{"id":1859,"date":"2008-11-21T01:14:00","date_gmt":"2008-11-21T01:14:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/2008\/11\/dn-tr-dng-vai-tr-quan-y%e1%ba%bfu\/"},"modified":"2019-03-13T23:48:05","modified_gmt":"2019-03-13T23:48:05","slug":"vai-van-de-ve-su-chuyen-tiep-chinh-phu-hoa-ky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/1859\/vai-van-de-ve-su-chuyen-tiep-chinh-phu-hoa-ky","title":{"rendered":"V\u00e0i V\u1ea5n \u0110\u1ec1 v\u1ec1  S\u1ef1 Chuy\u1ec3n Ti\u1ebfp Ch\u00ednh Ph\u1ee7 Hoa K\u1ef3"},"content":{"rendered":"<p>C\u00f3 l\u1ebd \u00edt c\u00f3 v\u1ecb T\u1ed5ng th\u1ed1ng Hoa K\u1ef3 n\u00e0o m\u00e0 ch\u01b0a ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadm ch\u1ee9c (v\u00e0o ng\u00e0y 20\/1\/2009) v\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u1ef3 \u201ctr\u0103ng m\u1eadt\u201d (th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 kho\u1ea3ng ba th\u00e1ng hay m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0y sau khi nh\u1eadm ch\u1ee9c) l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1eb7ng \u00f3c suy t\u00ednh c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ea9n c\u1ea5p gi\u1ed1ng nh\u01b0 T\u1ed5ng th\u1ed1ng d\u00e2n c\u1eed Barack Obama.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 vi\u1ebft trong c\u00e1c b\u00e0i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch kh\u00f4ng m\u1ea5y th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Bush trong t\u00e1m n\u0103m qua, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng (d\u1ea7u ho\u1ea3), hai cu\u1ed9c chi\u1ebfn (Iraq v\u00e0 Afghanistan), c\u0169ng nh\u01b0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed9c kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng t\u00e0i ch\u00e1nh (Hoa K\u1ef3 l\u1eabn th\u1ebf gi\u1edbi) b\u00f9ng n\u1ed5 t\u1eeb th\u00e1ng ch\u00edn v\u1eeba qua \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1ecf phi\u1ebfu cho m\u1ed9t s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn, v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u1ecd tin c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00f4ng Obama (v\u00e0 \u00f4ng Biden), kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00f4ng McCain (v\u00e0 b\u00e0 Palin). N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc b\u1ea7u c\u1eed \u00f4ng Obama \u0111\u00e3 m\u1ea1nh mi\u1ec7ng ch\u1ec9 tr\u00edch ch\u00ednh ph\u1ee7 Bush v\u00e0 li\u00ean h\u1ec7 \u00f4ng McCain v\u1edbi \u00f4ng Bush bao nhi\u00eau th\u00ec sau chi\u1ebfn th\u1eafng ngo\u1ea1n m\u1ee5c v\u1eeba qua, \u00f4ng Obama c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng b\u1ea5y nhi\u00eau v\u00ec hai nguy\u00ean do ch\u00ednh: m\u1ed9t, l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m cho th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u00e0i ch\u00e1nh t\u1ed3i t\u1ec7 h\u01a1n, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 tin t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u01b0; hai, v\u00e0 c\u0169ng ch\u00ednh t\u1eeb nguy\u00ean do m\u1ed9t, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n hai th\u00e1ng n\u1eefa \u00f4ng Obama s\u1ebd \u00f4m \u0111\u1ee7 gia t\u00e0i c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Bush hi\u1ec7n nay, d\u00f9 mu\u1ed1n hay kh\u00f4ng.<\/p>\n<p>V\u00ec gia t\u00e0i m\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ed1ng George W. Bush \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho t\u1ed5ng th\u1ed1ng Barack Obama to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng th\u1eed th\u00e1ch l\u1edbn, cho n\u00ean n\u1ebfu \u00f4ng Obama c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Hoa K\u1ef3 v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 th\u1eed th\u00e1ch \u0111\u00f3 trong nhi\u1ec7m k\u1ef3 \u0111\u1ea7u th\u00ec c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00edn nhi\u1ec7m \u00f4ng nhi\u1ec7m k\u1ef3 hai l\u00e0 r\u1ea5t cao. V\u00e0 n\u1ebfu m\u1ecdi chuy\u1ec7n c\u0169ng su\u00f4ng s\u1ebb nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1c quan th\u00ec Barack Obama s\u1ebd \u0111i v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed Hoa K\u1ef3 nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u1ed5ng th\u1ed1ng v\u0129 \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t. T\u00f3m l\u1ea1i, n\u1ebfu \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ec1u l\u1ea1c quan tin t\u01b0\u1edfng \u201cYes, we can\u201d th\u00ec kh\u00f3 c\u00f3 g\u00ec ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c ni\u1ec1m tin v\u00e0 s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a Hoa K\u1ef3. Ngay c\u1ea3 trong t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f4ng m\u1ea5y l\u1ea1c quan nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, nh\u00e0 kinh t\u1ebf l\u1ed7i l\u1ea1c Paul Krugman, ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c trao gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel kinh t\u1ebf v\u00e0o \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 12 n\u00e0y, c\u0169ng l\u1ea1c quan cho r\u1eb1ng Barack Obama c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf ra m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 m\u1edbi b\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ea5p ti\u1ebfn (progressive policies), v\u00e0 \u0111i\u1ec1u duy nh\u1ea5t \u00f4ng Obama ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ee3 h\u00e3i (the only thing he has to fear is fear itself).<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">[1]<\/a><\/p>\n<p>Nh\u01b0ng d\u00f9 l\u1ea1c quan m\u1ea5y th\u00ec th\u1ef1c t\u1ebf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, hai v\u1ea5n \u0111\u1ec1 an ninh v\u00e0 kinh t\u1ebf c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed1i quan t\u00e2m h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng d\u00e2n c\u1eed Barack Obama. B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ra, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 trong th\u1eddi b\u00ecnh, c\u00e1c t\u1ed5ng th\u1ed1ng d\u00e2n c\u1eed sau m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i v\u1eadn \u0111\u1ed9ng tranh c\u1eed c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u1ed9t ch\u00fat tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1eaft tay v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n giao. \u00d4ng Obama kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i s\u1ef1 xa x\u1ec9 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3. \u0110\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1edbi, \u00f4ng Obama \u0111\u00e3 suy ngh\u0129 v\u1ec1 th\u00e0nh ph\u1ea7n nh\u00e2n s\u1ef1 cho n\u1ed9i c\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng, \u01b0u ti\u00ean l\u00e0 hai gh\u1ebf an ninh qu\u1ed1c gia v\u00e0 kinh t\u1ebf. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i t\u00ecm Tham m\u01b0u tr\u01b0\u1edfng (Chief of Staff) c\u1ee7a Nh\u00e0 Tr\u1eafng, v\u00e0 \u00f4ng Rahm Emanuel (m\u1ed9t ch\u00ednh tr\u1ecb gia v\u00e0 l\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec3u t\u1ea1i c\u00f9ng ti\u1ec3u bang Illinois v\u1edbi Obama, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi k\u1ef3 c\u1ef1u v\u00e0 nhi\u1ec1u kinh nghi\u1ec7m t\u1ea1i Nh\u00e0 Tr\u1eafng trong th\u1eddi T\u1ed5ng th\u1ed1ng Bill Clinton) \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng Obama t\u00edn nhi\u1ec7m v\u00e0o vai tr\u00f2 n\u00e0y v\u00e0o ng\u00e0y 6\/11\/2008.<a href=\"#_edn2\" name=\"_ednref2\">[2]<\/a> Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u00ednh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Tham m\u01b0u tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m c\u00e1c quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi h\u00e0nh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, qu\u1ea3n l\u00fd t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i Nh\u00e0 Tr\u1eafng v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u201cgi\u1eef c\u1eeda\u201d (gatekeeper) \u0111\u1ec3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i ki\u1ebfn v\u1edbi t\u1ed5ng th\u1ed1ng, khi n\u00e0o, bao l\u00e2u v.v\u2026 V\u00ec th\u1ebf cho n\u00ean vai tr\u00f2 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ef1c quy\u1ec1n nh\u1ea5t t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 sau T\u1ed5ng th\u1ed1ng. Li\u1ec1n sau b\u1ed5 nhi\u1ec7m \u0111\u00f3, \u00f4ng Obama, \u00f4ng Biden v\u00e0 \u00f4ng Emanuel g\u1eb7p c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt k\u1ef3 c\u1ef1u ch\u1ee7 y\u1ebfu trong l\u00e3nh v\u1ef1c kinh t\u1ebf t\u1ea1i Chicago \u0111\u1ec3 c\u00f9ng tham m\u01b0u v\u00e0 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 bi\u1ec7n ph\u00e1p th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi n\u1ec1n kinh t\u1ebf v\u00e0 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u00e0i ch\u00e1nh hi\u1ec7n nay.<a href=\"#_edn3\" name=\"_ednref3\">[3]<\/a> \u00d4ng Obama c\u0169ng \u0111ang l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o (D\u00e2n ch\u1ee7) b\u00ean ng\u00e0nh l\u1eadp ph\u00e1p hai ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nh\u1eb1m k\u00edch th\u00edch kinh t\u1ebf (stimulus packages): c\u00e1i \u0111\u1ea7u, nh\u1ecf h\u01a1n, tr\u1ecb gi\u00e1 ch\u1eebng 100 t\u1ef7; c\u00e1i sau, l\u1edbn h\u01a1n, bao g\u1ed3m vi\u1ec7c c\u1eaft gi\u1ea3m thu\u1ebf cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb th\u1ea5p \u0111\u1ebfn trung b\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng \u00e1p d\u1ee5ng v\u00e0o th\u00e1ng Gi\u00eang n\u0103m t\u1edbi. \u00d4ng Obama c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c c\u1ed1 v\u1ea5n s\u1ebd duy\u1ec7t x\u00e9t l\u1ea1i to\u00e0n b\u1ed9 c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a t\u1ed5ng th\u1ed1ng Bush \u0111\u1ec3 xem c\u00e1i n\u00e0o s\u1ebd gi\u1eef, c\u00e1i n\u00e0o s\u1ebd hu\u1ef7 b\u1ecf v\u00e0 c\u00e1i n\u00e0o s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i cho ph\u00f9 h\u1ee3p.<a href=\"#_edn4\" name=\"_ednref4\">[4]<\/a><\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, t\u1ed5ng th\u1ed1ng Obama s\u1ebd ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 trong th\u1eddi gian t\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u1ec7 tr\u1ecdng hi\u1ec7n nay. Nh\u01b0ng ngo\u00e0i nh\u1eefng th\u1eed th\u00e1ch l\u1edbn lao v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh s\u00e1ch, \u00f4ng Obama c\u0169ng \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi th\u1eed th\u00e1ch l\u1edbn lao kh\u00f4ng k\u00e9m v\u1ec1 m\u1eb7t tinh th\u1ea7n. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 t\u1eeb s\u1ef1 mong \u0111\u1ee3i qu\u00e1 l\u1edbn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i m\u00e0 h\u1ecd mong mu\u1ed1n x\u1ea3y ra,<a href=\"#_edn5\" name=\"_ednref5\">[5]<\/a> m\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c l\u1eddi h\u1ee9a trong k\u1ef3 b\u1ea7u c\u1eed l\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ebft qu\u1ea3 b\u1ea7u c\u1eed v\u1eeba qua \u0111\u00e3 \u1ee7y nhi\u1ec7m cho \u00f4ng quy\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb l\u1edbn lao (political mandate) \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3. Ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 do t\u00e0i l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng v\u00e0 \u2026 may m\u1eafn. May m\u1eafn l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 c\u0169ng r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft trong l\u00fac n\u00e0y. K\u1ebf \u0111\u1ebfn l\u00e0 s\u1ef1 mong \u0111\u1ee3i c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 t\u1eeb m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 ai ai c\u0169ng mu\u1ed1n l\u1ed7 tai hay m\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a Obama, t\u1eeb Kenya cho \u0111\u1ebfn Indonesia cho \u0111\u1ebfn \u00dac v\u00e0 ch\u00e2u \u00c2u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ph\u1ea7n n\u00e0o cho th\u1ea5y nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111ang c\u1ea7n m\u1ed9t s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o s\u00e1ng su\u1ed1t kh\u00f4ng ch\u1ec9 cho Hoa K\u1ef3 m\u00e0 cho t\u1ea7m qu\u1ed1c t\u1ebf hay, l\u00fd t\u01b0\u1edfng h\u01a1n, cho to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u1ea7u th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1ecb ch\u1ec9 tr\u00edch kh\u00f4ng ng\u1eebng c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee7a m\u00ecnh k\u1ec3 t\u1eeb khi \u00f4ng Obama \u0111\u1eafc c\u1eed th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 li\u00ean bang n\u0103m 2004 \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong c\u00e1c l\u1ea7n tranh lu\u1eadn v\u1edbi th\u01b0\u1ee3ng ngh\u1ecb s\u0129 McCain, t\u1ed5ng th\u1ed1ng Bush \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng th\u00e1i \u0111\u1ed9 r\u1ea5t nghi\u00eam t\u00fac, \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u00e0 chuy\u00ean nghi\u1ec7p \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh. \u00d4ng Bush \u0111\u00e3 g\u1ecdi ch\u00fac m\u1eebng \u00f4ng Obama ngay sau ng\u00e0y t\u1ed5ng tuy\u1ec3n c\u1eed b\u1eb1ng nh\u1eefng l\u1eddi n\u1ed3ng \u1ea5m, v\u00e0 g\u1ecdi chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u00f3 r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng. \u00d4ng Bush v\u00e0 b\u00e0 Laura \u0111\u00e3 m\u1eddi \u00f4ng Obama v\u00e0 b\u00e0 Michelle \u0111\u1ebfn th\u0103m Nh\u00e0 Tr\u1eafng \u0111\u1ec3 b\u00e0n c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 h\u1ec7 tr\u1ecdng v\u00e0o ng\u00e0y th\u1ee9 Hai 10\/11\/2008 (gi\u1edd Hoa K\u1ef3).<a href=\"#_edn6\" name=\"_ednref6\">[6]<\/a> \u00d4ng Bush n\u00f3i h\u00ecnh \u1ea3nh t\u1ed5ng th\u1ed1ng Obama v\u00e0 b\u00e0 Michelle v\u00e0 hai c\u00f4 con g\u00e1i \u0111\u1eb9p b\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u00e1nh c\u1eeda Nh\u00e0 Tr\u1eafng s\u1ebd th\u1eadt l\u00e0 x\u00fac \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 \u00f4ng tin ch\u1eafc r\u1eb1ng h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 s\u1ebd v\u00f4 c\u00f9ng h\u00e3nh di\u1ec7n trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc \u0111\u1ea7y k\u00edch \u0111\u1ed9ng \u0111\u00f3 m\u00e0 bao ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i b\u1ea5y l\u00e2u nay.<a href=\"#_edn7\" name=\"_ednref7\">[7]<\/a> V\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 v\u1ebb c\u0103ng th\u1eb3ng v\u1ec1 m\u1eb7t an ninh, ch\u00ednh ph\u1ee7 Bush \u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u1ec3 ngay sau khi \u0111\u1eafc c\u1eed b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho \u00f4ng Obama v\u00e0 d\u00e0n nh\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a \u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1c th\u00f4ng tin mang t\u1ea7m b\u00ed m\u1eadt qu\u1ed1c gia. Ch\u1ec9 hai ng\u00e0y sau t\u1ed5ng tuy\u1ec3n c\u1eed, \u00f4ng Mike McConnell, gi\u00e1m \u0111\u1ed1c an ninh qu\u1ed1c gia, \u0111\u00e3 bay t\u1edbi Chicago n\u01a1i \u00f4ng Obama c\u01b0 ng\u1ee5 \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00e1c tin t\u1ee9c t\u00ecnh b\u00e1o t\u1ed1i m\u1eadt \u0111\u1ea7u ti\u00ean, v\u00e0 \u00f4ng Obama c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f3m t\u1eafc (brief) tin t\u1ed1i m\u1eadt nh\u01b0 th\u1ebf m\u1ed7i ng\u00e0y cho \u0111\u1ebfn khi nh\u1eadm ch\u1ee9c, v\u00e0 sau \u0111\u00f3 t\u1ea5t nhi\u00ean c\u0169ng th\u1ebf.<a href=\"#_edn8\" name=\"_ednref8\">[8]<\/a> Theo tin t\u1ee9c c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1edd b\u00e1o \u1ea2 R\u1eadp t\u1ea1i London th\u00ec Osama Bin Laden \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ea5n c\u00f4ng Hoa K\u1ef3 m\u00e0 h\u1eadu qu\u1ea3 c\u00f2n kh\u1ed1c li\u1ec7t h\u01a1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n so v\u1edbi v\u1ee5 11\/9.<a href=\"#_edn9\" name=\"_ednref9\">[9]<\/a> Theo b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a t\u1edd <em>The Telegraph<\/em> th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean ch\u1ee9c an ninh t\u1ea1i Anh tin r\u1eb1ng c\u00f3 h\u00e0ng ng\u00e0n th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ef1c \u0111oan \u0111ang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ea1i Anh, v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 al-Qaeda s\u1ebd c\u1ed1 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1c cu\u1ed9c t\u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u201cngo\u1ea1n m\u1ee5c\u201d \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c trung t\u00e2m di chuy\u1ec3n nh\u01b0 phi tr\u01b0\u1eddng, ga xe l\u1eeda v.v\u2026 T\u1ed5ng th\u1ed1ng Bush c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng trong t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n nay, b\u1ecdn kh\u1ee7ng b\u1ed1 s\u1ebd kh\u00f4ng mong g\u00ec h\u01a1n vi\u1ec7c khai th\u00e1c th\u1eddi \u0111i\u1ec3m thay \u0111\u1ed5i n\u00e0y \u0111\u1ec3 g\u00e2y thi\u1ec7t h\u1ea1i cho Hoa K\u1ef3.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, \u00f4ng Bush c\u0169ng n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i Nh\u00e0 Tr\u1eafng r\u1eb1ng trong 75 ng\u00e0y t\u1edbi, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta ph\u1ea3i b\u1ea3o \u0111\u1ea3m r\u1eb1ng v\u1ecb t\u1ed5ng th\u1ed1ng k\u1ebf nhi\u1ec7m v\u00e0 d\u00e0n nh\u00e2n s\u1ef1 c\u1ee7a \u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eb5n s\u00e0ng \u1ee9ng ph\u00f3 v\u1edbi m\u1ecdi t\u00ecnh hu\u1ed1ng. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 t\u00f3m t\u1eaft tin t\u1ed1i m\u1eadt h\u00e0ng ng\u00e0y cho \u00f4ng Obama nh\u01b0 \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra. \u00d4ng Bush c\u0169ng y\u00eau c\u1ea7u m\u1ecdi nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1i Nh\u00e0 Tr\u1eafng h\u00e3y h\u00e0nh x\u1eed b\u1eb1ng s\u1ef1 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn v\u00e0 t\u00ednh chuy\u00ean nghi\u1ec7p \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00f4ng Obama m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 d\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ebf cho ch\u00ednh \u00f4ng. \u00d4ng Bush th\u1eadt s\u1ef1 mu\u1ed1n b\u00e0n giao l\u1ea1i cho \u00f4ng Obama qua m\u1ed9t s\u1ef1 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng, n\u00ean \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng chuy\u1ec3n ti\u1ebfp ch\u00ednh th\u1ee9c m\u00e0 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 chuy\u00ean vi\u00ean l\u00e3o luy\u1ec7n k\u1ec3 c\u1ea3 t\u1eeb ph\u00eda D\u00e2n ch\u1ee7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng Bush \u0111\u00e3 h\u00e0nh x\u1eed m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u00e0 cao \u0111\u1eb9p nh\u01b0 th\u1ebf, theo t\u00f4i, l\u00e0 v\u00ec ba nguy\u00ean do ch\u00ednh sau \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 nh\u1ea5t, v\u00ec \u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1eb7t quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00ean tr\u00ean nh\u1eefng t\u1ecb hi\u1ec1m, kh\u00e1c bi\u1ec7t ch\u00ednh tr\u1ecb hay t\u1ef1 \u00e1i c\u00e1 nh\u00e2n. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp trong th\u1eddi chi\u1ebfn (m\u00e0 Obama l\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u00e2m chi\u1ebfn tranh k\u1ec3 t\u1eeb 40 n\u0103m nay) l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 m\u1eb7t an ninh. N\u1ebfu v\u1ecb t\u1ed5ng th\u1ed1ng k\u1ebf nhi\u1ec7m kh\u00f4ng n\u1eafm r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i n\u01b0\u1edbc b\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch th\u00e0nh c\u00f4ng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ea5t b\u1ea1i trong th\u1eddi gian qua, kh\u00f4ng hi\u1ec3u s\u00e2u s\u1eafc nh\u1eefng hi\u1ec3m nguy hay k\u1ebb th\u00f9 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n, kh\u00f4ng n\u1eafm r\u00f5 c\u00e1c m\u1ed1i \u0111e do\u1ea1 \u0111\u1ebfn an ninh qu\u1ed1c gia, kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 quan h\u1ec7 gi\u1eefa Hoa K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng minh c\u0169ng nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng minh tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay, kh\u00f4ng n\u1eafm r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh kinh t\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i th\u00edch h\u1ee3p, v.v\u2026 th\u00ec c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf n\u00ean b\u1ea5t l\u1ee3i v\u00e0 nguy hi\u1ec3m cho Hoa K\u1ef3. Trong th\u1eddi b\u00ecnh th\u00ec ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf nhi\u1ec7m lu\u00f4n c\u1ea7n m\u1ed9t th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 l\u00e0m quen c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u01b0ng t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u00f4ng cho ph\u00e9p m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian nh\u01b0 th\u1ebf. \u00d4ng Bush hi\u1ec3u r\u00f5 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a s\u1ef1 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp k\u1ef3 n\u00e0y, v\u00e0 \u00f4ng Obama c\u0169ng tr\u00e2n tr\u1ecdng ghi nh\u1eadn n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a \u00f4ng Bush. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e3nh \u0111\u1ea1o \u0111\u00fang \u0111\u1eafn v\u00e0 th\u00edch \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 hai, \u00f4ng Bush hi\u1ec3u r\u00f5 n\u1ebfu \u00f4ng kh\u00f4ng t\u00edch c\u1ef1c gi\u00fap ch\u00ednh ph\u1ee7 k\u1ebf nhi\u1ec7m Obama \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi c\u00e1c th\u1eed th\u00e1ch hi\u1ec7n nay th\u00ec l\u1ecbch s\u1eed c\u0169ng s\u1ebd ph\u00e1n x\u00e9t \u00f4ng. N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, \u00f4ng Bush c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec kh\u00e1c n\u1ebfu \u00f4ng bi\u1ebft ngh\u0129 s\u00e2u tr\u00f4ng r\u1ed9ng, b\u1edfi \u00f4ng bi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5 r\u1eb1ng n\u1ebfu Hoa K\u1ef3 c\u00f3 g\u1eb7p th\u1eed th\u00e1ch v\u1ec1 m\u1eb7t an ninh ngay sau khi \u00f4ng Obama l\u00ean nh\u1eadm ch\u1ee9c, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ee5 \u0111\u00e1nh bom kh\u1ee7ng b\u1ed1 tr\u00ean n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 ch\u1eb3ng h\u1ea1n, th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ec9 ri\u00eang h\u1eadu qu\u1ea3 \u0111\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u01b0 th\u1ebf l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u00f4ng Obama, \u0111\u1ebfn n\u1ec1n an ninh Hoa K\u1ef3, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 nghi\u1ec7p ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a \u00f4ng Bush khi l\u1ecbch s\u1eed ph\u00e1n x\u00e9t v\u1ec1 \u00f4ng. Th\u1eadt v\u1eady, vai tr\u00f2 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o qu\u1ed1c gia c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc m\u1ecdi v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u1edf m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec c\u00e1c \u1ee7y ban \u0111i\u1ec1u tra (an ninh) sau n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng nh\u1ecf, n\u1ebfu c\u00f3 kh\u1ee7ng b\u1ed1 x\u1ea3y ra, l\u00e0 do s\u1ef1 thi\u1ebfu c\u1ea9n tr\u1ecdng hay thi\u1ebfu h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng quy\u1ebft \u0111o\u00e1n t\u1eeb \u00f4ng Bush. Nh\u01b0 ch\u00fang ta c\u0169ng th\u1ea5y, qua v\u1ee5 kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u00e0i ch\u00e1nh t\u1ea1i M\u1ef9, \u00f4ng Alan Greenspan, m\u1eb7c d\u1ea7u kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u1ee7 t\u1ecbch c\u1ee7a ng\u00e2n h\u00e0ng d\u1ef1 tr\u1eef Hoa K\u1ef3, nh\u01b0ng \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u1ed7i c\u1ee7a m\u00ecnh khi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u00fac c\u00f2n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n v\u1ee5 kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng n\u00e0y x\u1ea3y ra, ph\u1ea7n l\u1edbn v\u00ec \u00f4ng c\u1ee9 tin v\u00e0o kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ch\u00ednh n\u00f3. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n 11\/9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00f4ng Bush kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec h\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c k\u1ebf ho\u1ea1ch m\u00e0 nh\u00f3m kh\u1ee7ng b\u1ed1 al-Qaeda \u0111\u1ecbnh t\u1ea5n c\u00f4ng Hoa K\u1ef3, nh\u01b0ng v\u00ec tin t\u1ee9c t\u00ecnh b\u00e1o ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n kh\u1ea3 t\u00edn, v\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c th\u1ef1c hi\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng bao gi\u1edd x\u1ea3y ra, n\u00ean c\u00e1c h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng hay k\u1ebf ho\u1ea1ch ng\u0103n ng\u1eeba l\u00fac m\u1edbi l\u00ean n\u1eafm quy\u1ec1n ch\u01b0a d\u1ef1 li\u1ec7u cho t\u00ecnh hu\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady. \u0110\u00e2y l\u00e0 kinh nghi\u1ec7m x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u m\u00e0 \u00f4ng Bush \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c trong hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 qua.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 ba, m\u00e0 theo t\u00f4i c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 l\u00fd do quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m so v\u1edbi hai l\u00fd do tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 d\u00e2n tr\u00ed c\u1ee7a Hoa K\u1ef3. \u00d4ng Bush th\u1eeba hi\u1ec3u r\u1eb1ng hai nhi\u1ec7m k\u1ef3 qua, tuy c\u00f3 l\u00fac c\u00e1c cu\u1ed9c th\u0103m d\u00f2 d\u01b0 lu\u1eadn Hoa K\u1ef3 cho th\u1ea5y t\u1ef7 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1ee7ng h\u1ed9 \u00f4ng t\u0103ng l\u00ean t\u1ed9t \u0111\u1ec9nh (tr\u00ean 70 ph\u1ea7n tr\u0103m) khi \u00f4ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng kh\u1ee7ng b\u1ed1 v\u00e0o th\u1eddi gian \u0111\u1ea7u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 sau khi l\u1eadt \u0111\u1ed5 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 Taliban v\u00e0 mang l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n d\u00e2n s\u1ef1 t\u1ea1i Afghanistan, nh\u1eefng ch\u00ednh s\u00e1ch kh\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a chu\u1ed9ng l\u1eafm. Cho \u0111\u1ebfn c\u00e0ng g\u1ea7n cu\u1ed1i nhi\u1ec7m k\u1ef3 th\u00ec t\u1ef7 l\u1ec7 \u1ee7ng h\u1ed9 \u00f4ng xu\u1ed1ng th\u1ea5p ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y (ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u00ean 20 ph\u1ea7n tr\u0103m). \u00d4ng Bush kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111i v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5t b\u1ea1i b\u1ecb d\u00e2n ch\u00fang c\u0103m gh\u00e9t, nh\u1ea5t l\u00e0 sau khi bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 b\u1ecb m\u1ea5t t\u00e0i s\u1ea3n h\u00e0ng t\u1ef7 t\u1ef7 \u0111\u00f4 la v\u00ec kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng t\u00e0i ch\u00e1nh. V\u00ec th\u1ebf cho n\u00ean \u00f4ng Bush ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n hai th\u00e1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u00edt nh\u1ea5t g\u1ee1 g\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o uy t\u00edn v\u00e0 t\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t trong th\u1eddi gian qua. V\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u00f4ng Bush ch\u1ee9ng minh cho ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 r\u1eb1ng \u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1eb7t quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a Hoa K\u1ef3 l\u00ean tr\u00ean h\u1ebft, s\u1ebd v\u01b0\u1ee3t qua lo\u1ea1i ch\u00ednh tr\u1ecb mang t\u00ednh \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng nhau h\u1ee3p t\u00e1c gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c th\u1eed th\u00e1ch m\u00e0 Hoa K\u1ef3 \u0111ang \u0111\u1ed1i di\u1ec7n, v\u00e0 s\u1ebd n\u1ed7 l\u1ef1c h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n giao m\u1ed9t c\u00e1ch \u00eam th\u1eafm v\u00e0 hi\u1ec7u qu\u1ea3 cho ch\u00ednh ph\u1ee7 Obama s\u1eafp t\u1edbi. Trong t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 mong \u0111\u1ee3i \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng h\u1ee3p t\u00e1c t\u00edch c\u1ef1c t\u1eeb ch\u00ednh ph\u1ee7 Bush ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u1ec3u \u201cph\u1ee7i tay\u201d hay \u201cng\u00e2m d\u1ea5m\u201d, nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ed1c gia m\u00e0 v\u0103n ho\u00e1 ch\u00ednh tr\u1ecb (political culture) v\u1eabn c\u00f2n n\u1eb7ng t\u00ednh b\u00e8 nh\u00f3m \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i hay v\u1eabn c\u00f2n th\u00f3i suy ngh\u0129 h\u1eb9p h\u00f2i nh\u1ecf m\u1ecdn \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed1i th\u1ee7 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a m\u00ecnh. T\u00f3m l\u1ea1i, \u00f4ng Bush bi\u1ebft r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n bi\u1ebft v\u00e0 ngh\u0129 g\u00ec v\u1ec1 m\u00ecnh, v\u00e0 \u1edf trong c\u01b0\u01a1ng v\u1ecb v\u00e0 v\u1edbi nh\u1eefng kinh nghi\u1ec7m t\u1eebng tr\u00e3i nh\u01b0 \u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng \u00fd d\u00e2n. Cho n\u00ean c\u00e1ch h\u00e0nh x\u1eed c\u1ee7a \u00f4ng Bush v\u1eeba qua cho th\u1ea5y s\u1ef1 t\u00f4n tr\u1ecdng c\u1ee7a \u00f4ng kh\u00f4ng nh\u1eefng d\u00e0nh cho \u00f4ng Obama m\u00e0 d\u00e0nh cho to\u00e0n th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9.<\/p>\n<p>N\u00f3i chung, d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 d\u00e2n tr\u00ed mang t\u1ea7m quan tr\u1ecdng nh\u01b0 nhau v\u00e0 b\u1ed5 t\u00fac v\u1edbi nhau. Ch\u1ec9 c\u00f3 trong n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 m\u00e0 qua \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u00fd th\u1ee9c t\u01b0 c\u00e1ch v\u00e0 quy\u1ec1n l\u00e0m ch\u1ee7 c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng c\u00e1i \u201cch\u00ednh tr\u1ecb\u201d n\u00f3i l\u1eabn kh\u00f4ng n\u00f3i, nh\u1eefng c\u00e1i \u201cch\u00ednh tr\u1ecb\u201d l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1eabn th\u1ea5t b\u1ea1i, m\u1edbi t\u1ea1o ra nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y t\u1ea1i Hoa K\u1ef3 hay c\u00e1c n\u01b0\u1edbc d\u00e2n ch\u1ee7 ti\u00ean ti\u1ebfn kh\u00e1c. Ri\u00eang t\u1ea1i Hoa K\u1ef3, n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7 \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 s\u1ea3n xu\u1ea5t ra \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111\u1ed1i th\u1ee7 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng n\u1ec3 nh\u01b0 John McCain, nh\u1eefng t\u1ed5ng th\u1ed1ng r\u1ea5t c\u00f3 nh\u00e2n c\u00e1ch nh\u01b0 George W Bush (\u00f4ng Bush l\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ecdn hai ng\u01b0\u1eddi da \u0111en Colin Powell v\u00e0 Condoleezza Rice \u1edf ch\u1ee9c v\u1ee5 h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a n\u1ed9i c\u00e1c, t\u1eeb c\u1ed1 v\u1ea5n an ninh qu\u1ed1c gia \u0111\u1ebfn ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1edfng), v\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt nh\u01b0 Barack Obama &#8211; m\u00e0 tr\u00ean th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 \u0111\u1ea1i di\u1ec7n thi\u1ec3u s\u1ed1 trong khi m\u1ed9t th\u1eddi \u00f4ng cha c\u1ee7a m\u00ecnh thu\u1ed9c th\u00e0nh ph\u1ea7n \u0111\u1ea7y t\u1edb &#8211; l\u00e0m l\u00e3nh \u0111\u1ea1o t\u1ed1i cao c\u1ee7a qu\u1ed1c gia. Ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 kh\u1ea3 thi b\u1edfi v\u00ec c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 ph\u00f3ng kho\u00e1ng v\u00e0 d\u00e2n tr\u00ed. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ph\u00f3ng kho\u00e1ng, c\u1ee9 m\u00e3i b\u1ea3o th\u1ee7 v\u00e0 kh\u00f4ng mong thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec l\u00e0m sao c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft qu\u1ea3 b\u1ea7u c\u1eed nh\u01b0 v\u1eeba x\u1ea3y ra. D\u00e2n tr\u00ed Hoa K\u1ef3 m\u00e0 th\u1ea5p th\u00ec ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i do d\u1ef1 v\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3i tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u v\u00e0 chi\u1ebfn d\u1ecbch ti\u00eau c\u1ef1c tung ra m\u00e0 trong b\u1ea5t c\u1ee9 b\u1ea7u c\u1eed n\u00e0o c\u0169ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu (fear politics). Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng t\u1ecf d\u00e1m th\u1eed th\u00e1ch v\u00e0 kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i.<\/p>\n<p>T\u00f3m l\u1ea1i, mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn lao s\u00e2u r\u1ed9ng, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong m\u1ed9t n\u1ec1n d\u00e2n ch\u1ee7, c\u0169ng nh\u01b0 cho m\u1ee5c ti\u00eau d\u00e2n ch\u1ee7 ho\u00e1 (ch\u00ednh tr\u1ecb, x\u00e3 h\u1ed9i), th\u00ec ngo\u00e0i t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ph\u00f3ng kho\u00e1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu y\u1ebfu t\u1ed1 d\u00e2n tr\u00ed.<\/p>\n<p><span style=\"text-decoration: underline\">T\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o:<\/span><\/p>\n<\/p>\n<hr size=\"1\" \/><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">[1]<\/a> Paul Krugman, \u201cThe Obama Agenda\u201d, The New York Times, 7\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.nytimes.com\/2008\/11\/07\/opinion\/07krugman.html?ref=opinion\">http:\/\/www.nytimes.com\/2008\/11\/07\/opinion\/07krugman.html?ref=opinion<\/a>&gt;.  <\/p>\n<p><a href=\"#_ednref2\" name=\"_edn2\">[2]<\/a> Jeff Zeleny and Jackie Calmes, \u201cObama Says Speedy Action Needed on Economy\u201d, The New York Times, 7\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.nytimes.com\/2008\/11\/06\/us\/politics\/08transition.html?hp\">http:\/\/www.nytimes.com\/2008\/11\/06\/us\/politics\/08transition.html?hp<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref3\" name=\"_edn3\">[3]<\/a> Xin t\u00ecm hi\u1ec3u \u1ee6y ban C\u1ed1 v\u1ea5n Kinh t\u1ebf trong th\u1eddi k\u1ef3 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp t\u1ea1i website c\u1ee7a nh\u1eadt b\u00e1o The New York Times, \u201cObama\u2019s Transition Economic Advisory Board\u201d, 7\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.nytimes.com\/2008\/11\/08\/us\/politics\/08advisors.html?_r=1&amp;ref=politics&amp;oref=slogin\">http:\/\/www.nytimes.com\/2008\/11\/08\/us\/politics\/08advisors.html?_r=1&amp;ref=politics&amp;oref=slogin<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref4\" name=\"_edn4\">[4]<\/a> <strong>Anne Davies (Washington), \u201c<\/strong>Obama presses for swift action on US economy\u201d, With Agencies, 11\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/obama-presses-for-swift-action-on-us-economy-20081110-5lpj.html?page=-1\">http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/obama-presses-for-swift-action-on-us-economy-20081110-5lpj.html?page=-1<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref5\" name=\"_edn5\">[5]<\/a> Xin \u0111\u1ecdc Ian Munro (New York), \u201cPressure builds on Obama to deliver high hopes\u201d, with Agencies, 10\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/pressure-builds-on-obama-to-deliver-high-hopes-20081109-5kxq.html?page=-1\">http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/pressure-builds-on-obama-to-deliver-high-hopes-20081109-5kxq.html?page=-1<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref6\" name=\"_edn6\">[6]<\/a> AP, \u201cBush gives Obama White House tour\u201d, 11\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.theage.com.au\/articles\/2008\/11\/11\/1226318594359.html\">http:\/\/www.theage.com.au\/articles\/2008\/11\/11\/1226318594359.html<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref7\" name=\"_edn7\">[7]<\/a> Anne Davies and Peter Nicholas (Chicago), \u201cA work-out, then down to work for the president-elect\u201d, With Los Angeles Times, Washington Post, 7\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/a-workout-then-down-to-work-for-the-presidentelect-20081106-5jeu.html\">http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/a-workout-then-down-to-work-for-the-presidentelect-20081106-5jeu.html<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref8\" name=\"_edn8\">[8]<\/a> Xin \u0111\u1ecdc c\u00e1c b\u00e0i c\u1ee7a Peter Nicholas and Michael Finnegan (Chicago), \u201cSecurity rules in &#8216;wartime&#8217; transfer\u201d, Los Angeles Times, Agencies, 8\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/security-rules-in-wartime-transfer-20081107-5k7h.html?page=-1\">http:\/\/www.theage.com.au\/world\/us-election-2008\/security-rules-in-wartime-transfer-20081107-5k7h.html?page=-1<\/a>&gt;, v\u00e0 Lisa Millar, \u201cPresident-elect Obama heads back to work\u201d, ABC, 6\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.abc.net.au\/lateline\/content\/2008\/s2412586.htm\">http:\/\/www.abc.net.au\/lateline\/content\/2008\/s2412586.htm<\/a>&gt;.<\/p>\n<p><a href=\"#_ednref9\" name=\"_edn9\">[9]<\/a> Paola Totaro (London), \u201cWarning of new bin Laden attack\u201d, The Age, 10\/11\/2008, &lt;<a href=\"http:\/\/www.theage.com.au\/world\/warning-of-new-bin-laden-attack-20081109-5kxu.html\">http:\/\/www.theage.com.au\/world\/warning-of-new-bin-laden-attack-20081109-5kxu.html<\/a>&gt;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00f3 l\u1ebd \u00edt c\u00f3 v\u1ecb T\u1ed5ng th\u1ed1ng Hoa K\u1ef3 n\u00e0o m\u00e0 ch\u01b0a ch\u00ednh th\u1ee9c nh\u1eadm ch\u1ee9c (v\u00e0o ng\u00e0y 20\/1\/2009) v\u00e0 c\u0169ng ch\u01b0a tr\u1ea3i qua th\u1eddi k\u1ef3 \u201ctr\u0103ng m\u1eadt\u201d (th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh l\u00e0 kho\u1ea3ng ba th\u00e1ng hay m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0y sau khi nh\u1eadm ch\u1ee9c) l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u1eb7ng \u00f3c suy t\u00ednh c\u00e1c ch\u00ednh s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec7n ph\u00e1p th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ea9n c\u1ea5p gi\u1ed1ng nh\u01b0 T\u1ed5ng th\u1ed1ng d\u00e2n c\u1eed Barack Obama.<\/p>\n","protected":false},"author":1196,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[56,161],"tags":[],"class_list":["post-1859","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ban-tron","category-ban-tron-chinh-tri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1196"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1859"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1859\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57680,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1859\/revisions\/57680"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}