{"id":16456,"date":"2010-10-18T00:04:00","date_gmt":"2010-10-18T00:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/16456"},"modified":"2022-02-23T11:05:41","modified_gmt":"2022-02-23T11:05:41","slug":"su-lieu-quoc-noi-va-nen-su-hoc-dan-toc-chu-nghia-viet-nam-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/16456\/su-lieu-quoc-noi-va-nen-su-hoc-dan-toc-chu-nghia-viet-nam-phan-1","title":{"rendered":"S\u1eed Li\u1ec7u Qu\u1ed1c N\u1ed9i v\u00e0 N\u1ec1n S\u1eed H\u1ecdc D\u00e2n T\u1ed9c Ch\u1ee7 Ngh\u0129a Vi\u1ec7t Nam (ph\u1ea7n 1)"},"content":{"rendered":"<p><b><\/b><\/p>\n<p><b><\/b><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p><strong>C\u1ed9t tr\u1ee5 s\u1eed li\u1ec7u c\u1ed5, trung \u0111\u1ea1i qu\u1ed1c n\u1ed9i v\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea1n ki\u1ec7t ngu\u1ed3n s\u1eed li\u1ec7u Vi\u1ec7t Nam<\/strong><\/p>\n<p>M\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00e0n n\u00e0n c\u00f3 ngay t\u1eeb trong qu\u00e1 kh\u1ee9 l\u00e0 d\u00e2n c\u00f3 h\u1ecdc bi\u1ebft s\u1eed T\u00e0u nhi\u1ec1u h\u01a1n s\u1eed Ta. Ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh \u201cD\u00e2n c\u00f3 h\u1ecdc\u201d, b\u1edfi v\u00ec d\u00e2n th\u01b0\u1eddng qu\u00ea m\u00f9a c\u00e0y cu\u1ed1c ch\u1ec9 bi\u1ebft nai l\u01b0ng ki\u1ebfm \u0103n v\u00e0 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng h\u1ea1ch x\u00e1ch tr\u00ean cao m\u00e0 th\u00f4i. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u1ec7ch l\u1ea1c v\u1ec1 ki\u1ebfn th\u1ee9c nh\u01b0 tr\u00ean c\u0169ng l\u00e0 d\u1ec5 hi\u1ec3u b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111i h\u1ecdc, ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1eef H\u00e1n v\u1edbi c\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ef1 tu\u1ef3 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u1ec1n v\u0103n minh ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh \u0111\u1ea1t. \u0110i v\u00e0o quan tr\u01b0\u1eddng v\u1edbi bao nhi\u00eau tr\u1edf ng\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e2u c\u00fa, v\u0103n t\u1eeb, kh\u1ea3 n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng gi\u00e1o d\u1ee5c, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc giai \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec3n ch\u1ecdn kinh ho\u00e0ng nh\u01b0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y th\u00ec c\u00f2n \u0111\u00e2u s\u1ee9c l\u1ef1c, th\u00ec gi\u1edd, t\u00e2m tr\u00ed \u0111\u1ec3 t\u00ecm bi\u1ebft th\u00eam m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft cho l\u1eafm? V\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 nhu c\u1ea7u n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ea3n ph\u1ea9m, v\u00e0 r\u1ed3i t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng nhi\u1ec1u c\u0169ng l\u00e0 duy\u00ean c\u1edb \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng quan t\u00e2m, kh\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u0110\u1eb1ng kh\u00e1c, s\u1eed ph\u1ea9m kh\u00f4ng nhi\u1ec1u ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ea1o s\u1ea3n ph\u1ea9m, ngh\u0129a l\u00e0 nh\u1eefng \u201cng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc\u201d kia kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecf c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c&#8230; th\u00eam!<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"ch\u00e2n dung gia long\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/SLiuQucNivNnSHcDnTcChNghaVitNam_13899\/chndunggialong_thumb_3.jpg\" width=\"264\" height=\"393\" \/><\/p>\n<p align=\"center\"><font size=\"1\" face=\"Times New Roman\"><em>(Ch\u00e2n dung vua Gia Long, ng\u01b0\u1eddi khai s\u00e1ng tri\u1ec1u&#160; Nguy\u1ec5n)<\/em><\/font><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u0169ng ch\u1edb v\u1ed9i ch\u00ea tr\u00e1ch h\u1ecd. \u1ea2o t\u01b0\u1edfng truy\u1ec1n t\u1ee5ng v\u1ec1 c\u1ea3nh \u201cng\u1ef1a anh \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u00f5ng n\u00e0ng theo sau\u201d kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111i\u00eau \u0111\u1ee9ng \u1edf ch\u1ed1n quan tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb l\u00fac m\u1ecfi m\u00f2n d\u00e0i c\u1ed5 ch\u1edd b\u1ed5 d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1eaby r\u1eadp tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e8n l\u1ea5n leo cao tr\u1ed3i s\u1ee5t khi\u1ebfn h\u1ecd kh\u00f3 c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd v\u00e0 t\u00e2m tr\u00ed l\u00e0m chuy\u1ec7n \u201cvi\u1ec3n v\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0a v\u1ed9i b\u00e0n \u0111\u1ebfn Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XIX, h\u00e0ng m\u01b0\u01a1i th\u1ebf k\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t t\u1eadp s\u00e1ch t\u1ed5ng h\u1ee3p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, in l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u1edf th\u1ebf k\u1ec9 XVII m\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t trong hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u1ee7a th\u1eddi xa x\u01b0a \u1ea5y \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 m\u00e3n t\u1ef1 \u00e1i qu\u1ed1c gia, d\u00e2n t\u1ed9c tuy r\u1eb1ng c\u0169ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a th\u1ebf k\u1ec9 XIX \u2013 h\u01a1i gi\u00f4ng gi\u1ed1ng t\u00ecnh tr\u1ea1ng b\u1ea3n in 1697 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fa nh\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 mang d\u1ea1ng h\u00ecnh c\u1ee7a Ng\u00f4 S\u0129 Li\u00ean, Phan Phu Ti\u00ean, L\u00ea V\u0103n H\u01b0u c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. May m\u1eafn cho quy\u1ec3n <i>\u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t s\u1eed k\u00ed to\u00e0n th\u01b0 (To\u00e0n th\u01b0) <\/i>kh\u1ecfi c\u00f4 \u0111\u1ed9c, th\u1ebf k\u1ec9 XX ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t b\u1ed9 s\u1eed Vi\u1ec7t \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n, l\u1ea1c lo\u00e0i trong t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u1eddi Thanh, b\u1ed9 <i>(\u0110\u1ea1i) Vi\u1ec7t s\u1eed l\u01b0\u1ee3c.<\/i> Ch\u1ea5m h\u1ebft.<\/p>\n<p>L\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean s\u1eed h\u1ecdc c\u00f3 quy\u1ec1n s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c s\u00e1ch kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc vi\u1ebft, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong d\u1ea1ng c\u1ee7a chuy\u00ean ng\u00e0nh s\u1eed. Nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u00e2y th\u00ec l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 m\u1ed9t v\u00e0i \u201cchi\u1ebfc l\u00e1 m\u00f9a thu\u201d kh\u00f4ng c\u00f2n h\u00ecnh d\u1ea1ng g\u1ed1c: <i>Vi\u1ec7t \u0111i\u1ec7n u linh t\u1eadp, L\u0129nh Nam ch\u00edch qu\u00e1i, D\u01b0 \u0111\u1ecba ch\u00ed.<\/i> Kh\u00f4ng nhi\u1ec1u cho n\u00ean c\u00e1c \u201ch\u1ecdc gi\u1ea3\u201d nhanh nh\u1eb9n ng\u00e0y nay c\u1ee9 d\u1ecbch \u0111i d\u1ecbch l\u1ea1i \u2013 ng\u01b0\u1eddi sau c\u00f3 khi c\u00f2n k\u00e9m h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng sao, mi\u1ec5n l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ea7u s\u00e1ch cho m\u00ecnh \u0111\u1ee9ng t\u00ean l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 gi\u1ea3, th\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed trong quy\u1ec3n <i>Truy\u1ec1n k\u00ec m\u1ea1n l\u1ee5c <\/i>v\u00ec t\u00ednh c\u00e1ch ph\u1ecfng theo s\u00e1ch Trung Hoa c\u1ee7a n\u00f3, cho n\u00ean ph\u00eda v\u0103n h\u1ecdc \u0111em b\u00e0 Ng\u00f4 Chi Lan l\u00e0m m\u1ed9t t\u00e1c gia Vi\u1ec7t Nam th\u1eadt c\u0169ng ph\u1ea3i ng\u1ea1i ng\u1ea7n, b\u1ecf th\u00ec th\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng th\u00ec t\u1ed9i. Th\u1eadt ra, n\u00f3i v\u1ec1 s\u1eed li\u1ec7u th\u00ec v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u00e0 s\u1eed li\u1ec7u \u2013 \u2018M\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1eed li\u1ec7u\u201d, m\u01b0\u1ee3n \u00fd c\u1ee7a H.I. Marrou. Tuy nhi\u00ean gi\u00e1 nh\u01b0 thi s\u0129 Vi\u1ec7t x\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u1ec1 t\u00e0i thi h\u1ee9ng quanh m\u00ecnh th\u00ec s\u1eed gia c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft v\u00e0o th\u1eddi \u00f4ng t\u00e1c gi\u1ea3 kia ng\u01b0\u1eddi ta \u0103n ng\u1ee7, c\u00e0y cu\u1ed1c, suy ngh\u0129 ra sao, \u0111\u1eb1ng n\u00e0y ch\u1ec9 th\u1ea5y tr\u0103ng hoa tuy\u1ebft nguy\u1ec7t, k\u1ec3 c\u1ea3 T\u00e0o Th\u00e1o, L\u01b0u B\u1ecb&#8230; di\u1ec5n gi\u1ea3i gi\u00e1n ti\u1ebfp nh\u00e2n v\u1eadt ngo\u1ea1i qu\u1ed1c th\u00eam m\u1ed9t l\u1ea7n qua truy\u1ec7n t\u00edch di\u1ec5n ngh\u0129a! L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n t\u1eebng ch\u00ea t\u00ednh c\u00e1ch ph\u00f9 phi\u1ebfm c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng \u1ed1c t\u1eeb th\u1eddi L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng m\u00e0 h\u1eb3n kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ednh ch\u1ea5t t\u00f4 chu\u1ed1c, x\u01b0ng t\u1ee5ng \u0111\u1ec3 c\u1ea7u danh \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 th\u1ea5y ngay t\u1eeb l\u00fac s\u1edbm h\u01a1n, v\u1edbi ch\u1ee9ng c\u1edb c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ee7a lo\u1ea1t b\u00e0i Ph\u00fa Con ng\u1ef1a l\u00e1 (b\u1ecd ng\u1ef1a) t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng h\u1ecd H\u1ed3 m\u1edf th\u1eddi m\u1edbi, c\u00e1i h\u1ecd H\u1ed3 r\u1ee7i ro y\u1ec3u m\u1ec7nh b\u1ecb s\u1eed quan v\u1ec1 sau gh\u00e9p v\u00e0o lo\u1ea1i \u201cph\u1ee5 \/ nhu\u1eadn tri\u1ec1u!\u201d v\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ec9 XXI khoa h\u1ecdc c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i \u201cnh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 (?)\u201d L\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean n\u1ebfu ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf kh\u00eda c\u1ea1nh ti\u00eau c\u1ef1c nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i th\u00ec v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u201ctr\u0103ng hoa tuy\u1ebft nguy\u1ec7t\u201d hay s\u1ef1 t\u00e1n d\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n b\u00ednh kia, hay c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m b\u1ecba \u0111\u1eb7t c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t minh ch\u1ee9ng cho t\u00ednh ch\u1ea5t c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0n th\u1ea3o.<\/p>\n<p>B\u1ed9 <i>To\u00e0n th\u01b0 <\/i>tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng cho c\u00e1c s\u1eed gia t\u01b0 nh\u00e2n b\u00e1m v\u00e0o v\u1ebd v\u1eddi th\u00eam x\u01b0\u01a1ng th\u1ecbt cho c\u00e1c gia ph\u1ea3 nh\u00e0 m\u00ecnh, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ed c\u1ee7a qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh. C\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u01a1n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c trong th\u1eddi m\u1edbi hay kh\u00f4ng th\u00ec gia ph\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2n trang \u0111\u1ec3 gh\u00e9p d\u00f2ng h\u1ecd v\u00e0o m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt l\u1edbn, tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i x\u01b0a, s\u1ef1 t\u00e2n trang nhi\u1ec1u l\u00fac th\u1eadt l\u1ed9 li\u1ec5u, ng\u1edb ng\u1ea9n, \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i h\u1ecd \u0110\u1eb7ng g\u1ed1c Tr\u1ea7n, hay Nguy\u1ec5n B\u1eb7c l\u00e0 t\u1ed5 h\u1ecd Nguy\u1ec5n Gia Mi\u00eau, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn tin l\u00e0 th\u1eadt. Ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u gia ph\u1ea3 mang t\u1ea7m m\u1ee9c qu\u1ed1c gia \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 nh\u1eefng cu\u1ed1n gia ph\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c d\u00f2ng h\u1ecd danh ti\u1ebfng, v\u00e0 g\u1eb7p c\u00e1c l\u1eddi nh\u1ea1o b\u00e1ng: \u201cCh\u1ec9 c\u00f3 ph\u1ea7n sau l\u00e0 kh\u00e1c, c\u00f2n kh\u1edfi \u0111\u1ea7u th\u00ec ai c\u0169ng gi\u1ed1ng ai, ai n\u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 con ch\u00e1u vua H\u00f9ng, b\u00e0 con \u0110inh L\u00ea L\u00ed Tr\u1ea7n L\u00ea c\u1ea3.\u201d \u1ede c\u00e1c v\u00f9ng \u0111\u1ea5t, qu\u1ed1c gia kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u kh\u00f4ng ch\u00ednh th\u1ed1ng, ri\u00eang l\u1ebb \u0111\u1ec3 b\u00f9 \u0111\u1eafp, \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh quan s\u1eed v\u00ec tin r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n kia ch\u1ec9 k\u1ec3 nh\u1eefng ph\u1ea7n ri\u00eang bi\u1ec7t c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1ec9 ghi l\u1ea1i nh\u1eefng chi ti\u1ebft n\u1eb1m ngo\u00e0i v\u00f2ng quan t\u00e2m c\u1ee7a trung \u01b0\u01a1ng, n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng kh\u00eda c\u1ea1nh khu\u1ea5t l\u1ea5p c\u1ee7a m\u1ed9t ph\u1ea7n t\u1eadp \u0111o\u00e0n n\u00e0o \u0111\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0, v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p s\u1eed Vi\u1ec7t th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u1ea5t v\u1ecdng nh\u01b0 khi \u0111\u1ecdc, v\u00ed d\u1ee5 <i>Hoan Ch\u00e2u k\u00ed,<\/i> th\u1eadt qu\u00e1 ph\u1ea3i d\u00e8 ch\u1eebng v\u1edbi s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u1eefng cu\u1ed1n gia ph\u1ea3 c\u1ed1 \u0111eo b\u00e1m m\u1ed9t th\u1eddi ho\u00e0ng kim t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a d\u00f2ng h\u1ecd nh\u00e0 m\u00ecnh.<\/p>\n<p>V\u00e0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, r\u1ed3i \u0111\u00e2y s\u1eed gia Vi\u1ec7t l\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng h\u00e0ng \u0111\u1ed1ng n\u00fai s\u00e1ch gia ph\u1ea3 m\u1edbi theo v\u1edbi m\u1ed9t l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi sang c\u1ea3 c\u1ee7a \u0111\u00e0 chi\u1ebfn th\u1eafng 1975, theo v\u1edbi ti\u1ec1n b\u1ea1c qu\u1ed1c t\u1ebf \u0111\u1ed5 v\u00e0o. Gia ph\u1ea3 kh\u00f4ng bi\u1ebft vi\u1ec7n d\u1eabn t\u1eeb \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng c\u1ea7n bi\u1ec7n b\u00e1c theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i thuy\u1ebft ph\u1ee5c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n b\u1ea3n h\u1ecdc, ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u00eau c\u00e1i t\u00ean s\u00e1ch ch\u1eef H\u00e1n nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch h\u00f9 d\u1ecda ki\u1ebfn th\u1ee9c, c\u00f3 khi c\u00f2n t\u00e1o t\u1ee3n h\u01a1n, vi\u1ebft kh\u00f4ng c\u1ea7n m\u1ed9t l\u1eadp lu\u1eadn h\u1ee3p l\u00ed n\u00e0o c\u1ea3&#8230; R\u1ed3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1eef vi\u1ebft, gi\u1ea5y b\u00fat m\u1ecfng manh, ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n t\u00f4n t\u1ea1o ph\u1ebf t\u00edch th\u1eadt ho\u00e0nh tr\u00e1ng, l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt l\u1eadp \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i m\u1edbi \u0111\u1ec3 h\u00f2ng chia ph\u1ea7n t\u00e0i tr\u1ee3 \u201cdi t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed qu\u1ed1c gia\u201d, hay \u00edt ra c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 m\u00e3n v\u1edbi ch\u00fat h\u01b0 danh c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i&#8230;<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng \u201cti\u1ebfp vi\u1ec7n\u201d c\u1ee7a t\u01b0 nh\u00e2n, v\u00e0 c\u0169ng b\u1edfi kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00e1c cu\u1ed1n s\u1eed nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ti\u1ebfp theo tr\u1edf n\u00ean kh\u00f4 khan, \u0111\u1ea7y c\u00e1c v\u0103n t\u1eeb h\u00e0nh ch\u00ednh (l\u1ec7nh ch\u1ec9, tuy\u00ean x\u01b0ng mang t\u00ednh hu\u1ea5n d\u1ee5), v\u1edbi nh\u1eefng chuy\u1ec7n k\u1ec3 quan c\u00e1ch tr\u1ed3i s\u1ee5t&#8230; nh\u01b0 khi L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 ph\u1ea7n s\u1eed th\u1eddi g\u1ea7n \u00f4ng. Nh\u01b0ng \u00f4ng c\u0169ng ch\u01b0a k\u1ecbp th\u1ea5y Ng\u00f4 Th\u00ec S\u0129, khi mu\u1ed1n cho ph\u1ea7n s\u00e1ch m\u00ecnh s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng, d\u1ed3i d\u00e0o h\u01a1n th\u00ec l\u1ea1i \u0111em chuy\u1ec7n tr\u00e2u ma r\u1eafn th\u1ea7n, \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y, qua th\u1eddi gian \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh s\u1ef1 ki\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed, v\u00e0o trong b\u1ed9 s\u1eed c\u1ee7a \u00f4ng ta \u0111\u1ec3 r\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u1ed5i \u0111\u1eddi, \u00f4ng con Ng\u00f4 Th\u00ec Nh\u1eadm, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi t\u1edd s\u1eafc phong \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi cha, \u0111\u1ea9y v\u00e0o kho s\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1edbi, l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng kho\u1ea3 l\u1ea5p ti\u1ebfng \u0111\u1eddi \u201cS\u00e1t t\u1ee9 ph\u1ee5 nhi Th\u1ecb lang\u201d trong v\u1ee5 \u00e1n Canh t\u00ed (1782) x\u01b0a!<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed li\u1ec7u b\u00ean trong th\u00ec t\u00ecm vi\u1ec7n tr\u1ee3 b\u00ean ngo\u00e0i. D\u00e2n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t kh\u00f4ng ph\u1ea3i gi\u1eefa l\u01b0ng ch\u1eebng tr\u1eddi n\u00ean ngay t\u1eeb ng\u00e0y x\u01b0a, c\u00e1c s\u1eed quan khi vi\u1ebft v\u1ec1 th\u1eddi ngo\u1ea1i thu\u1ed9c, tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi ngo\u1ea1i thu\u1ed9c, \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng h\u1ea7u h\u1ebft l\u00e0 c\u00e1c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng t\u1eeb Trung Hoa. C\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, t\u00e1c gi\u1ea3 <i>An Nam ch\u00ed <\/i>\u0111\u1ebfm ch\u1ec9 c\u00f3 ba, b\u1ed1n \u00f4ng s\u1ee9 qu\u00e2n m\u00e0 v\u1eabn ph\u1ea3i theo \u201cNgu\u1ef5 k\u00ed\u201d ghi \u0111\u1ee7 12 \u00f4ng! kh\u00f4ng ch\u00fat m\u1eb7c c\u1ea3m k\u00eanh ki\u1ec7u n\u00e0o v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n thu th\u1eadp ki\u1ebfn th\u1ee9c. H\u1ecd c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng s\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed9t h\u00e0ng th\u1ea7n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc h\u1ecd, b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 s\u1eed quan Nguy\u1ec5n tr\u00edch d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y: L\u00ea T\u1eafc v\u1edbi <i>An Nam ch\u00ed l\u01b0\u1ee3c.<\/i><\/p>\n<p>Nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1ed1n ph\u1ea7n n\u0103m l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1ed9c m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u1eed \u0111\u1ec3 c\u00e1c s\u1eed gia ng\u00e0y nay b\u00e1m v\u00edu m\u00e0 th\u00f4i. K\u00e9m thua c\u1ea3 c\u00e1c s\u1eed quan th\u1eddi \u201cphong ki\u1ebfn\u201d, L\u00ea T\u1eafc m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc khi c\u1ea7n ch\u1eedi b\u1edbi t\u1ed9i b\u00e1n n\u01b0\u1edbc tuy \u00f4ng ta ch\u1ec9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo ch\u1ee7, v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc nh\u1edf ch\u1ec9 v\u00ec \u00f4ng ta c\u00f3 m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u00e1ch n\u1ed5i ti\u1ebfng, b\u1edfi v\u00ec c\u00f9ng \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb gia th\u1ea7n nh\u01b0 \u00f4ng, c\u00f3 L\u00ea Y\u1ebfn \u00f4m con Tr\u1ea7n \u00cdch T\u1eafc ch\u1ea1y n\u1ea1n m\u00e0 c\u00f3 ai \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u! Kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi s\u1ef1 ki\u1ec7n, t\u00e2m t\u00ecnh phe ph\u00eda v\u1edbi l\u00ed tr\u00ed khoa h\u1ecdc, n\u0103m 1956, khi \u00f4ng Tr\u01b0\u01a1ng B\u1eedu L\u00e2m n\u00f3i \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ea3i khai th\u00e1c ngu\u1ed3n s\u1eed li\u1ec7u Vi\u1ec7t Nam t\u1eeb c\u00e1c trang s\u00e1ch Trung Hoa li\u1ec1n b\u1ecb \u00f4ng ch\u1ee7 nhi\u1ec7m t\u1edd nh\u1eadt b\u00e1o <i>T\u1ef1 Do <\/i>(c\u0169ng m\u1ed9t \u00f4ng C\u1eed nh\u00e2n v\u0103n khoa \u0111\u1ea5y!) d\u00e0nh cho c\u1ea3 trang ba (n\u00ean nh\u1edb t\u1edd b\u00e1o c\u00f3 4 trang) \u0111\u1ec3 m\u1eafng m\u1ecf \u1ed3 \u1ea1t nhi\u1ec1u th\u00e1ng tr\u1eddi \u00f4ng Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Vi\u1ec7n Kh\u1ea3o c\u1ed5 S\u00e0i G\u00f2n v\u1ec1 t\u1ed9i s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1ee9ng c\u1ee9 c\u1ee7a k\u1ebb th\u00f9 truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c! \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ee7i ro cho \u00f4ng s\u1eed gia m\u1edbi mang b\u1eb1ng c\u1ea5p T\u00e2y v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, g\u1eb7p l\u00fac phong tr\u00e0o qu\u1ea7n ch\u00fang \u201cl\u00e0m l\u1ecbch s\u1eed\u201d \/ \u201cb\u00e0n l\u1ecbch s\u1eed\u201d d\u00e2ng cao, ch\u1ee9 \u00f4ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n vi\u1ebft s\u00e1ch L\u00ed Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2\/3 t\u1ed5ng s\u1ed1 trang l\u00e0 c\u1ee7a T\u1ed1ng s\u1eed v\u00e0 T\u1ed1ng nho, c\u00f3 sao \u0111\u00e2u!<\/p>\n<p>Nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u l\u00e0 d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp thu, ch\u1ee9ng ki\u1ebfn nh\u1eefng k\u0129 thu\u1eadt t\u00e2n ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng g\u00ec d\u1ee9t b\u1ecf nh\u1eefng l\u1ec1 l\u1ed1i suy ngh\u0129 c\u0169, ch\u01b0a k\u1ec3 khi ch\u00fang xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u00f3 v\u1ebb m\u1edbi qua nh\u1eefng c\u1ea3i \u0111\u1ed5i c\u00f3 m\u00e0u s\u1eafc khoa h\u1ecdc hay \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u1ef1c vu\u1ed1t ve b\u00ean ngo\u00e0i, khu\u1ea5t l\u1ea5p th\u00fac \u0111\u1ea9y. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 khi\u1ebfn cho n\u1ec1n s\u1eed h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam trong h\u01a1n n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m qua ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 mang m\u00e0u s\u1eafc khoa h\u1ecdc. L\u1ed1i th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh l\u1ecbch s\u1eed d\u1ec5 d\u00e3i theo thi\u00ean ki\u1ebfn qu\u1ea7n ch\u00fang nh\u01b0 tr\u00ean, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t cung c\u00e1ch ph\u00e1t sinh c\u00e1c s\u1eed gia t\u1eeb nh\u1eefng c\u00f4ng ch\u1ee9c v\u1ec1 h\u01b0u l\u1eb7p l\u1ea1i th\u1ea7n t\u00edch, c\u1ed5 t\u00edch, n\u00f3i chuy\u1ec7n \u201chuy\u1ec1n s\u1eed\u201d, b\u1eeba b\u00e3i l\u1eadp thuy\u1ebft ki\u1ec3u Vi\u1ec7t nho c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Kim \u0110\u1ecbnh, v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u00f3 thi\u00ean h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 s\u1eed\u201d nh\u01b0 \u00f4ng gi\u00e0 n\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu kh\u00f3 vi\u1ebft c\u1ea3 ng\u00e0n c\u00e2u v\u0103n v\u1ea7n \u0111em d\u1ef1 Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng T\u1ed5ng th\u1ed1ng VNCH (\u0111ang hi\u1ec7n h\u00ecnh tr\u00ean k\u1ec7 s\u00e1ch trong n\u01b0\u1edbc n\u0103m 2010?), hay \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn h\u01a1n, l\u00e0 b\u1ed9 <i>Vi\u1ec7t s\u1eed t\u00e2n bi\u00ean <\/i>d\u00e0y c\u1ed9m c\u1ee7a \u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n S\u01a1n, b\u1eaft ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng t\u1eeb bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a cu\u1ed9c di c\u01b0 1954.<\/p>\n<p>Hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m VNCH c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat y\u00ean l\u00e0nh \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00ean c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc S\u01b0 ph\u1ea1m c\u00f2n c\u00f3 ban S\u1eed \u0110\u1ecba \u0111\u00e0o t\u1ea1o c\u00e1c th\u1ea7y gi\u00e1o chuy\u00ean ng\u00e0nh, c\u0169ng g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee9ng kh\u1edfi v\u1ec1 s\u1eed Vi\u1ec7t d\u00f9 r\u1eb1ng n\u1ed9i dung gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u1eabn ch\u1ec9 l\u00e0 khai tri\u1ec3n h\u01a1n quy\u1ec3n <i>Vi\u1ec7t Nam s\u1eed l\u01b0\u1ee3c<\/i> c\u1ee7a Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim khi\u1ebfn cho ki\u1ebfn th\u1ee9c m\u1edbi v\u1eabn b\u1ecb tinh th\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ee7 ngh\u0129a v\u00e0 khuynh h\u01b0\u1edbng thi\u00ean t\u1ea3 c\u1ee7a th\u1ebf gi\u1edbi l\u00f4i k\u00e9o xa h\u01a1n khu\u00f4n kh\u1ed5 nh\u00e0 tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a tinh th\u1ea7n c\u00f4ng ch\u1ee9c phi ch\u00ednh tr\u1ecb \u1ea9n t\u00e0ng trong quan ni\u1ec7m gi\u00e1o d\u1ee5c th\u1eeba h\u01b0\u1edfng t\u1eeb Ph\u00e1p. T\u00ednh ch\u1ea5t khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fa tr\u1ecdng h\u01a1n \u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc V\u0103n khoa nh\u01b0ng s\u1ef1 k\u1ebft t\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1c ch\u1ee9ng ch\u1ec9 C\u1eed nh\u00e2n chuy\u00ean ng\u00e0nh, mu\u1ed9n m\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc bi\u1ebfn c\u1ed1 1975 khi\u1ebfn cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t nghi\u1ec7p sau \u0111\u00f3 ho\u1eb7c t\u1ea3n m\u00e1t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, l\u1ea1c l\u00f5ng gi\u1eefa nh\u1eefng sinh ho\u1ea1t kh\u00e1c l\u1ea1, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ch\u1ee9ng t\u1ecf \/ b\u1ed3i \u0111\u1eafp ki\u1ebfn th\u1ee9c, ho\u1eb7c ph\u1ea3i b\u1ecb ch\u00ecm l\u1ea5p trong n\u01b0\u1edbc v\u00ec h\u1ec7 th\u1ed1ng quy\u1ec1n b\u00ednh m\u1edbi v\u1edbi quan ni\u1ec7m ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 th\u1ed1ng so\u00e1i, c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a c\u1ea5p th\u1ea9m quy\u1ec1n cao nh\u1ea5t (T\u1ed5ng b\u00ed th\u01b0 Tr\u01b0\u1eddng Chinh 1963), \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1eeba nh\u1eadn s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a h\u1ecd. H\u1ecd ph\u1ea3i \u0111i c\u1ea3i t\u1ea1o, tr\u1ed3ng khoai m\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee7, l\u0103n l\u1ed9n trong ngh\u1ec1 l\u01a1 xe \u0111\u00f2, b\u01b0ng c\u00e0 ph\u00ea trong qu\u00e1n \u2013 m\u00e0 b\u1ecb C\u00f4ng an xua \u0111u\u1ed5i v\u00ec \u201cb\u00eau x\u1ea5u ch\u1ebf \u0111\u1ed9 \u01b0u vi\u1ec7t\u201d, hay c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef l\u1ea1i th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0m Ban \u0110\u1eddi s\u1ed1ng chia c\u00e1, chia th\u1ecbt m\u00e0 th\u00f4i. Cho n\u00ean l\u1ed5 h\u1ed5ng ki\u1ebfn th\u1ee9c l\u1ecbch s\u1eed \u1edf Mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00f9 \u0111\u1eafp, d\u1ea1y d\u1ed7 thay th\u1ebf (v\u1edbi danh ngh\u0129a t\u1ed1t l\u00e0 \u201cvi\u1ec7n tr\u1ee3\u201d) b\u1eb1ng nh\u1eefng t\u00f4ng \u0111\u1ed3 s\u1eed h\u1ecdc m\u1edbi, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0o t\u1ea1o trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1o d\u1ee5c tranh \u0111\u1ea5u giai c\u1ea5p, pha tr\u1ed9n v\u1edbi nhi\u1ec7t t\u00ecnh d\u00e2n t\u1ed9c ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ec3 v\u1eabn mang d\u00e1ng d\u1ea5p ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u1ed1ng s\u1eed quan x\u01b0a c\u1ecdng th\u00eam v\u1edbi uy th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1eafng kh\u00f4ng che gi\u1ea5u b\u00e2y gi\u1edd.<\/p>\n<p>Th\u1ebf l\u00e0 v\u1edbi c\u1ed5 s\u1eed Vi\u1ec7t Nam l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 quy\u1ec3n <i>To\u00e0n th\u01b0. <\/i>V\u00e0 khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n r\u1ed9ng v\u1edbi nh\u1eefng \u201cchuy\u00ean gia\u201d m\u1edbi. Nh\u00ecn l\u1ea1i, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1eed l\u1edbp \u0111\u1ea7u c\u1ee7a VN DCCH ph\u1ea7n l\u1edbn c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u201c\u01b0a th\u00edch s\u1eed\u201d, hay l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 ph\u1ee5 \u0111i \u201cl\u00e0m l\u1ecbch s\u1eed\u201d ph\u1ea3i tr\u1edf th\u00e0nh \u201cng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft s\u1eed\u201d ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ecb \u0111\u1ea9y ra ngo\u00e0i quy\u1ec1n b\u00ednh, kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ecb tr\u00ed n\u00e0o \u1edf n\u01a1i ch\u1ed1n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1edbi: Tr\u1ea7n Huy Li\u1ec7u c\u1ef1u Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110\u1ea3ng, k\u1ebb \u201cs\u00e1ng t\u00e1c\u201d ra th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng L\u00ea V\u0103n T\u00e1m, Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e0u c\u1ef1u ch\u00faa v\u00f9ng Nam B\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i uy th\u1ebf khi tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169 m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c b\u00e0o ch\u1eefa cho th\u1eddi nhi\u1ec7t th\u00e0nh qu\u00e1 \u0111\u00e0 x\u01b0a. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed3ng d\u1ea1ng v\u1edbi c\u00e1c sinh vi\u00ean VNCH nh\u1ea3y n\u00fai, b\u1ecb v\u0103ng ra kh\u1ecfi quy\u1ec1n b\u00ednh m\u1edbi: (Ti\u1ebfn s\u0129?) H\u1ed3 H\u1eefu Nh\u1eadt, (Ki\u1ebfn tr\u00fac s\u01b0?) Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u00e1i, (Kh\u00f4ng ch\u1ee9c danh Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc) Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Xu\u00e2n&#8230; T\u1ea5t nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u01b0ng h\u1ecd l\u00e0 s\u1ed1 \u00edt, ho\u1eb7c may m\u1eafn l\u1ecdt v\u00e0o \u201cm\u1eaft xanh\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m quy\u1ec1n m\u1edbi n\u00ean ph\u1ea3i xa r\u1eddi l\u00e3nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u (Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean) ho\u1eb7c b\u1ecb lo\u1ea1i b\u1ecf \/ b\u1ecf r\u01a1i ngay t\u1eeb \u0111\u1ea7u (Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n), hay r\u00e1ng ch\u00fat \u00edt v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec3 m\u1eafc \u0111o\u1ea1 b\u1edfi \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a khu\u00f4n kh\u1ed5 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u0169, d\u00f9 l\u00e0 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i n\u00f3 (\u0110\u00e0o Duy Anh). C\u0169ng theo nh\u1eefng duy\u00ean c\u1edb \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u1ecd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ea9n tr\u1ecdng h\u01a1n, co r\u00fat h\u01a1n (Tr\u1ea7n V\u0103n Gi\u00e1p), kh\u00f4ng k\u1ecbp v\u1edbi nhu c\u1ea7u \u0111\u00f2i h\u1ecfi c\u1ee7a t\u00ecnh th\u1ebf m\u1edbi trong m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c l\u1eadp mu\u1ed1n ph\u00e1t tri\u1ec3n to l\u1edbn nh\u1eefng ng\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u (tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y l\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc) mang danh ngh\u0129a qu\u1ed1c gia, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi ni\u1ec1m t\u1ef1 ph\u1ee5 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00f4 s\u1ea3n. T\u00ecnh tr\u1ea1ng thi\u1ebfu s\u00f3t trong c\u01a1 s\u1edf \u0111\u00e0o t\u1ea1o k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ec9 XXI \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng Phan Huy L\u00ea (PHL) nh\u1eafc nh\u1edf n\u0103m 2003: \u201c&#8230; \u0111\u1ed9i ng\u0169 s\u1eed h\u1ecdc t\u0103ng nhanh v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ng\u00e0nh ngh\u1ec1, nh\u01b0ng n\u00f3i chung <i>tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 c\u00f2n nhi\u1ec1u h\u1ea1n ch\u1ebf, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1ec1 l\u00ed lu\u1eadn v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn.\u201d<\/i> (T\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1ea5n m\u1ea1nh).<\/p>\n<p>\u1ede l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi n\u00e0y, tinh th\u1ea7n khoa h\u1ecdc ki\u1ec3u Descartes \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ho\u00e1 qua thuy\u1ebft l\u00ed ch\u00ednh tr\u1ecb giai c\u1ea5p n\u00ean s\u1ef1 gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c bi\u1ebfn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c gh\u00e9p v\u00e0o khu\u00f4n kh\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t ti\u1ebfn tr\u00ecnh do c\u00e1c b\u1eadc th\u1ea7y quy\u1ec1n ch\u1ee9c v\u1ebd s\u1eb5n. T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng x\u00ea d\u1ecbch tu\u1ef3 kh\u1ea3 n\u0103ng thu\u1ed9c b\u00e0i hay c\u1ed1 s\u1ee9c th\u00eam ch\u00fat ri\u00eang r\u1ebd c\u1ee7a c\u00e1c m\u00f4n sinh nh\u01b0ng r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 n\u1ebfu ch\u1ec7ch \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3nh c\u00e1o, \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ki\u1ebfn th\u1ee9c b\u1ecb \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ho\u00e1 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng g\u00e2y th\u1eafc m\u1eafc. Th\u1ebf l\u00e0 \u00f4ng Marx, \u00f4ng Lenin, \u00f4ng Stalin thay th\u1ebf \u00f4ng Kh\u1ed5ng, \u00f4ng M\u1ea1nh, \u00f4ng Chu T\u1eed\/Hi&#8230; \u0111\u01b0\u1ee3c len l\u00e1ch thu\u1eadn ti\u1ec7n cho nh\u1eefng gi\u1ea3i th\u00edch mang t\u00ednh \u201cd\u00e2n t\u1ed9c\u201d, \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea7n cho c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, c\u00e1c \u00f4ng vua \u0111\u1ea7y tai ti\u1ebfng v\u00ec l\u00e0 \u201cphong ki\u1ebfn\u201d nay \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf v\u1ec1 tr\u00ean c\u00e1c s\u00e1ch s\u1eed m\u1edbi. Ngh\u0129a l\u00e0 c\u0169ng loay hoay v\u1edbi c\u00e1c trang s\u00e1ch <i>To\u00e0n th\u01b0 <\/i>c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e1 kh\u1ee9 x\u01b0a c\u0169 \u1ea9n t\u00e0ng trong \u0111\u00f3<i>.<\/i> V\u00e0 ch\u00ednh trong s\u1ef1 nh\u1ed1n nh\u00e1o bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3, c\u00f3 s\u1ef1 nhi\u1ec7t t\u00ecnh g\u00f3p ph\u1ea7n c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc, lo\u00e1ng tho\u00e1ng nh\u1eefng l\u1eadp lu\u1eadn m\u1edbi mang t\u00ednh Mao h\u01a1n l\u00e0 Marx, do \u0111\u00f3 mang t\u00ednh \u0111\u1ed3ng v\u0103n n\u00e2ng cao tinh th\u1ea7n ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u1ebf qu\u1ed1c, gi\u1ea5u k\u00edn nh\u1eefng bi\u1ec3u hi\u1ec7n th\u00f9 h\u1eadn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eadp \u0111o\u00e0n m\u00e0 ph\u00e1t sinh nh\u1eefng b\u1ea3n \u00e1n k\u1ebft t\u1ed9i nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed, kh\u00f3 g\u1ee1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec lu\u1eadn c\u1ee9 v\u1eefng ch\u1eafc m\u00e0 v\u00ec d\u00ednh d\u00e1ng \u0111\u1ebfn uy t\u00edn, \u201cdanh d\u1ef1\u201d c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m quy\u1ec1n v\u1ed1n ch\u1ec9 thay \u0111\u1ed5i th\u1ebf h\u1ec7 ch\u1ee9 kh\u00f4ng kh\u00e1c b\u1ea3n ch\u1ea5t.<\/p>\n<p>T\u1ea5t nhi\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng tho\u00e1ng th\u1ea5y \u0111\u00e3 v\u00e9t c\u1ea1n ngu\u1ed3n tin t\u1ee9c n\u00ean ph\u1ea3i c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng nhi\u1ec1u v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0 \u201cli\u00ean ng\u00e0nh\u201d. Th\u1ebf l\u00e0 s\u1eed Vi\u1ec7t \u0111\u00f3n nh\u1eadn th\u1ea7n t\u00edch \u00f4ng \u0110\u1ed1ng \u0103n ba nong c\u00e0 mang d\u1ea1ng \u201canh h\u00f9ng b\u1ed9 l\u1ea1c\u201d, \u201canh h\u00f9ng d\u00e2n t\u1ed9c\u201d, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ea7n t\u00edch r\u00f9a r\u1eafn, ma da n\u1eef t\u01b0\u1edbng Hai B\u00e0, nh\u00e2n v\u1eadt \u0111i\u1ec7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u00e2n Nga, hay c\u00f4ng nh\u1eadn l\u1eddi th\u1ea7n ph\u00e1n \u201ctuy\u00ean ng\u00f4n \u0111\u1ed9c l\u1eadp l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t\u201d&#8230; H\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u201cli\u00ean ng\u00e0nh\u201d n\u00e0y \u0111\u00e3 n\u1eb1m trong b\u00e0i h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n v\u1ec1 s\u1eed h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc t\u01b0 b\u1ea3n, \u0111\u1ebf qu\u1ed1c. \u1ede \u0111\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta mu\u1ed1n n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ea7n ph\u00f9 tr\u1ee3 cho s\u1eed h\u1ecdc v\u00e0 t\u1ea5t nhi\u00ean ch\u00fang v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3o nghi\u1ec7m nghi\u00eam kh\u1eafc v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u1ee9ng li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc khi \u0111em ra d\u00f9ng. V\u00ec th\u1ebf g\u1ecdi \u201cli\u00ean ng\u00e0nh\u201d l\u00e0 c\u00e0o b\u1eb1ng ch\u00ednh ph\u1ee5, l\u00e0 sai tr\u00e1i v\u1ec1 m\u1eb7t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p lu\u1eadn, d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tin c\u1eady.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u1eadp \u0111o\u00e0n kh\u00f4ng ch\u1eef vi\u1ebft th\u00ec c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1edb thu th\u1eadp t\u1eeb d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc, l\u1eddi truy\u1ec1n mi\u1ec7ng&#8230; c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 nh\u01b0 l\u00e0 s\u1eed ki\u1ec7n v\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch bao qu\u00e1t d\u00e8 d\u1eb7t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngang nhi\u00ean \u0111em v\u00e0o l\u1ecbch s\u1eed trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ch\u1eef vi\u1ebft hi\u1ec7n di\u1ec7n \u2013 lo\u1ea1i n\u00e0y tuy v\u1eabn c\u00f2n khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m nh\u01b0ng l\u1ea1i l\u00e0 b\u1eb1ng c\u1edb kh\u1ea3 t\u00edn cao nh\u1ea5t trong nh\u00f3m. V\u00ed d\u1ee5 kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1ea3ng thuy\u1ebft lung tung, d\u00f9 vi\u1ec7n d\u1eabn ch\u1eef ngh\u0129a th\u00f4ng th\u00e1i, v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi anh h\u00f9ng c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc l\u00e0ng D\u00f3ng trong khi <i>Vi\u1ec7t \u0111i\u1ec7n u linh t\u1eadp <\/i>n\u0103m 1329 n\u00f3i r\u00f5 \u1edf n\u01a1i n\u00e0y th\u1edd m\u1ed9t \u00f4ng th\u1ed5 \u0111\u1ecba, hi\u1ec3u r\u1ed9ng ra l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea7n linh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng v\u1ed1n l\u00e0 c\u00e2y, \u0111\u00e1 c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang trong v\u00f9ng, r\u1ed3i c\u00e1c b\u1ea3n v\u0103n c\u00f3 th\u1eddi \u0111i\u1ec3m n\u1ed1i ti\u1ebfp s\u1ebd cho th\u1ea5y \u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u201csinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf\u201d nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, kh\u00f4ng ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c! Kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec m\u00ea man v\u1edbi c\u00e2y n\u1ecf th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e2u chuy\u1ec7n t\u00ecnh duy\u00ean cay \u0111\u1eafng c\u1ee7a M\u1ecb Ch\u00e2u, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec m\u1ed1i h\u1eadn b\u1ecb l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u1ee9 n\u00f3i Cao L\u1ed7 l\u00e0 t\u01b0\u1edbng t\u00e0i c\u1ee7a An D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, d\u00f9 r\u1eb1ng \u201ct\u00ean\u201d \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi r\u00f5 l\u00e0 \u0110\u00c1 v\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n ho\u00e1 trong \u00fd ngh\u0129a \u0111\u00f3 qua c\u00e1c phong t\u1eb7ng c\u1ee7a \u0111\u1eddi Tr\u1ea7n! \u00d4ng H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1eb7t trong C\u00e1o b\u00ecnh Ng\u00f4 1428 th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o l\u00e0 t\u1ed5 d\u00e2n Vi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9 l\u00e0 c\u00f3 h\u00e0ng ch\u1ee5c, h\u00e0ng tr\u0103m con ch\u00e1u d\u00e2u r\u1ec3 n\u1eb1m trong c\u00e1c \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i \u0111\u1ed5 n\u00e1t hay c\u00e1c building cao ngh\u1ec7u c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00f4la. D\u00f9 nh\u01b0 ng\u00e0y nay, trong 100 con n\u00f2ng n\u1ecdc c\u1ee7a B\u00e0 \u00c2u C\u01a1 c\u00f3 m\u1ed9t con t\u00ean H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng t\u1eeb l\u00e2u, nay c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u00eam t\u00ean cho 99 con c\u00f2n l\u1ea1i v\u1edbi \u0111\u1ee7 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 v\u0103n hoa \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ed9 Gi\u00e1o d\u1ee5c cho in s\u00e1ch ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u0111\u1ec3 con ch\u00e1u mu\u00f4n \u0111\u1eddi sau ghi nh\u1edb. C\u1ee9 ngang ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebb b\u1eeba th\u00eam chuy\u1ec7n, ki\u1ec3u \u201cng\u00f3n ch\u00e2n c\u00e1i c\u1ee7a vua H\u00f9ng\u201d, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta t\u00ecm ngay trong s\u00e1ch b\u00e1o m\u1edbi h\u00f4m qua, n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1n H\u00f9ng r\u00eau phong b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 qu\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ec5 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p m\u00e1u l\u00ednh Vi\u1ec7t t\u00f9ng chinh \u00c2u chi\u1ebfn (1914-1918), v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ea1c cho R\u1ed3ng Nam v\u1eeba \u0111ang phun&#8230;<\/p>\n<p>L\u1ed1i \u201cli\u00ean ng\u00e0nh\u201d t\u01b0\u1edfng \u0111em l\u1ea1i cho c\u00e1c s\u1eed gia th\u1eddi m\u1edbi m\u1ed9t l\u1ed1i tho\u00e1t, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng th\u00edch \u0111\u00e1ng l\u1ea1i bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t th\u1ee9 qu\u01a1 qu\u00e0o ch\u1ee9ng li\u1ec7u, ch\u1ee9ng t\u1ecf th\u00eam s\u1ef1 c\u1ea1n ki\u1ec7t ngu\u1ed3n tin, ngo\u00e0i s\u1ef1 kh\u00f4 c\u1ea1n \u0111\u1ea7u \u00f3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c. C\u1ea3 m\u1ed9t t\u1eadp s\u00e1ch d\u00e0y c\u1ed9m <i>Nh\u00e0 Tr\u1ea7n \u2013 Con ng\u01b0\u1eddi th\u1eddi Tr\u1ea7n <\/i>c\u1ee7a Vi\u1ec7n S\u1eed h\u1ecdc v\u00e0 H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam (Trung t\u00e2m UNESCO Th\u00f4ng tin T\u01b0 li\u1ec7u L\u1ecbch s\u1eed &amp; V\u0103n ho\u00e1 Vi\u1ec7t Nam xb., H. 2004) m\u00e0 b\u00e0i v\u1edf t\u1eeb m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o qu\u1ed1c gia, r\u1ed1t l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 sao ch\u00e9p gom g\u00f3p, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i c\u00e1c th\u00f4ng tin t\u1eeb <i>To\u00e0n th\u01b0 <\/i>l\u00e0 then ch\u1ed1t r\u1ed3i ch\u00e9p th\u00eam chuy\u1ec7n \u0111\u1ec3 m\u1ea3 nh\u01b0 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ti\u1ec1n \u0111\u1ecbnh linh nghi\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 ba l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u1eafng qu\u00e2n M\u00f4ng C\u1ed5 vang danh!<\/p>\n<p>C\u1ee9 x\u00e0o n\u1ea5u t\u01b0 li\u1ec7u khi\u1ebfn s\u00e1ch xu\u1ea5t b\u1ea3n th\u1eadt nhi\u1ec1u v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ea7u s\u00e1ch kh\u00e1c nhau, mang d\u00e1ng v\u1ebb c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00eam t\u00fac khi\u1ebfn c\u00f3 h\u1ecdc gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i than phi\u1ec1n v\u1edbi s\u1eed gia PHL, l\u00e0 \u00f4ng mua \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i kho\u1ea3ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i quy\u1ec3n \u201cin \u0111\u1eb9p, t\u00ean r\u1ea5t h\u1ea5p d\u1eabn\u201d \u0111\u00f3 r\u1ed3i v\u1ec1 nh\u00e0 m\u1edbi t\u00e9 ng\u1eeda: ph\u1ea3i lo\u1ea1i b\u1ecf nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec gh\u00ea g\u1edbm l\u1eafm! Kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00f4ng n\u00e0y c\u00f3 ph\u1ea3i mua nh\u1eefng quy\u1ec3n s\u00e1ch \u201cth\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed3ng h\u1ea1 c\u00e1m\u201d c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc mang \u00fd \u0111\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0129nh K\u00fd, Nguy\u1ec5n HI\u1ebfn L\u00ea, t\u1eebng khoe c\u00f3 c\u1ea3 h\u01a1n 300 \u0111\u1ea7u s\u00e1ch kh\u00f4ng. Th\u1eadt ra th\u00ec \u00f4ng ta nh\u00ecn tr\u00ean c\u00e1c k\u1ec7 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ecdn, ki\u1ec3u nh\u01b0 \u1edf x\u1ee9 s\u1edf \u00f4ng th\u1eddi ch\u01b0a c\u00f3 internet, n\u00ean l\u1ea7m l\u00e0 ph\u1ea3i. \u1ede \u0111\u00f3 ch\u1ec9 tr\u01b0ng b\u00e0y nh\u1eefng lo\u1ea1i s\u00e1ch k\u1ec3 chuy\u1ec7n c\u1ed5 t\u00edch y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 s\u1eed, lo\u1ea1i s\u00e1ch d\u1ea1y h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111i thi hay \u0111\u1ec3 tranh \u0111ua trong c\u00e1c \u0111\u1ee3t m\u1edf cu\u1ed9c thi \u201ch\u1ecdc s\u1eed n\u01b0\u1edbc nh\u00e0\u201d, v\u00e0 lo\u1ea1i s\u00e1ch \u201cphong tr\u00e0o\u201d nh\u01b0 lo\u1ea1t v\u1ec1 Ng\u00e0n n\u0103m Th\u0103ng Long tr\u00e0n ng\u1eadp b\u00e2y gi\u1edd&#8230; C\u00e1c b\u1ea3n s\u00e1ch tuy c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1ea7m v\u00f3c nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i nghi\u00ean c\u1ee9u th\u00ec c\u0169ng th\u1eadt kh\u00f3 ki\u1ebfm v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng 500, 800 cho h\u01a1n 80 tri\u1ec7u d\u00e2n, ho\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t mua c\u00f3 n\u01a1i, ho\u1eb7c ch\u1ec9 ph\u1ed5 bi\u1ebfn n\u1ed9i b\u1ed9, in ra theo l\u1ed1i \u201ckhoanh v\u00f9ng tr\u00ed th\u1ee9c\u201d, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u00eanh vang cho th\u00e2n tr\u00ed th\u1ee9c chim l\u1ed3ng, c\u00e1 ki\u1ec3ng&#8230; Th\u00eam c\u00e1c lo\u1ea1i s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 v\u0103n ho\u00e1, c\u00f3 khi l\u00e0 d\u1ea1ng kh\u00e1c c\u1ee7a lo\u1ea1i th\u00f4ng s\u1eed, vi\u1ebft ra theo nhu c\u1ea7u m\u1edf tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc tr\u00e0n lan, l\u00e0m trung gian cho c\u00e1c lo\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ee5c, sinh ho\u1ea1t c\u00fang b\u00e1i, m\u1ed3 m\u1ea3.<\/p>\n<p>T\u1eeb \u0110\u1ec3 m\u1ea3 \u0111\u1ebfn Phong thu\u1ef7 kh\u00f4ng xa n\u00ean \u00f4ng Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c V\u01b0\u1ee3ng khai s\u00e1ng ra thuy\u1ebft tam t\u1ee9 gi\u00e1c s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc, n\u00fai \u0111\u1ed3i&#8230; cho c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec7 ph\u00eda Nam, nh\u01b0 v\u1edbi <i>To\u00e0n th\u01b0, <\/i>sau khi sao ch\u00e9p L\u00ea Qu\u00fd \u0110\u00f4n, Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u1ea1i b\u00e0n t\u1edbi c\u00e1c \u00fd ni\u1ec7m \u0111\u1ecba v\u0103n ho\u00e1, \u0111\u1ecba g\u00ec g\u00ec&#8230; c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ea7y. Kh\u00f4ng t\u1ef1 m\u00ecnh ngh\u0129 ra th\u00ec m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p v\u1ebd v\u1eddi th\u00eam thuy\u1ebft Vi\u1ec7t nho c\u1ee7a Kim \u0110\u1ecbnh, coi nh\u01b0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u1ee3i ph\u1ea9m thu ho\u1ea1ch sau 1975, kh\u00f4ng l\u01b0u \u00fd r\u1eb1ng m\u1ed9t trong nh\u1eefng sai l\u1ea7m c\u1ee7a \u00f4ng huy\u1ec1n s\u1eed gia n\u1ecd l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef H\u00e1n, ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng gi\u1ea3i th\u00edch ch\u1eef \u201cth\u1ee7y\u201d trong t\u00ean T\u1ea7n Thu\u1ef7 Ho\u00e0ng l\u00e0 \u201cn\u01b0\u1edbc\u201d n\u00ean v\u1ea1ch h\u01b0\u1edbng cho \u0111\u1ed3 t\u1eed \u0111\u1ed3 t\u00f4n th\u1ea5y ch\u1eef \u201cl\u1ea1c\u201d \/ \u201cl-a-c-d\u1ea5u-n\u1eb7ng\u201d c\u00f3 \u1edf \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Chu li\u1ec1n cho d\u00e2n L\u1ea1c Vi\u1ec7t mang DNA l\u00ean chi\u1ebfm l\u00e0m \u00f4ng t\u1ed5 c\u1ee7a T\u00e0u!<\/p>\n<p>T\u1ea5t nhi\u00ean l\u00e0 v\u1edbi th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee5 th\u1ec3, nh\u01b0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u00e1c c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc, \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 ph\u00f9 tr\u1ee3 s\u1eed h\u1ecdc nh\u01b0 trong c\u00e1c gi\u00e1o tr\u00ecnh T\u00e2y Ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 c\u00f2n mu\u1ed1n l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u1ec1 l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam cho t\u1edbi nay, cho x\u1ee9ng v\u1edbi s\u1ef1 th\u00e1n ph\u1ee5c m\u00ea mu\u1ed9i c\u1ee7a c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi \u0111ang theo d\u00f5i chi\u1ebfn tranh. Kh\u00f4ng th\u1ec3 coi th\u01b0\u1eddng s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng c\u1ee7a m\u1ed9t l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi tin t\u01b0\u1edfng nhi\u1ec7t th\u00e0nh v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 th\u00fac \u0111\u1ea9y c\u1ee7a m\u1ed9t ch\u00ednh quy\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u00fd th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mang n\u1eb7ng qu\u00e1 kh\u1ee9 tu\u00e2n ph\u1ee5c d\u01b0\u1edbi tay. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u00e0o x\u1edbi t\u1eeb trong l\u00f2ng \u0111\u1ea5t, v\u1ebd ra m\u1ed9t l\u1ecbch s\u1eed h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n n\u0103m c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi-kh\u1ec9-v\u01b0\u1ee3n c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay qua c\u00e1c t\u00ean khoa h\u1ecdc m\u00e0 g\u1ee3i n\u00ean s\u1ef1 t\u1ef1 h\u00e0o d\u00e2n t\u1ed9c, l\u00e0m n\u1ed5i b\u1eadt s\u1ef1 n\u1ed1i k\u1ebft v\u1edbi <i>To\u00e0n th\u01b0 <\/i>v\u1ec1 m\u1ed9t \u00f4ng H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 kh\u00f4ng v\u0103n minh l\u1eafm th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7 xa \u0111\u1eddi nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c trung t\u00e2m c\u1ed5 \u0111\u1ea1i kh\u00e1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Lo\u1ea1i k\u1ebft lu\u1eadn \u201c\u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta th\u00e0nh l\u1eadp c\u1ea3 h\u00e0ng ch\u1ee5c v\u1ea1n n\u0103m\u201d, r\u1eddi ra th\u00ec c\u00f3 v\u1ebb kh\u00f4i h\u00e0i nh\u01b0ng ch\u00ednh n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng tin t\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00f9ng h\u1ed5 m\u1eafng m\u1ecf nh\u1eefng ai c\u00f3 ch\u00fat ho\u00e0i nghi v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00e2u d\u00e0i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, s\u1ef1 h\u00f9ng h\u1ed5 c\u00f3 khi kh\u00f4ng ph\u1ea3i do v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1eed h\u1ecdc g\u1ee3i n\u00ean m\u00e0 v\u00ec \u0111\u00e3 lan qua \u0111\u1ebfn t\u00e2m c\u1ea3m \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i \u0111\u1eafp trong v\u00f2ng tay quy\u1ec1n b\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i. Th\u1ebf nh\u01b0ng ngo\u00e0i s\u1ef1 v\u1ebd v\u1eddi v\u00e0 \u01b0\u1edbc m\u01a1, \u00f4ng H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 cho mang m\u0169 m\u1ea3ng \u0111ai hia, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea1ng h\u00ecnh c\u1ee5 th\u1ec3, v\u00e0 c\u00e1c l\u1edbp \u0111\u1ea5t \u0111\u00e0o b\u1edbi h\u00ecnh nh\u01b0 c\u0169ng c\u1ea1n ki\u1ec7t ch\u1ee9ng li\u1ec7u, kh\u00f4ng l\u1ea5p \u0111\u1ea7y c\u00e1c t\u1eadp <i>Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1edbi v\u1ec1 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc&#8230;<\/i> h\u00e0ng n\u0103m n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00eam \u0111\u1ea5t \u201cgi\u1ea3i ph\u00f3ng\u201d cho c\u00e1c chuy\u00ean gia \u0111i \u0111\u00e0o b\u1edbi ph\u00eda Nam. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa th\u00e0nh qu\u1ea3 kh\u1ea3o c\u1ed5 h\u1ecdc v\u00e0 th\u1eddi c\u1ed5 s\u1eed m\u00e0 ngay v\u1edbi c\u00e1c khai qu\u1eadt c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft thu\u1ed9c c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho qu\u00e1 kh\u1ee9 s\u00e1ng s\u1ee7a h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u00ec ngo\u00e0i kh\u1ea3 n\u0103ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, qu\u00e1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ed9c s\u1eed h\u1ecdc, \u0111\u00e3 l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p><b>T\u00ecnh y\u00eau n\u01b0\u1edbc cao v\u1eddi v\u00e0 t\u00ednh khoa h\u1ecdc th\u1ea5p th\u1ecfi<\/b><\/p>\n<p>Th\u1eadt ra c\u00f3 m\u1ed9t l\u00fac ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng bi\u1ebft s\u1eed d\u1ee5ng ngu\u1ed3n th\u00f4ng tin t\u1eeb s\u00e1ch v\u1edf ch\u1eef H\u00e1n c\u1ee7a ch\u00ednh qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp s\u1ee9c cho s\u1eed li\u1ec7u Vi\u1ec7t Nam, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u1ea5y r\u00f5 r\u1ec7t trong c\u00e1c quy\u1ec3n s\u1eed c\u1ee7a t\u1eadp nh\u00f3m c\u00e1c s\u1eed gia thu\u1ed9c th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u1ea7u th\u1eddi \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang \u0111\u1ee9ng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u trong ng\u00e0nh hi\u1ec7n nay. \u0110i\u1ec3m \u0111\u1ec9nh l\u00e0 quy\u1ec3n <i>L\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam <\/i>t\u1eadp I g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd b\u00ean ngo\u00e0i, hi\u1ec7n di\u1ec7n trong m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00ea b\u00ecnh c\u1ee7a t\u1edd <i>Foreign Affairs,<\/i> m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00ec t\u00ednh c\u00e1ch \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u c\u1ee7a n\u00f3: Xu\u1ea5t hi\u1ec7n d\u01b0\u1edbi danh v\u1ecb c\u1ee7a U\u1ef7 ban Khoa h\u1ecdc X\u00e3 h\u1ed9i nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t ch\u1eebng m\u1ef1c n\u00e0o \u0111\u00f3, c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 t\u1edd <i>T\u1ef1 Do<\/i> \u0111\u00e3 k\u1ec3, v\u00ec m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 Vi\u1ec7t Nam Trung Qu\u1ed1c trong qu\u00e1 kh\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1eb1m th\u1eafm cho l\u1eafm cho n\u00ean c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn th\u01b0 s\u1eed ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc v\u1eabn c\u00f3 d\u00e1ng b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ch\u1ec9 v\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u00e2u ra kh\u00e1c (chuy\u1ec7n H\u00f9ng, L\u1ea1c, Vi\u1ec7t) ph\u1ea7n n\u1eefa, v\u1edbi c\u00e1c tr\u00edch d\u1eabn xa x\u01b0a kh\u00f4ng g\u00e2y tranh lu\u1eadn nhi\u1ec1u \u1edf t\u00ednh c\u00e1ch x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ee7a n\u00f3: chuy\u1ec7n c\u00e2y c\u1ecf thu\u1ed1c men, l\u00faa m\u00e1, cung n\u1ecf&#8230; nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0a ra v\u00ec \u0111\u1ec1 cao \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 kh\u1ee9 khu v\u1ef1c, c\u1ee7a n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 c\u1ed7i g\u1ed1c d\u00e2n t\u1ed9c, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y nay. C\u0169ng v\u1eady, c\u00e1c d\u1eabn gi\u1ea3i trong th\u1eddi c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 n\u00e9 tr\u00e1nh nh\u1eefng xung \u0111\u1ed9t, \u0111\u1ed5 th\u1eeba cho \u201cphong ki\u1ebfn\u201d \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 h\u00e0o h\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi B\u1ea1n l\u1edbn \u0111ang y\u1ec3m tr\u1ee3 h\u1ebft m\u00ecnh. C\u1ee9 hu\u00eanh hoang v\u1edbi nhau theo m\u1ed9t t\u00e2m th\u1ee9c t\u1ef1 k\u1ec9 kh\u00f4ng ch\u00fat vang v\u1ecdng n\u00e0o c\u1ee7a c\u00e1c \u00fd ki\u1ebfn kh\u00e1c. N\u00eau chuy\u1ec7n s\u1ee9 Nguy\u00ean nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng th\u1ea5y r\u1ee3n t\u00f3c g\u00e1y hay b\u1ea1c h\u1ebft t\u00f3c g\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 r\u1eb1ng qua c\u00e1c c\u00e2u th\u01a1 kia c\u00f3 t\u00e2m t\u00ecnh s\u1ee3-m\u00e0-khinh c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 coi l\u00e0 v\u0103n minh \u0111i \u0111\u1ebfn x\u1ee9 c\u1ee7a man di! Kh\u00f4ng th\u1ea5y L\u00ea T\u1eafc n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1ea1c l\u1ec5 tri\u1ec1u Tr\u1ea7n c\u00f3 g\u00f5 tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng, v\u1eady chuy\u1ec7n nghe tr\u1ed1ng kia e r\u1eb1ng ch\u1ec9 l\u00e0 c\u1ea3m th\u1ee9c v\u0103n ngh\u1ec7 vang v\u1ecdng t\u1eeb th\u1eddi M\u00e3 Vi\u1ec7n c\u1ee7a vi\u00ean s\u1ee9 th\u1ea7n kia m\u00e0 th\u00f4i. Kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1i t\u00e2m t\u00ecnh y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c s\u1eed gia d\u00e2n t\u1ed9c khai th\u00e1c h\u1ebft m\u1ef1c, v\u1eb7n v\u1eb9o \u0111\u1ee7 m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh, gay g\u1eaft quy ch\u1ee5p trong m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i \u0111\u1ec3 r\u1ed3i khi t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1eafng \u0111\u1ecdng, ph\u1ea3i ng\u01b0\u1ee3ng ng\u00f9ng b\u00e0o ch\u1eefa th\u00ec g\u1eb7p ph\u1ea3n \u1ee9ng d\u1eef d\u1ed9i c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef g\u00ecn \u201ctr\u01b0\u1edbc sau nh\u01b0 m\u1ed9t\u201d v\u00ec t\u1ef1 \u00e1i, v\u00ec th\u00f3i quen tu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 cao nh\u01b0 l\u00e0 s\u1ef1 trung th\u00e0nh \u0111\u00e1ng h\u00e3nh di\u1ec7n.<\/p>\n<p>T\u00ednh y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00ecnh c\u1ea3m n\u00ean n\u00f3 mang c\u1ea3 s\u1ef1 dao \u0111\u1ed9ng, \u1edf m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ed3i s\u1ee5t c\u1ee7a t\u00ednh kh\u00ed theo v\u1edbi th\u1eddi gian, ho\u00e0n c\u1ea3nh, \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nhau th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch nh\u00ecn kh\u00e1c bi\u1ec7t mang t\u00ednh phe ph\u00eda \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec7n minh v\u1edbi t\u1ea7n su\u1ea5t kh\u00f4ng ch\u1eebng m\u1ef1c. V\u00ec th\u1ebf v\u1edbi s\u1eed h\u1ecdc, n\u00f3 l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng, d\u1eef ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 b\u00e0n x\u00e9t ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec3m kh\u1edfi \u0111\u1ea7u hay l\u00e0 quy t\u1ee5 k\u1ebft th\u00fac cho l\u1eadp lu\u1eadn.<\/p>\n<p>Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi hi\u1ec7n tr\u1ea1ng s\u1eed h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, t\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1c cao, g\u00e2y ra m\u1ed9t th\u1ee9 \u00e1p l\u1ef1c qu\u1ea7n ch\u00fang th\u00f4ng qua ch\u00ednh quy\u1ec1n, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00e1i v\u00f4 l\u00ed, c\u00e1i ng\u1edb ng\u1ea9n c\u1ee7a l\u1eadp lu\u1eadn ch\u1ee9ng t\u1ecf m\u1ecdt giai \u0111o\u1ea1n \u1ea5u tr\u0129 c\u1ee7a t\u1eadp \u0111o\u00e0n, g\u1ea7n g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u1ee7a \u0111\u1ee9a b\u00e9 l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0m trung t\u00e2m \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111o\u00e1n v\u0169 tr\u1ee5, th\u1ebf gi\u1edbi nh\u00e2n sinh. L\u1ea5y v\u00e0i v\u00ed d\u1ee5 t\u1eeb m\u1ed9t s\u1eed gia danh ti\u1ebfng \u0111\u1ec3 th\u1ea5y l\u1ed1i n\u00f3i b\u1eeba, ch\u1ec9 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m c\u1ecfi v\u1ec1 c\u00e1ch thu x\u1ebfp v\u0103n hoa m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1eddi xa x\u01b0a, H\u00f9ng Th\u1ee5c \u0111ang \u0111\u00e1nh nhau, g\u1eb7p l\u00fac T\u1ea7n \u0111em qu\u00e2n x\u00e2m l\u0103ng, H\u00f9ng li\u1ec1n nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i cho Th\u1ee5c \u0111\u1ec3 c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc! H\u1ed3 Qu\u00fd Li thua l\u00e0 v\u00ec \u201ckh\u00f4ng \u0111o\u00e0n k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n d\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c gi\u1eef n\u01b0\u1edbc\u201d c\u00f2n T\u00e2y S\u01a1n th\u1eafng l\u00e0 nh\u1edd c\u00f3 \u201ctinh th\u1ea7n qu\u1eadt c\u01b0\u1eddng b\u1ea5t khu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c.\u201d Do \u0111\u00f3 trong t\u00ecnh h\u00ecnh chung th\u00ec \u201cnh\u00e2n d\u00e2n nhi\u1ec7t li\u1ec7t \u1ee7ng h\u1ed9 Quang Trung, h\u0103ng h\u00e1i gia nh\u1eadp qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, tham gia chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u b\u1ea3o v\u1ec7 T\u1ed5 qu\u1ed1c\u201d c\u00f2n ri\u00eang bi\u1ec7t trong tr\u1eadn Ng\u1ecdc H\u1ed3i th\u00ec c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb l\u00e0 \u201cnh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e1n g\u1ed7 gi\u00fap ngh\u0129a qu\u00e2n\u201d b\u1ec7n r\u01a1m \u01b0\u1edbt che ch\u1eafn t\u00ean \u0111\u1ea1n l\u00fac xung phong!<\/p>\n<p align=\"center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"margin: 8px auto 7px; display: block; float: none\" alt=\"portrait gs phan huy l\u00ea\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/SLiuQucNivNnSHcDnTcChNghaVitNam_13899\/portraitgsphanhuyl_thumb.jpg\" width=\"202\" height=\"276\" \/><em><font size=\"1\" face=\"Times New Roman\">(GS Phan Huy L\u00ea, Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i Khoa h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed VN,        <br \/>\u0111\u1ec1 ngh\u1ecb trong m\u1ed9t bu\u1ed5i h\u1ed9i th\u1ea3o th\u00e1ng 9 n\u0103m 2008 r\u1eb1ng         <br \/>c\u00e1c s\u1eed gia&#160; Vi\u1ec7t ph\u1ea3i kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng lao c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n v\u00e0 v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n,         <br \/>\u0111\u1ed3ng th\u1eddi x\u00e9t l\u1ea1i nh\u1eefng &quot;t\u1ed9i&quot; c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i n\u00e0y.) <\/font><\/em><\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>T\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau n\u01b0\u1edbc trong khu\u00f4n kh\u1ed5 v\u0103n ho\u00e1 \u00c1 \u0110\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n t\u1eeb \u00fd th\u1ee9c v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1eddi ho\u00e0ng kim Tam Ho\u00e0ng Ng\u0169 \u0110\u1ebf trong l\u1ecbch s\u1eed khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ed1 \u0111i t\u00ecm m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng v\u1edbi tr\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng \u201cn\u00f3i m\u00e3i kh\u00f4ng h\u1ebft\u201d c\u00e1i hay ho c\u1ee7a n\u00f3. T\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u1ed3ng trong s\u00e1ch s\u1eed c\u1ee7a khu v\u1ef1c v\u0103n minh, n\u01a1i ch\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ca t\u1ee5ng vai tr\u00f2 c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u00f4ng vua L\u00ea kh\u1edfi \u0111\u1ea7u m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u00f4ng nh\u1eadn g\u1ed1c s\u1eafc t\u1ed9c M\u01b0\u1eddng Th\u00e1i \u201ck\u00e9m c\u1ecfi\u201d \/ \u0111\u00e1ng t\u1ee7i h\u1ed5 c\u1ee7a \u00f4ng. Gh\u00e9p m\u00ecnh v\u1edbi t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi \u0111a s\u1ed1 m\u00e0 kh\u00f4ng \u00fd th\u1ee9c r\u00f5, ng\u01b0\u1eddi ta c\u1ee9 \u0111\u1eb7t \u00f4ng Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i \u0111\u1ee9ng ngay sau \u00f4ng vua m\u1edf n\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, khi t\u1ed5ng k\u1ebft c\u00f4ng lao, \u00f4ng v\u0103n h\u00e0o n\u00e0y ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng 8\/9 c\u1ee7a to\u00e1n ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>T\u00ecnh c\u1ea3m y\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u1ea9n khu\u1ea5t trong s\u1ef1 t\u1ef1 ph\u1ee5 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ean tr\u01b0\u1edbc, d\u1eabn \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u201ch\u1ed9i ngh\u1ecb khoa h\u1ecdc\u201d k\u1ebft t\u1ed9i nh\u00e2n v\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed m\u00e0 nay \u00f4ng PHL v\u00ec mu\u1ed1n gi\u1ea3i to\u1ea3 \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ea9y v\u1ec1 ph\u00eda ngu\u1ef5-b\u00e1n-n\u01b0\u1edbc. D\u1ea1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng \u0110\u1ec9nh cao S\u1eed h\u1ecdc chia x\u1ebb l\u1eabn l\u1ed9n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay trong ch\u1eebng m\u1ef1c kh\u00f4i ph\u1ee5c Nguy\u1ec5n m\u00e0 c\u00f2n nh\u1edb Quang Trung khi nghe theo l\u1eddi m\u1ed9t \u00f4ng (ch\u1eafc l\u00e0 khoa b\u1ea3ng) sinh v\u1eadt h\u1ecdc, n\u00eau ch\u1ee9ng c\u1edb v\u1ec1 t\u00ean Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi Gia Long, v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea1i s\u1eeda b\u1eb1ng ch\u1ee9ng x\u01b0a, \u0111\u1ed5i ch\u1eef Gi\u00e1p t\u00ed (1804) th\u00e0nh Nh\u00e2m t\u00ed (1792), g\u1ee3i \u00fd chuy\u1ec3n s\u00e1ng ki\u1ebfn \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 cho T\u00e2y S\u01a1n Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7! C\u00e1i \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ph\u00fac Gi\u00e1c H\u1ea3i kia \u00edt nhi\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ecdc ch\u1eef theo l\u1ed1i qu\u1ed1c ng\u1eef ng\u00e0y nay, kh\u00f4ng ch\u1ec9 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 c\u00e1c ch\u1eef H\u00e1n g\u00ec ph\u00eda sau ch\u1eef \u201cv-i-\u00ea-t-n\u1eb7ng\u201d n\u1ecd m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u0103n ph\u00e1p H\u00e1n, Vi\u1ec7t kh\u00e1c nhau ra sao \u0111\u1ec3 suy ng\u1eabm v\u1ec1 ngh\u0129a c\u00e1c ch\u1eef, l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta d\u00f9ng l\u1eabn l\u1ed9n m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 nhi\u00ean c\u00e1c ch\u1eef vi\u1ebft \/ h\u1ec7 th\u1ed1ng \u1ea5y, cho n\u00ean m\u1edbi th\u1ea5y c\u00e1c t\u1ea5m bia c\u00f3 ch\u1eef \u201cvi\u1ec7t nam\u201d kia li\u1ec1n l\u1eadt \u0111\u1eadt k\u1ebft lu\u1eadn (v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u00f4ng PHL ph\u1ee5 ho\u1ea1) r\u1eb1ng t\u00ean (n\u01b0\u1edbc) Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 \u201ctheo c\u00e1ch g\u1ecdi c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n\u201d, \u201c\u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u1eddi\u201d! Tuy nhi\u00ean \u201cc\u00f4ng \u0111\u1ea7u\u201d trong v\u1ee5 n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u1ee7a \u00f4ng Gi\u00e1c H\u1ea3i \u0111\u00e2u, h\u00e3y l\u1ee5c t\u00ecm \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 \u1edf c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft th\u1eddi VNCH (n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed1t m\u1ea5t) s\u1ebd th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cph\u00e1t hi\u1ec7n\u201d n\u1ecd.<\/p>\n<p>B\u1edfi v\u00ec y\u1ebfu t\u1ed1 y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1eed h\u1ecdc n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 chuy\u1ec7n thi\u00ean v\u1ecb \u00f4ng Quang Trung \u1edf tr\u00ean, c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i sau m\u1ed9t th\u1eddi cho \u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, h\u1ebft th\u1eddi ngang ng\u1ea1nh l\u1ea1i cho \u00f4ng \u201cm\u1edf \u0111\u1ea7u s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u1ed1ng nh\u1ea5t\u201d, \u0111\u1ea9y \u00f4ng Gia Long v\u00e0o \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ee9 y\u1ebfu, theo \u0111u\u00f4i l\u01b0\u1ee3m l\u1eb7t th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. H\u1ecd kh\u00f4ng ch\u1ecbu suy ngh\u0129 khi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u1eb1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u1ec9nh th\u00ec \u00f4ng anh h\u00f9ng kia ch\u1ec9 \u0111\u1ee9ng tr\u00ean lu\u1ef9 Th\u1ea7y m\u1edbi \u0111\u1eafp l\u1ea1i m\u00e0 nh\u00ecn ra h\u01b0\u1edbng B\u1eafc th\u00f4i. G\u1ea1t s\u1ef1 ki\u1ec7n sang m\u1ed9t b\u00ean \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 y\u00eau gh\u00e9t ri\u00eang bi\u1ec7t cu\u1ed1n h\u00fat, ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi qu\u1ea3 quy\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u201cNguy\u1ec5n Hu\u1ec7 k\u00e9o qu\u00e2n ra B\u1eafc ch\u1ee9ng t\u1ecf t\u1ea7m nh\u00ecn xa th\u1ea5y r\u1ed9ng v\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, \u00fd ch\u00ed th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc\u201d c\u1ee7a \u00f4ng. Cho n\u00ean kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ea Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 kia, l\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p T\u00e2y S\u01a1n tan t\u00e0nh \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u00e0n tay Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u1ec9nh nh\u00fang v\u00e0o sau nh\u1eefng ng\u00e0y chi\u1ebfm Ph\u00fa Xu\u00e2n \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00ec y\u00eau n\u01b0\u1edbc phe ph\u00eda nh\u01b0 v\u1eady n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u1ed1i s\u1eafp \u0111\u1eb7t th\u1ee9 t\u1ef1 Nh\u1ea1c-L\u1eef-Hu\u1ec7 c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00ean ngu\u1ef5, c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u00e0ng ho\u00e0ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y \u1edf CIA m\u00e0 l\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, k\u1ec3 c\u1ea3 t\u1eeb \u00f4ng B\u00f9i D\u01b0\u01a1ng L\u1ecbch c\u1ee7a b\u1ea7y choa n\u1eefa. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i ti\u00ean phong theo l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a \u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng Chinh, \u201ct\u00e1c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng b\u1ecdn s\u1eed gia ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Mi\u1ec1n Nam\u201d, \u00f4ng Nguy\u1ec5n Phan Quang l\u00e0m th\u1ea7y gi\u00e1o \u201cvi\u1ec7n tr\u1ee3\u201d s\u1eed cho c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng ph\u00eda Nam, \u0111\u1ee9ng t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ee7y l\u00e0m c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 m\u00faa g\u1eady v\u01b0\u1eddn hoang, qua th\u1ebf k\u1ec9 XXI d\u1eabn \u201cs\u1eed li\u1ec7u\u201d cho d\u00e0y s\u00e1ch, k\u1ec3 c\u1ea3 \u00fd ki\u1ebfn t\u1eeb b\u00e1o <i>C\u00f4ng An,<\/i> t\u1eeb s\u00e1ch h\u1ecdc gi\u1ea3 T\u00e2y cho c\u00f3 uy t\u00edn b\u00ean ngo\u00e0i, \u00f4ng ta l\u1ea1i v\u1eabn c\u1ee9 ch\u00e9p th\u1ee9 t\u1ef1 Nh\u1ea1c-Hu\u1ec7-L\u1eef! L\u1ea1 n\u01b0\u1edbc l\u1ea1 c\u00e1i m\u00e0 mu\u1ed1n ch\u1ee9ng t\u1ecf c\u1ea7u th\u1ecb, \u00f4ng mang c\u1ea3 gia ph\u1ea3 tr\u1eddi \u01a1i \u0111\u1ea5t h\u1ee1i c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, g\u00e1n gh\u00e9p v\u0103n th\u01a1, vi\u1ec7n d\u1eabn chuy\u00ean ng\u00e0nh l\u01a1 m\u01a1 (v\u1eabn l\u00e0 y\u00eau n\u01b0\u1edbc v\u1edbi chuy\u1ec7n \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n Quang Trung \u201cAn Nam\u201d) \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ed3i d\u00e0o t\u01b0 li\u1ec7u, r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u01b0 lu\u1eadn&#8230; C\u00f3 \u0111i\u1ec1u qua nh\u1eefng ch\u1ee9ng d\u1eabn, qu\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u1eadt qu\u00e1 nhi\u1ec1u, l\u1ea5y t\u1eeb c\u00e1c b\u1ea3n tham lu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi b\u00ean ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 c\u00e1c cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o l\u1ea1i th\u1ea5y n\u1ed5i gai \u1ed1c v\u1ec1 s\u1ef1 gan d\u1ea1 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 kia (lo\u1ea1i b\u00e0 b\u1ea3o m\u1eabu Nguy\u1ec5n Th\u1ecb L\u1ed9 c\u1ee7a L\u00ea Th\u00e1i T\u00f4ng, lo\u1ea1i Gia Long kh\u00f4ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7&#8230;) C\u0169ng mu\u1ed1n ho\u00e0 nh\u1eadp v\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbp h\u01a1n, \u00f4ng Nguy\u1ec5n Phan Quang (2006) ch\u1ec9 nh\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u201cth\u1ea7y T\u01b0 L\u1eef\u201d, thua \u00f4ng PHL \u0111em \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 th\u1ee9 t\u1ef1 \u201cAnh Hai Tr\u1ea7u, ch\u00fa Ba Th\u01a1m, th\u1ea7y T\u01b0 L\u1eef\u201d cho nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi nh\u1ea5t (2006) c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec3 ng\u00e0y nay x\u1ee9 Ngh\u1ec7 An vinh danh th\u00eam m\u1ed9t t\u00ean H\u1ed3 Th\u01a1m, c\u00e1i t\u00ean h\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng t\u1eeb \u00f4ng H\u1ed3 H\u1eefu T\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n l\u00e0m con ch\u00e1u Quang Trung \u0111\u1ec3 c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng cho th\u1eddi m\u1edbi do \u00f4ng x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t, th\u1eddi \u0111\u00f3 may m\u1eafn thay, \u0111\u1ebfn th\u1ebf k\u1ec9 n\u00e0y c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2y c\u1edd \u201cQuang Trung\u201d trong m\u1ed9t nh\u00e0 b\u1ea3o t\u00e0ng th\u1eadt ho\u00e0nh tr\u00e1ng tr\u00ean \u0111\u1ea5t T\u00e2y S\u01a1n.<\/p>\n<p>Chuy\u00ean gia m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eef ngh\u0129a cho nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o cho n\u00ean \u00f4ng (c\u1ef1u) Tuy\u00ean gi\u00e1o Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng T\u00e2n m\u1edbi vi\u1ebft v\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 anh em T\u00e2y S\u01a1n y h\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 r\u1ed3i lo\u1ea1i ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u0169 \u0111\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh x\u00edch xi\u1ec1ng quy\u1ec1n l\u1ef1c tr\u00f3i bu\u1ed9c khi\u1ebfn s\u1eed gia khi c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh ph\u1ea3i l\u00ean ti\u1ebfng xin ph\u00e9p. M\u1ed9t khi s\u1eed gia c\u1ed1 c\u00e3i cho c\u00e1i \u00e1n \u201coan sai\u201d Nguy\u1ec5n Th\u1ecb L\u1ed9 v\u1edbi c\u00e1c l\u1eadp lu\u1eadn nh\u00e0 qu\u00ea, tu\u1ed3ng t\u00edch ng\u1edb ng\u1ea9n (\u201cTh\u1ea3m \u00e1n L\u1ec7 Chi Vi\u00ean\u201d) \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 danh nh\u00e2n v\u0103n ho\u00e1 UNESCO th\u00ec gi\u1edbi ch\u1ee9c tuy\u00ean gi\u00e1o h\u1eb3n c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf \u201cchuy\u00ean m\u00f4n\u201d ngo\u00e0i l\u00ed do \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c (?) \u0111\u1ec3 ra tay \u0111e n\u1eb9t, c\u1ea5m c\u1ea3n nh\u00e0 v\u0103n t\u00f2 m\u00f2 gh\u00e9 m\u1eaft nh\u00ecn v\u00e0o c\u0103n nh\u00e0 \u1edf khu V\u01b0\u1eddn V\u1ea3i h\u00f4m \u0111\u00f3, c\u00f3 \u00f4ng vua c\u00f9ng \u201cth\u1ee9c su\u1ed1t \u0111\u00eam\u201d <i>(To\u00e0n th\u01b0) <\/i>v\u1edbi b\u00e0 L\u1ec5 nghi h\u1ecdc s\u0129 \u201cng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u1eb9p\u201d, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i m\u1eafc b\u1ec7nh \u201cS\u1ed1t r\u00e9t\u201d <i>(C\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c) <\/i>r\u1ed3i \u201cb\u0103ng h\u00e0\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec s\u1eed li\u1ec7u \u00edt oi m\u00e0 qu\u00e1 kh\u1ee9 ph\u1ea3i nh\u1edd c\u1eady \u0111\u1ebfn l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc b\u00f9 \u0111\u1eafp cho d\u00e0y s\u00e1ch nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 s\u1eed Vi\u1ec7t tr\u1edf th\u00e0nh lo\u1ea1n khi\u1ebfn cho chuy\u00ean vi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00ednh n\u1ec3, \u0111\u1ec3 c\u00e1c tay ngang nh\u1ea3y v\u00e0o m\u1eafng ch\u1eedi lung tung, nh\u1ea5t l\u00e0 khi c\u00f3 y\u1ec3m tr\u1ee3 c\u1ee7a phe ph\u00eda, ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 s\u1eebng s\u1ecf. Vi\u1ec7c l\u1ea5y t\u00ecnh y\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u00e3 l\u00e0 duy\u00ean c\u1edb b\u1ebf t\u1eafc ch\u00ednh cho cho c\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 s\u1eed h\u1ecdc c\u1eadn \u0111\u1ea1i: v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u00e0 Nguy\u1ec5n, Phan Thanh Gi\u1ea3n&#8230; Ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 loay hoay trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 b\u00ecnh c\u00f4ng lu\u1ea1n t\u1ed9i ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp s\u1ef1 ki\u1ec7n, \u0111\u1eb7t nh\u00e2n v\u1eadt v\u00e0o trong nh\u1eefng khung c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u00e3 qua, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1ch n\u00e0o l\u00f4i tr\u1edf v\u1ec1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u00e0m qu\u00e2n s\u01b0 m\u00e1ch n\u01b0\u1edbc, bu\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ra sao&#8230; Tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea5p th\u1ecfi chung khi\u1ebfn <i>Kh\u00f4ng ai ngh\u0129 ra r\u1eb1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c h\u1ed9i th\u1ea3o s\u1eed h\u1ecdc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t to\u00e0 \u00e1n d\u01b0 lu\u1eadn.<\/i> C\u00e1ch gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u00fang l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 tho\u00e1ng th\u1ea5y trong nh\u1eefng ph\u00e1t bi\u1ec3u X\u00e9t l\u1ea1i nh\u01b0ng ti\u1ebfc thay v\u1ea5n \u0111\u1ec1 C\u00f4ng T\u1ed9i c\u0169ng v\u1eabn l\u1ea9n khu\u1ea5t trong b\u00e0i c\u1ee7a c\u00e1c s\u1eed gia h\u00e0ng \u0111\u1ea7u hi\u1ec7n nay, d\u00f9 l\u00e0 l\u00e0m c\u1edb bi\u1ec7n minh cho c\u00f4ng cu\u1ed9c X\u00e9t l\u1ea1i. Th\u00e0nh th\u1eed X\u00e9t l\u1ea1i, \u0110\u1ed5i m\u1edbi s\u1eed h\u1ecdc gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t phong tr\u00e0o mu\u1ed9n m\u00e0ng, \u0111i theo l\u1eddi h\u00f4 h\u00e0o \u0110\u1ed5i m\u1edbi chung, cho n\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u201ct\u00e2m l\u00ed b\u1ea7y \u0111\u00e0n\u201d (lo\u1ea1i c\u1eebu Panurge) \u1edf c\u00e1c h\u1ed9i ngh\u1ecb s\u1eed h\u1ecdc g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u01b0 l\u1eddi nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee7a \u00f4ng L\u1ea1i Nguy\u00ean \u00c2n. Tuy\u00ean gi\u00e1o n\u1eafm \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e2y \u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u1eed h\u1ecdc n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ti\u1ebft l\u1ed9 n\u00e9 tr\u00e1nh c\u1ee7a Cao T\u1ef1 Thanh v\u1ec1 m\u1ed9t \u201cnh\u00e0 s\u1eed h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng (Phan Huy L\u00ea?) \u0111\u00e3 k\u00ea khai chi ti\u1ebft c\u00f4ng t\u1ed9i c\u1ee7a Phan Thanh Gi\u1ea3n theo h\u1ec7 th\u1ed1ng d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc v\u00e0 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 m\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o \u01b0u khuy\u1ebft \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh l\u00ean Ban B\u00ed th\u01b0!\u201d Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 \u00f4ng Phan, tuy \u201cd\u00e0y d\u1ea1n phong tr\u1ea7n\u201d nh\u01b0ng th\u1eadt c\u0169ng kh\u00f3 bi\u1ebft c\u00e1i \u0111\u00e0 l\u1ec7ch l\u1ea1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean ng\u00e0y nay l\u00e3nh b\u00faa r\u00ecu c\u1ee7a \u0111\u00e1m v\u00f4 danh ti\u1ec3u t\u1ed1t t\u00f4ng \u0111\u1ed3 m\u1edbi, c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00f2i c\u00f4ng ch\u01b0a tho\u1ea3 m\u00e3n, c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u \u00f3c ch\u1ebft t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1960, \u00f4ng s\u1eed gia th\u1eadt c\u0169ng n\u00ean r\u00e1ng coi l\u00e0 tai n\u1ea1n c\u1ee7a ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p align=\"right\">.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1edfi v\u00ec y\u1ebfu t\u1ed1 y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1eed h\u1ecdc n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 chuy\u1ec7n thi\u00ean v\u1ecb \u00f4ng Quang Trung &#8230; cho \u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i cho \u00f4ng \u201cm\u1edf \u0111\u1ea7u s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u1ed1ng nh\u1ea5t,\u201d \u0111\u1ea9y \u00f4ng Gia Long v\u00e0o \u0111\u1ecba v\u1ecb th\u1ee9 y\u1ebfu, theo \u0111u\u00f4i l\u01b0\u1ee3m l\u1eb7t th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n","protected":false},"author":1207,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[152,153,177],"tags":[396],"class_list":["post-16456","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hoc-thuat","category-lich-su","category-van-hoa","tag-ta-chi-dai-truong"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16456","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1207"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16456"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16456\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71658,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16456\/revisions\/71658"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16456"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16456"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16456"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}