{"id":22002,"date":"2011-10-31T00:05:00","date_gmt":"2011-10-31T00:05:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/22002"},"modified":"2022-02-23T23:57:47","modified_gmt":"2022-02-23T23:57:47","slug":"ngay-moi-tren-song-irrawaddy-tu-con-dap-myitsone-toi-chuoi-dap-song-mekong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/22002\/ngay-moi-tren-song-irrawaddy-tu-con-dap-myitsone-toi-chuoi-dap-song-mekong","title":{"rendered":"NG&Agrave;Y M\u1edaI TR&Ecirc;N S&Ocirc;NG IRRAWADDY: T\u1eeb Con \u0110\u1eadp Myitsone T\u1edbi Chu\u1ed7i \u0110\u1eadp S&ocirc;ng Mekong"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p align=\"right\">(<em>G\u1eedi Nh\u00f3m B\u1ea1n C\u1eedu Long&#160; v\u00e0 VN 2020 Mekong Group<\/em>)<\/p>\n<p align=\"right\">&#160;<\/p>\n<p align=\"right\"><i>H\u1ee7y ho\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, cho d\u00f9 \u1edf \u0111\u00e2u v\u00e0 bao gi\u1edd,      <br \/>l\u00e0 <\/i><i>m\u1ed9t h\u00ecnh th\u00e1i kh\u00e1c c\u1ee7a b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng v\u00e0 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n<\/i><\/p>\n<p align=\"right\"><em><\/em><\/p>\n<p align=\"left\"><b>M\u1ed9t Tho\u00e1ng Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n<\/b><\/p>\n<p>Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u1edbi nh\u01b0 m\u1ed9t v\u00f9ng \u0110\u1ea5t V\u00e0ng \u2013 Shwe Pyidaw, m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t gi\u00e0u c\u00f3 v\u1ec1 t\u00e0i nguy\u00ean thi\u00ean nhi\u00ean v\u1edbi g\u1ed7 qu\u00fd, \u0111\u00e1 kim qu\u00fd, d\u1ea7u kh\u00ed, \u0111\u1ea5t \u0111ai ph\u00ec nhi\u00eau nh\u1ea5t \u00c1 Ch\u00e2u nh\u01b0 v\u00f9ng ch\u00e2u th\u1ed5 Irrawaddy di\u1ec7n t\u00edch 255,000 km2 l\u00e0 c\u1ea3 m\u1ed9t v\u1ef1a l\u00faa tr\u00f9 ph\u00fa v\u00e0 th\u00eam m\u1ed9t v\u1ef1a c\u00e1 kh\u1ed5ng l\u1ed3 ngo\u00e0i kh\u01a1i v\u1ecbnh Andaman. M\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd nh\u01b0 v\u1eady v\u1edbi c\u1ea3 ng\u00e0n ng\u00f4i ch\u00f9a v\u00e0ng l\u1ea5p l\u00e1nh nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ngh\u00e8o kh\u1ed5 v\u1edbi ba ph\u1ea7n t\u01b0 d\u00e2n ch\u00fang th\u1ea5t h\u1ecdc v\u00e0 thi\u1ebfu \u0103n, c\u00f2n t\u1ec7 h\u01a1n d\u01b0\u1edbi th\u1eddi th\u1ef1c d\u00e2n Anh. V\u1edbi d\u00e2n s\u1ed1 g\u1ea7n 54 tri\u1ec7u, di\u1ec7n t\u00edch 676 552km2 g\u1ea5p \u0111\u00f4i Vi\u1ec7t Nam, b\u1eb1ng di\u1ec7n t\u00edch n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u00e0 Anh c\u1ed9ng l\u1ea1i. T\u00e2y v\u00e0 t\u00e2y b\u1eafc gi\u00e1p v\u1edbi \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 Bangladesh, b\u1eafc v\u00e0 \u0111\u00f4ng b\u1eafc gi\u00e1p v\u1edbi Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 L\u00e0o, \u0111\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u00f4ng nam gi\u00e1p v\u1edbi Th\u00e1i Lan. C\u00f3 hai con s\u00f4ng ch\u00ednh ch\u1ea3y t\u1eeb b\u1eafc xu\u1ed1ng nam t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng thung l\u0169ng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u0111\u1eabm ph\u00f9 sa. Con s\u00f4ng Irrawaddy d\u00e0i nh\u1ea5t xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb cao nguy\u00ean T\u00e2y T\u1ea1ng b\u0103ng qua v\u00f9ng \u0111\u1ed3i n\u00fai Kachin ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc Mi\u1ebfn r\u1ed3i ch\u1ea3y d\u00e0i su\u1ed1t 2000 km v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng nam v\u1edbi ch\u1eb7ng cu\u1ed1i chia ra l\u00e0m nhi\u1ec1u nh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ed5 ra bi\u1ec3n kh\u01a1i \u1ea4n \u0110\u1ed9 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/myanmar_dsg_037_thumb.jpg\" rel=\"lightbox[22002]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-bottom: 0px; border-left: 0px; display: block; float: none; margin-left: auto; border-top: 0px; margin-right: auto; border-right: 0px\" title=\"myanmar_dsg_037_thumb\" border=\"0\" alt=\"myanmar_dsg_037_thumb\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/myanmar_dsg_037_thumb_thumb.jpg\" width=\"285\" height=\"409\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><em><font size=\"2\" face=\"Times New Roman\">Ch\u00f9a Kuthodaw, Mandalay, Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n        <br \/><\/font><\/em><\/p>\n<p>L\u00e0 m\u1ea1ch s\u1ed1ng v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 th\u1ee7y l\u1ed9 giao th\u00f4ng ch\u00ednh c\u1ee7a Mi\u1ebfn t\u1eeb th\u1eddi th\u1ef1c d\u00e2n Anh. <i>\u201cCon \u0111\u01b0\u1eddng t\u1edbi Mandalay\u201d<\/i> \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o v\u1ea7n th\u01a1 b\u1ea5t h\u1ee7 c\u1ee7a Rudyard Kipling, v\u0103n h\u00e0o Anh \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i Nobel v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft t\u1edbi nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba. <i>\u201cThe Ballad of East and West\u201d<\/i> (1892) v\u1eabn c\u00f2n lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch d\u1eabn<i>: Oh, East is East, and West is West, and never the twain shall meet!<\/i> \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u00f4ng, v\u00e0 T\u00e2y l\u00e0 T\u00e2y, v\u00e0 hai ng\u1ea3 \u1ea5y ch\u1eb3ng bao gi\u1edd g\u1eb7p nhau!<\/p>\n<p>Mandalay theo huy\u1ec1n tho\u1ea1i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t Ph\u1eadt. T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n r\u1eb1ng \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt Th\u00edch Ca v\u00e0 m\u00f4n \u0111\u1ed3 Ananda khi vi\u1ebfng th\u0103m \u0111\u1ed3i Mandalay \u0111\u00e3 ti\u00ean tri r\u1eb1ng t\u1edbi n\u0103m Ph\u1eadt l\u1ecbch 2400, th\u00ec Mandalay s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt h\u1ecdc. Do \u0111\u00f3 v\u00e0o n\u0103m 1857 vua Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n Mindon \u0111\u00e3 di chuy\u1ec3n cung \u0111i\u1ec7n t\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u1ed3i Mandalay n\u01a1i kh\u00fac quanh c\u1ee7a con s\u00f4ng Irrawaddy v\u00e0 ti\u1ebfp sau \u0111\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u Ph\u1eadt h\u1ecdc vi\u1ec7n tr\u00e1ng l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ea5t, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh ngh\u1ec7 thu\u1eadt ki\u1ebfn tr\u00fac b\u1eb1ng g\u1ed7 qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1m tr\u1ed5 v\u00f4 c\u00f9ng tinh vi. Mandalay nghi\u1ec5m nhi\u00ean tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trung t\u00e2m v\u0103n h\u00f3a Ph\u1eadt gi\u00e1o. Nh\u01b0ng r\u1ed3i sau \u0111\u00f3 Mandalay r\u01a1i v\u00e0o tay ng\u01b0\u1eddi Anh v\u00e0 ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn Th\u1ebf Chi\u1ebfn Th\u1ee9 Hai, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh tro than. Mandalay \u0111\u00e3 \u0111i\u00eau t\u00e0n v\u00e0 ng\u00e0y nay tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i b\u00f3ng c\u1ee7a qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/p>\n<p>Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba \u0111em l\u1ea1i l\u1ee3i l\u1ed9c nh\u1ea5t cho \u0111\u1ebf qu\u1ed1c Anh. Kyaw Nyein \u0111\u00e3 m\u00f4 t\u1ea3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n d\u01b0\u1edbi th\u1eddi Anh \u0111\u00f4 h\u1ed9 nh\u01b0 sau: <i>\u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i h\u00ecnh th\u00e1p \u2013 social pyramid v\u1edbi d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y l\u00e0 bao nhi\u00eau tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Mi\u1ebfn ngh\u00e8o kh\u1ed5, ngu d\u1ed1t v\u00e0 b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t, v\u00e0 tr\u00ean \u0111\u1ec9nh l\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ec3u s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c Anh, \u1ea4n v\u00e0 Hoa&#8230;\u201d <\/i><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 r\u1ed3i h\u01a1n m\u1ed9t n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 sau t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ed5i kh\u00e1c, cho d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi Anh \u0111\u00e3 ra \u0111i, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i h\u00ecnh th\u00e1p \u1ea5y v\u1edbi nguy\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y l\u00e0 h\u00e0ng ch\u1ee5c tri\u1ec7u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n ngh\u00e8o kh\u1ed5 ngu d\u1ed1t v\u00e0 b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t, ch\u1ec9 c\u00f3 kh\u00e1c l\u00e0 b\u1ecb b\u00f3c l\u1ed9t tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u01a1n b\u1edfi ch\u00ednh \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u1ee7a h\u1ecd: \u0111\u00e1m t\u01b0\u1edbng l\u00e3nh qu\u00e2n phi\u1ec7t Mi\u1ebfn.<\/p>\n<p>N\u0103m 1989, ch\u00e1nh quy\u1ec1n qu\u00e2n phi\u1ec7t \u0111\u1ed5i t\u00ean n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n l\u00e0 Myanmar theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 C\u1ed9ng H\u00f2a X\u00e3 H\u1ed9i Li\u00ean Bang. Th\u01b0 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i g\u1eedi v\u1ec1 v\u1edbi t\u00ean Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u2013 Burma s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ph\u00e1t ho\u00e0n v\u1edbi l\u00fd do: \u201cBurma, country unknown\u201d. [5]<\/p>\n<p><b>Ho\u00e0ng H\u00f4n tr\u00ean S\u00f4ng Irrawaddy [2007 &#8211; 2011]<\/b><\/p>\n<p>T\u1eeb th\u00e1ng 5 n\u0103m 2007, theo <i>The New Light of Myanmar<\/i> t\u1edd b\u00e1o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, th\u00ec ch\u00e1nh quy\u1ec1n qu\u00e2n phi\u1ec7t Rangoon v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 ho\u00e0n t\u1ea5t 7 d\u1ef1 \u00e1n th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n l\u1edbn tr\u00ean s\u00f4ng Irrawaddy v\u1edbi t\u1ed5ng c\u00f4ng su\u1ea5t 13,360 MW, \u0111i t\u1edbi m\u1ed9t k\u00fd k\u1ebft gi\u1eefa C\u00f4ng Ty \u0110\u1ea7u T\u01b0 \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c (CPI \/ China Power Investment Co.) v\u00e0 B\u1ed9 \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/Nhng-Con-p-Thy-in-Min-in.jpg\" rel=\"lightbox[22002]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"Nh\u1eefng Con \u0110\u1eadp Th\u1ee7y \u0110i\u1ec7n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n\" border=\"0\" alt=\"Nh\u1eefng Con \u0110\u1eadp Th\u1ee7y \u0110i\u1ec7n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n\" src=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/Nhng-Con-p-Thy-in-Min-in_thumb.jpg\" width=\"252\" height=\"443\" \/><\/a><\/p>\n<p>T\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m 2007, cho d\u00f9 b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh EIA \/ L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 \u1ea2nh H\u01b0\u1edfng M\u00f4i Sinh ch\u01b0a ho\u00e0n t\u1ea5t, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 cho kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n Myitsone l\u1edbn nh\u1ea5t Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n c\u0169ng l\u00e0 l\u1edbn nh\u1ea5t \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, c\u00f4ng su\u1ea5t d\u1ef1 tr\u00f9 l\u00fac ban \u0111\u1ea7u l\u00e0 3,600 MW tr\u00ean s\u00f4ng Irrawaddy [ g\u1ea5p 3 l\u1ea7n con \u0111\u1eadp C\u1ea3nh H\u1ed3ng \/ Jinghong Dam tr\u00ean d\u00f2ng ch\u00ednh s\u00f4ng Mekong] . Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12, 2009 trong chuy\u1ebfn vi\u1ebfng th\u0103m c\u1ee7a Ph\u00f3 Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng Trung Qu\u1ed1c T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh \/ Xi Jinping, c\u00f4ng su\u1ea5t con \u0111\u1eadp Myitsone \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng t\u1eeb 3,600 MW l\u00ean t\u1edbi 6.000 MW [ g\u1ea5p 4 con \u0111\u1eadp M\u1ea1n Loan\/ Manwan, V\u00e2n Nam.]<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/Cng-trng-xy-p-Myitsone.jpg\" rel=\"lightbox[22002]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"C\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0111\u00e2p Myitsone\" border=\"0\" alt=\"C\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0111\u00e2p Myitsone\" src=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/Cng-trng-xy-p-Myitsone_thumb.jpg\" width=\"439\" height=\"241\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><font size=\"2\" face=\"Times New Roman\"><em>C\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0110\u1eadp Myitsone<\/em><\/font><\/p>\n<p>V\u1ecb tr\u00ed con \u0111\u1eadp n\u1eb1m ngay tr\u00ean h\u1ee3p l\u01b0u c\u1ee7a hai nh\u00e1nh s\u00f4ng Mayhka v\u00e0 Malihka, c\u00e1ch Myitsone th\u1ee7 ph\u1ee7 c\u1ee7a bang Kachin 42 km v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc [B\u1ea3n \u0110\u1ed3 I]. Theo IRN\/ International Rivers Network, tr\u1ee5 s\u1edf \u1edf Berkeley California th\u00ec n\u1ebfu kh\u00f4ng g\u1eb7p tr\u1eafc tr\u1edf, con \u0111\u1eadp Myitsone s\u1ebd ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 2018, v\u1edbi 90% l\u01b0\u1ee3ng \u0111i\u1ec7n s\u1ea3n xu\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang c\u00f4ng ty Qu\u1ed1c Doanh \u0110\u1ea7u T\u01b0 \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c CPI \/ China Power Investment Corp. \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng t\u1edbi 70% ph\u1ea7n l\u1ee3i nhu\u1eadn.<\/p>\n<p>[T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh\/Xi Jinping, theo d\u1ef1 \u0111o\u00e1n, sang n\u0103m 2012 s\u1ebd thay th\u1ebf H\u1ed3 C\u1ea9m \u0110\u00e0o trong ch\u1ee9c v\u1ee5 T\u1ed5ng B\u00ed Th\u01b0 \u0110\u1ea3ng CS v\u00e0 Ch\u1ee7 T\u1ecbch nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Trung Qu\u1ed1c.]<\/p>\n<p><b>M\u1ecdi L\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1 \u1ea2nh H\u01b0\u1edfng M\u00f4i Sinh B\u1ecb Che D\u1ea5u<\/b><\/p>\n<p>Ch\u1ec9 sau khi th\u1ecfa \u01b0\u1edbc hai n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 k\u00fd k\u1ebft, nh\u01b0 m\u1ed9t chi\u1ebfu l\u1ec7, c\u00f4ng ty \u0111i\u1ec7n l\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c CPI m\u1edbi c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1ec1 c\u1eed m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c phi ch\u00e1nh ph\u1ee7 c\u00f3 t\u00ean BANCA \/ <i>Biodiversity and Nature Conservation Association<\/i> th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t v\u1ec1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00f4i sinh [EIA \/ Environment Impact Assessment] c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Myitsone. BANCA \u0111\u00e3 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nguy hi\u1ec3m khi v\u1ecb tr\u00ed con \u0111\u1eadp x\u00e2y g\u1ea7n <i>r\u00e3nh n\u1ee9t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \/ earthquake fault line;<\/i> c\u00f9ng v\u1edbi t\u00e1c h\u1ea1i ph\u00e1 r\u1eebng khai quang khu x\u00e2y \u0111\u1eadp, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n r\u1eebng \u0111\u1ec3 ng\u0103n l\u0169, g\u00e2y ng\u1eadp l\u1ee5t c\u00e1c v\u00f9ng c\u01b0 d\u00e2n nh\u01b0 th\u1ecb tr\u1ea5n Myitkyina. H\u1ecd \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb thay th\u1ebf d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Myitsone b\u1eb1ng 2 con \u0111\u1eadp nh\u1ecf h\u01a1n nh\u01b0ng \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1c c\u00f4ng ty Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 gi\u1edbi qu\u00e2n phi\u1ec7t Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n b\u00e1c b\u1ecf. Kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ecd c\u00f2n b\u1ecb \u00e1p l\u1ef1c b\u1eaft t\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y ph\u1ea3i im ti\u1ebfng. Nh\u01b0ng r\u1ed3i th\u00f4ng tin c\u1ee7a b\u1ea3n t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh \u1ea5y c\u0169ng b\u1ecb ti\u1ebft l\u1ed9, m\u1edf m\u00e0n cho m\u1ed9t phong tr\u00e0o v\u1eadn \u0111\u1ed9ng r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n c\u1ee7a gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c v\u00e0 c\u00e1c nh\u00f3m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh nh\u1eb1m <i>\u201cC\u1ee9u Con S\u00f4ng Irrawaddy!\u201d<\/i> nh\u01b0 huy\u1ebft m\u1ea1ch v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 09, 2011 l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea5u m\u1ed1c \u0111\u00e1ng ghi nh\u1edb, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o quy m\u00f4 v\u1edbi h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u1ea3 c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1eafc c\u1ee7a ch\u00e1nh ph\u1ee7 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u1ec1 \u201cNh\u1eefng Thu\u1eadn L\u1ee3i v\u00e0 B\u1ea5t c\u1eadp c\u1ee7a C\u00f4ng tr\u00ecnh Myitsone\u201d.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfn S\u0129 Tun Lwin, nguy\u00ean T\u1ed5ng Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c Kh\u00ed T\u01b0\u1ee3ng Th\u1ee7y V\u0103n ph\u00e1t bi\u1ec3u \u00f4ng ch\u1ed1ng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp v\u00ec h\u1eadu qu\u1ea3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu, g\u00e2y b\u00e3o l\u1ee5t v\u00e0 m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u1ed3i s\u1ee5t.<\/p>\n<p>Win Myo Thu, Gi\u00e1m \u0110\u1ed1c Qu\u1ea3n l\u00fd Ph\u00e1t tri\u1ec3n H\u1ec7 Sinh Th\u00e1i\/EcoDev t\u1ea1i Rangoon c\u0169ng c\u00f3 quan \u0111i\u1ec3m ch\u1ed1ng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp. \u201cKh\u00f4ng c\u00f2n ho\u00e0i nghi l\u00e0 con \u0111\u1eadp s\u1ebd h\u1ee7y ho\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 con \u0111\u1eadp \u1ea5y c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 mang l\u1ea1i l\u1ee3i \u00edch cho cho n\u1ec1n kinh t\u1ebf Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n hay kh\u00f4ng?\u201d [8]<\/p>\n<p>Cho d\u00f9 phong tr\u00e0o ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i con \u0111\u1eadp Myitsone gia t\u0103ng nh\u01b0ng c\u00e1c c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u00e1c l\u00e0 c\u00e1c tay t\u00e0i phi\u1ec7t Mi\u1ebfn v\u1eabn c\u1ee9 ng\u1ea1o ngh\u1ec5 cho ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y \u0111\u1eadp.<\/p>\n<p>Theo T\u1ed5 Ch\u1ee9c M\u00f4i Sinh Kachin c\u00f3 tr\u1ee5 s\u1edf \u1edf Chiang Mai Th\u00e1i Lan, th\u00ec t\u00ecnh tr\u1ea1ng vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u00e0n \u00e1p c\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 lu\u00f4n lu\u00f4n di\u1ec5n ra tr\u00ean v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp. C\u1ea3nh quan thi\u00ean nhi\u00ean v\u00e0 di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a s\u1eafc t\u1ed9c Kachin \u0111ang t\u1eebng ng\u00e0y b\u1ecb h\u1ee7y ho\u1ea1i, v\u1edbi 40 ng\u00f4i l\u00e0ng quanh v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp s\u1ebd ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb ng\u1eadp l\u1ee5t v\u00e0 h\u01a1n 10 ng\u00e0n c\u01b0 d\u00e2n s\u1ebd m\u1ea5t h\u1ebft nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch ph\u1ea3i di d\u1eddi. Ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u1ebfu con \u0111\u1eadp b\u1ecb v\u1ee1 do \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00ec s\u1ebd l\u00e0 th\u1ea3m h\u1ecda cho h\u00e0ng tri\u1ec7u c\u01b0 d\u00e2n h\u1ea1 ngu\u1ed3n. Ai c\u0169ng bi\u1ebft B\u1eafc Mi\u1ebfn c\u0169ng nh\u01b0 V\u00e2n Nam v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2y nam Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \/ <i>seismically active zone<\/i>) [9]<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 6 n\u0103m 2010, sau T\u1eadp C\u1eadn B\u00ecnh l\u00e0 Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng Trung Qu\u1ed1c \u00d4n Gia B\u1ea3o \/ Wen Jiabao \u0111\u00e3 t\u1edbi th\u0103m gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n phi\u1ec7t Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ec3 <i>\u201cth\u1ea3o lu\u1eadn v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng\u201d<\/i> c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 hai n\u01b0\u1edbc s\u1ebd ph\u1ea3i ti\u1ebfn h\u00e0nh nhanh v\u00e0 \u0111\u1ea9y m\u1ea1nh k\u1ebf ho\u1ea1ch x\u00e2y chu\u1ed7i \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean l\u00e3nh th\u1ed5 Mi\u1ebfn. \u0110\u1eadp Myitsone tr\u00ean s\u00f4ng Irrawaddy ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong 7 d\u1ef1 \u00e1n v\u00e0 ngo\u00e0i C\u00f4ng Ty \u0110\u1ea7u T\u01b0 \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c CPI th\u00ec nay \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00eam m\u1ed9t c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp l\u1edbn kh\u00e1c n\u1eefa c\u0169ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c CDC \/ Datang International Power Generation Co. tham d\u1ef1 v\u00e0o.<\/p>\n<p><i>[T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u00ednh C\u00f4ng Ty Datang n\u00e0y \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ea7u x\u00e2y c\u1ea5t hai con \u0111\u1eadp trong m\u1ed9t chu\u1ed7i 11 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp tr\u00ean d\u00f2ng ch\u00ednh S\u00f4ng Mekong v\u00f9ng H\u1ea1 L\u01b0u \u0111ang g\u00e2y r\u1ea5t nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i: \u0111\u1eadp Pak Beng 1,320 MW v\u00e0 \u0111\u1eadp Xanakham 1,000 MW c\u1ea3 hai n\u1eb1m trong l\u00e3nh th\u1ed5 L\u00e0o.] <\/i><\/p>\n<p>Cho d\u00f9 g\u1eb7p s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a s\u1eafc d\u00e2n Kachin, c\u1ea3 \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ed9 v\u00f5 trang v\u1edbi c\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ed1ng c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch di t\u1ea3n, v\u1edbi c\u1ea3 c\u00e1c v\u1ee5 n\u1ed5 bom (17\/04\/2010) n\u01a1i c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y \u0111\u1eadp \u0111\u00e3 khi\u1ebfn 4 c\u00f4ng nh\u00e2n Trung Qu\u1ed1c ch\u1ebft v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec ngay sau \u0111\u00f3 c\u01b0 d\u00e2n s\u1eafc t\u1ed9c Kachin b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n b\u1eaft b\u1edb, tra t\u1ea5n v\u00e0 \u0111\u00e0n \u00e1p d\u1eef d\u1ed9i h\u01a1n. K\u1ebf ho\u1ea1ch c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch t\u00e1i \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \/ forcibly relocated v\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u1ed9 x\u00e2y \u0111\u1eadp v\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1ecb ch\u1eadm l\u1ea1i. [10]<\/p>\n<p><b>_ V\u1eabn M\u1ed9t Trung Qu\u1ed1c Cao Ng\u1ea1o Kh\u00f4ng Ch\u1ea5p Nh\u1eadn \u0110\u1ed1i Tho\u1ea1i<\/b><\/p>\n<p>R\u1ea5t s\u1edbm, t\u1eeb 2006 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c ch\u00e1nh tr\u1ecb mang t\u00ean <i>Kachin Independence Organization \/ <\/i>KIO l\u00ean ti\u1ebfng ch\u1ed1ng l\u1ea1i d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Myitsone. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i gi\u1edbi h\u1ea1n trong qu\u1ea7n ch\u00fang v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 v\u01b0\u01a1n xa t\u1edbi th\u1ee7 \u0111\u00f4 Rangoon, t\u1edbi c\u1ea3 B\u1eafc Kinh. H\u1ecd \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n vi\u1ebft th\u01b0 cho ch\u00e1nh ph\u1ee7 Trung Qu\u1ed1c cho r\u1eb1ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u00e1c h\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ed3i ph\u1ee5c c\u1ee7a con \u0111\u1eadp Myitsone l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tr\u00ean v\u00f9ng ch\u00e2u th\u1ed5 Irrawaddy c\u0169ng l\u00e0 v\u1ef1a l\u00faa nu\u00f4i s\u1ed1ng c\u01b0 d\u00e2n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. KIO c\u0169ng \u0111\u00e3 ti\u00ean li\u1ec7u kh\u1ea3 n\u0103ng b\u1ed9c ph\u00e1t nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh ch\u1ea5p v\u0169 trang v\u1edbi c\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu d\u1ef1 \u00e1n v\u1eabn c\u1ee9 ti\u1ebfn h\u00e0nh. Nh\u01b0ng nh\u01b0 t\u1eeb bao gi\u1edd, ch\u00e1nh quy\u1ec1n B\u1eafc Kinh v\u00e0 c\u1ea3 c\u00e1c c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp Trung Qu\u1ed1c th\u00ec v\u1eabn cao ng\u1ea1o, h\u1ecd kh\u00f4ng th\u00e8m tr\u1ea3 l\u1eddi v\u00e0 t\u1eeb ch\u1ed1i m\u1ecdi cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i.<\/p>\n<p>C\u00f9ng v\u1edbi nh\u00f3m KIO, \u0111\u1ed3ng b\u1ed9 t\u1eeb th\u1ee7 \u0111\u00f4 Rangoon c\u0169ng h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng nh\u00f3m m\u00f4i sinh kh\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng r\u1ea5t t\u00edch c\u1ef1c \u2013 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 c\u00f3 th\u00eam c\u1ea3 ti\u1ebfng n\u00f3i h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a l\u00e3nh t\u1ee5 d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ed1i l\u1eadp r\u1ea5t uy t\u00edn, b\u00e0 Aung San Sui Ky, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u00f4i sinh qu\u1ed1c t\u1ebf c\u00f3 thanh th\u1ebf nh\u01b0 International Rivers Networks \/ IRN \u2013 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho ch\u00e1nh ph\u1ee7 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1eafng nghe. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u01b0ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp Myitsone tr\u00ean s\u00f4ng Irrawady c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng d\u00e2n s\u1ef1 Thein Sein nh\u01b0 v\u00e9n b\u1ee9c m\u00e0n \u0111\u00eam v\u00e0 m\u1edf ra m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1edbi tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n b\u1ea5y l\u00e2u ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 sinh ho\u1ea1t d\u00e2n ch\u1ee7. \u0110\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed1i \u0111\u1ea7u can \u0111\u1ea3m c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u00e1nh quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 c\u00f2n r\u1ea5t non tr\u1ebb v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u00e1ng gi\u1ec1ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 Ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc, th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n v\u00e0 nham hi\u1ec3m v\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u00f2n bao tr\u00f9m tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n trong nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean. Quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u1ea5y c\u0169ng t\u1ea1o ra m\u1ed9t \u201cti\u1ec1n l\u1ec7\u201d r\u1ea5t ngo\u1ea1n m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u00e1ng quan t\u00e2m \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, v\u01b0\u1ee3t c\u1ea3 ra ngo\u00e0i l\u00e3nh th\u1ed5 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng <i>\u201cti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i c\u00f4ng d\u00e2n\u201d<\/i> cho d\u00f9 \u1edf b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e2u, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe.<\/p>\n<p>Ti\u1ec1n l\u1ec7 Myitsone \u0111\u00e3 \u201cnh\u01b0 m\u1ed9t b\u00e0i h\u1ecdc\u201d cho Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 c\u00e1c qu\u1ed1c gia kh\u00e1c trong L\u01b0u V\u1ef1c S\u00f4ng Mekong v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng nh\u1eefng con \u0111\u1eadp <i>\u201cMade in China\u201d<\/i> \u1ea5y cho d\u00f9 \u1edf \u0111\u00e2u, n\u1ebfu c\u1ee9 ti\u1ebfn h\u00e0nh \u201cv\u1edbi b\u1ea5t c\u1ee9 gi\u00e1 n\u00e0o\u201d ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5c v\u1ee5 nhu c\u1ea7u n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ec3 g\u00ec t\u1edbi nh\u1eefng t\u00e0n ph\u00e1 v\u1ec1 sinh c\u1ea3nh m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u1ea3 x\u00e1o tr\u1ed9n cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n tr\u00ean c\u00e1c v\u00f9ng x\u00e2y \u0111\u1eadp l\u00e0 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 li\u1ec7u \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam \u2013 nh\u1eefng c\u01b0 d\u00e2n \u0110\u1ed3ng B\u1eb1ng S\u00f4ng C\u1eedu Long m\u1edbi c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng n\u00f3i, v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe?<\/p>\n<p>V\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng d\u1ec5 hi\u1ec3u t\u1ea1i sao Trung Qu\u1ed1c v\u1eabn chu\u1ed9ng k\u00fd k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m \u0103n v\u1edbi c\u00e1c th\u1ec3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9c t\u00e0i, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Vi\u1ec7t Nam \u2013 nh\u00e2n danh \u1ed5n \u0111\u1ecbnh ch\u00e1nh tr\u1ecb nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 \u201cch\u00e1nh tr\u1ecb c\u01a1 h\u1ed9i\u201d, ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng b\u1ea1o l\u1ef1c \u0111\u00e0n \u00e1p.<\/p>\n<p><b>B\u00ecnh Minh v\u00e0 Ng\u00e0y M\u1edbi tr\u00ean S\u00f4ng Irrawaddy<\/b><\/p>\n<p>Ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 09, 2011, nh\u01b0 m\u1ed9t chuy\u1ec3n bi\u1ebfn r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean trong t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u00e1nh tr\u1ecb c\u1ee7a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, khi T\u1ed5ng Th\u1ed1ng d\u00e2n s\u1ef1 Thein Sein \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh ho\u00e3n c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n kh\u1ed5ng l\u1ed3 Myitsone c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c tr\u00ean s\u00f4ng Irrawady, t\u1eeb b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00e3 g\u00e2y r\u1ea5t nhi\u1ec1u tranh c\u00e3i. V\u1edbi t\u1ed5n ph\u00ed ban \u0111\u1ea7u l\u00ean t\u1edbi $US 3.6 t\u1ec9 MK c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u khi t\u0103ng c\u00f4ng su\u1ea5t con \u0111\u1eadp l\u00ean t\u1edbi 6,000 MW, v\u00e0 ch\u1ec9 ri\u00eang h\u1ed3 ch\u1ee9a c\u0169ng l\u00e0m ng\u1eadp m\u1ed9t di\u1ec7n t\u00edch \u0111\u1ea5t \u0111ai l\u1edbn h\u01a1n \u0111\u1ea3o qu\u1ed1c Singapore (kho\u1ea3ng 700 Km2), g\u00e2y m\u1ea5t c\u00e2n b\u1eb1ng h\u1ec7 sinh th\u00e1i v\u1ed1n \u0111\u00e3 mong manh c\u1ee7a l\u01b0u v\u1ef1c s\u00f4ng Irrawady, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng d\u00ecm s\u00e2u nhi\u1ec1u di t\u00edch \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i nh\u01b0 c\u00e1i n\u00f4i c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n.<\/p>\n<p>Trong m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p g\u1eedi Qu\u1ed1c h\u1ed9i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Thein Sein cho r\u1eb1ng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Myitsone <i>\u201c\u0111\u00e3 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang\u201d<\/i>. \u0110\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ed9t ph\u00e1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u201cd\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a\u201d bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edfng c\u0169ng n\u00ean nh\u1eafc l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, khi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 qu\u00e2n phi\u1ec7t h\u1ed7 tr\u1ee3 cho cu\u1ed9c b\u1ea7u c\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a t\u1edbi h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u00e1nh ph\u1ee7 d\u00e2n s\u1ef1 nh\u01b0ng ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1c gi\u1edbi ch\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 \u201ctr\u00ecnh di\u1ec5n gi\u1ea3 t\u1ea1o\u201d. Nh\u01b0ng qua th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u00e1nh quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eebng b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn t\u1edbi d\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a nh\u01b0: b\u1edbt ki\u1ec3m duy\u1ec7t b\u00e1o ch\u00ed, n\u1edbi l\u1ecfng vi\u1ec7c x\u1eed d\u1ee5ng internet, v\u00e0 quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i h\u1ecdp, th\u1ea3 c\u00e1c t\u00f9 nh\u00e2n ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 \u0111\u00e1ng k\u1ec3 h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng bang giao v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i t\u00e1c kh\u00e1c nh\u1eb1m ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n l\u1ea1c h\u1eadu v\u1edbi n\u1ec1n kinh t\u1ebf tr\u00ec tr\u1ec7 t\u1eeb nhi\u1ec1u th\u1eadp ni\u00ean qua. Ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eafng nghe, k\u1ec3 c\u1ea3 t\u1eeb c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ed1i l\u1eadp.<\/p>\n<p>Sau nhi\u1ec1u n\u0103m b\u1ecb giam c\u1ea7m v\u00e0 c\u1ea3 7 n\u0103m qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i gia, l\u00e3nh t\u1ee5 d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u1ed1i l\u1eadp b\u00e0 Aung San Suu Kyi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 ra. Ngay sau \u0111\u00f3, t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m 2011, b\u00e0 \u0111\u00e3 m\u1ea1nh d\u1ea1n l\u00ean ti\u1ebfng k\u00eau g\u1ecdi phong tr\u00e0o qu\u1ea7n ch\u00fang h\u00e3y b\u1ea3o v\u1ec7 con s\u00f4ng Irrawaddy c\u00f9ng v\u1edbi y\u00eau c\u1ea7u ph\u1ea3i t\u00e1i l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00f4i sinh \/ Environmental Impact Assessment\/ EIA c\u1ee7a to\u00e0n d\u1ef1 \u00e1n con \u0111\u1eadp Myitsone. \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a b\u00e0 Aung San Suu Kyi \u0111\u00e3 g\u00e2y ti\u1ebfng vang r\u1ed9ng r\u00e3i tr\u00ean di\u1ec5n \u0111\u00e0n qu\u1ed1c t\u1ebf. B\u00e0 c\u0169ng \u0111\u00e3 mau ch\u00f3ng t\u1ecf \u00fd hoan ngh\u00eanh v\u00e0 h\u1eadu thu\u1eabn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ho\u00e3n x\u00e2y con \u0111\u1eadp Myitsone c\u1ee7a T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Thein Sein v\u00e0 cho r\u1eb1ng m\u1ecdi ch\u00e1nh quy\u1ec1n n\u00ean l\u1eafng nghe ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n. C\u00e1c nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh th\u00ec h\u00e2n hoan, coi \u0111\u00e2y m\u1ed9t th\u1eafng l\u1ee3i.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/Aung-San-Suu-Ky-vi-7-nm-qun-thc-ti-gia.jpg\" rel=\"lightbox[22002]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"Aung San Suu Ky v\u1edbi 7 n\u0103m qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i gia\" border=\"0\" alt=\"Aung San Suu Ky v\u1edbi 7 n\u0103m qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i gia\" src=\"http:\/\/bientap.vanhocvietnam.org\/wp-content\/uploads\/2011\/10\/Aung-San-Suu-Ky-vi-7-nm-qun-thc-ti-gia_thumb.jpg\" width=\"255\" height=\"350\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\"><font size=\"2\" face=\"Times New Roman\"><em>Nh\u00e0 tranh \u0111\u1ea5u nh\u00e2n quy\u1ec1n Aung San Suu Kyi&#160; v\u1edbi 7 n\u0103m qu\u1ea3n th\u00fac t\u1ea1i gia<\/em><\/font><\/p>\n<p>Gi\u1edbi quan s\u00e1t am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh cho \u0111\u00e2y nh\u01b0 m\u1ed9t kh\u00fac r\u1ebd m\u1edbi <i>\u201cnh\u01b0 m\u1ed9t c\u1eed ch\u1ec9 quay l\u01b0ng l\u1ea1i v\u1edbi B\u1eafc Kinh\u201d<\/i> v\u00e0 gi\u00fap Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n tho\u00e1t kh\u1ecfi v\u00f2ng ki\u1ec1m t\u1ecfa b\u1ea5y l\u00e2u c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. N\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng xoa d\u1ecbu n\u1ed7i b\u1ea5t m\u00e3n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1edbi c\u00e1c s\u1eafc d\u00e2n thi\u1ec3u s\u1ed1 Kachin s\u1ebd b\u1ecb t\u00e1c h\u1ea1i tr\u1ef1c ti\u1ebfp b\u1edfi chu\u1ed7i d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n tr\u00ean s\u00f4ng Irrawady.<\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00f3m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00f4i sinh th\u00ec v\u1eabn hy v\u1ecdng r\u1eb1ng ch\u00e1nh quy\u1ec1n Rangoon s\u1ebd gi\u1eef l\u1eddi cam k\u1ebft \u1ea5y, \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 trong nhi\u1ec7m k\u1ef3 5 n\u0103m c\u1ee7a v\u1ecb T\u1ed5ng Th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec7m, [b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 3, 2011 t\u1edbi n\u0103m 2015].<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng <i>\u201cB\u00e0i h\u1ecdc Myitsone\u201d<\/i> ch\u01b0a th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 qua trang v\u00e0 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111ang c\u00f3 \u00e1p l\u1ef1c r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd t\u1eeb B\u1eafc Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3o ngh\u1ecbch quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn n\u00e0y. Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 10, 2011 t\u1ee9c l\u00e0 2 tu\u1ea7n l\u1ec5 sau ng\u00e0y th\u00f4ng b\u00e1o ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00e1nh quy\u1ec1n Rangoon ra l\u1ec7nh ng\u01b0ng x\u00e2y \u0111\u1eadp th\u00ec d\u00e2n l\u00e0ng Kachin v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 bi\u1ec3u hi\u1ec7n n\u00e0o l\u00e0 d\u1ef1 \u00e1n b\u1ecb ng\u01b0ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Theo th\u00f4ng c\u00e1o b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a <i>KDNG \/ Kachin Development Networking Group<\/i> [14\/10\/2011] cho bi\u1ebft th\u00ec m\u1ecdi trang thi\u1ebft b\u1ecb v\u1eabn c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n t\u1ea1i ch\u1ed7, c\u00f4ng tr\u00ecnh ph\u00e1 m\u1ecf v\u00e0ng cho h\u1ed3 ch\u1ee9a \u0111\u1eadp Myitsone v\u1eabn c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c. C\u00f4ng nh\u00e2n Trung Qu\u1ed1c v\u1eabn ti\u1ebfn h\u00e0nh cu\u1ed9c kh\u1ea3o s\u00e1t tr\u1eafc \u0111\u1ecba ph\u00eda nam con \u0111\u1eadp, v\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp v\u1eadn n\u1ed1i Myitsone t\u1edbi th\u1ecb tr\u1ea5n Tenchong bi\u00ean gi\u1edbi Trung Qu\u1ed1c th\u00ec v\u1eabn ti\u1ebfn h\u00e0nh. M\u1eb7c d\u1ea7u \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ho\u00e3n t\u1eeb ch\u00e1nh quy\u1ec1n Rangoon, nh\u01b0ng ban tham m\u01b0u C\u00f4ng Ty \u0110\u1ea7u T\u01b0 \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c \/ CPI \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh gi\u1eef nguy\u00ean c\u00e1c trang thi\u1ebft b\u1ecb t\u1ea1i ch\u1ed7 v\u00ec d\u1ef1 \u00e1n s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c khi m\u00f9a m\u01b0a qua \u0111i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc th\u1ef1c t\u1ebf \u1ea5y, d\u00e2n l\u00e0ng Kachin kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ho\u00e0i nghi v\u1ec1 quy\u1ec1n h\u1ea1n th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a T\u1ed5ng Th\u1ed1ng h\u1ecd \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c \u0110\u1ea1i C\u00f4ng Ty X\u00e2y \u0110\u1eadp Trung Qu\u1ed1c. Tin vui \u0111\u1ebfn v\u1edbi h\u1ecd c\u0169ng th\u1eadt ng\u1eafn ng\u1ee7i v\u00e0 h\u1ecd v\u1eabn c\u1ea3m th\u1ea5y lo ng\u1ea1i v\u1ec1 m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai b\u1ea5t ch\u1eafc. \u0110\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng, gi\u1eefa \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 b\u00f3ng t\u1ed1i, h\u1ecd v\u1eabn ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c cu\u1ed9c tranh \u0111\u1ea5u, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u00f3ng \u0111\u00eam s\u1ebd l\u1ea1i ph\u1ee7 ch\u1ee5p, b\u1edfi v\u00ec c\u00e1nh tay c\u1ee7a B\u1eafc Kinh th\u00ec r\u1ea5t d\u00e0i k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a gi\u1edbi qu\u00e2n phi\u1ec7t Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ee9c c\u1ea3n \u0111\u00e1ng s\u1ee3.<\/p>\n<p>Qua \u201cB\u00e0i h\u1ecdc Myitsone\u201d, \u00fd d\u00e2n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n th\u00ec \u0111\u00e3 r\u1ea5t r\u00f5, nh\u01b0ng \u00fd \u0111\u1ed3 c\u1ee7a \u201cthi\u00ean t\u1eed\u201d Trung Qu\u1ed1c th\u00ec ch\u01b0a bi\u1ebft ra sao v\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u01b0\u1eddng tr\u00ecnh v\u00e0 theo d\u00f5i.<\/p>\n<p><b>M\u1ed9t B\u1ea5t Ng\u1edd v\u00e0 B\u00e0i H\u1ecdc \u0110\u1eaft Gi\u00e1 cho Trung Qu\u1ed1c<\/b><\/p>\n<p>Khi k\u00fd k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ecfa \u01b0\u1edbc v\u1edbi nh\u1eefng ch\u00e1nh quy\u1ec1n \u0111\u1ed9c t\u00e0i nh\u01b0 v\u1edbi ch\u00e1nh ph\u1ee7 qu\u00e2n phi\u1ec7t Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, nh\u01b0 t\u1eeb bao gi\u1edd Trung Qu\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c v\u1eefng t\u00e2m trong c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ee3p t\u00e1c l\u00e0m \u0103n v\u1edbi c\u00e1c b\u1ed9 m\u00e1y \u0111\u00e0n \u00e1p. Do \u0111\u00f3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ng\u01b0ng x\u00e2y con \u0111\u1eadp Myitsone ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng b\u1ea5t ng\u1edd, nh\u01b0 m\u1ed9t \u0111\u00f2n gi\u00e1ng cho\u00e1ng v\u00e1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi B\u1eafc Kinh.<\/p>\n<p>Trong cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n v\u1edbi T\u00e2n Hoa X\u00e3, Lu Qizhou Ch\u1ee7 T\u1ecbch T\u1eadp \u0110o\u00e0n \u0110\u1ea7u T\u01b0 \u0110i\u1ec7n L\u1ef1c Trung Qu\u1ed1c CPI, n\u00f3i r\u1eb1ng \u00f4ng ta \u0111\u00e3 <i>\u201cho\u00e0n to\u00e0n s\u1eedng s\u1ed1t\u201d<\/i> v\u1ec1 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a Rangoon. Ch\u00ednh c\u00e1i tri\u1ebft l\u00fd l\u00e0m \u0103n b\u1ea5y l\u00e2u t\u01b0\u1edfng l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u00e0n \u00e1p c\u1ee7a nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t k\u1ec3 t\u1edbi ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 m\u1ed1i quan t\u00e2m c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i d\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean s\u1ee9c m\u1ea1nh n\u1ed1i k\u1ebft c\u1ee7a c\u00e1c phong tr\u00e0o qu\u1ea7n ch\u00fang. \u0110\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1edbi nh\u01b0 \u201cm\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u1ed3i\u201d n\u00e0y, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ea1m th\u1eddi xu\u1ed1ng gi\u1ecdng n\u00f3i t\u1edbi nh\u1eefng cu\u1ed9c th\u1ea3o lu\u1eadn c\u00f4ng khai \u2013 open discussions. Ph\u00e1t ng\u00f4n vi\u00ean B\u1ed9 Ngo\u1ea1i giaoTrung Qu\u1ed1c Hong Lei \u0111\u00e3 ph\u00e1t bi\u1ec3u: <i>\u201cC\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u00e1nh \u0111\u00e1ng li\u00ean quan t\u1edbi d\u1ef1 \u00e1n con \u0111\u1eadp n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft qua c\u00e1c cu\u1ed9c tham kh\u1ea3o h\u1eefu ngh\u1ecb gi\u1eefa hai ph\u00eda.\u201d <\/i><\/p>\n<p>Ti\u1ec1n l\u1ec7 Myitsone \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t Trung Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng m\u1ed1i lo. B\u1edfi v\u00ec c\u00f2n bao nhi\u00eau d\u1ef1 \u00e1n l\u00e0m \u0103n kh\u00e1c gi\u1eefa Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n li\u1ec7u ng\u00e0y mai s\u1ebd ra sao?<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec3n h\u00ecnh l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c <i>\u201c\u0110\u01b0\u1eddng \u1ed0ng D\u1eabn D\u1ea7u CNPC \u2013 China Myanmar Oil &amp; Gas Pipeline\u201d<\/i> \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc Kinh \u00e2m th\u1ea7m k\u00fd k\u1ebft v\u1edbi ch\u00e1nh quy\u1ec1n qu\u00e2n phi\u1ec7t Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n v\u00e0o th\u00e1ng 4 \/ 2006 m\u1ed9t th\u1ecfa \u01b0\u1edbc x\u00e2y d\u1ef1ng \u1ed1ng d\u1eabn d\u1ea7u t\u1eeb c\u1ea3ng Sittwee v\u1ecbnh Bengal v\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ed3i n\u00fai b\u0103ng qua c\u00e1c v\u00f9ng s\u1eafc t\u1ed9c \u0111\u00f4ng d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u1ec3 l\u00ean th\u1eb3ng t\u1edbi th\u1ee7 ph\u1ee7 C\u00f4n Minh V\u00e2n Nam thay v\u00ec ph\u1ea3i di\u1ec7u v\u1ee3i \u0111i qua eo bi\u1ec3n Malacca. \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng ph\u00e1 h\u1ee7y c\u1ee7a \u0111\u1ea1i c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y tr\u00ean m\u00f4i sinh v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u01b0 d\u00e2n ph\u1ea3i di d\u1eddi ra sao l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t t\u1edbi. Ch\u1eafc ch\u1eafn c\u0169ng s\u1ebd g\u1eb7p s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. [11]<\/p>\n<p><b>Nh\u00e2n Quy\u1ec1n v\u00e0 Nh\u1eefng Con \u0110\u1eadp \u201cMade in China\u201d <\/b><\/p>\n<p>B\u1eafc Kinh hi\u1ec7n \u0111ang l\u00e0 ch\u1ee7 nh\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp l\u1edbn nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi. Ch\u1ec9 m\u1ea5y th\u1eadp ni\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u00f4i, m\u1ed9t Trung Qu\u1ed1c c\u00f2n non y\u1ebfu ph\u1ea3i c\u1ea7n t\u1edbi y\u1ec3m tr\u1ee3 k\u1ef9 thu\u1eadt x\u00e2y \u0111\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng ty ngo\u1ea1i qu\u1ed1c khi th\u1ef1c hi\u1ec7n d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Tam H\u1ee3p (Three Gorges projects). C\u0169ng ngay t\u1eeb l\u00fac \u0111\u00f3, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 r\u1ea5t kh\u00f4n ngoan c\u00f3 ngay m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c <i>\u201cthu h\u00fat k\u1ef9 thu\u1eadt cao\u201d c\u1ee7a T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c<\/i> trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn v\u1edbi gi\u00e1 r\u1ebb. H\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c c\u00f4ng ty \u0111\u1ed1i t\u00e1c ngo\u1ea1i qu\u1ed1c ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn cho s\u1ea3n xu\u1ea5t ph\u00e2n n\u1eeda nh\u1eefng gi\u00e0n turbines ph\u00e1t \u0111i\u1ec7n ngay trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba Trung Qu\u1ed1c v\u1edbi s\u1ef1 tham gia tr\u1ef1c ti\u1ebfp c\u1ee7a c\u00e1c k\u1ef9 s\u01b0 v\u00e0 c\u00f4ng nh\u00e2n k\u1ef9 thu\u1eadt ng\u01b0\u1eddi Hoa. V\u1edbi m\u1ed1i l\u1ee3i nhu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft h\u00e0ng t\u1ec9 M\u1ef9 kim, c\u00e1c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ty T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 ABB, Alstom, General Electric and Siemens \u0111\u00e3 d\u1ec5 d\u00e0ng ch\u1ea5p nh\u1eadn gi\u1ea3i ph\u00e1p n\u00e0y \u2013 c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a \u0111\u1ed3ng \u00fd chuy\u1ec3n giao quy tr\u00ecnh c\u00f4ng ngh\u1ec7 x\u00e2y \u0111\u1eadp cho Trung Qu\u1ed1c. V\u00e0 c\u00e1c nh\u00f3m k\u1ef9 s\u01b0 tr\u1ebb Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i, r\u1ea5t mau ch\u00f3ng h\u1ecdc h\u1ecfi v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee7 c\u00e1c kh\u00e2u k\u1ef9 thu\u1eadt x\u00e2y \u0111\u1eadp c\u1ee7a ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 r\u1ed3i kh\u00f4ng l\u00e2u sau \u0111\u00f3, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t m\u1ecdi trang b\u1ecb t\u1eeb A t\u1edbi Z cho k\u1ef9 ngh\u1ec7 x\u00e2y \u0111\u1eadp ngay t\u1ea1i Hoa L\u1ee5c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 r\u1ed3i ng\u00e0y nay, Trung Qu\u1ed1c v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e1c b\u1eadc th\u1ea7y, th\u1ed1ng l\u0129nh th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u0111\u1eadp to\u00e0n c\u1ea7u. Nh\u01b0ng ngo\u00e0i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Hoa L\u1ee5c l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef9 thu\u1eadt x\u00e2y \u0111\u1eadp, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ef1 h\u1ecfi b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u \u201c<em>xu\u1ea5t c\u1ea3ng k\u1ef9 ngh\u1ec7 x\u00e2y \u0111\u1eadp<\/em>\u201d nhanh nh\u01b0 v\u1eady sang r\u1ea5t nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia kh\u00e1c ?<\/p>\n<p>Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ch\u00e1nh tr\u1ecb M\u1ea1ng L\u01b0\u1edbi S\u00f4ng Th\u1ebf gi\u1edbi (IRN\/ International River Network), Peter Bosshard \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi gi\u1ea3i \u0111\u00e1p. \u0110\u00f3 l\u00e0, trong khi c\u00e1c \u0111\u1ed1i t\u00e1c T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng tuy c\u00f3 nhi\u1ec1u kinh nghi\u1ec7m v\u00e0 k\u1ef9 thu\u1eadt cao h\u01a1n nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec bi\u1ebft quan t\u00e2m nhi\u1ec1u h\u01a1n t\u1edbi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a t\u1eebng con \u0111\u1eadp n\u00f3i chung v\u00ec \u201ct\u00f4n tr\u1ecdng nh\u00e2n quy\u1ec1n\u201d h\u1ecd \u0111\u00e3 r\u1ea5t \u201cd\u00e8 d\u1eb7t v\u00e0 b\u1ea3o th\u1ee7\u201d , trong khi \u0111\u00f3 ph\u00eda Trung Qu\u1ed1c kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f9ng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 quan t\u00e2m nh\u01b0 v\u1eady n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n n\u00f3i l\u00e0 \u201cb\u1ea5t ch\u1ea5p\u201d v\u00e0 B\u1eafc Kinh ch\u01b0a bao gi\u1edd b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i th\u1ee7 l\u1ee3i, c\u1ee9 th\u1ebf nh\u1eadn \u0111\u1ea5u th\u1ea7u m\u1ecdi d\u1ef1 \u00e1n cho d\u00f9 \u0111a s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ti\u00eau chu\u1ea9n m\u00f4i sinh qu\u1ed1c t\u1ebf. [8]<\/p>\n<p>C\u0169ng theo IRN \/ M\u1ea1ng L\u01b0\u1edbi S\u00f4ng Qu\u1ed1c T\u1ebf th\u00ec Myitsone ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 h\u01a1n 300 d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n l\u1edbn tr\u00ean c\u00e1c con s\u00f4ng huy\u1ebft m\u1ea1ch c\u1ee7a 78 qu\u1ed1c gia m\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp Trung Qu\u1ed1c c\u00f3 tr\u1ef1c ti\u1ebfp li\u00ean h\u1ec7: nh\u01b0 s\u00f4ng Irrawaddy v\u00e0 Salween \u1edf Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, S\u00f4ng Mekong, con S\u00f4ng Nile \/ Sudan v\u00e0 con S\u00f4ng Omo \/ Ethiopa\u2026 T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp v\u0129 m\u00f4 \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t m\u1eabu s\u1ed1 chung, gi\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p con \u0111\u1eadp Myitsone Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n l\u00e0 thi\u1ebfu ti\u00eau chu\u1ea9n l\u01b0\u1ee3ng gi\u00e1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00f4i sinh \/ EIA, do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ng\u1ea1c nhi\u00ean khi th\u1ea5y b\u1ea5t c\u1ee9 \u1edf \u0111\u00e2u Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 g\u1eb7p ph\u1ea3i s\u1ef1 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i m\u1ea1nh m\u1ebd c\u1ee7a c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u01b0 d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng do <i>\u201cc\u00e1i gi\u00e1 qu\u00e1 cao v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 m\u00f4i sinh\u201d<\/i> m\u00e0 h\u1ecd ph\u1ea3i g\u00e1nh ch\u1ecbu khi m\u00e0 m\u1ed1i l\u1ee3i ch\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00eda qu\u1ed1c gia h\u1ecd m\u00e0 l\u1ea1i v\u1ec1 tay c\u00e1c \u0111\u1ea1i c\u00f4ng ty x\u00e2y \u0111\u1eadp nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Trung Qu\u1ed1c. [7]<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ed3i ra, tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng lu\u1eadn th\u1ebf gi\u1edbi, v\u1edbi m\u1ed9t Trung Qu\u1ed1c h\u1ed1i h\u1ea3 \u0111i t\u00ecm l\u1ee3i nhu\u1eadn, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 ho\u00e0n to\u00e0n v\u00f4 can tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c h\u1ea1i c\u1ee7a kh\u00f4ng ch\u1ec9 nh\u1eefng con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n m\u00e0 c\u1ea3 nh\u1eefng d\u1ef1 \u00e1n kh\u00e1c nh\u01b0 khai th\u00e1c Bauxite tr\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean Vi\u1ec7t Nam, \u0110\u01b0\u1eddng \u1ed0ng D\u1eabn D\u1ea7u \u1edf Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, ph\u00e1 r\u1eebng l\u1ea5y g\u1ed7 v\u00e0 t\u1eadn khai th\u00e1c ngu\u1ed3n kho\u00e1ng s\u1ea3n \u1edf Phi Ch\u00e2u\u2026 h\u1ea7u nh\u01b0 tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi, qu\u1ed1c gia n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 Trung Qu\u1ed1c tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o. Nh\u1eefng g\u00ec t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111ang di\u1ec5n ra trong L\u01b0u V\u1ef1c L\u1edbn S\u00f4ng Mekong (GMS\/ Greater Mekong Subregion); \u0111\u00e3 t\u1eebng <a name=\"_GoBack\"><\/a>\u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t v\u00ed von r\u1ea5t g\u1ee3i h\u00ecnh l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c \u0111ang li\u1ec1u l\u0129nh b\u01b0\u1edbc \u0111i tr\u00ean tr\u00ean nh\u1eefng t\u1ea3ng b\u0103ng m\u1ecfng \/ <i>China walks on thin ice.<\/i> M\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh n\u01b0\u1edbc l\u1edbn Trung Qu\u1ed1c ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd x\u1ea5u x\u00ed h\u01a1n n\u1ebfu c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1edbi nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng thi\u1ebfu b\u1ec1n v\u1eefng nh\u01b0 v\u1eady tr\u00ean kh\u1eafp h\u00e0nh tinh n\u00e0y.<\/p>\n<p>H\u1ee7y ho\u1ea1i m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, cho d\u00f9 \u1edf \u0111\u00e2u v\u00e0 bao gi\u1edd c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u00e1i kh\u00e1c c\u1ee7a b\u1ea1o \u0111\u1ed9ng v\u00e0 vi ph\u1ea1m nh\u00e2n quy\u1ec1n. V\u00e0 c\u0169ng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n ch\u1ee7 th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i kh\u1ecfe m\u1ea1nh v\u00e0 trong l\u00e0nh.<\/p>\n<p><strong>NG\u00d4 TH\u1ebe VINH<\/strong><\/p>\n<p>31-10-2011<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>THAM KH\u1ea2O:<\/strong><\/p>\n<p>1\/ Myanmar Halts China Dams; Celine Fernandez, Brian Speglele \u2013 The Wall Street Journal, Oct 1-2, 2011<\/p>\n<p>2\/ Myanmar: Blocked Dam Project Raises Hopes \u2013 Rangoon Oct 5, 2011, IRIN \/ <a href=\"http:\/\/www.irinnews.org\/report.aspx?ReportId=93891\">http:\/\/www.irinnews.org\/report.aspx?ReportId=93891<\/a><\/p>\n<p>3\/ Lessons from Myitsone Dam in Burma; Grace Mang \u2013 International River Network, Sept 30, 2011 <a href=\"http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/node\/6886\">http:\/\/www.internationalrivers.org\/en\/node\/6886<\/a><\/p>\n<p>4\/ Global Ecology And the \u201cMade in China\u201d Dam; Ngo The Vinh \u2013 Viet Ecology Foundation, July 20, 2010 <a href=\"http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/62\">http:\/\/www.vietecology.org\/Article.aspx\/Article\/62<\/a><\/p>\n<p>5\/ C\u1eedu Long C\u1ea1n D\u00f2ng Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng D\u1eady S\u00f3ng, Ch\u01b0\u01a1ng 4 \u2013 Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh, Nxb V\u0103n Ngh\u1ec7 California 2000. <a href=\"http:\/\/www.vietecology.org\/\">http:\/\/www.vietecology.org\/<\/a><\/p>\n<p>6\/ Good News, But the Story Isn\u2019t Over \u2013 Paul Stuart, The Irrawady, Oct 1, 2011.<\/p>\n<p>7\/ A Turning Point for Chinese Dam Builders \u2013 Grace Mang, International River Network, Oct 14, 2011<\/p>\n<p>8\/ Burma\u2019s Burning Issue : The Myitsone Dam Project \u2013 Wai Moe, The Irrawady, Friday September 16, 2011<\/p>\n<p>9\/ Irrawady Dam Construction Begins, Human Rights Abuses Begin. Saw Yan Naing. The Irrawady News Magazine, Jan 29, 2008.<\/p>\n<p>10\/ Kachins Anxious Wen\u2019s visit will boost Irrawady Dam construction. Jun 3, 2010. <a href=\"http:\/\/www.kachinnews.com\/News\/Kachins-anxious-Wen&rsquo;s-visit-will-boost-Irrawaddy-dam-contruction\/\">www.kachinnews.com\/News\/Kachins-anxious-Wen\u2019s-visit-will-boost-Irrawaddy-dam-contruction\/<\/a><\/p>\n<p>11\/ Construction of Sino-Myanmar Gas Pipeline to Start in Yuxi, Yunnan Province in July 2011; In Kunming Time: 2011\/4\/7.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y 30 th\u00e1ng 09, 2011, \u1ed5ng Th\u1ed1ng d\u00e2n s\u1ef1 Thein Sein \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh ho\u00e3n c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y con \u0111\u1eadp th\u1ee7y \u0111i\u1ec7n kh\u1ed5ng l\u1ed3 Myitsone c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c tr\u00ean s\u00f4ng Irrawady &#8230;. T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Thein Sein cho r\u1eb1ng d\u1ef1 \u00e1n \u0111\u1eadp Myitsone \u201c\u0111\u00e3 \u0111i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang.\u201d \u0110\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 coi l\u00e0 b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ed9t ph\u00e1 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u201cd\u00e2n ch\u1ee7 h\u00f3a\u201d bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng nh\u1ea5t.<\/p>\n","protected":false},"author":1233,"featured_media":22001,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,9],"tags":[316,313,314],"class_list":["post-22002","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-nghien-cuu","tag-cuu-long","tag-mekong","tag-ngo-the-vinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1233"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22002"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22002\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71526,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22002\/revisions\/71526"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/22001"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}