; border-right: 0px; padding-top: 0px\" title=\"HNH-I_-Nhng-Con-p-Dng-Chnh-Mekong\" border=\"0\" alt=\"HNH-I_-Nhng-Con-p-Dng-Chnh-Mekong\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HNH-I_-Nhng-Con-p-Dng-Chnh-Mekong_thumb.jpg\" width=\"300\" height=\"477\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i>Nh\u1eefng Con \u0110\u1eadp D\u00f2ng Ch\u00ednh S\u00f4ng Mekong      <br \/>(<\/i><i>Source: Stimson Center) <\/i><\/p>\n<p>Xayaburi c\u00f3 chi\u1ec1u r\u1ed9ng 830m, cao 49m, v\u1edbi h\u1ed3 ch\u1ee9a di\u1ec7n t\u00edch 49 km2, d\u1ef1 tr\u00f9 c\u00f3 th\u00eam 2 thang c\u00e1 \/ <i>fishes passes<\/i> v\u00e0 m\u1ed9t tr\u1ea1m giang chuy\u1ec3n <i>\/ navigation lock<\/i>. T\u1ed5n ph\u00ed x\u00e2y \u0111\u1eadp l\u00e0 3.5 t\u1ec9 MK v\u1edbi c\u00f4ng xu\u1ea5t 1,260 MW, d\u1ef1 tr\u00f9 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0o n\u0103m 2019 v\u1edbi 95% l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 t\u1ec9nh Loei Th\u00e1i Lan qua m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn d\u00e2y c\u00e1p d\u00e0i 200km. Ti\u1ec1m n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a \u0111\u1eadp Xayaburi \u0111ang c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u h\u1ecfi l\u1edbn do l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 sa qu\u00e1 l\u1edbn b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 mau ch\u00f3ng l\u00e0m c\u1ea1n h\u1ed3 ch\u1ee9a. Di\u1ec5n ti\u1ebfn c\u00e1c b\u01b0\u1edbc tri\u1ec3n khai d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi:<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 05, 2007 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi c\u00f4ng ty Ch. Karchang Th\u00e1i Lan \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 11, 2008 c\u00f4ng ty AF Calenco Th\u1ee5y S\u0129 k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi to\u00e1n tham v\u1ea5n Th\u00e1i kh\u1ea3o s\u00e1t t\u00ednh kh\u1ea3 thi c\u1ee7a con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 02, 2010 b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh EIA \/ L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 \u1ea2nh H\u01b0\u1edfng M\u00f4i Sinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh cho Ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 07, 2010 Ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o ch\u00ednh th\u1ee9c k\u00fd k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng b\u00e1n \u0111i\u1ec7n t\u1eeb \u0111\u1eadp Xayaburi cho Th\u00e1i Lan qua c\u00f4ng ty EGAT \/ Electricity Generating Authority of Thailand.<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 04, 2011 \u1ee6y Ban Li\u00ean H\u1ee3p \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ MRC Joint Committee ra th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed l\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi. [8]<\/p>\n<p>_ Th\u00e1ng 06, 2011 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng \u201cb\u1eadt \u0111\u00e8n xanh\u201d cho c\u00f4ng ty Th\u00e1i Lan Ch.Karnchang tri\u1ec3n khai d\u1ef1 \u00e1n.<\/p>\n<p>_ Kh\u1edfi \u0111\u1ea7u m\u1ed9t kh\u1ee7ng kho\u1ea3ng ni\u1ec1m tin trong n\u1ed7 l\u1ef1c h\u1ee3p t\u00e1c v\u00f9ng gi\u1eefa c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>Theo n\u1ed9i dung c\u1ee7a Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh 1995 c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ MRC tuy kh\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 quy\u1ec1n ph\u1ee7 quy\u1ebft [ nh\u01b0 quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong tr\u01b0\u1edbc kia ] nh\u01b0ng c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n tr\u00ean s\u00f4ng Mekong c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua ba giai \u0111o\u1ea1n PNPCA nh\u01b0: (1) Th\u1ee7 t\u1ee5c Th\u00f4ng b\u00e1o \/ <i>Procedures for Notification<\/i>, (2) Tham v\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc \/ <i>Prior Consultation<\/i>, (3) Chu\u1ea9n thu\u1eadn \/ <i>Agreement<\/i>. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, Xayaburi th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u1ea3i tr\u1ea3i qua ti\u1ebfn tr\u00ecnh quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh PNPCA tr\u00ean quy m\u00f4 v\u00f9ng \/ <i>a regional decision-making process<\/i>.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean n\u00f3i th\u00eam v\u1ec1 nh\u1eefng quy \u0111\u1ecbnh v\u00e0 khung th\u1eddi gian \/ time frame cho t\u1eebng b\u01b0\u1edbc trong ti\u1ebfn t\u00ecnh PNCPA theo tinh th\u1ea7n Hi\u1ec7p \u0110\u1ecbnh \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong 1995: khi c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n S\u00f4ng Mekong, qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 n\u1ea1p v\u00e0 th\u00f4ng b\u00e1o cho \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \u0111\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn tr\u00ecnh PNPCA; (1) \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o Th\u00f4ng B\u00e1o ch\u00ednh th\u1ee9c v\u1ec1 d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi <i>\/ PN\/ Procedures for Notification<\/i> t\u1eeb th\u00e1ng 09, 2010. (2) B\u01b0\u1edbc th\u1ee9 hai l\u00e0 Tham-V\u1ea5n- Tr\u01b0\u1edbc \/ <i>PC \/ Prior Consultation.<\/i>. Theo \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 5.5.1 th\u00ec th\u1eddi gian d\u00e0nh cho Tham V\u1ea5n Tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 6 th\u00e1ng k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00f4ng B\u00e1o. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n kh\u00e1c 5.5.2 l\u00e0 n\u1ebfu c\u00e1c n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh vi\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn th\u00ec khung th\u1eddi gian 6 th\u00e1ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee6y Ban Li\u00ean H\u1ee3p \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong gia h\u1ea1n th\u00eam.<\/p>\n<p>Ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o th\u00ec cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u00e1c \u0111\u1ed9ng xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi \/ transboundary impacts c\u1ee7a \u0111\u1eadp Xayaburi \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia h\u1ea1 l\u01b0u l\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1eafc s\u1ebd x\u1ea3y ra n\u00ean kh\u00f4ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft khi y\u00eau c\u1ea7u k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian Tham-Kh\u1ea3o-Tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 cho d\u00f9 c\u00f3 th\u00eam th\u1eddi gian l\u00e2u h\u01a1n n\u1eefa, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o th\u1ecfa m\u00e3n h\u1ebft c\u00e1c m\u1ed1i quan t\u00e2m c\u1ee7a m\u1ed7i th\u00e0nh vi\u00ean.<\/p>\n<p>Viraphonh Viravong, tr\u01b0\u1edfng ph\u00e1i \u0111o\u00e0n L\u00e0o ph\u00e1t bi\u1ec3u: <i>\u201cCh\u00fang t\u00f4i ghi nh\u1eadn m\u1ecdi \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00f3ng g\u00f3p, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd xem x\u00e9t nh\u1eb1m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng m\u1ed1i quan ng\u1ea1i.\u201d<\/i> v\u00e0 ph\u00e1i \u0111o\u00e0n \u0111\u1ea1i di\u1ec7n L\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra cam k\u1ebft: S\u1ebd tu\u00e2n th\u1ee7 nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng d\u1eabn thi\u1ebft k\u1ebf s\u01a1 kh\u1edfi c\u1ee7a Ban Th\u01b0 K\u00fd \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \u2013 MRC Secretariat, v\u00e0 s\u1ebd th\u1ef1c hi\u1ec7n t\u1ed1i \u01b0u theo ti\u00eau chu\u1ea9n qu\u1ed1c t\u1ebf nh\u1eb1m gi\u1ea3m thi\u1ec3u nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ean m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh nh\u01b0 th\u1ee7y l\u1ed9 giao th\u00f4ng, c\u00e1c \u0111o\u00e0n di ng\u01b0, l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 sa, ph\u1ea9m ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, h\u1ec7 sinh th\u00e1i n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ea3 m\u1ee9c an to\u00e0n c\u1ee7a con \u0111\u1eadp \u1edf m\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c <i>\/ at acceptable levels<\/i>.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean kh\u00e1c nh\u01b0 Vi\u1ec7t Nam, Cam B\u1ed1t v\u00e0 c\u1ea3 Th\u00e1i Lan th\u00ec v\u1eabn b\u00e0y t\u1ecf m\u1ed1i quan ng\u1ea1i v\u1ec1 nh\u1eefng khi\u1ebfm khuy\u1ebft k\u1ef9 thu\u1eadt c\u1ee7a d\u1ef1 \u00e1n, ch\u01b0a ti\u00ean li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng ra sao tr\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 tr\u00ean \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n trong l\u01b0u v\u1ef1c; do \u0111\u00f3 c\u1ea7n c\u00f3 th\u00eam nh\u1eefng cu\u1ed9c tham kh\u1ea3o r\u1ed9ng r\u00e3i trong qu\u1ea7n ch\u00fang.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam th\u00ec cho r\u1eb1ng ch\u01b0a c\u00f3 nh\u1eefng l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng v\u1ec1 nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng t\u00edch l\u0169y v\u00e0 xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi tr\u00ean v\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 n\u01a1i \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long. Do \u0111\u00f3 th\u1eddi gian 6 th\u00e1ng l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia ven s\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh nh\u1eefng cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u to\u00e0n di\u1ec7n v\u00e0 mang t\u00ednh \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 nh\u1eefng t\u00e1c h\u1ea1i t\u00edch l\u0169y c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 t\u1eeb con \u0111\u1eadp Xayaburi. V\u00e0 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb ho\u00e3n l\u1ea1i d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u kh\u00e1c \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 10 n\u0103m.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Cam B\u1ed1t c\u0169ng cho r\u1eb1ng ph\u1ea3i c\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u1eddi gian h\u01a1n n\u1eefa cho giai \u0111o\u1ea1n Tham-V\u1ea5n-Tr\u01b0\u1edbc v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc th\u00e0nh vi\u00ean v\u00e0 c\u1ea3 v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n sao cho c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3. Ngo\u00e0i ph\u1ea7n ph\u00e1t bi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u00f3 nh\u1eefng cu\u1ed9c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 to\u00e0n di\u1ec7n v\u1ec1 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ean m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00edch l\u0169y c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Xayaburi; \u0111i\u1ec3m r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t m\u00e0 ph\u00eda Cam B\u1ed1t n\u00eau ra l\u00e0 <i>\u201cph\u1ea7n chia x\u1ebb l\u1ee3i nhu\u1eadn \u2013 benefit sharing\u201d <\/i>t\u1eeb con \u0111\u1eadp \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, cho v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng li\u00ean qu\u1ed1c gia c\u0169ng nh\u01b0 l\u1eadp nh\u1eefng <i>qu\u1ef9 x\u00e3 h\u1ed9i \u2013 social funds.<\/i><\/p>\n<p>Ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Th\u00e1i Lan, tuy c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e0o h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n t\u1eeb con \u0111\u1eadp Xayaburi, nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Xayaburi c\u00f3 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng trong k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a qu\u1ed1c gia L\u00e0o, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng g\u00e2y m\u1ed1i quan ng\u1ea1i v\u1ec1 suy tho\u00e1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u1edbi c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t ng\u1eadp v\u00e0 m\u1ea5t \u0111i ngu\u1ed3n c\u00e1 v\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1edbi c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n s\u1ed1ng ven s\u00f4ng Mekong. Jatuporn Buruspat, T\u1ed5ng Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c V\u1ee5 T\u00e0i Nguy\u00ean N\u01b0\u1edbc Th\u00e1i Lan \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00e1t bi\u1ec3u th\u1ec3 hi\u1ec7n m\u1ed1i quan t\u00e2m t\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng d\u00e2n Th\u00e1i : <i>\u201cCh\u00fang t\u00f4i mu\u1ed1n bi\u1ebft t\u1edbi quan \u0111i\u1ec3m qu\u1ea7n ch\u00fang v\u00e0 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ch\u00fa \u00fd t\u1edbi nh\u1eefng m\u1ed1i quan t\u00e2m c\u1ee7a h\u1ecd.\u201d <\/i>[8]<\/p>\n<p>Xayaburi l\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong chu\u1ed7i 12 con \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u tr\u00ean d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong, c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1eadp th\u1ee9 nh\u1ea5t n\u1eb1m b\u00ean ngo\u00e0i l\u00e3nh th\u1ed5 Trung Qu\u1ed1c. Theo l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 r\u1ea5t s\u01a1 kh\u1edfi th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 h\u01a1n 200,000 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng v\u00ec con \u0111\u1eadp, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 2,100 d\u00e2n l\u00e0ng tr\u00ean v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch di d\u1eddi v\u00e0 ph\u1ea3i t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0. Ch\u01b0a k\u1ec3 t\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng tr\u00ean h\u00e0ng ch\u1ee5c tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n L\u00e0o, Cam B\u1ed1t v\u00e0 Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb b\u1ea5y l\u00e2u ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc, ngu\u1ed3n c\u00e1 c\u1ee7a s\u00f4ng Mekong nh\u01b0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng b\u1ea5t tr\u1eafc v\u00e0 thi\u1ec7t h\u1ea1i hi\u1ec3n nhi\u00ean \u1ea5y, c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 ai \u0111\u1ee9ng ph\u00eda sau th\u00fac \u0111\u1ea9y d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi ti\u1ebfn t\u1edbi? \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1c th\u1ebf l\u1ef1c t\u00e0i phi\u1ec7t v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng ty n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng Th\u00e1i Lan. Th\u1ebf l\u1ef1c t\u00e0i ch\u00e1nh th\u00ec g\u1ed3m 4 ng\u00e2n h\u00e0ng l\u1edbn: Kasikorn Bank, Bangkok Bank, Krung Thai Bank v\u00e0 Siam Commercial Bank. C\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp l\u00e0 Thai Construction Company Ch. Karnchang. Khi con \u0111\u1eadp ho\u00e0n t\u1ea5t, th\u00ec 95% l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n s\u1ebd chuy\u1ec3n v\u1ec1 Th\u00e1i Lan b\u00e1n cho c\u00f4ng ty EGAT \/ <i>Electricity Generating Authority of Thailand. <\/i><\/p>\n<p><strong>SAVE THE MEKONG V\u00c0 NH\u1eeeNG PETITIONS<\/strong><\/p>\n<p>Th\u00e1ng 03, 2011: quy\u1ebft li\u1ec7t nh\u1ea5t ph\u1ea3i k\u1ec3 t\u1edbi th\u1ec9nh nguy\u1ec7n th\u01b0 c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c <i>SavetheMekong.org<\/i> g\u1eedi t\u1edbi 2 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng L\u00e0o v\u00e0 Th\u00e1i Lan v\u1edbi y\u00eau c\u1ea7u \u201ch\u1ee7y b\u1ecf \/ cancel\u201d \u2013 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u00ec ho\u00e3n, to\u00e0n d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Xayaburi v\u1edbi m\u1ed1i quan ng\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 h\u1ee7y ho\u1ea1i h\u1ec7 sinh th\u00e1i trong v\u00f9ng, v\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0n ph\u00e1 do con \u0111\u1eadp Xayaburi g\u00e2y ra s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed5n th\u1ea5t v\u0129nh vi\u1ec5n \/ permanent loss \u0111\u1ed1i v\u1edbi ngu\u1ed3n s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u01b0 d\u00e2n trong v\u00f9ng v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t trong nh\u1eefng con s\u00f4ng qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u00e0nh tinh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n c\u00e1 phong ph\u00fa c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong ch\u1ec9 \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai sau con s\u00f4ng Amazon, v\u1edbi h\u01a1n 1,000 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i c\u00e1, v\u00e0 con \u0111\u1eadp Xayaburi s\u1ebd ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111o\u00e0n di ng\u01b0 \/ migratory fishes [ h\u01a1n 23 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i], \u0111e d\u1ecda tuy\u1ec7t ch\u1ee7ng th\u00eam 41 lo\u1ea1i c\u00e1 kh\u00e1c, trong \u0111\u00f3 ph\u1ea3i k\u1ec3 t\u1edbi c\u00e1 Pla Beuk \u2013 Mekong Giant Catfish, c\u00f9ng v\u1edbi lo\u1ea1i c\u00e1 Irrawaddy Dophin, \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 <i>ch\u1ee7ng lo\u1ea1i quan tr\u1ecdng \/ flagship species <\/i>bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng cho s\u1ef1 l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u1ee7a h\u1ec7 sinh th\u00e1i s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>Ame Trandem, Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 c\u1ee7a t\u1ed5 ch\u1ee9c IRN \/ M\u1ea1ng S\u00f4ng Qu\u1ed1c T\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1: <i>\u201cN\u1ebfu \u0111\u1eadp Xayaburi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y xong , n\u00f3 s\u1ebd m\u1edf c\u1eeda cho h\u00e0ng lo\u1ea1t cho nh\u1eefng con \u0111\u1eadp d\u00f2ng ch\u00ednh kh\u00e1c g\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ea3o ngh\u1ecbch tr\u00ean to\u00e0n h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng.\u201d<\/i> [4]<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 04, 2011: do s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ee7a c\u01b0 d\u00e2n trong c\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong v\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u00f4i sinh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 qu\u1ed1c t\u1ebf, khi\u1ebfn c\u00e1c ch\u00e1nh ph\u1ee7 trong v\u00f9ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ho\u00e3n \u0111i t\u1edbi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 con \u0111\u1eadp Xayaburi. Nh\u01b0ng t\u1eeb \u0111\u00f3 t\u1edbi nay, L\u00e0o v\u00e0 c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp Th\u00e1i Lan v\u1eabn c\u1ee9 \u00e2m th\u1ea7m \u0111\u01a1n ph\u01b0\u01a1ng cho ti\u1ebfn h\u00e0nh d\u1ef1 \u00e1n.<\/p>\n<p>B\u1eb1ng ch\u1ee9ng l\u00e0 ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u00e2y th\u00f4i [ 09-19-2011], ph\u00f3ng vi\u00ean Bangkok Post khi tr\u1edf l\u1ea1i vi\u1ebfng th\u0103m hi\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0111\u1eadp Xayaburi, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ecdi trang thi\u1ebft b\u1ecb n\u1eb7ng k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng gi\u00e0n m\u00e1y \u0111\u00e0o x\u1edbi \/ backhoes v\u1eabn li\u00ean t\u1ee5c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, v\u1edbi h\u01a1n 90% c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn t\u1edbi v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HNH-II_-Cng-Trng-p-Xayaburi-vn-hot-ng.jpg\" rel=\"lightbox[22470]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-bottom: 0px; border-left: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top: 0px; border-right: 0px; padding-top: 0px\" title=\"HNH-II_-Cng-Trng-p-Xayaburi-vn-hot-ng\" border=\"0\" alt=\"HNH-II_-Cng-Trng-p-Xayaburi-vn-hot-ng\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HNH-II_-Cng-Trng-p-Xayaburi-vn-hot-ng_thumb.jpg\" width=\"429\" height=\"293\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i>C\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0110\u1eadp Xayaburi v\u1eabn kh\u00f4ng ng\u01b0ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng      <br \/>(<\/i><i>Source: International River Network)<\/i><i>&#160;<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>Viraphonh Viravong T\u1ed5ng Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc L\u00e0o \u0111\u00e3 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1ea3i th\u00edch v\u00e0 b\u00e0o ch\u1eefa cho s\u1ef1 ki\u1ec7n r\u1ea5t ngh\u1ecbch l\u00fd v\u00e0 nh\u01b0 m\u1ed9t vi ph\u1ea1m n\u00e0y: <i>\u201c D\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 ch\u1ec9 khi n\u00e0o c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u1eadp Xayaburi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng, con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed d\u1ee5ng. B\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00ec m\u1ecdi ti\u1ec7n nghi s\u1ebd thu\u1ed9c v\u1ec1 ch\u00e1nh quy\u1ec1n s\u1edf t\u1ea1i, gi\u00fap h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e1 \u0111i t\u1edbi nh\u1eefng l\u00e0ng m\u1ea1c th\u00f4n b\u1ea3n.\u201d<\/i> [3]<\/p>\n<p><strong>L\u01af\u1ee2NG GI\u00c1 M\u00d4I SINH THI\u00caN L\u1ec6CH<\/strong><\/p>\n<p>Ch\u1ec9 m\u1edbi \u0111\u00e2y th\u00f4i, v\u00e0o th\u00e1ng 5, 2011 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o \u0111\u00e3 l\u1ea1i thu\u00ea c\u00f4ng ty Th\u1ee5y S\u0129 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Poyry Energy AG th\u1ef1c hi\u1ec7n \u201cch\u1ec9 trong v\u00f2ng 3 th\u00e1ng\u201d, m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 \u1ea2nh H\u01b0\u1edfng M\u00f4i Sinh \/ EIA c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Xayaburi \u2013 nh\u01b0 th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u00e1p \u1ee9ng chi\u1ebfu l\u1ec7 theo y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a MRC \/ \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong, chu\u1ea9n b\u1ecb cho b\u01b0\u1edbc \u201cquy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ea5p v\u00f9ng\u201d n\u00ean hay kh\u00f4ng n\u00ean kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp Xayaburi v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m nay. S\u1ed1 ph\u1eadn con \u0111\u1eadp Xayaburi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh trong h\u1ed9i ngh\u1ecb \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong t\u1ea1i Siem Reap, Cam B\u1ed1t trong 3 ng\u00e0y 7, 8, 9 th\u00e1ng 12, 2011.<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 trong th\u1eddi gian ng\u1eafn ng\u1ee7i \u1ea5y, tuy ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u v\u1edbi bao nhi\u00eau b\u1ea5t tr\u1eafc, v\u1edbi nh\u1eefng v\u1ea5n n\u1ea1n ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi nh\u01b0ng Poyry \u0111\u00e3 \u0111i t\u1edbi ngay k\u1ebft lu\u1eadn mang t\u00ednh ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c h\u1ea1i c\u1ee7a con \u0111\u1eadp l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 tr\u00ean c\u01b0 d\u00e2n L\u00e0o v\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c qu\u1ed1c gia k\u1ebf c\u1eadn v\u00e0 cho r\u1eb1ng L\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh x\u00e2y con \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>Poyry \u0111\u00e3 t\u1ef1 qu\u1ea3ng c\u00e1o l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng ty tham v\u1ea5n v\u00e0 k\u1ef9 thu\u1eadt to\u00e0n c\u1ea7u <i>\/ global consulting and engineering company<\/i>, v\u1edbi ph\u1ea9m ch\u1ea5t cao nh\u1ea5t \u0111\u01b0a t\u1edbi gi\u1ea3i ph\u00e1p to\u00e0n di\u1ec7n; c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng chuy\u00ean s\u00e2u trong c\u00e1c l\u00e3nh v\u1ef1c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, k\u1ef9 ngh\u1ec7, thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u00f4 th\u1ecb, n\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng. Poyry c\u00f3 t\u1edbi 7,000 chuy\u00ean vi\u00ean v\u1edbi m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi v\u0103n ph\u00f2ng tr\u00ean 50 qu\u1ed1c gia. C\u1ed5 phi\u1ebfu tr\u1ecb gi\u00e1 c\u1ee7a c\u00f4ng ty n\u0103m 2010 l\u00ean t\u1edbi 682 tri\u1ec7u Euro.<\/p>\n<p>L\u00e0o ch\u1ecdn thu\u00ea Poyry do c\u00f4ng ty n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp trong v\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Mekong. Poyry c\u0169ng \u0111\u00e3 v\u00e0 \u0111ang c\u00f3 li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp Th\u00e1i Lan Ch. Karnchang trong d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Nam Ngum-2 v\u00e0 c\u0169ng d\u1ec5 hi\u1ec3u l\u00e0 t\u1ea1i sao, Poyry lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng<i> \u201cl\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 thu\u1eadn l\u1ee3i\u201d<\/i> cho cho ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ed1i t\u00e1c l\u00e0m \u0103n l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a m\u00ecnh, cho d\u00f9 c\u00f3 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng hi\u1ec3n nhi\u00ean l\u00e0 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c. [4]<\/p>\n<p>Nam Ngum-2 l\u00e0 con \u0111\u1eadp th\u1ee9 hai tr\u00ean s\u00f4ng Nam Ngum, m\u1ed9t ph\u1ee5 l\u01b0u ch\u00ednh c\u1ee7a s\u00f4ng Mekong, c\u00f4ng su\u1ea5t 615 MW, c\u00e1ch con \u0111\u1eadp Nam Ngum-1 35 km v\u1ec1 ph\u00eda th\u01b0\u1ee3ng ngu\u1ed3n, c\u0169ng do c\u00f4ng ty Poyry l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00f4i sinh v\u00e0 t\u00ednh kh\u1ea3 thi \/ feasibility c\u1ee7a con \u0111\u1eadp. To\u00e0n th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n t\u1eeb Nam Ngum-2 c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n nh\u01b0\u1ee3ng cho Th\u00e1i Lan \/ EGAT \/ Electricity Generating Authority of Thailand.<\/p>\n<p>N\u0103m 1971, \u0111\u1eadp Nam Ngum-1 ho\u00e0n t\u1ea5t: c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i L\u00e0o l\u00e0 qu\u1ed1c gia \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0 s\u1edbm nh\u1ea5t c\u00f3 \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n trong l\u01b0u v\u1ef1c S\u00f4ng Mekong gi\u1eefa nh\u1eefng n\u0103m gi\u00f4ng b\u00e3o c\u1ee7a cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HNH-III_-p-Nam-Ngum-1-1971.jpg\" rel=\"lightbox[22470]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-bottom: 0px; border-left: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top: 0px; border-right: 0px; padding-top: 0px\" title=\"HNH-III_-p-Nam-Ngum-1-1971\" border=\"0\" alt=\"HNH-III_-p-Nam-Ngum-1-1971\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/HNH-III_-p-Nam-Ngum-1-1971_thumb.jpg\" width=\"429\" height=\"287\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><i>Nam Ngum-1 \u0110\u1eadp Th\u1ee7y \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a L\u00e0o 1971 tr\u00ean m\u1ed9t ph\u1ee5 l\u01b0u ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong      <br \/>(Source: photo by Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh 12\/2000)<\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau \u0111\u1eadp Nam Ngum-1 [ 1971- 2011 ] L\u00e0o v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc k\u00e9m ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0 ngh\u1ebbo nh\u1ea5t so v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia trong v\u00f9ng. Chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a L\u00e0o l\u00e0 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t <i>\u201cx\u1ee9 Kuwait th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n \u0110\u00f4ng Nam \u00c1.\u201d <\/i><\/p>\n<p>Nam Viyaketh, B\u1ed9t tr\u01b0\u1edfng C\u00f4ng Th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o tuy\u00ean b\u1ed1: <i>\u201cN\u1ebfu m\u1ecdi ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c, L\u00e0o s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh Chu\u1ed7i B\u00ecnh Ph\u00e1t \u0110i\u1ec7n c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Nam \u00c1 \u2013 Battery of Southeast Asia, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd b\u00e1n ngu\u1ed3n \u0111i\u1ec7n \u1ea5y cho c\u00e1c n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng v\u00e0 L\u00e0o s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3.\u201d<\/i> [11] Nh\u01b0ng c\u00f2n r\u1ee7i ro th\u00ec ra sao \u0111\u1ed1i v\u1edbi Con S\u00f4ng M\u1eb9 \u2013 <i>Mae Nam Khong <\/i>nh\u01b0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n L\u00e0o th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng \u1ea9n s\u1ed1.<\/p>\n<p><strong>XAYABURI V\u00c0 HI\u1ec6U \u1ee8NG DOMINO <\/strong><\/p>\n<p>Hi\u1ec7u \u1ee9ng Domino l\u00e0 m\u1ed9t chu\u1ed7i ph\u1ea3n \u1ee9ng ti\u1ebfp theo m\u1ed9t bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng chuy\u1ec3n bi\u1ebfn t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 n\u01a1i v\u00f9ng k\u1ebf c\u1eadn v\u00e0 c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u1ea3n \u1ee9ng nh\u01b0 v\u1eady theo chu\u1ed7i \/ in linear sequence. T\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t chu\u1ed7i nh\u1eefng con c\u1edd Dominoes, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng v\u00e0 khi qu\u00e2n c\u1edd Domino \u0111\u1ea7u ti\u00ean b\u1ecb \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng s\u1ebd t\u1ea1o hi\u1ec7u \u1ee9ng x\u00f4 ng\u00e3 con c\u1edd ti\u1ebfp theo v\u00e0 c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u1ed9t chu\u1ed7i ph\u1ea3n \u1ee9ng nh\u01b0 v\u1eady cho t\u1edbi con c\u1edd Domino \u0111\u1ee9ng ch\u00f3t.<\/p>\n<p>\u0110\u1eadp Xayaburi s\u1ebd l\u00e0 qu\u00e2n c\u1edd Domino \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1ea5y, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u00ec ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt nh\u1ea5t m\u1ed9t th\u1eadp ni\u00ean t\u1edbi n\u0103m 2020, theo nh\u01b0 khuy\u1ebfn c\u00e1o c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong \/ Mekong River Commission [ 1995 \u2013 Present ], s\u1ebd c\u00f3 hi\u1ec7u \u1ee9ng k\u00e9o theo nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc khai tri\u1ec3n \u1ed3 \u1ea1t c\u1ee7a chu\u1ed7i nh\u1eefng con \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u kh\u00e1c v\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 ra sao tr\u00ean h\u1ec7 sinh th\u00e1i s\u00f4ng Mekong v\u00e0 n\u01a1i \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><strong>L\u00c0M G\u00cc TRONG M\u01af\u1edcI N\u0102M T\u1edaI 2010 \u2013 2020?<\/strong><\/p>\n<p>M\u1ed9t n\u0103m qua \u0111i k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong ra khuy\u1ebfn c\u00e1o v\u1ec1 L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 M\u00f4i Tr\u01b0\u1eddng Chi\u1ebfn L\u01b0\u1ee3c \/ Strategic Environmental Assessment 2010 : s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 con \u0111\u1eadp h\u1ea1 l\u01b0u n\u00e0o kh\u1edfi c\u00f4ng trong v\u00f2ng 10 n\u0103m t\u1edbi \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u00eam th\u1eddi gian cho nh\u1eefng cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t nghi\u00ean c\u1ee9u. Ts L\u00ea \u0110\u1ee9c Trung, tr\u01b0\u1edfng \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam trong th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed 14-04-2011, c\u0169ng ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb tr\u00ec ho\u00e3n d\u1ef1 \u00e1n Xayaburi v\u00e0 c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n kh\u00e1c tr\u00ean d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 10 n\u0103m cho d\u00f9 ch\u00e1nh ph\u1ee7 L\u00e0o v\u1eabn nh\u1ea5n m\u1ea1nh qu\u00e1 tr\u00ecnh PNPCA \u0111\u00e3 ho\u00e0n ch\u1ec9nh.<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi n\u0103m \u1ea5y 2010-2020 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i cho m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c m\u00f4i sinh nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 s\u00f4ng Mekong v\u00e0 \u0110\u1ed3ng b\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long. C\u00e1ch \u0111\u00e2y ng\u00f3t m\u1ed9t th\u1eadp ni\u00ean, khi vi\u1ebft v\u1ec1 \u0110\u1ea1i H\u1ecdc C\u1ea7n Th\u01a1 [14], ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng ng\u1ed3i ch\u1edd ngu\u1ed3n th\u00f4ng tin do b\u00ean ngo\u00e0i t\u00f9y ti\u1ec7n cung c\u1ea5p m\u00e0 v\u00ec l\u00fd do s\u1ed1ng c\u00f2n, ch\u00fang ta ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c t\u00edch c\u1ef1c v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n bi\u1ebft \u2013 \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng d\u1eef ki\u1ec7n kh\u00e1ch quan. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y \u0111\u00f2i h\u1ecfi cho m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i sinh v\u1edbi t\u1ea7m nh\u00ecn xa, v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ng\u0169 chuy\u00ean vi\u00ean kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 l\u00f2ng thi\u1ebft tha v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c chuy\u00ean m\u00f4n c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ti\u1ebfp sau \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t \u2013 \u0111\u1ebfn nay tuy \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 n\u0103m nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean t\u00ednh th\u1eddi s\u1ef1 v\u00e0 kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i H\u1ecdc C\u1ea7n Th\u01a1 \u2013 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 Ng\u1ecdn H\u1ea3i \u0110\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long, r\u1ea5t c\u1ea7n c\u00f3 Ph\u00e2n Khoa S\u00f4ng Mekong nh\u01b0 m\u1ed9t <i>\u201cthink tank\u201d <\/i>m\u1ed9t trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 l\u00e0 ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p ch\u1ea5t x\u00e1m. Ban gi\u1ea3ng hu\u1ea5n ngo\u00e0i th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u01a1 h\u1eefu c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng, s\u1ebd bao g\u1ed3m c\u00e1c chuy\u00ean gia c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong, \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mississippi, nh\u00f3m Chuy\u00ean Vi\u00ean Tham v\u1ea5n Qu\u1ed1c t\u1ebf b\u00ean c\u1ea1nh MRC. H\u1ecd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi nh\u01b0 nh\u1eefng Gi\u00e1o S\u01b0 Th\u1ec9nh Gi\u1ea3ng. T\u00e0i li\u1ec7u gi\u1ea3ng c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd l\u00e0 ngu\u1ed3n th\u00f4ng tin v\u00f4 c\u00f9ng qu\u00fd gi\u00e1 do t\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u00fac k\u1ebft qua th\u1ef1c ti\u1ec5n.<\/p>\n<p>Ch\u1ecdn l\u1ecdc tuy\u1ec3n sinh kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 Vi\u1ec7t Nam m\u00e0 c\u1ea3 t\u1eeb c\u00e1c qu\u1ed1c gia trong l\u01b0u v\u1ef1c, h\u01b0\u1edbng t\u1edbi \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c k\u1ef9 s\u01b0 m\u00f4i sinh [tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 Master of Science] \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi th\u1ef1c ti\u1ec5n b\u1eb1ng nh\u1eefng chuy\u1ebfn du kh\u1ea3o \/ fieldtrips qua c\u00e1c tr\u1ecdng \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong, qua c\u00e1c con \u0111\u1eadp, v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu m\u1ed9t th\u1eddi gian th\u1ef1c t\u1eadp <i>\u201con-the-job training\u201d<\/i> t\u1ea1i c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a \u1ee6y H\u1ed9i S\u00f4ng Mekong. H\u1ecd s\u1ebd ra tr\u01b0\u1eddng v\u1edbi m\u1ed9t ti\u1ec3u lu\u1eadn t\u1ed1t nghi\u1ec7p v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i kh\u00e1c nhau li\u00ean quan t\u1edbi h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ee7a con s\u00f4ng Mekong.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ch\u00e1nh quy\u1ec1n, c\u1ea7n thi\u1ebft l\u1eadp ngay m\u1ed9t m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi <i>\u201cT\u00f9y vi\u00ean M\u00f4i sinh\u201d<\/i> [\u0110\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u00f9y vi\u00ean qu\u00e2n s\u1ef1, t\u00f9y vi\u00ean v\u0103n h\u00f3a, t\u1ea1i sao kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 t\u00f9y vi\u00ean m\u00f4i sinh ]<i> <\/i>\u0111\u1eb7c tr\u00e1ch s\u00f4ng Mekong trong c\u00e1c T\u00f2a \u0110\u1ea1i s\u1ee9 v\u00e0 S\u1ee9 qu\u00e1n t\u1ea1i c\u00e1c qu\u1ed1c gia trong l\u01b0u v\u1ef1c: nh\u01b0 t\u00f2a l\u00e3nh s\u1ef1 Vi\u1ec7t Nam \u1edf C\u00f4n Minh V\u00e2n Nam, b\u1ed1n t\u00f2a \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Vi\u1ec7t Nam \u1edf Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, Th\u00e1i Lan, L\u00e0o v\u00e0 Cam B\u1ed1t. H\u1ecd s\u1ebd l\u00e0 tai m\u1eaft, l\u00e0 nh\u1eefng tr\u1ea1m quan s\u00e1t s\u1ed1ng cho Ph\u00e2n Khoa S\u00f4ng Mekong, \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 B\u1ed9 B\u1ea3o V\u1ec7 M\u00f4i Tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n 02-10- 2011 c\u1ee7a \u0111\u00e0i \u00c1 Ch\u00e2u T\u1ef1 Do\/RFA [13], tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi l\u00e0 ch\u00e1nh ph\u1ee7 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc h\u1ea1 ngu\u1ed3n s\u00f4ng Mekong c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n m\u00f4i sinh v\u00e0 sinh k\u1ebf cho to\u00e0n b\u1ed9 d\u00e2n c\u01b0 trong khu v\u1ef1c h\u1ea1 l\u01b0u?<\/p>\n<p>K\u1ef9 s\u01b0 Ph\u1ea1m Phan Long, thu\u1ed9c H\u1ed9i Sinh Th\u00e1i Vi\u1ec7t\/Viet Ecology Foundation \u0111\u00e3 ph\u00e1t bi\u1ec3u: l\u00e0 ngo\u00e0i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u01b0ng x\u00e2y \u0111\u1eadp Xayaburi v\u00e0 c\u00e1c con \u0111\u1eadp kh\u00e1c tr\u00ean s\u00f4ng Mekong, c\u1ea7n th\u00eam nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p kh\u00e1c m\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc h\u1ea1 l\u01b0u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m, bao g\u1ed3m: <i>thi\u1ebft l\u1eadp qu\u1ef9 \u201cMekong Fund\u201d b\u1ea3o v\u1ec7 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u1ee9u tr\u1ee3 h\u1ea1n h\u00e1n, l\u0169 l\u1ee5t; ph\u1ee5c h\u1ed3i r\u1eebng v\u00e0 th\u1ea3m th\u1ef1c v\u1eadt; ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng ng\u01b0 nghi\u1ec7p, s\u1ed1ng v\u1edbi h\u1ea1n h\u00e1n v\u00e0 s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1eb7n nh\u01b0 \u0111\u00e3 s\u1ed1ng v\u1edbi ph\u00e8n v\u00e0 s\u1ed1ng v\u1edbi l\u0169; ph\u00e1t tri\u1ec3n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng kinh t\u1ebf hu\u1ea5n ngh\u1ec7 b\u1edbt d\u1ef1a v\u00e0o thi\u00ean nhi\u00ean s\u00f4ng h\u1ed3; trong 10 n\u0103m t\u1edbi nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n theo ti\u00eau chu\u1ea9n qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 c\u1ea7n c\u00f3 dung t\u00edch h\u1ed3 ch\u1ee9a d\u00e0nh ri\u00eang cho \u01b0u ti\u00ean ch\u1ed1ng l\u1ee5t v\u00e0 gi\u1ea3m h\u1ea1n.<\/i> [13]<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Cam B\u1ed1t khi n\u00f3i t\u1edbi <i>\u201cchia x\u1ebb l\u1ee3i nhu\u1eadn \u2013 benefits sharing\u201d<\/i> t\u1eeb c\u00e1c con \u0111\u1eadp nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u1ec1n b\u00f9 cho nh\u1eefng thi\u1ec7t h\u1ea1i tr\u00ean c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n ven s\u00f4ng. <i>\u201cMekong Fund\u201d<\/i> s\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ef9 b\u1ea3o hi\u1ec3m cho m\u1ecdi r\u1ee7i ro cho d\u00f9 l\u1edbn hay nh\u1ecf, trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh khai th\u00e1c ngu\u1ed3n t\u00e0i nguy\u00ean t\u1eeb con S\u00f4ng Mekong, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00e0i nguy\u00ean n\u01b0\u1edbc v\u00e0 nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n.<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ea5p thi\u1ebft \u0111\u1eb7t ra cho \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong Vi\u1ec7t Nam: l\u00e0m sao \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng <i>ti\u00eau chu\u1ea9n c\u01a1 b\u1ea3n \u2013 baseline criteria<\/i>, nh\u1eefng <i>th\u00f4ng s\u1ed1 khoa h\u1ecdc \u2013 scientific parameters<\/i> &#8211; kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ri\u00eang cho con \u0111\u1eadp Xayaburi m\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng con \u0111\u1eadp kh\u00e1c trong ti\u1ebfn tr\u00ecnh PNPCA nh\u01b0 (1) b\u1ea3o \u0111\u1ea3m l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1i thi\u1ec3u trong m\u00f9a kh\u00f4 h\u1ea1n, (2) l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1i \u0111a trong m\u00f9a m\u01b0a l\u0169 v\u1edbi con s\u00f4ng Tonle Sap ch\u1ea3y hai chi\u1ec1u, (3) b\u1ea3o \u0111\u1ea3m ngu\u1ed3n c\u00e1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng di chuy\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111o\u00e0n di ng\u01b0, (4) ph\u1ea9m ch\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 tr\u1eef l\u01b0\u1ee3ng ph\u00f9 sa cho \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long, (5) v\u00e0 quan tr\u1ecdng l\u00e0 s\u1ef1 cam k\u1ebft tu\u00e2n th\u1ee7 c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng bi\u1ec7n ph\u00e1p theo d\u00f5i v\u00e0 ch\u1ebf t\u00e0i khi b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t th\u00e0nh vi\u00ean n\u00e0o <i>vi ph\u1ea1m \u2013 out of line<\/i> c\u00e1c ti\u00eau chu\u1ea9n c\u01a1 b\u1ea3n \u1ea5y.<\/p>\n<p>C\u0169ng v\u1eabn c\u00e2u h\u1ecfi \u1ea5y, \u0111\u1eb7t ra cho \u1ee6y Ban S\u00f4ng Mekong Vi\u1ec7t Nam l\u00e0: ti\u1ebfn tr\u00ecnh PNPCA s\u1ebd di\u1ec5n ti\u1ebfn ra sao n\u1ebfu \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Luang Prabang 1,410 MW c\u1ee7a PetroVietnam Power Co. \u2013 thay v\u00ec l\u00e0 con \u0111\u1eadp Xayaburi v\u1edbi c\u00f4ng ty Ch. Karnchang Th\u00e1i Lan; ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft cho r\u1eb1ng Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng \u0111ang li\u1ec1u l\u0129nh <i>\u0111i tr\u00ean nh\u1eefng t\u1ea3ng b\u0103ng m\u1ecfng \u2013 walks on thin ice<\/i>, v\u00e0 v\u1edbi ti\u00eau chu\u1ea9n n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4i \u2013 <i>double standard<\/i>, Vi\u1ec7t Nam s\u1ebd kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi thuy\u1ebft ph\u1ee5c v\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p><em>NG\u00d4 TH\u1ebe VINH     <br \/>21 \u2013 11 \u2013 2011<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0110\u1ea1i H\u1ecdc C\u1ea7n Th\u01a1 \u2013 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh l\u00e0 Ng\u1ecdn H\u1ea3i \u0110\u0103ng c\u1ee7a \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long, r\u1ea5t c\u1ea7n c\u00f3 Ph\u00e2n Khoa S\u00f4ng Mekong nh\u01b0 m\u1ed9t \u201cthink tank\u201d m\u1ed9t trung t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 l\u00e0 ngu\u1ed3n cung c\u1ea5p ch\u1ea5t x\u00e1m.<\/p>\n","protected":false},"author":1233,"featured_media":22465,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,152,189,9],"tags":[316,313,314],"class_list":["post-22470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-hoc-thuat","category-kinh-te","category-nghien-cuu","tag-cuu-long","tag-mekong","tag-ngo-the-vinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22470"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71525,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22470\/revisions\/71525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}