{"id":18451,"date":"2011-02-17T01:04:00","date_gmt":"2011-02-17T01:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/18451"},"modified":"2019-03-05T01:51:27","modified_gmt":"2019-03-05T01:51:27","slug":"tan-man-van-hoc-voi-nha-phe-binh-bui-vinh-phuc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/18451\/tan-man-van-hoc-voi-nha-phe-binh-bui-vinh-phuc","title":{"rendered":"T\u1ea3n M\u1ea1n V\u0103n H\u1ecdc v\u1edbi nh&agrave; ph&ecirc; b&igrave;nh B&ugrave;i V\u0129nh Ph&uacute;c"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<strong>&#160;<\/strong><\/p>\n<blockquote>\n<p><strong>L\u1eddi Gi\u1edbi Thi\u1ec7u<\/strong>: <em>D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u00e0i &quot;t\u1ea3n m\u1ea1n v\u0103n h\u1ecdc&quot; d\u1ef1a tr\u00ean cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n\/n\u00f3i chuy\u1ec7n\u2014\u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o ng\u00e0y 14.1.2011 c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1 Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh Trinh v\u00e0 ph\u00f3ng vi\u00ean Nh\u00e3 Lan c\u1ee7a<\/em> H\u1ed3n Vi\u1ec7t Direct TV <em>v\u00e0<\/em> Little Saigon Radio<em>, ti\u1ec3u bang California, Hoa K\u1ef3\u2014v\u1edbi nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh v\u0103n h\u1ecdc B\u00f9i V\u0129nh Ph\u00fac. B\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn l\u00e0m hai k\u1ef3 tr\u00ean c\u1ea3 hai ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n truy\u1ec1n th\u00f4ng n\u00f3i tr\u00ean v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i n\u0103m Canh D\u1ea7n 2010 v\u00e0 \u0111\u1ea7u n\u0103m T\u00e2n M\u00e3o 2011. Ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 c\u1ee7a n\u00f3 nh\u1eafm v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00eda c\u1ea1nh v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc n\u00f3i chung v\u00e0, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, m\u1ed9t s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7c th\u00f9 c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc \u1ea5y, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 trong th\u1eddi gian n\u0103m, m\u01b0\u1eddi n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/02\/BuiVinhPhuc.jpg\" rel=\"lightbox[18451]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"background-image: none; border-right-width: 0px; padding-left: 0px; padding-right: 0px; display: inline; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px; padding-top: 0px\" title=\"BuiVinhPhuc\" border=\"0\" alt=\"BuiVinhPhuc\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2011\/02\/BuiVinhPhuc_thumb.jpg\" width=\"295\" height=\"246\" \/><\/a>&#160; <br \/><em>Nh\u00e0 Ph\u00ea B\u00ecnh B\u00f9i V\u0129nh Ph\u00fac<\/em><\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>1.<\/strong><\/p>\n<p><em>Theo anh, ta n\u00ean gi\u01a1\u0301i ha\u0323n khoa\u0309ng th\u01a1\u0300i gian nh\u01b0 th\u1ebf na\u0300o \u0111\u00ea\u0309 anh co\u0301 th\u00ea\u0309 d\u00ea\u0303 da\u0300ng h\u01a1n trong c\u00f4ng vi\u00ea\u0323c nh\u00e2\u0323n \u0111i\u0323nh nh\u1eefng n\u00e9t \u0111\u1eb7c th\u00f9 v\u00e0 nh\u1eefng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n ho\u0323c Vi\u1ec7t Nam \u01a1\u0309 ha\u0309i ngoa\u0323i?<\/em><\/p>\n<p>Th\u1eadt ra, t\u00f9y v\u00e0o m\u1ee5c \u0111\u00edch m\u00ecnh nh\u1eafm t\u1edbi m\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c duy\u1ec7t x\u00e9t v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian n\u00e0o. Trong bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n ng\u00e0y h\u00f4m nay, t\u00f4i ngh\u0129 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh trong kho\u1ea3ng n\u0103m, m\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y. D\u00f9 sao, \u1edf m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00eda c\u1ea1nh, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng bi\u00ean \u0111\u1ed9 th\u1eddi gian h\u01a1n.<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong><\/p>\n<p><em>Trong nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a anh, c\u00f3 nh\u01b0\u0303ng hi\u00ea\u0323n t\u01b0\u01a1\u0323ng v\u0103n ho\u0323c n\u00e0o \u0111\u00e1ng n\u00f3i trong th\u01a1\u0300i gian \u0111o\u0301?<\/em><\/p>\n<p>C\u00f3 nhi\u1ec1u bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, t\u1eeb t\u00e2m th\u1ebf \u0111\u1ebfn k\u1ef9 thu\u1eadt vi\u1ebft, k\u1ef9 thu\u1eadt tr\u1ea7n thu\u1eadt, t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u0103n b\u1ea3n, v.v&#8230; Nh\u01b0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt trong vi\u1ec7c th\u00f4ng tin v\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn b\u00e0i v\u1edf c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc tr\u00ean c\u00e1c trang m\u1ea1ng to\u00e0n c\u1ea7u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1eed d\u1ee5ng m\u00e1y computer&#8230; S\u1ef1 th\u00f4ng tin v\u00e0 \u0111\u01b0a \u00fd ki\u1ebfn ph\u1ea3n h\u1ed3i nhanh ch\u00f3ng v\u1ec1 c\u00e1c b\u00e0i v\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn tr\u00ean m\u1ea1ng khi\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n n\u00e0y, tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, tr\u1edf n\u00ean cu\u1ed1n h\u00fat v\u00e0 sinh \u0111\u1ed9ng h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi c\u00e1ch in \u1ea5n v\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn truy\u1ec1n th\u1ed1ng.<\/p>\n<p><strong>3. <\/strong><\/p>\n<p><em>V\u0103n ho\u0323c Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, hay v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ha\u0309i ngoa\u0323i, theo anh, l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n ho\u0323c di d\u00e2n hay m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n ho\u0323c l\u01b0u vong?<\/em><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc, cho t\u1edbi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m l\u1ecbch s\u1eed 1989, th\u00ec v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u01b0u vong. D\u1ee9t kho\u00e1t l\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady. Kh\u1edfi t\u1eeb h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng b\u1ecf qu\u00ea, b\u1ecf n\u01b0\u1edbc ra \u0111i \u0111\u1ec3 t\u00ecm t\u1ef1 do, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 ch\u1ecdn m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9, m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf s\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft. Nh\u01b0ng sau khi b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng B\u00e1 Linh s\u1ee5p \u0111\u1ed5 v\u00e0o ng\u00e0y 9 th\u00e1ng M\u01b0\u1eddi M\u1ed9t, 1989, k\u00e9o theo s\u1ef1 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a C\u1ed9ng S\u1ea3n t\u1ea1i Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 t\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng \u00c2u, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u00eam s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a nhi\u1ec1u c\u00e2y vi\u1ebft ra \u0111i t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc (nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1ed1n l\u00e0 sinh vi\u00ean ho\u1eb7c l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t kh\u1ea9u lao \u0111\u1ed9ng t\u1ea1i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng \u00c2u), v\u1edbi m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf s\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft kh\u00e1c so v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra \u0111i t\u1eeb mi\u1ec1n Nam; r\u1ed3i s\u1ef1 tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng v\u1edbi nh\u1eefng m\u1ee5c \u0111\u00edch v\u00e0 l\u00fd do kh\u00e1c nhau c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t s\u1ed1ng ngo\u00e0i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc khi\u1ebfn cho t\u00e2m th\u1ebf l\u01b0u vong d\u1ea7n d\u1ea7n nh\u1ea1t \u0111i. Th\u1eddi gian c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat h\u1ea3i ngo\u1ea1i v\u1eefng ch\u00e3i h\u01a1n trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng quan t\u00e2m nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi quanh m\u00ecnh.<\/p>\n<p>B\u00e2y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng \u0111i v\u00e0o, nh\u1eadp v\u00e0o th\u1ebf gi\u1edbi r\u1ed9ng l\u1edbn chung quanh v\u00e0 chia s\u1ebb nh\u1eefng quan t\u00e2m v\u1ec1 n\u00f3. \u0110\u1ecba d\u01b0 v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i, v\u00ec th\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng ra c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 l\u1edbn l\u00ean v\u00e0 gia nh\u1eadp v\u00e0o d\u00f2ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb (th\u1ebf h\u1ec7 m\u1ed9t r\u01b0\u1ee1i v\u00e0 hai). Theo t\u00f4i, v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay mang d\u00e1ng d\u1ea5p c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc di d\u00e2n nhi\u1ec1u h\u01a1n, cho d\u00f9 t\u00e2m th\u1ebf vi\u1ebft c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf l\u01b0u vong. Nh\u01b0ng l\u01b0u vong kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t kh\u00ed quy\u1ec3n chung, bao ph\u1ee7 c\u00e1i s\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1i vi\u1ebft c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 trong giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u n\u1eefa.<\/p>\n<p><strong>4. <\/strong><\/p>\n<p><em>Nh\u01b0\u0303ng ta\u0301c ph\u00e2\u0309m cu\u0309a ta\u0301c gia\u0309 g\u00f4\u0301c Vi\u00ea\u0323t vi\u00ea\u0301t b\u0103\u0300ng Anh ho\u0103\u0323c Pha\u0301p ng\u01b0\u0303 co\u0301 \u0111\u01b0\u01a1\u0323c go\u0323i la\u0300 trong d\u00f2ng v\u0103n ho\u0323c Vi\u1ec7t Nam ha\u0309i ngoa\u0323i kh\u00f4ng? Ch\u1eb3ng h\u1ea1n tr\u01b0\u01a1\u0300ng h\u01a1\u0323p nh\u01b0\u0303ng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Angie Chau, Monique Truong, Andrew Lam, Linda L\u00ea, le thi diem thuy, Lan Cao, Nguyen Thi Minh Bich, Nam Le, Kim Thuy, v.v.<\/em><\/p>\n<p>T\u00f4i ngh\u0129, nh\u00ecn m\u1ed9t c\u00e1ch \u1ea9n d\u1ee5, m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 coi nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1ed1c Vi\u1ec7t vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh hay ti\u1ebfng Ph\u00e1p, v.v., l\u00e0 nh\u1eefng con v\u1eadt l\u01b0\u1ee1ng th\u00ea. \u0110\u1eddi s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ecd b\u1eafc c\u1ea7u gi\u1eefa hai m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng. (Hay nh\u01b0 c\u00e1ch Linda L\u00ea t\u1ef1 v\u00ed m\u00ecnh, &quot;<em>nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i gi\u1eefa hai th\u1ebf gi\u1edbi, (&#8230;) kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ecbt, c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1&#8230;&quot;).<\/em> Th\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u1ecd l\u1edbn l\u00ean trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i m\u1edbi nh\u01b0 Anh, M\u1ef9, \u00dac ho\u1eb7c Ph\u00e1p. H\u1ecd quen thu\u1ed9c v\u1edbi ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u00f3, v\u00e0 h\u1ecd ch\u1ecdn (v\u00e0, trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, l\u00e0 b\u1ecb \u0111\u1ea9y v\u00e0o th\u1ebf \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn) ph\u00e1t bi\u1ec3u trong nh\u1eefng ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u00f3. Nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ecd c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 l\u1edbn h\u01a1n l\u00e0 n\u1ebfu h\u1ecd vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. Nh\u01b0ng cu\u1ed9c s\u1ed1ng tinh th\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ecd, c\u00e1i t\u00e2m th\u1ebf vi\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf Vi\u1ec7t. Hay, \u0111\u00fang h\u01a1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf pha tr\u1ed9n. Gi\u1eefa Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>D\u00f9 sao, khi vi\u1ebft b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a d\u00f2ng ch\u00ednh nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ecd \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u1ec1 m\u1eb7t x\u00e3 h\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n h\u1ecdc nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a d\u00f2ng ch\u00ednh. H\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3, \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ebfn g\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t h\u01a1n, n\u1ebfu t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. Nh\u01b0ng, t\u00f4i ngh\u0129, t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn n\u1eb1m trong d\u00f2ng ch\u00ednh, kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><strong>5. <\/strong><\/p>\n<p><em>T\u00f4i th\u1ea5y r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb t\u00ecnh c\u1ea3m, t\u00e2m l\u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam ph\u1ea3i s\u1ed1ng xa qu\u00ea. Sao c\u00f3 th\u1ec3 coi \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m thu\u1ed9c v\u1ec1 d\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c? Sao ta kh\u00f4ng coi \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a d\u00f2ng V\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam l\u01b0u vong hay di d\u00e2n?<\/em><\/p>\n<p>Theo t\u00f4i, xu\u1ea5t ph\u00e1t \u0111i\u1ec3m t\u00e2m l\u00fd hay t\u00ecnh c\u1ea3m c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft t\u1ea1o th\u00e0nh ti\u00eau ch\u00ed duy nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 x\u1ebfp lo\u1ea1i t\u00e1c ph\u1ea9m \u1ea5y v\u00e0o d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. C\u00f3 l\u1ebd ta c\u00f2n ph\u1ea3i x\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u00e1i c\u00e1ch m\u00e0 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n, c\u0169ng nh\u01b0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u00f3 v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n h\u1ecdc, x\u00e3 h\u1ed9i, th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i, v\u0103n h\u00f3a, v.v., m\u00e0 n\u00f3 t\u1ea1o ra c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a n\u00f3. C\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi Vi\u1ec7t Nam, v\u1edbi m\u1ed9t ngu\u1ed3n g\u1ed1c Vi\u1ec7t Nam, m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi vi\u1ebft. Nh\u01b0ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh vi\u1ebft, c\u00f2n c\u00f3 bao nhi\u00eau v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ph\u1ee9c t\u1ea1p kh\u00e1c chen v\u00e0o. Nh\u1eefng t\u00e2m th\u1ebf, t\u00ecnh c\u1ea3m, l\u1ec1 l\u1ed1i t\u01b0 duy, c\u00e1ch di\u1ec5n \u00fd, c\u00e1ch nh\u00ecn ng\u1eafm v\u1ea5n \u0111\u1ec1, c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1ea5n \u0111\u1ec1; r\u1ed3i c\u00e1ch b\u1ed1 c\u1ee5c, c\u1ea5u tr\u00fac t\u00e1c ph\u1ea9m, c\u00e1ch khai tri\u1ec3n n\u00f3, c\u00e1ch th\u1eaft, c\u00e1ch m\u1edf t\u00e1c ph\u1ea9m, nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh, nh\u1eefng \u1ea9n d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng. V\u00e2n v\u00e2n. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 cho ta th\u1ea5y c\u00e1i &quot;c\u01a1 ch\u1ea5t&quot; c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m. V\u00e0, trong c\u1ea3m nh\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i, c\u00e1i c\u01a1 ch\u1ea5t \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u1ea7n g\u1ea7n v\u1edbi c\u00e1i c\u01a1 ch\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m thu\u1ed9c d\u00f2ng ch\u00ednh h\u01a1n. D\u00f9 sao, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u chung k\u1ebft, \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 cho r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 d\u00f2ng ch\u00ednh. C\u00e1i quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 t\u00f4i ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7, c\u0103n b\u1ea3n, ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 duy v\u00e0 vi\u1ebft b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef g\u00ec, ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed5 bi\u1ebfn ch\u1ee7 y\u1ebfu trong nh\u1eefng x\u00e3 h\u1ed9i n\u00e0o, v\u00e0 ch\u00fang t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n h\u1ecdc, x\u00e3 h\u1ed9i, v.v., \u1edf m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u0103n h\u00f3a n\u00e0o. \u1ede c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam\u2014\u1edf trong ho\u1eb7c ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc\u2014hay \u1edf c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Linda L\u00ea v\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0y, ch\u1eb3ng h\u1ea1n. \u0110\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &quot;nh\u00e0 v\u0103n Ph\u00e1p g\u1ed1c Vi\u1ec7t&quot; tr\u00ean h\u1ea7u nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi di\u1ec5n \u0111\u00e0n, t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng thu\u1eadn \u0111\u1ec3 c\u00f4ng nh\u1eadn: \u0111\u00e2y, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n Ph\u00e1p. Cho d\u00f9 tinh th\u1ea7n t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 tinh th\u1ea7n th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft trong c\u1ea3m th\u1ee9c l\u01b0u vong. Nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u0103n v\u00e0 nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh Ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ea5t cao c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00f4, v\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p h\u00e3nh di\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f4 \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Ph\u00e1p, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1ea3i danh gi\u00e1 nh\u01b0 Prix Femina v\u00e0 gi\u1ea3i nh\u1ea5t c\u1ee7a Grand Prix do Vi\u1ec7n H\u00e0n L\u00e2m Ph\u00e1p trao t\u1eb7ng. C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00f4 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00e1c. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh v\u00e0 vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y, c\u00f4 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi.<\/p>\n<p>C\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n g\u1ed1c Vi\u1ec7t kh\u00e1c, nh\u01b0 Nam L\u00ea, Andrew L\u00e2m, Andrew Ph\u1ea1m ch\u1eb3ng h\u1ea1n, c\u0169ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng vinh d\u1ef1 cao qu\u00fd tr\u00ean m\u1eb7t v\u0103n h\u1ecdc do c\u00e1c qu\u1ed1c gia m\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y ch\u1ecdn \u0111\u1ecbnh c\u01b0 trao t\u1eb7ng. T\u00f4i c\u0169ng mu\u1ed1n tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 th\u00eam m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: ch\u00fang ta n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t khi n\u00f3i v\u1ec1 t\u00e1c ph\u1ea9m v\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3. Nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y v\u1eabn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, g\u1ed1c Vi\u1ec7t, v\u00e0 ta, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e3nh di\u1ec7n v\u1ec1 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u1ea5y qua nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a h\u1ecd; nh\u01b0ng khi \u0111\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00e1c. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 tr\u1edf n\u00ean t\u1ebf nh\u1ecb h\u01a1n, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn ng\u1eafm, xem x\u00e9t t\u1eeb nhi\u1ec1u g\u00f3c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau. T\u1eeb m\u1ed9t s\u1ed1 ho\u00e0n c\u1ea3nh v\u00e0 l\u00fd do nh\u01b0 nh\u1eefng g\u00ec t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1eed tr\u00ecnh b\u1ea7y, trong c\u00e1i nh\u00ecn ri\u00eang c\u1ee7a t\u00f4i, t\u00f4i ngh\u0129 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn thu\u1ed9c v\u1ec1 d\u00f2ng ch\u00ednh c\u1ee7a nh\u1eefng qu\u1ed1c gia m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecbnh c\u01b0 (ho\u1eb7c thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3), h\u01a1n l\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Cho d\u00f9, khi \u0111\u1ecdc h\u1ecd, \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf Vi\u1ec7t Nam, m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf l\u01b0u vong\/di d\u00e2n pha tr\u1ed9n trong \u0111\u00f3.<\/p>\n<p><strong>6. <\/strong><\/p>\n<p><em>N\u00ea\u0301u no\u0301i l\u00e0 v\u0103n ho\u0323c Vi\u1ec7t Nam \u01a1\u0309 ha\u0309i ngoa\u0323i co\u0301 ti\u0301nh ch\u00e2\u0301t cu\u0309a hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m v\u0103n ho\u0323c mi\u00ea\u0300n Nam Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edbc 1975. \u0110i\u00ea\u0300u \u00e2\u0301y co\u0301 chi\u0301nh xa\u0301c kh\u00f4ng, theo anh?<\/em><\/p>\n<p>T\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng, trong kho\u1ea3ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 15 n\u0103m \u0111\u1ea7u, k\u1ec3 t\u1eeb th\u1eddi \u0111i\u1ec3m 1975, v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, mang \u0111\u1eadm t\u00e2m th\u1ebf l\u01b0u vong. V\u00e0 c\u00e1i t\u00e2m th\u1ebf \u1ea5y khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ef1 c\u1ed9t bu\u1ed9c m\u00ecnh v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9. Nh\u1eefng x\u00f3t xa v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5, nh\u1eefng ng\u1ecdt ng\u00e0o v\u00e0 h\u1ea1nh ph\u00fac, nh\u1eefng th\u1ea5t v\u1ecdng v\u00e0 \u00ea ch\u1ec1, nh\u1eefng d\u1eb1n v\u1eb7t v\u00e0 ho\u00e0i v\u1ecdng, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u1ea5y khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta nh\u01b0 t\u1ef1 ch\u00f4n m\u00ecnh trong m\u1ed9t chi\u1ebfc k\u00e9n. Ng\u01b0\u1eddi ta quay qu\u1eaft nh\u1edb v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u0111\u1eb9p v\u00e0 \u0111\u00e1ng qu\u00fd. Th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00e1ng tr\u00e2n tr\u1ecdng n\u1eefa. N\u00f3 cho th\u1ea5y c\u00e1i khu\u00f4n m\u1eb7t, c\u00e1i t\u00e2m th\u1ebf c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1eadp th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi. Trong b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a s\u1ef1 nh\u1edb nhung v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc \u1ea5y, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u0169ng l\u00e0 do nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u1eddi gi\u1edd \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1i m\u1edbi c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi ta ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ebft v\u1edbi c\u00e1i t\u00e2m th\u1ebf c\u0169, c\u1ee7a nh\u1eefng cung c\u00e1ch c\u0169. Ng\u01b0\u1eddi ta vi\u1ebft t\u1eeb nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi ta mang c\u00e1i gia t\u00e0i c\u0169 ra v\u00e0 \u0103n ti\u00eau d\u1ea7n. Nh\u00ecn trong vi\u1ec5n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3 th\u00ec, c\u00f3 l\u1ebd, tr\u00ean nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n, ta c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i l\u00e0 s\u1ef1 n\u1ed1i d\u00e0i c\u1ee7a 20 n\u0103m v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng r\u1ed3i, nh\u01b0 t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1eed ph\u00e2n t\u00edch l\u00fac n\u00e3y, sau giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng. Trong t\u00e2m th\u1ebf, trong c\u00e1ch vi\u1ebft, trong c\u00e1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c tr\u1ea7n thu\u1eadt, trong c\u1ea5u tr\u00fac truy\u1ec7n, c\u1ea5u tr\u00fac th\u01a1, v.v&#8230; T\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf \u0111i, v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 n\u1ed1i d\u00e0i ho\u1eb7c vang b\u00f3ng c\u1ee7a 20 n\u0103m v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam n\u1eefa. Cho d\u00f9 nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng, nh\u1eefng \u00e2m v\u1ecdng c\u1ee7a t\u1ea5u kh\u00fac x\u01b0a v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nghe th\u1ea5y, \u0111\u00e2u \u0111\u00f3, trong s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng, tr\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ec3, v\u0103n h\u1ecdc ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc b\u00e2y gi\u1edd mang nhi\u1ec1u n\u00e9t c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc di d\u00e2n, v\u1edbi s\u1ef1 b\u1ed3i \u0111\u1eafp c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111\u1ee3t ph\u00f9 sa m\u1edbi. V\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i b\u00e2y gi\u1edd mang trong m\u00ecnh n\u00f3 m\u1ed9t s\u1ee9c s\u1ed1ng m\u1edbi.<\/p>\n<p><strong>7. <\/strong><\/p>\n<p><em>Anh ngh\u0129 g\u00ec v\u1ec1 vi\u0323 tri\u0301 va\u0300 a\u0309nh h\u01b0\u01a1\u0309ng cu\u0309a ca\u0301c nha\u0300 v\u0103n cu\u0309a th\u01a1\u0300i hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m v\u0103n ho\u0323c mi\u00ea\u0300n Nam trong d\u00f2ng ch\u1ea3y hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc?<\/em><\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, v\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00fd do, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tu\u1ed5i t\u00e1c, \u0111ang d\u1ea7n d\u1ea7n vi\u1ebft \u00edt \u0111i, ho\u1eb7c l\u00e0 \u0111\u00e3 ng\u1eebng vi\u1ebft h\u1eb3n. C\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng quen s\u1eed d\u1ee5ng ho\u1eb7c kh\u00f4ng tho\u1ea3i m\u00e1i khi s\u1eed d\u1ee5ng m\u00e1y <em>computer<\/em>; v\u00ec th\u1ebf, vi\u1ec7c ti\u1ebfp c\u1eadn c\u1ee7a h\u1ecd v\u1edbi d\u00f2ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi c\u0169ng b\u1ecb gi\u1edbi h\u1ea1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p>D\u00f9 sao, t\u00f4i ngh\u0129, ch\u1eafc ch\u1eafn, h\u1ecd v\u1eabn c\u00f2n cho th\u1ea5y m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng n\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t t\u1ea7ng l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft n\u00e0o \u0111\u00f3. Nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i l\u1edbn l\u00ean v\u00e0 ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam giai \u0111o\u1ea1n 54-75. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Mai Th\u1ea3o, V\u00f5 Phi\u1ebfn, Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, B\u00f9i Gi\u00e1ng, v.v&#8230; v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y n\u01a1i m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfp c\u1eadn v\u1edbi d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam giai \u0111o\u1ea1n 54-75 th\u00ec, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3, ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u01b0ng r\u1ea5t m\u1edd nh\u1ea1t. H\u1ecd l\u1edbn l\u00ean v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u1ecdc kh\u00e1c, v\u00e0 h\u1ecd ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb nh\u1eefng g\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ecdc, t\u1eeb nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<p><strong>8. <\/strong><\/p>\n<p><em>C\u00f2n vi\u0323 tri\u0301 cu\u0309a ca\u0301c nha\u0300 v\u0103n kh\u01a1\u0309i vi\u00ea\u0301t t\u01b0\u0300 sau 1975?<\/em><\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong l\u1edbp n\u00e0y v\u1eabn c\u00f2n s\u00e1ng t\u00e1c m\u1ed9t c\u00e1ch sung m\u00e3n. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, hi\u1ec7n t\u1ea1i, h\u1ecd v\u1eabn l\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee7 y\u1ebfu x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00ean t\u00f2a nh\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t h\u1ea3i ngo\u1ea1i. Tu\u1ed5i c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb kho\u1ea3ng x\u1ea5p x\u1ec9 50 \u0111\u1ebfn 60 hay 65, v\u00e0 trong m\u1ed9t v\u00e0i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, cao h\u01a1n n\u1eefa. H\u1ecd th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ed1n li\u1ebfng v\u0103n h\u1ecdc bao g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n mi\u1ec1n Nam th\u1eddi k\u1ef3 54-75 v\u00e0 nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u01b0a k\u1ec3 trong h\u1ecd c\u00f2n t\u00edch t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft (\u1edf nh\u1eefng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 kh\u00e1c nhau t\u00f9y ng\u01b0\u1eddi) v\u1ec1 nh\u1eefng d\u00f2ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u00e0 phong ph\u00fa c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi. V\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft, \u0111am m\u00ea v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c \u1ea5y, t\u00f4i mu\u1ed1n l\u1eadp l\u1ea1i, h\u1ecd \u0111ang l\u00e0 th\u00e0nh ph\u1ea7n ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0m n\u00ean d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><strong>9. <\/strong><\/p>\n<p><em>Th\u1ebf c\u00f2n vi\u0323 tri\u0301 cu\u0309a ca\u0301c nha\u0300 v\u0103n tre\u0309 thu\u00f4\u0323c th\u00ea\u0301 h\u00ea\u0323 1 r\u01b0\u01a1\u0303i va\u0300 hai?<\/em><\/p>\n<p>L\u1edbp nh\u00e0 v\u0103n thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0y, t\u00f4i hy v\u1ecdng, r\u1ed3i s\u1ebd thay th\u1ebf l\u1edbp tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1edbp s\u00f3ng m\u1edbi tr\u00ean bi\u1ec3n v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i. T\u00f4i mong v\u00e0 tin r\u1eb1ng, v\u1edbi k\u1ef9 thu\u1eadt ng\u00e0y c\u00e0ng ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a internet, s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 n\u00e0y s\u1ebd c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, v\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd cho th\u1ea5y nh\u1eefng s\u1eafc th\u00e1i m\u1edbi, nh\u1eefng suy t\u01b0 v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1i nh\u00ecn kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 suy ngh\u0129 c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 thu\u1ed9c nh\u1eefng th\u1ebf h\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0 nh\u1eefng v\u00f2ng lu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i, t\u00f4i ngh\u0129 v\u1eady.<\/p>\n<p><strong>10. <\/strong><\/p>\n<p><em>Anh c\u00f3 th\u1ec3 cho m\u1ed9t v\u00e0i nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 v\u0103n ho\u0323c ha\u0309i ngoa\u0323i tr\u00ean ma\u0323ng<\/em> Ti\u00ea\u0300n V\u00ea\u0323 <em>va\u0300<\/em> Da Ma\u0300u<em>? S\u01b0\u0323 pha\u0301t tri\u00ea\u0309n va\u0300 a\u0309nh h\u01b0\u01a1\u0309ng c\u1ee7a nh\u1eefng trang m\u1ea1ng n\u00e0y?<\/em><\/p>\n<p>V\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u00f4ng tin \u0111\u00e3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00e1 nhi\u1ec1u phong c\u00e1ch c\u1eadp nh\u1eadt th\u00f4ng tin c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, s\u1ef1 ti\u1ebfp c\u1eadn v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a kh\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u01b0a k\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00fd do suy tho\u00e1i v\u1ec1 kinh t\u1ebf, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn theo d\u1ea1ng truy\u1ec1n th\u1ed1ng (t\u1ee9c theo l\u1ed1i in \u1ea5n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng) kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n ph\u1ed5 c\u1eadp (duy) nh\u1ea5t so v\u1edbi nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1eefa. X\u00e9t ri\u00eang v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t, b\u00e2y gi\u1edd n\u00f3 n\u1edf r\u1ed9 tr\u00ean nh\u1eefng trang m\u1ea1ng <em>internet<\/em>. N\u00f3 v\u1eeba l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n<p>\u1ede ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7n t\u1ea1i, ch\u00fang ta c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u trang m\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng b\u00e0i v\u1edf, t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u00e1ng qu\u00fd. C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn <em>Ti\u1ec1n V\u1ec7, Da M\u00e0u, H\u1ee3p L\u01b0u, Gi\u00f3 O, Di\u1ec5n \u0110\u00e0n (Forum), \u0102n M\u00e0y V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng, Di\u1ec5n \u0110\u00e0n Th\u1ebf K\u1ef7, Th\u01a1 T\u00e2n H\u00ecnh Th\u1ee9c\/T\u1ea1p ch\u00ed Th\u01a1<\/em>, v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u1ea1p ch\u00ed m\u1ea1ng <em>talawas<\/em> r\u1ea5t n\u1ed5i ti\u1ebfng. D\u00f9 sao, nh\u01b0 c\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a anh, t\u00f4i ngh\u0129, hi\u1ec7n nay, hai trang m\u1ea1ng <em>Ti\u1ec1n V\u1ec7<\/em> v\u00e0 <em>Da M\u00e0u<\/em> \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o b\u1ea1n \u0111\u1ecdc theo d\u00f5i, v\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u00fang c\u00f3 nh\u1eefng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p><em>Ti\u1ec1n V\u1ec7<\/em> do nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh Nguy\u1ec5n H\u01b0ng Qu\u1ed1c v\u00e0 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u\/bi\u00ean kh\u1ea3o Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc-Tu\u1ea5n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng; <em>Da M\u00e0u<\/em> do hai nh\u00e0 v\u0103n Ph\u00f9ng Nguy\u1ec5n v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Th\u01a1 Th\u01a1 c\u00f9ng m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 v\u0103n nh\u00e0 th\u01a1 kh\u00e1c\u2014v\u00e0 ch\u1ee7 bi\u00ean hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n\/d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0110inh T\u1eeb B\u00edch Th\u00fay\u2014tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. C\u0103n b\u1ea3n l\u00e0 hai trang m\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt, <em>Ti\u1ec1n V\u1ec7<\/em> c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng th\u1eed nghi\u1ec7m nhi\u1ec1u h\u01a1n. M\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a di\u1ec5n \u0111\u00e0n n\u00e0y l\u00e0 &quot;nh\u1eb1m g\u00f3p ph\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t kh\u1ed1i Th\u1ecbnh V\u01b0\u1ee3ng Chung c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt Vi\u1ec7t Nam, n\u01a1i, b\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng d\u1ecb bi\u1ec7t v\u1ec1 \u0111\u1ecba l\u00fd v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eb7p g\u1ee1 nhau trong n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm t\u00f2i v\u00e0 th\u1eed nghi\u1ec7m \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00fang nguy\u00ean ngh\u0129a c\u1ee7a n\u00f3: l\u00e0m ra c\u00e1i m\u1edbi.&quot; C\u1ea3 hai trang m\u1ea1ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i m\u1edbi m\u1ed7i ng\u00e0y v\u00e0 thu h\u00fat m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t kh\u00e1 l\u1edbn tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi, c\u0103n c\u1ee9 theo nh\u1eefng th\u1ed1ng k\u00ea, nh\u01b0 c\u1ee7a Alexa, v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc truy c\u1eadp v\u00e0o c\u00e1c trang Web. C\u1ea3 <em>Da M\u00e0u<\/em> l\u1eabn <em>Ti\u1ec1n V\u1ec7<\/em> \u0111\u1ec1u c\u00f3 c\u00e1ch tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u00e3 v\u00e0 \u0111\u1eb9p, \u0111\u0103ng nhi\u1ec1u b\u00e0i vi\u1ebft mang t\u00ednh v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a nhi\u1ec1u t\u1ea7ng l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft kh\u00e1c nhau, c\u1ea3 \u1edf trong c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a <em>Da M\u00e0u<\/em> l\u00e0 &quot;xuy\u00ean qu\u1ed1c gia&quot;, &quot;xuy\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi&quot;, &quot;th\u00fac \u0111\u1ea9y v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t nh\u1eefng r\u00e0o c\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t m\u1ee9c ph\u1ed5 qu\u00e1t trong b\u1ed1i c\u1ea3nh to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a.&quot; V\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng n\u00e0y v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c Ban Ch\u1ee7 Bi\u00ean g\u00ecn gi\u1eef qua nh\u1eefng b\u00e0i v\u1edf ch\u1ecdn l\u1ecdc thu\u1ed9c nhi\u1ec1u l\u0129nh v\u1ef1c kh\u00e1c nhau. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc. C\u1ea3 hai trang m\u1ea1ng n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc Vi\u1ec7t, v\u00e0, \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 gi\u1edbi h\u1ea1n h\u01a1n, gi\u1edbi thi\u1ec7u m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m Vi\u1ec7t Nam ra ti\u1ebfng Anh.<\/p>\n<p>Trong vai tr\u00f2 c\u1ee7a nh\u1eefng di\u1ec5n \u0111\u00e0n m\u1ea1ng \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n, v\u1edbi b\u00e0i v\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadp nh\u1eadt h\u00e0ng ng\u00e0y c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ph\u1ea3n h\u1ed3i nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, nh\u1eefng di\u1ec5n \u0111\u00e0n n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n r\u1ea5t r\u00f5 t\u00ednh &quot;m\u1ea1ng&quot; c\u1ee7a ch\u00fang. C\u00f3 th\u1ec3 ngay c\u1ea3 v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u00e9t \u01b0u v\u00e0 khuy\u1ebft, c\u0169ng nh\u01b0 c\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u01b0\u1ee3c, c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u1ee7a b\u1ea5t c\u1ee9 m\u1ed9t s\u1ef1 s\u1ed1ng n\u00e0o v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch v\u01b0\u01a1n l\u00ean. Cho d\u00f9 nh\u1eefng n\u00e9t m\u1ea1nh v\u1eabn nhi\u1ec1u v\u00e0 n\u1ed5i h\u01a1n nh\u1eefng n\u00e9t y\u1ebfu, v\u00e0 ph\u1ea9m ch\u1ea5t di\u1ec5n \u0111\u00e0n c\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng cao. Nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng khi\u1ebfn ch\u00fang tr\u1edf n\u00ean \u0111a s\u1eafc v\u00e0 \u0111a thanh. Ch\u00fang k\u1ebft h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ti\u1ebfng n\u00f3i, nhi\u1ec1u phong c\u00e1ch, nhi\u1ec1u khuynh h\u01b0\u1edbng. Ch\u00fang th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u1ea1ng s\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eefng ki\u1ec3u t\u01b0 duy kh\u00e1c bi\u1ec7t, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 tr\u00e1i chi\u1ec1u nhau, b\u1ea5t ch\u1ea5p m\u1ecdi th\u1ee9 bi\u00ean gi\u1edbi. Kh\u00f4ng ch\u1ec9 &quot;h\u1ee3p l\u01b0u&quot;, ch\u00fang c\u00f2n ch\u1ee9a trong m\u00ecnh nh\u1eefng d\u00f2ng \u0111\u1ed1i l\u01b0u n\u1eefa. V\u00e0, nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00fang ph\u00e1t s\u00e1ng v\u00e0 ph\u1ea3n \u00e1nh t\u00ednh &quot;m\u1ea1ng&quot; trong s\u1ef1 n\u1ed1i k\u1ebft, trong th\u00f4ng tin nhanh nh\u1eady, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 mang trong m\u00ecnh nh\u1eefng ph\u1ee9c t\u1ea1p v\u00e0 m\u00e2u thu\u1eabn c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1ea7y sinh \u0111\u1ed9ng m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>T\u00f4i ngh\u0129, trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u00f4ng v\u00e0 <em>internet<\/em> c\u0169ng nh\u01b0 trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i c\u1ee7a to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a n\u00e0y, nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a <em>Da M\u00e0u<\/em> v\u00e0 <em>Ti\u1ec1n V\u1ec7<\/em>, bao g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2y b\u00fat \u1edf kh\u1eafp n\u01a1i cho nh\u1eefng di\u1ec5n \u0111\u00e0n n\u00e0y, c\u0169ng nh\u01b0 n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c trang m\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t kh\u00e1c m\u00e0 ch\u00fang ta ch\u01b0a c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i t\u00ecm hi\u1ec3u k\u1ef9 h\u01a1n \u1edf \u0111\u00e2y, l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e2n tr\u1ecdng. V\u00e0 ch\u1eafc ch\u1eafn ch\u00fang c\u00f3 m\u1ed9t \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng trong s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i chung, c\u1ea3 trong l\u1eabn ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p><strong>11. <\/strong><\/p>\n<p><em>Trong nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a anh, co\u0301 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00e0o gi\u01b0\u0303a ca\u0301c nha\u0300 v\u0103n \u0111i t\u01b0\u0300 mi\u00ea\u0300n B\u0103\u0301c va\u0300 ca\u0301c nha\u0300 v\u0103n \u0111i t\u01b0\u0300 mi\u00ea\u0300n Nam qua nh\u01b0\u0303ng th\u01a1\u0300i ky\u0300 kha\u0301c nhau hay kh\u00f4ng?<\/em><\/p>\n<p>Trong nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a t\u00f4i, \u0111i\u1ec1u r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1ea5t l\u00e0 t\u00e2m th\u1ebf vi\u1ebft. Ra \u0111i t\u1eeb nh\u1eefng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng kh\u00e1c nhau, s\u1ed1ng v\u00e0 l\u1edbn l\u00ean trong nh\u1eefng kh\u00f4ng gian v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c nhau, v\u00e0 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng (tr\u1ef1c ti\u1ebfp hay gi\u00e1n ti\u1ebfp) c\u1ee7a nh\u1eefng b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n v\u0103n h\u1ecdc kh\u00e1c nhau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft ra \u0111i t\u1eeb hai mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1, nh\u1eefng suy ngh\u0129 kh\u00e1c bi\u1ec7t. \u0110\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi mang t\u00e2m th\u1ebf xa qu\u00ea, nh\u01b0ng t\u00e2m th\u1ebf c\u1ee7a hai d\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, d\u00f2ng v\u0103n \u1ea5y, \u1edf nh\u1eefng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, t\u00f4i ngh\u0129, c\u00f3 th\u1ec3 mang nh\u1eefng \u0111\u1eb7c ch\u1ea5t kh\u00e1c nhau. S\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00ean m\u1eb7t ch\u1eef qua c\u00e1ch d\u00f9ng ng\u00f4n t\u1eeb kh\u00e1c bi\u1ec7t, \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng s\u1ef1 ph\u1ed5 bi\u1ebfn c\u1ee7a nh\u1eefng trang m\u1ea1ng c\u1ea3 \u1edf trong l\u1eabn ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc trong m\u1ed9t s\u1ed1 n\u0103m qua c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 k\u00e9o h\u1ecd l\u1ea1i g\u1ea7n nhau h\u01a1n. C\u1ea3 v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef l\u1eabn nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00f3ng b\u1ecfng v\u00e0 c\u1ea5p thi\u1ebft c\u1ee7a qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 gi\u00fap h\u1ecd chia s\u1ebb nhi\u1ec1u s\u1ef1 quan t\u00e2m chung. Nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. Gi\u1edd \u0111\u00e2y, v\u1edbi s\u1ef1 v\u1ec1 th\u0103m qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i d\u1ec5 d\u00e0ng, v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u00f4ng cho ph\u00e9p n\u1ed1i k\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0o nh\u1eefng trang m\u1ea1ng tr\u00ean <em>internet<\/em>, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t kh\u1eafp n\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 theo d\u00f5i v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u x\u1ea3y ra tr\u00ean qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft Vi\u1ec7t, b\u00e2y gi\u1edd, d\u00f9 \u0111\u00e3 r\u1eddi xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng t\u1eeb b\u1ea5t c\u1ee9 mi\u1ec1n n\u00e0o tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, c\u00e1i g\u1ed1c r\u1ec5 \u0111\u1ecba l\u00fd \u1ea5y, theo t\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e1 r\u00f5 r\u1ec7t nh\u01b0 kho\u1ea3ng m\u1ed9t, hai th\u1eadp ni\u00ean tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa.<\/p>\n<p>Trong c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a t\u00f4i, v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n h\u1ecdc, c\u00e0ng ng\u00e0y h\u1ecd c\u00e0ng nh\u00edch l\u1ea1i g\u1ea7n nhau h\u01a1n. C\u00f2n v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb, x\u00e3 h\u1ed9i, nh\u1eefng di c\u0103n t\u1eeb m\u1ed9t cu\u1ed9c chi\u1ebfn tr\u00ean 30 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n trong gi\u00e1o d\u1ee5c v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c bi\u1ec7t n\u00f3i chung, t\u1eeb hai mi\u1ec1n Nam v\u00e0 B\u1eafc, c\u0169ng v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea5u t\u00edch trong suy ngh\u0129 v\u00e0 trong th\u1ebf s\u1ed1ng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u1ec1 m\u1eb7t n\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, t\u00f4i hy v\u1ecdng th\u1eddi gian s\u1ebd l\u00e0m t\u1ed1t c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u00f3: x\u00f3a nh\u00f2a \u0111i nh\u1eefng d\u1ecb bi\u1ec7t &quot;ti\u00eau c\u1ef1c&quot; v\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 n\u01a1i h\u1ecd. C\u00f2n nh\u1eefng n\u00e9t d\u1ecb bi\u1ec7t &quot;t\u00edch c\u1ef1c&quot; th\u00ec, t\u00f4i ngh\u0129, ch\u00fang ch\u1ec9 l\u00e0m phong ph\u00fa th\u00eam c\u00e1i nh\u00ecn v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a ch\u00fang ta. Ch\u00fang c\u0169ng s\u1ebd c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng nh\u01b0 nh\u1eefng n\u00e9t kh\u00e1c bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n t\u1eeb nh\u1eefng v\u00f9ng mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c nhau, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, n\u00f3i m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ed5ng qu\u00e1t, t\u1eeb ba mi\u1ec1n Nam Trung B\u1eafc c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam (v\u00e0 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i, \u1edf m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, n\u01a1i h\u1ecd b\u00e2y gi\u1edd). Nh\u1eefng s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0m cho v\u0103n h\u1ecdc, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u00eam phong ph\u00fa. C\u0169ng nh\u01b0 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t nhau n\u01a1i nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng t\u1ea1o. N\u00f3 kh\u00f4ng nh\u1eefng t\u00edch c\u1ef1c m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean t\u00ednh \u0111a d\u1ea1ng, \u0111a s\u1eafc v\u00e0 \u0111a thanh trong v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n<p><strong>12. <\/strong><\/p>\n<p><em>Xin anh cho m\u1ed9t v\u00e0i nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u00f4\u0301ng C\u00f4\u0323ng va\u0300 kh\u00f4ng ch\u00f4\u0301ng c\u00f4\u0323ng \u01a1\u0309 ha\u0309i ngoa\u0323i?<\/em><\/p>\n<p>Trong s\u1ef1 nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a t\u00f4i, trong kho\u1ea3ng 10, 15 n\u0103m \u0111\u1ea7u, v\u00ec nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n m\u1edbi, nh\u1eefng \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh, t\u00f9 \u0111\u1ea7y c\u00f2n qu\u00e1 s\u00e2u \u0111\u1eadm, n\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u00f2i b\u00fat \u0111\u00e3 cho ra \u0111\u1eddi nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m ch\u1ed1ng c\u1ed9ng n\u1ed5i b\u1eadt c\u00f3 t\u00ednh ngh\u1ec7 thu\u1eadt kh\u00e1 cao. Ta c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 \u0111\u1ebfn <em>\u0110\u1ea1i H\u1ecdc M\u00e1u<\/em> c\u1ee7a H\u00e0 Th\u00fac Sinh, <em>Th\u1eb1ng Ng\u01b0\u1eddi C\u00f3 \u0110u\u00f4i<\/em> c\u1ee7a Th\u1ebf Giang, <em>C\u00f9m \u0110\u1ecf<\/em> c\u1ee7a Ph\u1ea1m Qu\u1ed1c B\u1ea3o, ho\u1eb7c t\u1eadp truy\u1ec7n ng\u1eafn \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ng\u1ea1n. V.v&#8230;. Trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t, hai th\u1eadp ni\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u00e2m th\u1ebf s\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft c\u00f3 ph\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, c\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ef1 tham d\u1ef1 s\u00e2u xa h\u01a1n v\u00e0o cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u1edbi nh\u1eefng quan t\u00e2m v\u00e0 suy ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng h\u01a1n tr\u00ean nhi\u1ec1u chi\u1ec1u k\u00edch, nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111i s\u00e2u h\u01a1n v\u00e0o nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng m\u1edbi. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ed1ng c\u1ed9ng, n\u00f3i chung, c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u00e3 l\u00e0m xong ph\u1ea7n vi\u1ec7c c\u1ee7a n\u00f3. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed1ng, t\u00f4i ngh\u0129, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 l\u1ebd n\u1eb1m ch\u1ee7 y\u1ebfu trong <em>t\u00e2m th\u1ebf vi\u1ebft<\/em> ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 trong <em>\u0111\u1ec1 t\u00e0i vi\u1ebft<\/em> n\u1eefa, cho d\u00f9 \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 v\u1eabn c\u00f2n nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m thi\u00ean v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y.<\/p>\n<p><strong>13. <\/strong><\/p>\n<p><em>Xin anh cho m\u1ed9t v\u00e0i nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 v\u0103n xu\u00f4i: \u0111\u0103\u0323c ti\u0301nh va\u0300 li\u00ea\u0323t k\u00ea ca\u0301c t\u00e1c gi\u1ea3, ta\u0301c ph\u00e2\u0309m?<\/em><\/p>\n<p>V\u1ec1 t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n xu\u00f4i trong d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc: Nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, trong th\u1eddi gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf r\u1ed9ng h\u01a1n. N\u00f3 nghi\u00eang v\u1ec1 s\u1ef1 ho\u00e0 nh\u1eadp, h\u00f2a l\u01b0u v\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i. M\u00e0 &quot;cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i&quot; th\u00ec bao gi\u1edd c\u0169ng mang \u0111\u1ee7 m\u1ecdi lo\u1ea1i v\u1ebb, \u0111\u1ee7 c\u00e1c cung b\u1eadc, gam m\u1ea7u. V\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng gam m\u1ea7u \u0111\u1eadm n\u00e9t nh\u1ea5t l\u00e0 gam m\u1ea7u v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau. C\u00e1i gam m\u1ea7u mu\u00f4n thu\u1edf \u1ea5y. Ngo\u00e0i ra, v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m mang t\u00e2m th\u1ebf ho\u00e0i ni\u1ec7m. Nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m \u0111\u1eb9p v\u00e0 thi\u1ebft tha trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u0169 v\u1eabn g\u1ee3i nh\u1eafc trong l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ta. Nh\u1eefng s\u1ee3i d\u00e2y n\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9, v\u1edbi k\u1ef7 ni\u1ec7m v\u1eabn lu\u00f4n l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ee3i d\u00e2y b\u1ec1n ch\u1eafc neo bu\u1ed9c con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o m\u1ed9t n\u01a1i ch\u1ed1n qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng. D\u00f9 sao, trong c\u00e1i vi\u1ebft c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft tr\u1ebb h\u01a1n, khuynh h\u01b0\u1edbng t\u00ecm v\u00e0o, m\u00f4 t\u1ea3 v\u00e0 nghi\u1ec1n ng\u1eabm cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u01a1i nh\u1eefng v\u00f9ng \u0111\u1ea5t m\u1edbi, v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t d\u00f2ng ch\u1ee7 l\u01b0u. Ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, nh\u1eefng k\u1ef9 thu\u1eadt m\u1edbi trong vi\u1ec7c t\u1ed5 ch\u1ee9c truy\u1ec7n c\u0169ng l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 m\u00e0 t\u00f4i quan t\u00e2m. C\u00e1ch k\u1ec3 chuy\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft tr\u1ebb b\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 nh\u1eefng n\u00e9t kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1ch vi\u1ebft c\u1ee7a th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u00e0n anh h\u1ecd. Th\u1ebf gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 nhi\u1ec1u thay \u0111\u1ed5i, v\u00e0 c\u00e1ch vi\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u1ea5y. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft tr\u1ebb c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 h\u1ecdc t\u1eadp phong c\u00e1ch c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng c\u00e1i nh\u00ecn, nh\u1eefng c\u00e1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c truy\u1ec7n kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1edb v\u00e0 k\u1ec3 h\u1ebft c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ef1 b\u1eebng n\u1edf c\u1ee7a v\u0103n xu\u00f4i Vi\u1ec7t Nam trong th\u1eddi gian qua, th\u1eadt s\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y r\u00f5 r\u1ec7t h\u01a1n tr\u00ean nh\u1eefng trang m\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt h\u01a1n l\u00e0 qua m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1eadp s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c in v\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 s\u1ef1 m\u00e3nh li\u1ec7t trong ng\u00f2i b\u00fat hay trong s\u1ee9c vi\u1ebft nh\u01b0 Nam Dao, Mi\u00eang, Thu\u1eadn, \u0110\u1eb7ng Th\u01a1 Th\u01a1, Ph\u00f9ng Nguy\u1ec5n, Song Thao, Nguy\u1ec5n Nh\u1eadt Minh, Ho\u00e0ng Mai \u0110\u1ea1t, L\u00ea Th\u1ecb Th\u1ea5m V\u00e2n, H\u1ed3 \u0110\u00ecnh Nghi\u00eam, L\u00ea Minh H\u00e0, Tr\u00f9ng D\u01b0\u01a1ng, Ng\u00f4 Nguy\u00ean D\u0169ng, Mai Ninh, Tr\u1ea7n V\u0169, \u0110o\u00e0n Minh Ph\u01b0\u1ee3ng, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Th\u1ea3o An, v\u00e0 nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00e1c m\u00e0 ta kh\u00f4ng th\u1ec3 li\u1ec7t k\u00ea ra h\u1ebft n\u01a1i \u0111\u00e2y. Ngo\u00e0i ra, c\u00f2n nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 k\u1ef3 c\u1ef1u h\u01a1n nh\u01b0 V\u00f5 Phi\u1ebfn, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Tr\u1ea1c, Ki\u1ec7t T\u1ea5n, H\u1ed3 Tr\u01b0\u1eddng An, Mai Kim Ng\u1ecdc, Tr\u00fac Chi, Giao Ch\u1ec9, Phan L\u1ea1c Ph\u00fac, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n \u0110\u00e0i, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, v.v&#8230; D\u00f9 sao, nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0y \u0111ang d\u1ea7n d\u1ea7n vi\u1ebft \u00edt \u0111i, ho\u1eb7c ng\u01b0ng h\u1eb3n l\u1ea1i. C\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecd \u0111ang mu\u1ed1n ch\u1ecdn cho m\u00ecnh m\u1ed9t th\u00e1i \u0111\u1ed9 &quot;tri ch\u1ec9&quot;, bi\u1ebft ng\u1eebng l\u1ea1i khi c\u1ea7n thi\u1ebft ho\u1eb7c \u0111\u00fang l\u00fac ch\u0103ng?<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, ta c\u0169ng n\u00ean k\u1ec3 \u0111\u1ebfn m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c trong l\u0129nh v\u1ef1c d\u1ecbch thu\u1eadt nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Kh\u00e1nh Long, Nguy\u1ec5n Th\u1ecb H\u1ea3i H\u00e0, Tr\u1ecbnh Y Th\u01b0, Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc-Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u01b0\u1eddng, \u0110inh T\u1eeb B\u00edch Th\u00fay, Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Bi\u00ean, L\u00ea \u0110\u00ecnh Nh\u1ea5t Lang, Nguy\u1ec5n \u01af\u1edbc, v.v&#8230; Trong bu\u1ed5i n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00e0y, ch\u00fang ta s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t cu\u1ed9c t\u1ed5ng k\u1ebft \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tr\u00ean m\u1ecdi l\u0129nh v\u1ef1c v\u0103n h\u1ecdc, n\u00ean vi\u1ec7c thi\u1ebfu s\u00f3t trong vi\u1ec7c li\u1ec7t k\u00ea t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00e0 th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi. Nh\u01b0ng ta bi\u1ebft l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c v\u1eabn lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ecn gi\u1eef \u0111\u1ec3 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1i m\u1ea1ch s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i.<\/p>\n<p><strong>14. <\/strong><\/p>\n<p><em>Anh ngh\u0129 g\u00ec v\u1ec1 nh\u1eefng ta\u0301c ph\u00e2\u0309m vi\u00ea\u0301t v\u00ea\u0300 cu\u00f4\u0323c chi\u00ea\u0301n \u0111a\u0303 qua?<\/em><\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ecbp tr\u1ea3 l\u1eddi cho m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi g\u1ea7n nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1, ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng n\u00e9t g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nhau, \u1edf tr\u00ean, t\u00f4i ngh\u0129, trong m\u1ed9t hai th\u1eadp ni\u00ean tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00f3i v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. D\u00f9 sao, ta v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e2y vi\u1ebft n\u1ed5i b\u1eadt. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Th\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng, L\u00e2m Ch\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m T\u00edn An Ninh, v\u00e0 Cao Xu\u00e2n Huy, v.v&#8230; Nh\u1eefng trang vi\u1ebft c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 v\u0103n. V\u00e0 c\u00f3 phong c\u00e1ch. V\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc \u0111\u1ec3 bi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n \u0111\u1ecdc n\u00f3 \u0111\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i hay, c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. V\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a n\u00f3. N\u00f3 cho th\u1ea5y, d\u00f9 anh vi\u1ebft v\u1ec1 b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec, ngh\u1ec7 thu\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i l\u00e0m cho anh tr\u1ee5 l\u1ea1i v\u1edbi cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. L\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc nh\u1edb \u0111\u1ebfn anh, v\u00e0 nh\u1edb \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 anh \u0111\u00e3 chia s\u1ebb.<\/p>\n<p><strong>15. <\/strong><\/p>\n<p><em>C\u00f2n v\u1ec1 h\u00f4\u0300i ky\u0301 cu\u0309a ca\u0301c nh\u00e2n v\u00e2\u0323t chi\u0301nh tri\u0323? Cu\u0309a tu\u0300 nh\u00e2n?<\/em><\/p>\n<p>Trong th\u1eddi gian qua, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ed3i k\u00fd \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 ta n\u00ean nh\u1eafc t\u1edbi. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed1n c\u1ee7a c\u00e1c \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn H\u01b0ng (&quot;Khi \u0110\u1ed3ng Minh Th\u00e1o Ch\u1ea1y&quot;, &quot;H\u1ed3 S\u01a1 M\u1eadt Dinh \u0110\u1ed9c L\u1eadp&quot;), H\u00e0 Th\u00fac K\u00fd (&quot;S\u1ed1ng C\u00f2n V\u1edbi D\u00e2n T\u1ed9c&quot;), V\u0169 Qu\u1ed1c Th\u00fac (&quot;Th\u1eddi \u0110\u1ea1i C\u1ee7a T\u00f4i&quot;), V\u00f5 Long Tri\u1ec1u (&quot;H\u1ed3i K\u00fd V\u00f5 Long Tri\u1ec1u&quot;). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, c\u00f3 cu\u1ed1n c\u1ee7a \u0111\u1ea1i s\u1ee9 B\u00f9i Di\u1ec5m (&quot;Trong G\u1ecdng K\u00ecm L\u1ecbch S\u1eed&quot;). Nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt n\u00e0y, v\u00ec nh\u1eefng v\u1ecb tr\u00ed v\u00e0 s\u1ef1 tham gia \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a h\u1ecd trong ch\u00ednh tr\u01b0\u1eddng mi\u1ec1n Nam Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng u\u1ea9n kh\u00fac b\u00ean trong c\u1ee7a nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n v\u00e0 bi\u1ebfn c\u1ed1 quan tr\u1ecdng \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra d\u01b0\u1edbi c\u00e1c th\u1eddi C\u1ed9ng H\u00f2a, c\u0169ng nh\u01b0 nh\u1eefng b\u00ed m\u1eadt trong nh\u1eefng quan h\u1ec7 gi\u1eefa c\u00e1c b\u00ean tham chi\u1ebfn t\u1ea1i VN. \u0110\u1ecdc, th\u1ea5y \u0111au x\u00f3t v\u00e0 t\u1ee9c t\u01b0\u1edfi, nh\u01b0ng c\u0169ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng m\u1eb7t tr\u00e1i c\u1ee7a <em>nh\u1eefng cu\u1ed9c c\u1edd<\/em> v\u00e0 <em>nh\u1eefng l\u00e1 b\u00e0i ch\u00ednh tr\u1ecb<\/em>.<\/p>\n<p>C\u00f2n s\u00e1ch c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00f9 nh\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 nh\u1eefng cu\u1ed1n c\u1ee7a H\u00e0 Th\u00fac Sinh, Ph\u1ea1m Qu\u1ed1c B\u1ea3o, Tr\u1ea7n Hu\u1ef3nh Ch\u00e2u, v.v&#8230; G\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u01a1n l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed1n h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 t\u00f9&#8230; \u0110\u1ecdc nh\u1eefng cu\u1ed1n n\u00e0y, ta th\u1ea5y th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m cho th\u00e2n ph\u1eadn con d\u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ngh\u00e8o v\u00e0 kh\u1ed5 v\u00ec chi\u1ebfn tranh. Nh\u01b0ng trong th\u1ebf s\u1ed1ng v\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 s\u1ed1ng c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u0169ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 can tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 qu\u1ea3 c\u1ea3m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t. Trong t\u1ed1i \u0111en c\u1ee7a cu\u1ed9c s\u1ed1ng t\u00f9 ng\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn th\u1ea5y \u00e1nh l\u00ean nh\u1eefng n\u00e9t s\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ea7y t\u00ednh nh\u00e2n b\u1ea3n. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u qu\u00fd gi\u00e1 v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1eddi v\u00e0 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1edbn \u0111au c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u b\u00e0i h\u1ecdc t\u1eeb t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00f3.<\/p>\n<p><strong>16.<\/strong><\/p>\n<p><em>Anh c\u00f3 suy ngh\u0129 ho\u1eb7c nh\u1eadn x\u00e9t g\u00ec v\u1ec1 nh\u1eefng ta\u0301c ph\u00e2\u0309m mang khuynh h\u01b0\u01a1\u0301ng h\u00f4\u0323i nh\u00e2\u0323p?<\/em><\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong v\u00f2ng m\u1ed9t, hai th\u1eadp ni\u00ean qua, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh c\u1ee7a s\u1ef1 h\u1ed9i nh\u1eadp trong ch\u1eef vi\u1ebft c\u1ee7a nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3. H\u1ed9i nh\u1eadp tr\u00ean nhi\u1ec1u m\u1eb7t: ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u0103n h\u00f3a, x\u00e3 h\u1ed9i, t\u00e2m l\u00fd, ng\u00f4n ng\u1eef, v.v&#8230; V\u00e0 \u0111\u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1i c\u1ed1t l\u00f5i \u0111\u1ec3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc l\u01b0u vong \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u1ebfn m\u00ecnh th\u00e0nh v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc di d\u00e2n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i ng\u00f2i l\u1eeda \u0111\u1ec3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t b\u00f9ng n\u1edf. Hay n\u1edf hoa, nh\u00ecn theo m\u1ed9t d\u1ea1ng \u1ea9n d\u1ee5 kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng chi ti\u1ebft mang n\u00e9t h\u1ed9i nh\u1eadp c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t tr\u00ean b\u00ecnh di\u1ec7n c\u1ed1t truy\u1ec7n, t\u00e2m th\u1ebf nh\u00e2n v\u1eadt, c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3, c\u00e1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u1ea5u tr\u00fac v\u0103n b\u1ea3n, v.v&#8230; N\u1ebfu, \u1edf m\u1ed9t v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0o \u0111\u00f3, \u1edf m\u1ed9t gi\u00e1c \u0111\u1ed9 n\u00e0o \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 coi, ho\u1eb7c mu\u1ed1n coi, nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft b\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u00f4n ng\u1eef kh\u00f4ng ph\u1ea3i Vi\u1ec7t Nam c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 g\u1ed1c Vi\u1ec7t tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m ph\u1ea3n \u00e1nh kinh nghi\u1ec7m di d\u00e2n, th\u00ec nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Linda L\u00ea, Nam L\u00ea, Monique Truong, Andrew L\u00e2m, Andrew Ph\u1ea1m, l\u00ea th\u1ecb di\u1ec5m th\u00fay, Lan Cao, Angie Ch\u00e2u, Dinh Linh, v.v&#8230; l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m mang n\u00e9t h\u1ed9i nh\u1eadp r\u00f5 r\u1ec7t. \u1ede \u0111\u00e2y, t\u00e2m th\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft l\u00e0 m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ebf pha tr\u1ed9n. Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m n\u1ed5i b\u1eadt v\u00ec c\u00e1 t\u00ednh c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng v\u00ec nh\u1eefng n\u00e9t \u0111\u1eb7c s\u1eafc c\u1ee7a t\u00e1c ph\u1ea9m. Nh\u01b0ng c\u00f2n bao nhi\u00eau nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c n\u1eefa c\u1ee7a nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t. \u0110a s\u1ed1 \u0111\u1ec1u cho th\u1ea5y c\u00e1i h\u01b0\u1edbng \u0111i n\u00e0y c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. M\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 \u0111i\u1ec1u \u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i. Cu\u1ed9c s\u1ed1ng ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i. V\u00e0, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. N\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng y\u00ean.<\/p>\n<p><strong>17. <\/strong><\/p>\n<p><em>Anh ngh\u0129 g\u00ec v\u1ec1 th\u01a1? S\u00f4\u0301 l\u01b0\u01a1\u0323ng, ph\u00e2\u0309m ch\u00e2\u0301t, khuynh h\u01b0\u01a1\u0301ng?<\/em><\/p>\n<p>Trong nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, th\u01a1 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ea3n ph\u1ea9m r\u1ea5t kh\u00f3 ti\u00eau th\u1ee5. Th\u1ebf n\u00ean, nh\u00ecn m\u1ed9t c\u00e1ch chung, s\u1ef1 xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u00e1c t\u1eadp th\u01a1 c\u00f3 v\u1ebb \u00e8o u\u1ed9t. D\u00f9 sao, th\u01a1 ca Vi\u1ec7t Nam v\u1eabn n\u1edf b\u1eebng tr\u00ean c\u00e1c trang m\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt. Ngo\u00e0i m\u1ed9t v\u00e0i t\u1eadp th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u01b0 nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch theo l\u1ed1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng, ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng t\u1eadp th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n tr\u00ean m\u1ea1ng. T\u1ef1u chung, nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Thi\u1ec7p, Tr\u1ea7n M\u1ed9ng T\u00fa, Du T\u1eed L\u00ea, Vi\u00ean Linh, Th\u01b0\u1eddng Qu\u00e1n, Tr\u1ea7n Nguy\u00ean \u0110\u00e1n, L\u01b0u Di\u1ec7u V\u00e2n, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n S\u01a1n, Ch\u00e2n Ph\u01b0\u01a1ng, Phan Nhi\u00ean H\u1ea1o, \u0110\u1ed7 Kh., \u0110\u1eb7ng Hi\u1ec1n, \u0110\u1ed7 L\u00ea Anh \u0110\u00e0o, Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng V\u1ef5, L\u00ea An Th\u1ebf, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00f9ng, Kh\u1ebf I\u00eam, H\u1ea3i Ph\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u01b0\u1eddng, Tr\u1ecbnh Y Th\u01b0, L\u00ea Th\u1ecb Hu\u1ec7, \u0110\u1ed7 Quy\u00ean, Tr\u1ea1ch G\u1ea7m&#8230; l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa \u00fd nhi\u1ec1u. D\u0129 nhi\u00ean c\u0169ng c\u00f2n nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 theo d\u00f5i c\u1ee7a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o b\u1ea1n \u0111\u1ecdc.<\/p>\n<p>Th\u01a1 b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u00e9t kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc. C\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00e0o x\u1edbi (v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o x\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng) v\u00e0o nh\u1eefng th\u1ec3 lo\u1ea1i c\u0169, theo ki\u1ec3u c\u1ee7a d\u00f2ng th\u01a1 m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Nh\u01b0ng nhi\u1ec1u t\u00e1c gi\u1ea3 kh\u00e1c \u0111\u00e3 ti\u1ebfn b\u01b0\u1edbc khai ph\u00e1 v\u00e0o nh\u1eefng th\u1ec3 lo\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng: th\u01a1 t\u1ef1 do, th\u01a1 xu\u00f4i, theo nh\u1eefng th\u1ec3 th\u1ee9c v\u00e0 phong c\u00e1ch kh\u00e1c nhau. Ngo\u00e0i ra, m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111ang th\u1eed khai ph\u00e1 th\u1ec3 th\u01a1 t\u00e2n h\u00ecnh th\u1ee9c theo l\u1ed1i Vi\u1ec7t Nam. Trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y, c\u00f3 nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i th\u00e0nh c\u00f4ng v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc ch\u00fa \u00fd. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t t\u00f4i th\u00edch Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Th\u01b0\u1eddng trong nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 t\u00e2n h\u00ecnh th\u1ee9c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a anh. V\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i c\u1ee7a Kh\u1ebf I\u00eam n\u1eefa.<\/p>\n<p><strong>18. <\/strong><\/p>\n<p><em>Anh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i th\u00eam ch\u00fat \u00edt n\u1eefa v\u1ec1 Th\u01a1 t\u00e2n hi\u0300nh th\u01b0\u0301c?<\/em><\/p>\n<p>Ti\u1ebfng Anh l\u00e0 <em>New Formalism<\/em>. M\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn v\u1eafn g\u1ecdn: \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i th\u01a1, v\u1ec1 m\u1eb7t h\u00ecnh th\u1ee9c, c\u00f3 t\u00ednh v\u1eaft d\u00f2ng v\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng k\u1ef9 thu\u1eadt l\u1eb7p l\u1ea1i; v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea5u t\u1ee9, c\u00f3 t\u00ednh k\u1ec3 chuy\u1ec7n. N\u00f3 thu\u1ed9c lo\u1ea1i th\u01a1 kh\u00f4ng v\u1ea7n v\u00e0 mang nh\u1ecbp \u0111i\u1ec7u c\u0169ng nh\u01b0 gi\u1ecdng \u0111i\u1ec7u kh\u00e1c l\u1ea1 h\u01a1n nh\u1eefng lo\u1ea1i th\u01a1 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ta th\u01b0\u1eddng bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u00f3 \u0111em th\u01a1 l\u1ea1i g\u1ea7n h\u01a1n v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng, v\u1edbi nh\u1eefng ch\u1ea5t li\u1ec7u ng\u00f4n ng\u1eef tr\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ec3 l\u00e0 kh\u00f4ng hoa m\u1ef9, kh\u00f4ng tu t\u1eeb \u1ea9n d\u1ee5 ho\u00e1n d\u1ee5 g\u00ec c\u1ea3. N\u00f3 c\u1eb7p s\u00e1t v\u00e0o \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, v\u00e0, nhi\u1ec1u khi, nh\u00ecn v\u00e0o m\u1eb7t \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1i nh\u00ecn kh\u00e1 ph\u00e0m t\u1ee5c, bi\u1ebft r\u1eb1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f2n th\u01a1 ng\u00e2y n\u1eefa. (N\u00f3i theo ki\u1ec3u c\u1ee7a Umberto Eco, v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i &quot;I love you madly&quot; \u0111\u01b0\u1ee3c trong m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n th\u01a1 ng\u00e2y, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd n\u00f3i l\u00e0 &quot;As Barbara Cartland would put it, I love you madly.&#8221;) Trong c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a t\u00f4i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 nh\u00e0 th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam, n\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec3 tho\u00e1t kh\u1ecfi nh\u1eefng l\u1ed1i m\u00f2n c\u0169 k\u1ef9 m\u00e0 th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 \u0111i qua v\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t t\u00e1c d\u1ee5ng r\u00f5 n\u00e9t trong th\u1ea9m th\u1ee9c v\u00e0 trong ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc Vi\u1ec7t, n\u00f3i chung. Nh\u01b0ng ch\u00fang ta c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1edd th\u00eam m\u1ed9t th\u1eddi gian n\u1eefa \u0111\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 h\u01a1n t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3.<\/p>\n<p><strong>19. <\/strong><\/p>\n<p><em>N\u00f3i v\u1ec1 T\u00e2n H\u00ecnh Th\u1ee9c th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd ta ph\u1ea3i nh\u1eafc \u0111\u1ebfn <\/em>Ta\u0323p chi\u0301 Th\u01a1<em>, m\u00f4\u0323t ta\u0323p chi\u0301 chuy\u00ean lu\u00e2\u0323n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng kha\u0301 \u0111\u0103\u0323c bi\u00ea\u0323t \u01a1\u0309 ha\u0309i ngoa\u0323i. Anh c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec v\u1ec1 t\u1ea1p ch\u00ed n\u00e0y kh\u00f4ng?<\/em><\/p>\n<p>V\u00e2ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea1p ch\u00ed chuy\u00ean v\u1ec1 th\u01a1, do nh\u00e0 th\u01a1 Kh\u1ebf I\u00eam v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea1n h\u1eefu th\u00e0nh l\u1eadp n\u00ean. \u0110\u00fang nh\u01b0 t\u00ean g\u1ecdi, c\u00e1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a n\u00f3 l\u00e0 chuy\u00ean \u0111\u0103ng th\u01a1 v\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 th\u01a1 (c\u1ea3 s\u00e1ng t\u00e1c l\u1eabn d\u1ecbch thu\u1eadt). \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e3 ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng phong tr\u00e0o l\u00e0m v\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn th\u01a1 t\u00e2n h\u00ecnh th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam. N\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0m d\u1ea5y \u0111\u1ed9ng l\u00ean m\u1ed9t v\u00e0i cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn v\u1ec1 th\u01a1, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t th\u01a1 t\u00e2n h\u00ecnh th\u1ee9c, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quan t\u00e2m v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd. N\u00f3i t\u00f3m l\u1ea1i, t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng t\u1ea1p ch\u00ed Th\u01a1, v\u1edbi nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00f3m ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng t\u00e1c, trong m\u1ed9t m\u1eaft nh\u00ecn v\u00e0 m\u1ed9t g\u00f3c c\u1ea1nh n\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 l\u00e0m phong ph\u00fa h\u00f3a sinh ho\u1ea1t v\u0103n h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc trong th\u1eddi gian qua.<\/p>\n<p><strong>20. <\/strong><\/p>\n<p><em>Xin h\u1ecfi anh m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi cu\u1ed1i: Anh c\u00f3 th\u1ec3 cho m\u1ed9t pho\u0301ng chi\u00ea\u0301u v\u00ea\u0300 t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i, ho\u1eb7c, g\u1ecdi nh\u01b0 anh, trong m\u1ed9t ti\u1ec3u lu\u1eadn nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc.<\/em><\/p>\n<p>T\u00f4i kh\u00f4ng qu\u00e1 l\u1ea1c quan v\u1ec1 m\u1ed9t s\u1ef1 l\u1edbn m\u1ea1nh v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n r\u1ef1c r\u1ee1 c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. V\u00e0 t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng bi quan khi nghe nh\u1eafc \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u00e3o h\u00f3a c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u00e0y. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. V\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, t\u1ef1 n\u00f3, c\u00f3 nh\u1eefng quy lu\u1eadt n\u1ed9i t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ed3n sinh. S\u1ef1 b\u00f9ng n\u1ed5 c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 th\u00f4ng tin qua <em>internet<\/em> v\u00e0 s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc tr\u00ean nh\u1eefng trang m\u1ea1ng to\u00e0n c\u1ea7u l\u00e0 nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 15 hay 20 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ta kh\u00f3 ti\u00ean \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng t\u00ecnh h\u00ecnh b\u00e2y gi\u1edd, so v\u1edbi m\u1ed9t hai th\u1eadp ni\u00ean \u0111\u1ea7u khi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u0111\u1eb7t nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc ch\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh ra ngo\u00e0i \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp theo sau c\u01a1n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9ng 1975, \u0111\u00e3 r\u1ea5t kh\u00e1c. V\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1eed kh\u1ea3o s\u00e1t qua cu\u1ed9c n\u00f3i chuy\u1ec7n n\u00e0y, t\u00f4i ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y nhi\u1ec1u s\u1ef1 k\u1ef3 di\u1ec7u n\u1eefa s\u1ebd x\u1ea3y ra cho d\u00f2ng v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Ch\u00fang ta c\u00f3 nh\u1eefng d\u1ea5u ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 hy v\u1ecdng nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0ng, c\u00f3 l\u1ebd c\u00f2n qu\u00e1 s\u1edbm \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u1ea3 h\u1eefu k\u1ef3 di\u1ec7u \u1ea5y ngay b\u00e2y gi\u1edd.<\/p>\n<p><strong>21. <\/strong><\/p>\n<p><em>Xin c\u00e1m \u01a1n nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh B\u00f9i V\u0129nh Ph\u00fac v\u1ec1 cu\u1ed9c &quot;t\u1ea3n m\u1ea1n v\u0103n h\u1ecdc&quot; r\u1ea5t b\u1ed5 \u00edch v\u00e0 \u0111\u00e1ng y\u00eau n\u00e0y.<\/em><\/p>\n<p>Xin c\u00e1m \u01a1n nh\u00e0 th\u01a1 Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh Trinh v\u00e0 ch\u1ecb Nh\u00e3 Lan c\u1ee7a <em>H\u1ed3n Vi\u1ec7t Direct TV<\/em> v\u00e0 <em>Little Saigon Radio<\/em>. V\u00e0 c\u0169ng xin c\u00e1m \u01a1n qu\u00fd v\u1ecb kh\u00e1n th\u00ednh gi\u1ea3, c\u00f9ng c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ecdc, \u0111\u00e3 b\u1ecf th\u00ec gi\u1edd theo d\u00f5i cu\u1ed9c n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n M\u1ea1nh Trinh    <br \/>(2\/2011)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft Vi\u1ec7t, b\u00e2y gi\u1edd, d\u00f9 \u0111\u00e3 r\u1eddi xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng t\u1eeb b\u1ea5t c\u1ee9 mi\u1ec1n n\u00e0o tr\u00ean \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, c\u00e1i g\u1ed1c r\u1ec5 \u0111\u1ecba l\u00fd \u1ea5y, theo t\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecd m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e1 r\u00f5 r\u1ec7t nh\u01b0 kho\u1ea3ng m\u1ed9t, hai th\u1eadp ni\u00ean tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa.<\/p>\n","protected":false},"author":1570,"featured_media":18450,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,133],"tags":[],"class_list":["post-18451","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bien-khao","category-phong-van"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18451","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1570"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18451"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18451\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55434,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18451\/revisions\/55434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/18450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18451"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18451"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18451"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}