{"id":16115,"date":"2007-07-15T01:28:55","date_gmt":"2007-07-15T01:28:55","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=16115"},"modified":"2022-02-24T00:14:45","modified_gmt":"2022-02-24T00:14:45","slug":"vo-phien-doc-doc-lai-nhat-linh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/16115\/vo-phien-doc-doc-lai-nhat-linh","title":{"rendered":"V\u00f5 Phi\u1ebfn \u0111\u1ecdc\/\u0111\u1ecdc l\u1ea1i Nh\u1ea5t Linh"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nh\u1ea5t Linh h\u1eadu chi\u1ebfn<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong khi ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 vi\u1ebft v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 sau 1954, t\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng bu\u1ed3n. Nh\u1ea5t Linh c\u00f3 \u0111\u1ecba v\u1ecb r\u1ea5t quan tr\u1ecdng trong v\u0103n h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam; vi\u1ebft v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ng\u01b0\u1eddi ta vi\u1ebft \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. Ri\u00eang \u1edf Mi\u1ec1n B\u1eafc, t\u1eeb 1945 \u0111\u1ebfn 1975, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng l\u1edd \u0111i, kh\u00f4ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 T\u1ef1 L\u1ef1c v\u0103n \u0111o\u00e0n, c\u1ed1 t\u00ecnh x\u00f3a d\u1ea7n d\u1ea7n d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0y v\u00e0 v\u0103n \u0111o\u00e0n n\u00e0y trong tr\u00ed nh\u1edb qu\u1ea7n ch\u00fang. C\u00f2n \u1edf Mi\u1ec1n Nam th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ebf: v\u0103n gi\u1edbi v\u1eabn qu\u00ed tr\u1ecdng Nh\u1ea5t Linh, t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u, b\u00e1o \u00f4ng b\u00e1n ch\u1ea1y, s\u1ef1 nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng v.v&#8230; Tuy nhi\u00ean h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng g\u00ec vi\u1ebft v\u1ec1 \u00f4ng \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn c\u00e1i th\u00e0nh t\u00edch v\u0103n h\u1ecdc ti\u1ec1n chi\u1ebfn c\u1ee7a \u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i: Nh\u1ea5t Linh s\u00e1ng ch\u00f3i l\u00e0 c\u00e1i \u00f4ng Nh\u1ea5t Linh c\u1ee7a \u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c v\u0103n \u0111o\u00e0n, c\u1ee7a Phong H\u00f3a, Ng\u00e0y Nay v.v&#8230; Nh\u01b0 th\u1ec3 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1eddi t\u00e0n d\u01b0, kh\u00f4ng m\u1ea5y quan tr\u1ecdng. S\u00e1ch c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh sau 1954 xu\u1ea5t b\u1ea3n kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00ea b\u00ecnh, b\u00e1o c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh sau 1954 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc nh\u01b0ng \u00edt c\u00f3 ti\u1ebfng vang trong v\u0103n gi\u1edbi: \u00f4ng n\u00f3i g\u00ec vi\u1ebft g\u00ec, \u00edt ng\u01b0\u1eddi nh\u1eafc nh\u1edf. Ng\u01b0\u1eddi ta k\u00ednh c\u1ea9n nh\u01b0ng kh\u00f4ng ch\u00fa \u00fd m\u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Linh m\u1ee5c Thanh L\u00e3ng, t\u00e1c gi\u1ea3 nhi\u1ec1u b\u1ed9 s\u00e1ch nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9 Nh\u1ea5t Linh l\u00fac h\u1ea1 huy\u1ec7t: \u201cAnh l\u00e0 th\u1ee7 l\u00e3nh, l\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ed1ng trong c\u00e1i n\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng h\u00f2a v\u0103n h\u1ecdc t\u1eeb 1932-1945\u201d<sup>[1]<\/sup>. Sau \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh l\u00e0 Th\u1ebf Uy\u00ean vi\u1ebft v\u1ec1 \u00f4ng: \u201cRi\u00eang hai \u0111\u1ee9a ch\u00fang t\u00f4i<sup>[2]<\/sup> th\u00e1n ph\u1ee5c Nh\u1ea5t Linh ti\u1ec1n chi\u1ebfn v\u00e0 ch\u1ea5p nh\u1eadn Nh\u1ea5t Linh h\u1eadu chi\u1ebfn.\u201d \u201cCh\u1ea5p nh\u1eadn\u201d, nghe c\u00f3 gi\u1ecdng khoan h\u1ed3ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 qu\u00ed h\u00f3a c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e2n t\u00ecnh hi\u1ebfm hoi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau 1954, Nh\u1ea5t Linh \u00fd th\u1ee9c r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y: \u00f4ng c\u1ea3m th\u1ea5y b\u01a1 v\u01a1, ch\u00e1n n\u1ea3n. \u00d4ng t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u0103n s\u0129 ti\u1ec1n chi\u1ebfn, \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1ea1n gi\u00e0. Nguy\u1ec5n V\u1ef9, m\u1ed9t thi s\u0129 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 ph\u1ea7n n\u00e0o l\u1ed1 b\u1ecbch, tr\u01b0\u1edbc kia Nh\u1ea5t Linh v\u1eabn gi\u1ec5u c\u1ee3t, sau n\u00e0y Nh\u1ea5t Linh l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng lui t\u1edbi. Nguy\u1ec5n V\u1ef9 k\u1ec3: \u201cNguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n m\u00e0 t\u00f4i \u00edt quen bi\u1ebft nh\u1ea5t \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 t\u00f4i g\u1eb7p nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u1edf S\u00e0i G\u00f2n.\u201d<sup> [3]<\/sup> Nh\u1ea5t Linh t\u00e2m s\u1ef1 v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u1ef9: \u201cB\u1ecdn nh\u00e0 v\u0103n ti\u1ec1n chi\u1ebfn t\u1ee5i m\u00ecnh&#8230;\u201d, \u201cTh\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb ng\u00e0y nay, h\u1ecd kh\u00f4ng hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5i m\u00ecnh&#8230;\u201d v.v&#8230;<sup> [4]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sao m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf? C\u00e1i \u00f4ng t\u1ed5ng th\u1ed1ng c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 1932-1945 \u0111\u00e3 l\u00e0m g\u00ec sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ch\u00ea bai, \u0111\u00e0o th\u1ea3i? \u2014 B\u00ecnh t\u00e2m m\u00e0 n\u00f3i, ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u1eb1ng Nh\u1ea5t Linh sau n\u00e0y vi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1eddi k\u1ef3 sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh l\u1ebd ra n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c xem tr\u1ecdng, kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 v\u00ec n\u00f3 l\u00e0m ra m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u1eddi \u00f4ng. X\u00e9t nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m ti\u1ec1n chi\u1ebfn c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00f9ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng; c\u00f2n nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m h\u1eadu chi\u1ebfn, ngo\u00e0i v\u1ea5n \u0111\u1ec1 gi\u00e1 tr\u1ecb, n\u00f3 c\u00f2n l\u00e0m cho Nh\u1ea5t Linh th\u00e0nh m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p ri\u00eang bi\u1ec7t, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o. Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p hi\u1ebfm hoi kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 v\u0103n h\u1ecdc \u1edf n\u01b0\u1edbc ta, m\u00e0 \u1edf n\u01a1i n\u00e0o th\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng \u00edt th\u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ef1c v\u1eady, vi\u1ebft v\u0103n l\u00e0m th\u01a1 c\u00f3 k\u1ebb vi\u1ebft nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u00edt k\u1ebb vi\u1ebft hay ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft d\u1edf, nh\u01b0ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc sao sau v\u1eady, \u00edt khi thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 quan ni\u1ec7m. Vi\u1ebft nhi\u1ec1u v\u00e0 c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u0103n ngh\u1ec7 d\u00e0i nh\u01b0 Victor Hugo, nh\u01b0 Balzac, m\u00e0 tr\u1ea3i qua m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m tr\u1eddi v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i n\u00e0o quan tr\u1ecdng trong ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng t\u00e1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u1edf ta th\u00ec Kh\u00e1i H\u01b0ng, L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Lan Khai v.v&#8230; t\u1eeb t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y sang t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c v\u1eabn l\u00e0 Kh\u00e1i H\u01b0ng \u1ea5y, L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng \u1ea5y&#8230; \u1ede m\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1c g\u1ecdi l\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ed9t x\u00e1c th\u00ec tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau 1945 c\u00e1i kh\u00e1c l\u00e0 \u1edf l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng ch\u00ednh tr\u1ecb ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng s\u00e1ng t\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc kh\u00e2m ph\u1ee5c \u00f4ng Th\u00f4ng Phu c\u00f3 chi\u1ebfc l\u01b0 \u0111\u1ed3ng m\u1eaft cua, sau ca ng\u1ee3i \u0111\u1ed3ng ch\u00ed T\u00f4 Hi\u1ec7u tr\u1ed3ng c\u00e2y \u0111\u00e0o; tr\u01b0\u1edbc m\u1eafng m\u1ecf khinh m\u1ea1n nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e8n kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00ea d\u1ecbch, sau cong c\u1edbn r\u1ee7a x\u1ea3 th\u1eb1ng T\u00e2y th\u1eb1ng M\u1ef9 b\u00f3c l\u1ed9t t\u00e0n \u00e1c: n\u1ed9i dung c\u00f3 thay nh\u01b0ng quan ni\u1ec7m t\u00f9y b\u00fat c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i. N\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 nh\u01b0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan, Nguy\u00ean H\u1ed3ng, Nam Cao v.v&#8230;: l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5u tranh; ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o th\u00ec \u0111\u00e1nh \u0111\u00e1 lo\u1ea1n c\u00e0o c\u00e0o, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o r\u1ed3i th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00e2u \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea5y, \u0111\u00fang l\u00fac \u0111\u00fang n\u01a1i, \u0111\u00fang ph\u00e9p t\u1eafc ki\u1ec3u c\u1ecd; c\u00e1i kh\u00e1c nhau c\u00f3 v\u1eady th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng th\u1ebf. H\u1ed3i m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y m\u01b0\u1eddi t\u00e1m tu\u1ed5i \u00f4ng vi\u1ebft H\u1ed3ng <em>n\u01b0\u01a1ng, Hai ch\u1ecb em, Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1, Nho phong <\/em>v\u1edbi nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i:<em> \u201c<\/em>\u0110\u00f4i m\u1eaft g\u1eb7p nhau, l\u00e0n thu ba nh\u01b0 nhu\u1ed1m v\u1ebb s\u1ea7u.\u201d<sup> [5]<\/sup> M\u01b0\u1eddi n\u0103m sau, ch\u1eebng h\u0103m b\u1ea3y h\u0103m t\u00e1m tu\u1ed5i \u00f4ng vi\u1ebft <em>\u0110\u1eddi m\u01b0a gi\u00f3<\/em>, <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t<\/em>, l\u1eddi l\u1ebd g\u1ecdn g\u00e0ng, trong s\u00e1ng, gi\u1ea3n d\u1ecb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 t\u1eeb ch\u1ed7 v\u1ee5ng v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111i\u00eau luy\u1ec7n, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng: tr\u01b0\u1edbc c\u1ed1 \u00fd du d\u01b0\u01a1ng sau c\u1ed1 \u00fd g\u00e3y g\u1ecdn, tr\u01b0\u1edbc vi\u1ebft \u0111\u1ec3 ng\u00e2m nga cho tai nghe sau vi\u1ebft \u0111\u1ec3 m\u1eaft \u0111\u1ecdc m\u00e0 suy ng\u1eabm. \u0110\u00e3 c\u00f3 bao nhi\u00eau v\u0103n thi s\u0129 l\u00e0m nh\u01b0 Nh\u1ea5t Linh? T\u1ea3n \u0110\u00e0, T\u01b0\u01a1ng Ph\u1ed1, Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Ph\u00e1ch&#8230; tr\u01b0\u1edbc sau v\u1eabn gi\u1eef c\u00e2u v\u0103n du d\u01b0\u01a1ng, v\u1eabn b\u1ecb nh\u1ed1t ch\u1eb7t trong m\u1ed9t quan ni\u1ec7m, m\u1eb7c d\u00f9 nh\u1eefng v\u1ecb \u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb qua \u0111\u1eddi sau Nh\u1ea5t Linh. Nh\u1ea5t Linh ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 \u0111\u1ed5i c\u0169 thay m\u1edbi m\u00e0 c\u00f2n thay \u0111\u1ed5i r\u1ea5t nhanh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u00e0 nhanh h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 s\u1ef1 bi\u1ebfn chuy\u1ec3n t\u1eeb <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t<\/em> sang <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/em>: ch\u1ec9 trong v\u00f2ng th\u1eddi gian ch\u01b0a \u0111\u1ea7y n\u0103m n\u0103m \u00f4ng t\u1eeb b\u1ecf quan ni\u1ec7m vi\u1ebft cho lu\u1eadn \u0111\u1ec1 m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ec3 nh\u1ea3y sang quan ni\u1ec7m vi\u1ebft cho c\u00e1i hay mu\u00f4n thu\u1edf, chuy\u1ec3n t\u1eeb m\u1ee5c ti\u00eau nh\u00e2n sinh sang m\u1ee5c ti\u00eau ngh\u1ec7 thu\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/em> quan ni\u1ec7m \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u k\u1ef9, \u0111\u00fac k\u1ebft th\u00e0nh l\u00fd thuy\u1ebft, l\u00e0m n\u1ec1n t\u1ea3ng cho nh\u1eefng s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh h\u1eadu chi\u1ebfn. Nh\u01b0ng t\u1eeb m\u1ed9t quan ni\u1ec7m s\u00e1ng t\u00e1c n\u00e0y nh\u1ea3y sang m\u1ed9t quan ni\u1ec7m s\u00e1ng t\u00e1c kh\u00e1c, chuy\u1ec7n \u1ea5y c\u00f2n d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n l\u00e0 thay \u0111\u1ed5i b\u00fat ph\u00e1p. B\u00fat ph\u00e1p c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00ednh li\u1ec1n v\u1edbi c\u00e1 t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y (Le style, c&#8217;est l&#8217;homme). B\u1ea3n t\u00ednh kh\u00f4ng thay th\u00ec b\u00fat ph\u00e1p c\u0169ng \u00edt khi \u0111\u1ed5i. Th\u1ebf nh\u01b0ng t\u1eeb Nh\u1ea5t Linh tr\u1ebb sang Nh\u1ea5t Linh gi\u00e0 b\u00fat ph\u00e1p kh\u00f3 l\u00f2ng nh\u1eadn ra l\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1edf \u0111\u1ea7u truy\u1ec7n \u2018<em>L\u00e0m g\u00ec m\u00e0 b\u0103n kho\u0103n th\u1ebf?<\/em>\u2019<sup> [6]<\/sup> \u00f4ng vi\u1ebft: \u201cN\u1ebfu ai bi\u1ebft \u1edf \u0111\u1eddi c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u1ea3o m\u1ed9ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u1ed5 m\u00e0 m\u1ee5c \u0111\u00edch \u1edf \u0111\u1eddi l\u00e0 s\u1ef1 h\u1ea1nh ph\u00fac th\u1eddi ch\u1eb3ng l\u00e0 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c l\u1eafm sao. Kh\u1ed1n nh\u01b0ng n\u1ebfu kh\u00f4ng ngh\u0129 g\u00ec m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c sung s\u01b0\u1edbng th\u1eddi d\u1ec5 ch\u1ee9 \u0111\u00e3 bi\u1ebft ngh\u0129 r\u1ed3i, bi\u1ebft ngh\u0129 l\u00e0 c\u00e1i ngu\u1ed3n kh\u1ed5 v\u1ec1 tinh th\u1ea7n, mu\u1ed1n tho\u00e1t ly ra th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 l\u1eafm.\u201d L\u1eddi l\u1ebd th\u1eadt nghi\u00eam ch\u1ec9nh, c\u00f3 ph\u1ea7n tr\u1ecbnh tr\u1ecdng n\u1eefa. V\u1ec1 sau trong <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/em> \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u tinh ngh\u1ecbch. \u0110\u1ebfn <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y, X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> th\u00ec th\u01b0\u1eddng khi \u00f4ng c\u00f3 gi\u1ecdng \u0111\u00f9a \u0111\u00f9a gi\u1ec5u gi\u1ec5u. C\u00f3 k\u1ef3 l\u1ea1 kh\u00f4ng ch\u1ee9?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi 57 tu\u1ed5i ch\u01b0a l\u00e0 d\u00e0i, v\u1edbi \u0111\u1ed9 40 n\u0103m c\u1ea7m b\u00fat ch\u01b0a l\u00e0 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u1edf Nh\u1ea5t Linh cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u1ea5y th\u1eadt nhi\u1ec1u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, nhi\u1ec1u bi\u1ebfn c\u1ed1; v\u00e0 trong ch\u1eebng \u1ea5y th\u1eddi gian tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nh\u1eefng chuy\u1ec3n bi\u1ebfn kh\u00f4ng ng\u1edd. C\u00e1i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd ch\u00ed ti\u1ebfn th\u1ee7 m\u1ea1nh m\u1ebd l\u1ea1 l\u00f9ng, m\u1ed9t s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm t\u00f2i ti\u1ebfn t\u1edbi kh\u00f4ng ng\u1eebng. V\u00e0 ti\u1ebfn ra sao? T\u01b0\u1edfng ch\u1eebng nh\u01b0 Chateaubriand t\u1eeb c\u00e1i d\u00ecu d\u1eb7t l\u00e3ng m\u1ea1n nh\u1ea3y sang ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u1ea3 ch\u00e2n c\u1ee7a Balzac, nh\u01b0 t\u1eeb c\u00e2u th\u01a1 Ronsard v\u1ecdt sang c\u00e2u v\u0103n Guy de Maupassant! Gi\u1eefa Nh\u1ea5t Linh ti\u1ec1n chi\u1ebfn v\u00e0 Nh\u1ea5t Linh h\u1eadu chi\u1ebfn, trong c\u00e1i kh\u00e1c nhau c\u00f3 ch\u1ed7 li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn quan ni\u1ec7m v\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft. V\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 sau c\u00f9ng c\u1ee7a \u0111\u1eddi m\u00ecnh, Nh\u1ea5t Linh s\u00e1ng t\u00e1c tr\u00ean quan ni\u1ec7m cho r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eefng cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft hay l\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed1n t\u1ea3 \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, c\u1ea3 b\u1ec1 trong l\u1eabn b\u1ec1 ngo\u00e0i, di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch linh \u0111\u1ed9ng c\u00e1c tr\u1ea1ng th\u00e1i ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, \u0111i th\u1eadt s\u00e2u v\u00e0o s\u1ef1 s\u1ed1ng v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng chuy\u1ec3n bi\u1ebfn mong manh, t\u1ebf nh\u1ecb c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n, b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng nh\u1eefng chi ti\u1ebft v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f9ng h\u00e0nh vi, c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00e0 \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u1eefng cu\u1ed1n \u0111\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i do s\u1ef1 th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ea5u t\u1ea1o n\u00ean, vi\u1ebft b\u1eb1ng m\u1ed9t l\u1ed1i v\u0103n gi\u1ea3n d\u1ecb, kh\u00f4ng gi\u1ea3ng gi\u1ea3i nhi\u1ec1u v\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9 hay v\u00ec c\u1ed1t truy\u1ec7n.\u201d v\u00e0 cho r\u1eb1ng: \u201c Tuy\u1ec7t \u0111\u00edch, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i l\u00e0 vi\u1ebft gi\u1ea3n d\u1ecb m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1ea1t l\u1ebdo, r\u1ea5t b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 v\u1eabn s\u00e2u s\u1eafc, gi\u1ecdng v\u0103n h\u01a1i \u0111i\u1ec3m m\u1ed9t ch\u00fat kh\u00f4i h\u00e0i r\u1ea5t nh\u1eb9, k\u00edn \u0111\u00e1o.\u201d<sup> [7]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng gi\u1ea3i th\u00edch v\u00ec sao n\u00ean d\u00f9ng gi\u1ecdng v\u0103n \u1ea5y. Nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n m\u1eabu m\u1ef1c m\u00e0 \u00f4ng th\u01b0\u1eddng n\u00eau ra trong s\u00e1ch \u2014 Tolstoi, Dostoievski, Flaubert, Bronte v.v&#8230; \u2014 kh\u00f4ng hay h\u00e0i h\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i ch\u00ednh \u00f4ng c\u0169ng b\u1ea3o: \u201cT\u00f4i ch\u01b0a th\u1ea5y nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0o g\u1ed3m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 m\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.\u201d<sup> [8]<\/sup> \u00d4ng b\u1ea3o c\u1ea3 Tolstoi l\u1eabn Dostoievski \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi duy\u00ean d\u00e1ng. Th\u1ebf t\u1ea1i sao gi\u1ecdng v\u0103n l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ti\u1ec3u thuy\u1ebft theo Nh\u1ea5t Linh l\u1ea1i ph\u1ea3i kh\u00f4i h\u00e0i?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dd ki\u1ebfn l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ec7n, m\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1i \u00fd ki\u1ebfn \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ec7n kh\u00e1c. L\u1eafm ng\u01b0\u1eddi n\u00eau \u00fd ki\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u00fd, nh\u01b0ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Nh\u1ea5t Linh t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00eau ra ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u201ch\u1ee3p th\u1ee9c h\u00f3a\u201d m\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1eb5n c\u00f3 n\u01a1i m\u00ecnh: \u00f4ng khuy\u00ean n\u00ean d\u00ed d\u1ecfm trong khi \u1ea5y \u00f4ng v\u1eabn th\u00edch b\u00f4ng \u0111\u00f9a t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng trong <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi, Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y (<\/em>sau<em> Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft) <\/em>m\u1edbi c\u00f3 kh\u00f4i h\u00e0i, m\u00e0 trong cu\u1ed1n<em> B\u01b0\u1edbm<\/em> <em>tr\u1eafng <\/em>ra \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 nhi\u1ec1u n\u0103m (kh\u00f4ng k\u1ec3<em> \u0110i T\u00e2y, <\/em>v\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft) \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u00e9t ngh\u1ecbch ng\u1ee3m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1i c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh n\u1ea3y ra c\u00f3 khi t\u1eeb nh\u1eefng t\u00ean ng\u01b0\u1eddi ng\u1ed9 ngh\u0129nh: \u00f4ng N\u0103m B\u1ee5ng, gi\u00e1o \u0110\u00f4ng C\u00f4ng \u00edch Tin L\u00e0nh v.v&#8230;; c\u00f3 khi t\u1eeb nh\u1eefng ho\u00e0n c\u1ea3nh ng\u1ed9 ngh\u0129nh: tam anh chi\u1ebfn L\u00e3 B\u1ed1, gi\u00e1o \u0110\u00f4ng nh\u1eb7t chi\u1ebfc kh\u0103n che m\u1eaft b\u1ec7nh c\u1ee7a c\u00f4 B\u00e9 t\u01b0\u1edfng l\u00e0 kh\u0103n tay c\u1ee7a c\u00f4 M\u00f9i n\u00ean h\u00edt th\u1ea5y th\u01a1m, b\u00e0 c\u1ee5 \u00c1n gi\u1ecfi b\u1eaft ru\u1ed3i l\u1ea1i g\u1eb7p \u00f4ng gi\u00e1o \u0110\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i b\u00fang ru\u1ed3i v.v&#8230;; c\u00f3 khi t\u1eeb nh\u1eefng t\u00ednh n\u1ebft ng\u1ed9 ngh\u0129nh c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt: t\u1eadt c\u1ed1c \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0n con c\u1ee7a b\u00e1c L\u00ea g\u00e1i, c\u00e1i kho\u00e1i nu\u00f4i c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00f4 M\u00f9i, t\u1eadt m\u1ecfng tai mau mi\u1ec7ng c\u1ee7a b\u00e0 Ch\u1ee7 Nh\u1eadt Tr\u00ecnh v.v&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong nhi\u1ec1u tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p, c\u00e1i c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh l\u00e0 do m\u1ed9t ph\u00e1t gi\u00e1c t\u00e2m l\u00fd. Ng\u01b0\u1eddi ta h\u00e0ng ng\u00e0y h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 n\u00f3i n\u0103ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00fac n\u00e0o c\u0169ng h\u1ee3p l\u00fd. Ho\u1eb7c v\u00ec th\u00f3i quen ta l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u1ef1c ra kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft ch\u00fat n\u00e0o, ngh\u0129 l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ebb ng\u1edb ng\u1ea9n; ho\u1eb7c v\u00ec ph\u00e9p giao t\u1ebf mi\u1ec7ng n\u00f3i m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u00ecnh \u00fd b\u00ean trong c\u1ee7a ta l\u1ea1i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 m\u1ed9t n\u1ebbo; ho\u1eb7c ta \u0111\u1ecbnh l\u00e0m \u0111\u1ecbnh n\u00f3i m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m \u1ea9n \u1ee9c trong ti\u1ec1m th\u1ee9c th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u1ea1i b\u1ea5t th\u1ea7n xu\u1ea5t l\u1ed9 khi\u1ebfn ta l\u1ea1c sang \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c l\u00fac n\u00e0o kh\u00f4ng hay v.v&#8230; Nh\u1ea5t Linh theo d\u00f5i, ch\u1ed9p b\u1eaft nh\u1eefng s\u01a1 h\u1edf \u1ea5y, nh\u1eefng n\u00e9t m\u00e2u thu\u1eabn \u1ea5y: th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 c\u01b0\u1eddi. Hay n\u00f3i cho \u0111\u00fang h\u01a1n, l\u00e0 c\u00f3 m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong cu\u1ed1n <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/em>, d\u00e0y 266 trang, c\u00f3 \u01b0\u1edbc ch\u1eebng t\u00e1m ch\u1ee5c l\u1ea7n nh\u00e2n v\u1eadt \u201cm\u1ec9m c\u01b0\u1eddi\u201d (c\u00f3 nh\u1eefng trang \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c ba l\u1ea7n m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi); trong s\u1ed1 \u1ea5y \u0111\u1ed9 non n\u1eeda l\u00e0 m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi v\u00ec ph\u00e1t gi\u00e1c t\u00e2m l\u00fd. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n: \u201cTr\u01b0\u01a1ng tr\u1ea3 ti\u1ec1n \u0103n r\u1ed3i r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc, mong ch\u00f3ng t\u1edbi nh\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eeda so\u1ea1n\u201d<sup> [9]<\/sup> r\u1ed3i \u201cTr\u01b0\u01a1ng m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi nh\u1eadn th\u1ea5y m\u00ecnh n\u00f3ng ru\u1ed9t v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eeda so\u1ea1n l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd \u2014 M\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c qu\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e2u m\u00e0 s\u1eeda so\u1ea1n.\u201d<sup> [10]<\/sup> . Ho\u1eb7c ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u201cThu n\u00f3i: \u2014 \u00d4 hay, ba anh ngh\u0129 g\u00ec m\u00e0 c\u1ea3 ba c\u1ee9 \u0111\u1ee9ng ng\u00e2y ra \u0111\u1ea5y th\u1ebf? Ra \u0111\u00e2y l\u00e0m gi\u00fap em ch\u1ee9. Mau, kh\u00f4ng l\u00ean t\u1edbi n\u01a1i th\u00ec t\u1ed1i m\u1ea5t. Tr\u01b0\u01a1ng m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi t\u1ef1 ki\u00eau khi nh\u1eadn th\u1ea5y Thu \u0111\u1ed9t nhi\u00ean v\u1ed9i v\u00e3, r\u1ed1i r\u00edt tuy kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng v\u1ed9i \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf.\u201d<sup> [11]<\/sup> . Ho\u1eb7c n\u1eefa: Tr\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh t\u1ef1 t\u1eed, suy ngh\u0129 m\u1ed9t l\u00fac ch\u00e0ng th\u1ea5y: \u201cPh\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ee9c t\u1ed1i n\u00e0o \u0111\u1ebfn l\u00e0m ch\u00e0ng m\u00ea d\u1ea1i \u0111i hay c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 b\u1eaft bu\u1ed9c c\u1ea5p b\u00e1ch. Ch\u00e0ng m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi: \u2014 Th\u1ebf th\u00ec m\u00ecnh t\u1ef1 t\u1eed th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d<sup> [12]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00e0nh ra c\u00e1i c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh r\u1ea5t l\u00e0nh: \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n c\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ch\u1ebf gi\u1ec5u h\u1ee7 t\u1ee5c, c\u01b0\u1eddi nh\u1eb1m ti\u00eau di\u1ec7t th\u00f3i h\u01b0 t\u1eadt x\u1ea5u, c\u1ea3i thi\u1ec7n phong h\u00f3a x\u00e3 h\u1ed9i v.v&#8230; Ch\u1eb3ng qua trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y \u00f4ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111i s\u00e2u v\u00e0o t\u00e2m l\u00fd, \u00f4ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan t\u00e2m ph\u00e2n t\u00edch n\u1ed9i t\u00e2m con ng\u01b0\u1eddi; m\u00e0 m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 t\u00f2 m\u00f2 th\u00ec ai c\u0169ng th\u1ea5y t\u00e2m l\u00fd c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1eafc c\u1edb, m\u00e2u thu\u1eabn, v\u00f4 l\u00fd, bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi. V\u00e0 Nh\u1ea5t Linh m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi&#8230; cho vui v\u1eady th\u00f4i. B\u00e0ng b\u1ea1c kh\u1eafp c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m trong giai \u0111o\u1ea1n sau 1954 c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u1ec1u th\u1ea5y n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi \u1ea5y. (Ri\u00eang trong <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y <\/em>c\u00e1i c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t c\u00f3 ph\u1ea7n qu\u00e1 d\u1ec5 d\u00e3i.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1eady th\u00ec Nh\u1ea5t Linh gi\u00e0 vui h\u01a1n Nh\u1ea5t Linh tr\u1ebb. Tuy nhi\u00ean \u0111i\u1ec1u \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1eb3n \u0111\u00e1ng m\u1eebng. B\u1edfi v\u00ec n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n \u2014 d\u00f9 r\u1ea5t l\u00e0nh, d\u00f9 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ee7 t\u00e2m \u0111\u00e1nh ph\u00e1, ti\u00eau di\u1ec7t n\u00e0o c\u1ea3 \u2014 v\u1eabn v\u00f4 t\u00ecnh l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec. C\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Nh\u1ea5t Linh c\u00f3 v\u1ebb quan tr\u1ecdng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Loan trong <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, \u0110\u00f4i b\u1ea1n<\/em>, so v\u1edbi Thu trong <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/em> ch\u1eafc ch\u1eafn v\u1ec1 th\u00f4ng minh, v\u1ec1 h\u1ecdc th\u1ee9c, v\u1ec1 kh\u00f4n ngoan c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n, D\u0169ng so v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng c\u0169ng v\u1eady. Khi y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00e0 mu\u1ed1n gi\u1ea5u gi\u1ebfm t\u00ecnh c\u1ea3m Loan c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 l\u00fac \u201cv\u1ed9i v\u00e3 r\u1ed1i r\u00edt tuy kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf\u201d, nh\u01b0ng l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng xoi m\u00f3i kh\u00f4ng ch\u1ebf gi\u1ec5u nh\u01b0 gi\u1ec5u Thu sau n\u00e0y. C\u00f2n Tr\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng t\u1ef1 t\u1eed n\u1ed5i m\u00e0 c\u1ee9 t\u01b0\u1edfng m\u00ecnh s\u1eafp t\u1ef1 t\u1eed, h\u01a1i ph\u01b0\u1eddng tu\u1ed3ng \u01b0? \u0110\u00e3 ch\u1eafc \u0111\u00e2u D\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fac nh\u01b0 th\u1ebf? Nh\u01b0ng gi\u00e1 Nh\u1ea5t Linh ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u1ee9 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng l\u1ea1i ch\u1ed9p b\u1eaft m\u1ed9t n\u00e9t t\u00e2m l\u00fd ng\u1ed9 ngh\u0129nh c\u1ee7a D\u0169ng v\u00e0 n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi th\u00ec \u00f4i th\u00f4i, c\u00f2n g\u00ec l\u00e0 phong \u0111\u1ed9 h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean c\u00e1ch m\u1ea1ng \u1ea5y! V\u00ec th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh tr\u1ebb v\u00e0 gi\u00e0 kh\u00e1c nhau m\u00e0 t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a D\u0169ng v\u00e0 Loan (\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, \u0110\u00f4i b\u1ea1n), c\u1ee7a Ngh\u0129a v\u00e0 Nhung (L\u1ea1nh l\u00f9ng) di\u1ec5n ra trong m\u1ed9t b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111\u1ea7y x\u00fac \u0111\u1ed9ng, c\u00f2n t\u00ecnh y\u00eau c\u1ee7a M\u00f9i v\u1edbi Si\u00eau c\u1ee7a \u0110\u1ed7i v\u1edbi B\u00e9 c\u1ee7a H\u00f2a v\u1edbi Nh\u1ee1 (<em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em>), c\u1ee7a Thanh v\u1edbi Ng\u1ecdc (<em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng<\/em> <em>Thanh Th\u1ee7y) <\/em>kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e2m ly m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ebb ng\u1ed9 ngh\u0129nh, vui vui! C\u0169ng v\u00ec th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u1ea5y, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a D\u0169ng trong \u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, c\u1ee7a \u00f4ng t\u00fa trong <em>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1<\/em> c\u00f3 v\u1ebb thi\u00eang li\u00eang si\u00eau vi\u1ec7t, c\u00f2n nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00e1ch m\u1ea1ng trong <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em> th\u00ec l\u1eafm l\u00fac c\u0169ng l\u1ea1i ch\u1ec9 th\u1ea5y&#8230; hay hay vui vui th\u00f4i. D\u0169ng kh\u00f4ng t\u00f9 t\u1ed9i ch\u1ebft ch\u00f3c v\u00ec c\u00e1ch m\u1ea1ng m\u00e0 l\u1ea1i h\u00f9ng, c\u00f2n Thanh v\u00e0 Ng\u1ecdc ngay l\u00fac ng\u00e3 xu\u1ed1ng v\u00ec c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1eabn kh\u00f4ng g\u00e2y x\u00fac \u0111\u1ed9ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00e2y c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng bi ai h\u00f9ng tr\u00e1ng. Nh\u1eefng cu\u1ed9c gi\u1ebft nhau \u1edf <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y <\/em>kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a (ch\u00ednh t\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ea5u s\u1ef1 ho\u00e0i nghi c\u1ee7a m\u00ecnh); chuy\u1ec7n l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, chuy\u1ec7n y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 v\u1ebb nh\u01b0 \u0111\u00f9a \u0111\u00f9a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t tri\u1ebft gia n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng cho r\u1eb1ng c\u1ea3m x\u00fac v\u1ed1n k\u1ef5 ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi. Trong kh\u00f4ng kh\u00ed bi th\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng h\u00f9ng tr\u00e1ng m\u00e0 ph\u00e1t c\u01b0\u1eddi \u1ed3 l\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i l\u00e0 h\u1ecfng ki\u1ec3u. Kim Ki\u1ec1u \u0111ang m\u00f9i m\u1eabn, Quan C\u00f4ng ngh\u0129a kh\u00ed ch\u00f3i ng\u1eddi \u0111ang c\u1ea7m \u0111u\u1ed1c ph\u00f2 nh\u1ecb t\u1ea9u v.v&#8230;, gi\u1eefa nh\u1eefng l\u00fac c\u1ea3m k\u00edch nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 ai tr\u01b0\u1ee3t v\u1ecf chu\u1ed1i l\u0103n c\u00f9 m\u1ed9t c\u00e1i th\u00ec h\u01b0 s\u1ef1 h\u1ebft r\u00e1o. Cho n\u00ean trong nh\u1eefng pho truy\u1ec7n t\u00ecnh T\u1ed1 T\u00e2m, Paul v\u00e0 Virginie, Rom\u00e9o v\u00e0 Juliette v.v&#8230; kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi; trong nh\u1eefng s\u00e1ch Th\u00e1nh kinh, kinh Ph\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e2u h\u00e0i h\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00f3i v\u1ec1 chuy\u1ec7n \u0111i s\u00e2u v\u00e0o t\u00e2m l\u00fd Nh\u1ea5t Linh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi Tolstoi, nh\u01b0ng Tolstoi trong khi \u0111i v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng hay t\u00e1y m\u00e1y nh\u00ecn v\u00e0o c\u00e1i kh\u00eda c\u1ea1nh m\u00e2u thu\u1eabn bu\u1ed3n c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a n\u00f3, Tolstoi d\u1ef1ng n\u00ean c\u1ea3nh \u0111\u1eddi y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng bi \u0111\u00e1t c\u1ee7a Anna Kar\u00e9nine, c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng h\u00f9ng tr\u00e1ng l\u1edbn lao tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng Nga-la-t\u01b0. Ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh xua \u0111u\u1ed5i m\u1ecdi c\u00e1i nghi\u00eam ch\u1ec9nh, long tr\u1ecdng, l\u00e0m tan bi\u1ebfn h\u1ebft nh\u1eefng x\u00fac c\u1ea3m xung quanh t\u00ecnh y\u00eau v\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng, xung quanh nh\u1eefng c\u00e1i quan tr\u1ecdng trong \u0111\u1eddi ng\u01b0\u1eddi. Tolstoi cho \u0111\u1ebfn giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi th\u1eadt d\u00e0i v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec7t t\u00ecnh. Tr\u00e1i l\u1ea1i gi\u1ecdng \u0111\u00f9a \u0111\u00f9a c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 sau 1954 khi\u1ebfn ta ngh\u0129 \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea5y l\u00e0m quan tr\u1ecdng chuy\u1ec7n g\u00ec n\u1eefa, \u00f4ng nh\u00ecn xu\u1ed1ng t\u00ecnh y\u00eau, xu\u1ed1ng l\u00f2ng say m\u00ea c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 t\u00f2 m\u00f2 c\u00f3 l\u1eabn ch\u00fat gi\u1ec5u c\u1ee3t. Li\u00ean h\u1ec7 th\u00e1i \u0111\u1ed9 \u1ea5y v\u1edbi th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn s\u0129 ngh\u1ec7 s\u0129 m\u1ec7t m\u1ecfi th\u01a1 th\u1ea9n t\u00ecm lan b\u00ean d\u00f2ng su\u1ed1i \u0110a M\u00ea, chuy\u1ec7n li\u00ean h\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 v\u1ebb d\u1ec5 d\u00e3i nh\u01b0ng l\u00e0 chuy\u1ec7n r\u1ea5t c\u00e1m d\u1ed7.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong quan ni\u1ec7m v\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh sau 1954, chi ti\u1ebft gi\u1eef m\u1ed9t vai tr\u00f2 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t quan tr\u1ecdng, c\u00f3 th\u1ec3 coi nh\u01b0 vai tr\u00f2 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia h\u01a1n thua nhau \u1edf m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m \u1ea5y: c\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng nh\u1eefng chi ti\u1ebft hay chi ti\u1ebft \u0111\u00fang. \u00d4ng nh\u1eafc \u0111i nh\u1eafc l\u1ea1i: \u201cV\u1eady c\u00e1i c\u1ea7n nh\u1ea5t, c\u00e1i vi\u1ec7c n\u00f3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft l\u00e0 T\u00ccM CHI TI\u1ebeT.\u201d<sup> [13]<\/sup> , \u201cCu\u1ed1n s\u00e1ch hay l\u00e0 ch\u00ednh \u1edf ch\u1ed7 t\u00e1c gi\u1ea3 n\u00e0o t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft hay \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1ea3\u201d<sup> [14]<\/sup>, \u201c&#8230;nh\u01b0ng h\u01a1n nhau ch\u1ec9 \u1edf ch\u1ed7 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng chi ti\u1ebft hay \u0111\u1ec3 cho c\u1ea3nh linh \u0111\u1ed9ng, v\u00e0 \u0111\u1ec3 di\u1ec5n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m h\u1ed3n nh\u00e2n v\u1eadt m\u1ed9t c\u00e1ch s\u00e2u s\u1eafc.\u201d<sup> [15]<\/sup>, \u201cc\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n h\u01a1n k\u00e9m nhau \u1edf ch\u1ed7 t\u00ecm chi ti\u1ebft.\u201d<sup> [16]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u00e0 \u1edf \u0111\u00e2y c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p gi\u1ecdng v\u0103n d\u00ed d\u1ecfm, Nh\u1ea5t Linh n\u00f3i sao l\u00e0m v\u1eady. Nh\u1ea5t Linh h\u1eadu chi\u1ebfn l\u00e0 m\u1ed9t Nh\u1ea5t Linh c\u1ef1c k\u1ef3 t\u1ea9n m\u1ea9n, tinh t\u1ebf: c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ea3nh v\u1eadt \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u00f4ng l\u0103n qua tr\u1edf l\u1ea1i, l\u1eadt ng\u01b0\u1ee3c l\u1eadt xu\u00f4i, nh\u00ecn ng\u1eafm m\u1ecdi kh\u00eda c\u1ea1nh. \u00d4ng nh\u1ea9n nha, kh\u00f4ng ch\u00fat v\u1ed9i v\u00e0ng. Th\u1eadt v\u1eady, khi l\u1edbt ph\u1edbt th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea7n n\u0103m trang trong <em>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1<\/em> c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho ng\u01b0\u1eddi ta y\u00eau nhau, l\u1ea5y nhau, sinh con n\u1ed1i d\u00f5i, l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng, \u0111i t\u00f9, r\u1ed3i \u0111i\u00ean, r\u1ed3i ch\u1ebft v.v&#8230;; tr\u00e1i l\u1ea1i khi t\u1ec9 m\u1ec9 th\u00ec h\u01a1n b\u1ea3y tr\u0103m trang c\u1ee7a pho tr\u01b0\u1eddng giang ti\u1ec3u thuy\u1ebft <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> v\u1eabn ch\u01b0a k\u1ecbp cho c\u1eb7p Si\u00eau M\u00f9i n\u00f3i v\u1edbi nhau m\u1ed9t l\u1eddi y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c s\u1ef1, b\u1ea5t qu\u00e1 ch\u1ec9 m\u1edbi ch\u1eddn v\u1eddn b\u00ean nhau th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u1ebfu mu\u1ed1n n\u00f3i chuy\u1ec7n h\u01a1n thua nhau th\u00ec h\u1eb3n gi\u1eefa ti\u1ec3u thuy\u1ebft Nh\u1ea5t Linh ti\u1ec1n chi\u1ebfn v\u1edbi ti\u1ec3u thuy\u1ebft L\u00ea V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Lan Khai, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan v.v&#8230; c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 h\u01a1n thua, nh\u01b0ng \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u01a1n thua do chi ti\u1ebft. Chi ti\u1ebft h\u1ed3i \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t th\u00e0nh v\u1ea5n \u0111\u1ec1. V\u1ec1 sau n\u00e0y, \u00fd th\u1ee9c t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a n\u00f3, Nh\u1ea5t Linh ch\u1ee7 t\u00e2m n\u1ed7 l\u1ef1c t\u00ecm chi ti\u1ebft: li\u1ec7u c\u00f3 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u00f4ng h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc ch\u0103ng? T\u00f4i ngh\u0129 chuy\u1ec7n th\u00edch hay kh\u00f4ng th\u00edch m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 v\u00ec nhi\u1ec1u l\u00fd do kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u1eb1ng trong nh\u1eefng ti\u1ec3u thuy\u1ebft h\u1eadu chi\u1ebfn c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt c\u00f3 c\u00e1 t\u00ednh r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n, t\u00e2m l\u00fd s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng h\u01a1n trong nh\u1eefng ti\u1ec3u thuy\u1ebft ti\u1ec1n chi\u1ebfn. C\u00f4 M\u00f9i, c\u00e1i c\u00f4 b\u00e9 b\u00e1n b\u00e1nh cu\u1ed1n r\u1ed3i c\u00e2n g\u1ea1o \u1edf x\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi, c\u00f4 ta kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 g\u00ec trong x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u1eddi c\u00f4 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ra v\u1ea5n \u0111\u1ec1 g\u00ec kh\u1ea3 d\u0129 l\u00e0m ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng d\u01b0 lu\u1eadn nh\u01b0 \u0111\u1eddi c\u00f4 Loan, tuy nhi\u00ean n\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u00fa tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng l\u00e0 c\u00e1i sinh ho\u1ea1t \u00e1i t\u00ecnh c\u1ee7a c\u00f4 ta th\u00ec n\u00f3 phong ph\u00fa h\u01a1n bi\u1ebft bao! Tr\u01b0\u1edbc c\u00f4 M\u00f9i, trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 bao gi\u1edd c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1eddn v\u1eddn \u00e1i t\u00ecnh chay t\u1ecbnh d\u00e0i d\u00f2ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, linh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u1ef1c v\u00e0 tinh \u0111\u1ebfn th\u1ebf?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chay t\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a c\u00e1c m\u1ed1i t\u00ecnh trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft Nh\u1ea5t Linh. Ngo\u1ea1i tr\u1eeb nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i \u0111\u1ea9y cu\u1ed9c t\u00ecnh \u0111i xa h\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 gay c\u1ea5n c\u00f3 l\u1ee3i cho lu\u1eadn \u0111\u1ec1 (nh\u01b0 trong <em>L\u1ea1nh l\u00f9ng<\/em> ch\u1eb3ng h\u1ea1n) th\u00ec \u00edt khi Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ec3 cho \u00e1i t\u00ecnh trong truy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng v\u01b0\u1ee3t sang giai \u0111o\u1ea1n sinh l\u00fd. Nh\u1eefng m\u1ed1i t\u00ecnh l\u1edbn, t\u00ecnh c\u1ee7a D\u0169ng v\u00e0 Loan trong <em>\u0110\u00f4i<\/em> <em>b\u1ea1n, <\/em>c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thu trong<em> B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng, <\/em>c\u1ee7a Si\u00eau v\u00e0 M\u00f9i trong<em> X\u00f3m C\u1ea7u<\/em> <em>M\u1edbi, <\/em>c\u1ee7a Ng\u1ecdc v\u00e0 Thanh trong <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y, <\/em>c\u1ee7a Tri\u1ebft v\u00e0 Thoa trong \u2018<em>Hai bu\u1ed5i chi\u1ec1u v\u00e0ng<\/em>\u2019, c\u1ee7a Phong v\u00e0 Tr\u00e2m trong <em>N\u1eafng thu<\/em> v.v&#8230; \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u1ec7n g\u1ed1i ch\u0103n hoan l\u1ea1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea3o r\u1eb1ng \u00e1i t\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 \u201ctrong s\u1ea1ch\u201d c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng xong, nh\u01b0ng b\u1ea3o r\u1eb1ng trong \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ecnh c\u1ea3m, c\u00f3 tinh th\u1ea7n th\u00f4i th\u00ec l\u1ea7m to! Nguy\u1ec5n V\u1ef9 thu\u1eadt l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n b\u1ecb Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ebfn t\u1eadn t\u00f2a b\u00e1o Ph\u1ed5 Th\u00f4ng c\u1ef1 n\u1ef1 v\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng m\u1ed9t b\u00e0i c\u00f4ng k\u00edch \u00f4ng vi\u1ebft v\u0103n khi\u00eau d\u00e2m.<sup> [17]<\/sup> V\u00e0 trong cu\u1ed1n Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh, Nh\u1eadt Th\u1ecbnh c\u0169ng b\u1ea3o: \u201cNh\u01b0ng Nh\u1ea5t Linh m\u1ed9t \u0111\u00f4i khi v\u00ec qu\u00e1 ch\u00fa tr\u1ecdng t\u1edbi nh\u1eefng ch\u1ed7 l\u1eafc l\u00e9o trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00ecnh c\u1ea3m con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra nh\u1eefng s\u1ef1 \u2018l\u1ee1 tr\u1edbn\u2019. Tuy nhi\u00ean, \u00f4ng \u0111\u00e3 k\u1ecbp k\u1ec1m ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d C\u00e1i s\u1ef1 \u201cl\u1ee1 tr\u1edbn\u201d \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 \u201ct\u00ecnh c\u1ea3m\u201d, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 x\u1ea3y ra \u201cm\u1ed9t \u0111\u00f4i khi\u201d. V\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 n\u00f3 ch\u1ec9 x\u1ea3y ra v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh gi\u00e0 m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb <em>Nho phong<\/em> (1924) cho \u0111\u1ebfn <em>\u0110\u00f4i b\u1ea1n<\/em> (1938) c\u00e1c \u0111\u00f4i nam n\u1eef y\u00eau nhau b\u1eb1ng m\u1ed1i t\u00ecnh \u201ccao th\u01b0\u1ee3ng\u201d, kh\u00f4ng hay b\u1eadn t\u00e2m \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n x\u00e1c th\u1ecbt. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng<\/em> th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ebf n\u1eefa: Tr\u01b0\u01a1ng l\u1ebbn v\u00f4 ph\u00f2ng h\u00edt chi\u1ebfc \u00e1o c\u00e1nh Thu v\u1eeba m\u1edbi thay xong v\u1ea5t ra. Sau \u0111\u00f3 Thanh v\u00e0 Ng\u1ecdc chung ph\u00f2ng; b\u00e1c Hi\u00ean g\u00e1i v\u1edbi c\u1eadu \u1ea5m H\u1ea3i chung gi\u01b0\u1eddng; r\u1ed3i H\u00f2a v\u1eb9t m\u00e0n v\u00e0o n\u1eb1m v\u1edbi Nh\u1ee1, anh ch\u1ecb c\u00f9ng nhau \u00f4m \u1ea5p vu\u1ed1t ve k\u1ef9 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i H\u00f2a ph\u1ea3i b\u1ebb qu\u1eb7t tay Nh\u1ee1 khi tay \u1ea5y xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ch\u1ed7 hi\u1ec3m; r\u1ed3i Nh\u1ee1 c\u00f5ng M\u00f9i; r\u1ed3i M\u00f9i n\u1eb1m l\u00ean gi\u01b0\u1eddng Si\u00eau, \u0111\u1eafp ch\u0103n c\u1ee7a Si\u00eau, h\u00edt m\u00f9i g\u1ed1i c\u1ee7a Si\u00eau; r\u1ed3i Si\u00eau lau ch\u00e2n M\u00f9i m\u00e0 sung s\u01b0\u1edbng m\u00ea man v.v&#8230; \u0110\u00fang l\u00e0 l\u1ea7n n\u00e0o Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng \u201ck\u1ec1m ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d: \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho nh\u00e2n v\u1eadt \u0111i \u0111\u1ebfn m\u1ee5c ch\u00f3t c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau x\u00e1c th\u1ecbt. \u00d4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn s\u00e1t b\u1edd v\u1ef1c, r\u1ed3i d\u1eebng l\u1ea1i, khi\u1ebfn ta cho\u00e1ng v\u00e1ng c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi. \u00d4ng xoa n\u00f3ng th\u00e2n x\u00e1c l\u00ean h\u1eebng h\u1ef1c r\u1ed3i b\u1ecf l\u1eedng, r\u1ed3i treo l\u1ea1i, kh\u00f4ng cho th\u1ecfa m\u00e3n. Cho n\u00ean b\u1ea3o r\u1eb1ng nh\u1eefng \u00e1i t\u00ecnh \u1ea5y l\u00e0 trong s\u1ea1ch th\u00ec th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 trong s\u1ea1ch gay c\u1ea5n kinh kh\u1ee7ng, trong s\u1ea1ch ngh\u1eb9t th\u1edf, ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi! L\u1eafm l\u00fac ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc k\u00eau th\u1ea7m: Th\u1ebf n\u00e0y th\u00ec ch\u1eb3ng th\u00e0 \u0111\u1eebng trong s\u1ea1ch cho \u0111\u1ee1 \u1ea5m \u1ee9c, kh\u1ed1n kh\u1ed5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0ng t\u1ea1i sao th\u1ebf nh\u1ec9? C\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec \u201cnh\u1eefng ch\u1ed7 l\u1eafc l\u00e9o trong \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00ecnh c\u1ea3m con ng\u01b0\u1eddi\u201d? Qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111i s\u00e2u v\u00e0o n\u1ed9i t\u00e2m con ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn hay \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi nh\u1eefng \u01b0\u1edbc mu\u1ed1n d\u1ee5c t\u00ecnh m\u00e3nh li\u1ec7t. Tuy nhi\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111i s\u00e2u, cho n\u00ean nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 m\u00e0 Nh\u1ea5t Linh v\u1eabn vi\u1ec7n d\u1eabn l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c nh\u01b0 Tolstoi, Dostoievsky v.v&#8230; m\u1eb7c d\u00f9 t\u00ecm ki\u1ebfm r\u1ea5t nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft, nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e2n t\u00edch t\u00e2m h\u1ed3n r\u1ea5t s\u00e2u xa, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i xoa n\u00f3ng th\u00e2n x\u00e1c con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 \u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1ea1i m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u1eefa: T\u1ea1i sao d\u1ee5c t\u00ecnh ch\u1ec9 v\u00f9ng l\u00ean trong t\u00e1c ph\u1ea9m th\u1eddi k\u1ef3 cao ni\u00ean c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh? Ta \u0111o\u00e1n ch\u1eebng ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00fac thi\u1ebfu th\u1eddi m\u1eb7c d\u00f9 Nh\u1ea5t Linh c\u1ea7m \u0111\u1ea7u m\u1ed9t phong tr\u00e0o \u0111\u1ea3 ph\u00e1 h\u1ee7 t\u1ee5c phong ki\u1ebfn nh\u01b0ng ch\u00ednh \u00f4ng v\u1eabn ch\u01b0a tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 \u00e1p \u0111\u1ea3o c\u1ee7a nh\u1eefng quan ni\u1ec7m, nh\u1eefng th\u00e0nh ki\u1ebfn c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i phong ki\u1ebfn: v\u0103n \u00f4ng th\u00ec du d\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c m\u1ed1i t\u00ecnh trong s\u00e1ch \u00f4ng th\u00ec cao nh\u00e3 m\u01a1 m\u1ed9ng, chuy\u1ec7n d\u1ee5c t\u00ecnh b\u1ecb xem l\u00e0 t\u1ed9i l\u1ed7i kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i \u0111\u1ebfn v.v&#8230; Sau n\u00e0y c\u00e1c th\u00e0nh ki\u1ebfn s\u1ee5p \u0111\u1ed5 d\u1ea7n, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Freud th\u00e0nh ph\u1ed5 c\u1eadp v\u00e0 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng m\u1ea1nh m\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt, cho n\u00ean c\u00f4 M\u00f9i th\u1ea5y&#8230; \u201ch\u1ecfa n\u00f3 b\u1ed1c\u201d m\u1ea1nh h\u01a1n c\u00f4 Loan v\u00e0 c\u00f4 b\u00e9 T\u1eeb n\u01b0\u01a1ng? Trong <em>Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/em> Nh\u1ea5t Linh n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng nh\u00e0 v\u0103n \u201cc\u00f3 c\u00e1i can \u0111\u1ea3m m\u00ecnh d\u00e1m l\u00e0 m\u00ecnh\u201d, \u201cd\u00e1m vi\u1ebft ra t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129 th\u1ea7m k\u00edn d\u1eabu nh\u1eefng \u00fd ngh\u0129 \u1ea5y x\u1ea5u xa \u0111i n\u1eefa\u201d, s\u1ef1 can \u0111\u1ea3m \u1ea5y k\u1ec3 ra c\u1ea7n m\u1ed9t khung c\u1ea3nh x\u00e3 h\u1ed9i: trong c\u00e1i x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du, c\u1ee7a Song An Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Ph\u00e1ch v\u00e0 c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh l\u00fac tr\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 khung c\u1ea3nh thu\u1eadn l\u1ee3i cho c\u00e1i can \u0111\u1ea3m ph\u00e2n t\u00edch d\u1ee5c t\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ho\u1eb7c gi\u1ea3 v\u00ec trong th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ea7u Nh\u1ea5t Linh ch\u01b0a ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a ch\u1ecdn vi\u1ebft t\u00e2m l\u00fd ti\u1ec3u thuy\u1ebft? Thu\u1edf \u1ea5y \u00f4ng c\u1ea7m b\u00fat v\u00ec nh\u1eefng m\u1ee5c \u0111\u00edch \u201cquan tr\u1ecdng\u201d h\u01a1n: \u0111\u1ec3 c\u1ea3i c\u00e1ch x\u00e3 h\u1ed9i, \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i b\u00e0y m\u1ed9t tri\u1ebft l\u00fd, m\u1ed9t quan ni\u1ec7m nh\u00e2n sinh v.v&#8230; <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, L\u1ea1nh l\u00f9ng v.v&#8230; <\/em>l\u00e0 lu\u1eadn \u0111\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft; trong <em>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1<\/em> ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c truy\u1ec7n \u0111\u1ec1u bi\u1ec7n minh m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m, m\u1ed9t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong l\u00fac ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat \u0111ang nghi\u00eam ch\u1ec9nh tr\u1ecbnh tr\u1ecdng suy t\u01b0 v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 c\u00e1c th\u1eafc m\u1eafc si\u00eau h\u00ecnh (\u2018L\u00e0m g\u00ec m\u00e0 b\u0103n kho\u0103n th\u1ebf?\u2019) hay l\u00ean \u00e1n chi\u1ebfn tranh (trong truy\u1ec7n \u2018Chi\u1ebfn tranh\u2019) ch\u1eb3ng h\u1ea1n, th\u00ec nh\u1eefng t\u00e1y m\u00e1y kh\u00e1m ph\u00e1 d\u1ee5c t\u00ecnh c\u00f3 v\u1ebb k\u1ef3 c\u1ee5c. Tr\u00e1i l\u1ea1i, v\u1ec1 sau n\u00e0y, khi ch\u1ec9 vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ed1t cho hay, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 chuy\u1ec7n k\u1ef3 v\u1edbi kh\u00f4ng k\u1ef3 n\u1eefa.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau c\u00f9ng, s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n d\u1ee5c t\u00ecnh \u1edf giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t kh\u00eda c\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi. T\u00f4i nh\u1edb h\u1ed3i cu\u1ed1n <em>Nguy\u00ean v\u1eb9n<\/em> c\u1ee7a m\u00ecnh in ra, b\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Di\u1ec7m \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t nh\u1eadn x\u00e9t: \u201cT\u00f4i t\u01b0\u1edfng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 hai th\u1ee9 t\u00f3c tr\u00ean \u0111\u1ea7u, v\u1edbi nh\u1eefng b\u00f4n ch\u00f4n lo l\u1eafng v\u1ec1 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng h\u1eb1ng ng\u00e0y, kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng trang t\u00ecnh t\u1ee9 \u0111\u00f3.\u201d<sup> [18]<\/sup> Gi\u00e0 m\u00e0 t\u00ecnh t\u1ee9, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean. Nh\u01b0ng Nh\u1ea5t Linh gi\u00e0 (v\u00e0 ch\u1ec9 l\u00fac v\u1ec1 gi\u00e0 th\u00f4i) c\u00e0ng t\u00ecnh t\u1ee9 h\u01a1n c\u00e0ng l\u1eb3ng l\u01a1 h\u01a1n l\u00fac tr\u1ebb. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i c\u00e0ng r\u1ea1o r\u1ef1c h\u01a1n. Nh\u01b0 v\u1eady h\u1ecda ch\u0103ng \u0111\u1ebfn l\u00fac ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t th\u1ee9 t\u00f3c (tr\u1eafng) ng\u01b0\u1eddi ta m\u1edbi h\u1ebft t\u00ecnh t\u1ee9?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh tr\u1ebb th\u00ec du d\u01b0\u01a1ng tr\u1ea7m b\u1ed5ng, Nh\u1ea5t Linh gi\u00e0 l\u1ea1i g\u1ecdn gh\u1ebd gi\u1ea3n \u0111\u01a1n; tr\u1ebb th\u00ec trang nghi\u00eam bi th\u01b0\u01a1ng, gi\u00e0 l\u1ea1i h\u00f3m h\u1ec9nh c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t; tr\u1ebb th\u00ec \u0111\u1ea1i kh\u00e1i, c\u00e0ng gi\u00e0 c\u00e0ng t\u1ec9 m\u1ec9 \u0111i s\u00e2u v\u00e0o chi ti\u1ebft; l\u00fac tr\u1ebb th\u00ec d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i, ch\u00ednh tr\u1ecb, vi\u1ebft v\u0103n v\u1ecb nh\u00e2n sinh, v\u1ec1 gi\u00e0 lui ra ngo\u00e0i v\u00f2ng th\u1ebf s\u1ef1, c\u00f3 vi\u1ebft l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec ngh\u1ec7 thu\u1eadt, v\u00e0 ngo\u1ea3nh l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9 k\u00eau: \u201cC\u00e1i l\u1ea7m th\u1ee9 t\u01b0 c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 c\u00e1i \u00fd \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng ti\u1ec3u thuy\u1ebft l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec (vi\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft) l\u00ean tr\u00ean c\u00e1i \u00fd \u0111\u1ecbnh vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft hay\u201d (&#8230;)\u201c\u0110\u00e2y l\u00e0 c\u00e1i l\u1ea7m l\u1edbn nh\u1ea5t trong \u0111\u1eddi v\u0103n c\u1ee7a t\u00f4i\u201d (&#8230;)\u201cS\u1ef1 hoan ngh\u00eanh hai truy\u1ec7n \u0111\u00f3<sup>[19]<\/sup>, nh\u1ea5t l\u00e0 <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t<\/em>, nh\u1eefng l\u1eddi khen ng\u1ee3i c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u00f4i sau n\u00e0y kh\u00f3 ch\u1ecbu m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00e0nh th\u1ef1c.\u201d<sup> [20]<\/sup> Nh\u01b0 v\u1eady h\u00f3a ra Nh\u1ea5t Linh s\u1ed1ng th\u00eam m\u1ed9t th\u1eddi gian l\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng g\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3? H\u00f3a ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00fang ta ch\u1ec9 c\u00f3 hai Nh\u1ea5t Linh kh\u00e1c h\u1eb3n nhau m\u00e0 l\u00e0 hai Nh\u1ea5t Linh tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau. Sao k\u1ef3 c\u1ee5c qu\u00e1 v\u1eady? S\u1ef1 b\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0 r\u1eafc r\u1ed1i, hu\u1ed1ng h\u1ed3 m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n t\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecbch nh\u01b0 v\u1eady \u1edf c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec l\u00e0m sao m\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 th\u1ef1c Nh\u1ea5t Linh qu\u1ea3 c\u00f3 mang m\u1ed9t v\u00e0i m\u00e2u thu\u1eabn su\u1ed1t \u0111\u1eddi m\u00ecnh. Ngay t\u1ef1 thu\u1edf m\u1edbi c\u1ea7m b\u00fat, \u1edf m\u1ed9t trong nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a ngay ra c\u00e1i \u2018<em>Gi\u1ea5c m\u1ed9ng T\u1eeb L\u00e2m<\/em>\u2019<sup>[21]<\/sup>. T\u00f4i ngh\u0129 anh ch\u00e0ng Tr\u1ea7n L\u01b0u trong truy\u1ec7n ch\u1ec9 kh\u00e1c Nh\u1ea5t Linh c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: Tr\u1ea7n L\u01b0u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh m\u01a1 \u01b0\u1edbc, Nh\u1ea5t Linh th\u00ec kh\u00f4ng; ngo\u00e0i ra c\u1ea3 hai b\u00ean t\u00ednh t\u00ecnh ch\u00ed h\u01b0\u1edbng gi\u1ed1ng h\u1ec7t nhau. Tr\u1ea7n L\u01b0u th\u00edch vi\u1ebft s\u00e1ch, Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng th\u00edch vi\u1ebft; Tr\u1ea7n L\u01b0u th\u00edch v\u1ebd, Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng v\u1ebd; Tr\u1ea7n L\u01b0u cho r\u1eb1ng \u201cl\u00e0m cho m\u1ea5y ngh\u00ecn con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sung s\u01b0\u1edbng v\u00ec m\u00ecnh, th\u1eddi ch\u1ebft \u0111i t\u01b0\u1edfng c\u0169ng h\u1ea3 d\u1ea1 l\u1eafm.\u201d<sup> [22]<\/sup> Nh\u1ea5t Linh th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ebft th\u1ef1c v\u00ec x\u00e3 h\u1ed9i, v\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00ec c\u00e1i sung s\u01b0\u1edbng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c; Tr\u1ea7n L\u01b0u cho r\u1eb1ng m\u00ecnh \u201cch\u01b0a t\u1eebng y\u00eau g\u00ec h\u01a1n y\u00eau c\u1ea3nh thi\u00ean nhi\u00ean\u201d<sup> [23]<\/sup>, Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau thi\u00ean nhi\u00ean c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n Nh\u1ea5t Linh ch\u01a1i lan, chuy\u1ec7n Nh\u1ea5t Linh \u1ea9n c\u01b0 m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n b\u00ean d\u00f2ng su\u1ed1i \u0110a M\u00ea v.v&#8230; C\u00f3 l\u1ebd \u00edt ai bi\u1ebft c\u00e2u chuy\u1ec7n m\u00e0 Nh\u1ea5t Linh k\u1ec3 v\u1edbi \u00f4ng Nguy\u1ec5n Duy Di\u1ec5n : \u201c&#8230;cu\u1ed1i n\u0103m 1946, trong khi anh<sup>[24]<\/sup> \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t m\u00ecnh m\u1ea3i mi\u1ebft b\u0103ng qua r\u1eebng \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi sang T\u00e0u, b\u1ed9 \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t Minh th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111u\u1ed5i g\u1ea5p \u1edf ph\u00eda sau, th\u1ebf m\u00e0, khi nh\u00ecn th\u1ea5y d\u00f2ng su\u1ed1i \u0111\u1eb9p \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, nghe n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f4n xao v\u00e0 tung b\u1ecdt tr\u1eafng nh\u01b0 b\u1ea1c anh qu\u00ean m\u1ea5t n\u1ed7i nguy, t\u01b0\u1edfng m\u00ecnh \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i d\u1ea1o nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt nh\u00e0n c\u01b0 trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft, th\u1ebf l\u00e0 anh c\u1edfi y ph\u1ee5c xu\u1ed1ng t\u1eafm m\u00e1t. T\u1eafm m\u00e1t ch\u00e1n, anh l\u1ea1i l\u00ean n\u1eb1m th\u1ea3nh th\u01a1i gi\u1eefa \u0111\u00e1m c\u1ecf xanh \u1edf b\u1edd su\u1ed1i \u0111\u1ec3 ng\u1eafm m\u00e2y bay v\u00e0 nghe gi\u00f3 th\u1ed5i r\u00ec r\u00e0o trong kh\u00f3m l\u00e1, r\u1ed3i ng\u1ee7 thi\u1ebfp m\u1ed9t gi\u1ea5c cho \u0111\u1ebfn g\u1ea7n chi\u1ec1u m\u1edbi b\u1eebng m\u1eaft t\u1ec9nh d\u1eady. May m\u00e0 b\u1ed9 \u0111\u1ed9i Vi\u1ec7t Minh \u0111i l\u1ea1c h\u01b0\u1edbng n\u00ean anh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh y\u00ean v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c con \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh.\u201d<sup> [25]<\/sup> Y\u00eau thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1eafm c\u1ea3nh \u0111\u1eb9p \u201cth\u1eddi ch\u1ebft \u0111i t\u01b0\u1edfng c\u0169ng h\u1ea3 d\u1ea1 l\u1eafm.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh v\u1eeba mu\u1ed1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i x\u00e3 h\u1ed9i cho t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, v\u1eeba mu\u1ed1n s\u1ed1ng cho ngh\u1ec7 thu\u1eadt. \u00d4ng v\u1eeba l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng, v\u1eeba l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u1ec7 s\u0129. C\u00e1i \u0111\u00f3 th\u1eadt kh\u00f3 dung h\u00f2a. L\u00e0ng T\u1eeb L\u00e2m l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ea5c m\u01a1, Tr\u1ea7n L\u01b0u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u1ed9t gi\u1ea5c m\u01a1. Ngo\u00e0i ra \u00f4ng t\u00fa Xu\u00e2n Nghi (ch\u1ed3ng c\u1ee7a T\u1eeb n\u01b0\u01a1ng trong <em>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1) <\/em>ch\u1ec9 v\u00ec c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00f4i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea3i b\u1ecf m\u1ea1ng, D\u0169ng c\u1ee7a Loan ph\u1ea3i gian tru\u00e2n phi\u00eau b\u1ea1t m\u1ed9t \u0111\u1eddi, d\u00f9 h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u00e8o b\u00f2ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt. \u0110\u00e8o b\u00f2ng hai n\u1ed7i say m\u00ea c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0m cho cu\u1ed9c s\u1ed1ng Nh\u1ea5t Linh kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 c\u00f2n g\u00e2y n\u00ean s\u1ef1 kh\u00f3 x\u1eed v\u00f4 t\u1ea3: v\u00ec say m\u00ea c\u1ea3i ti\u1ebfn cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u00f4ng l\u00e0m b\u00e1o Phong H\u00f3a, Ng\u00e0y Nay, l\u1eadp h\u1ed9i \u00c1nh S\u00e1ng, ch\u1ea1y ti\u1ec1n x\u00e2y nh\u00e0 r\u1ebb ti\u1ec1n, \u00f4ng tham ch\u00ednh l\u00e0m b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, l\u1eadp ch\u00ednh \u0111\u1ea3ng, l\u1eadp chi\u1ebfn khu, b\u00f4n ba h\u1ea3i ngo\u1ea1i; v\u00ec x\u00e3 h\u1ed9i \u00f4ng vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft lu\u1eadn \u0111\u1ec1, \u0111\u1ec3 r\u1ed3i v\u00ec n\u1ed7i say m\u00ea ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u00f4ng k\u00eau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ea7m l\u1edbn nh\u1ea5t trong \u0111\u1eddi v\u0103n c\u1ee7a m\u00ecnh. T\u1eeb H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng v\u1ec1, v\u00ec say m\u00ea thi\u00ean nhi\u00ean \u00f4ng ch\u01a1i lan, s\u1ed1ng u t\u1ecbch b\u00ean su\u1ed1i, v\u00ec say m\u00ea ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u00f4ng vi\u1ebft th\u1ee9 ti\u1ec3u thuy\u1ebft hay v\u01b0\u1ee3t th\u1eddi gian kh\u00f4ng gian; \u0111\u1ec3 r\u1ed3i ch\u00ednh v\u00e0o l\u00fac \u0111\u00f3 v\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 \u00f4ng u\u1ed1ng \u0111\u1ed9c d\u01b0\u1ee3c quy\u00ean sinh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i Nh\u1ea5t Linh gi\u00e0 ph\u1ee7 nh\u1eadn Nh\u1ea5t Linh tr\u1ebb. Hai \u00fd h\u01b0\u1edbng t\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n n\u01a1i Nh\u1ea5t Linh ch\u1eb3ng qua l\u00e0 hai ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n \u00f4ng, l\u00fac tr\u1ebb \u00f4ng ham ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00ec ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n chi\u1ebfn s\u0129 th\u1eafng th\u1ebf, l\u00fac gi\u00e0 \u00f4ng th\u00edch nh\u00e0n c\u01b0 th\u00ec ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n ngh\u1ec7 s\u0129 th\u1eafng th\u1ebf. Nh\u01b0ng t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i, t\u1eeb tr\u1ebb \u0111\u1ebfn gi\u00e0 l\u00fac n\u00e0o \u00f4ng v\u1eabn \u1edf gi\u1eefa s\u1ef1 gi\u1eb1ng co \u1ea5y: n\u1eeda mu\u1ed1n l\u00e1nh \u0111\u1eddi h\u00f2a m\u00ecnh v\u00e0o thi\u00ean nhi\u00ean n\u1eeda mu\u1ed1n x\u00f4ng ra ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u1eddi; n\u1eeda say s\u01b0a v\u1edbi ngh\u1ec7 thu\u1eadt, ch\u1ec9 ao \u01b0\u1edbc \u0111em h\u1ebft t\u00e2m h\u1ed3n s\u00e1ng t\u1ea1o cho \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p m\u00e0 th\u00f4i ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00f4ng d\u1ee5ng g\u00ec kh\u00e1c h\u01a1n, n\u1eeda l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111em t\u00e0i n\u0103ng ra ph\u1ee5c v\u1ee5 nh\u00e2n sinh.<sup> [26]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1i c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t v\u00e0 kh\u00f4ng c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh c\u0169ng th\u1ebf. H\u1ed3i tr\u1ebb, trong khi vi\u1ebft nh\u1eefng truy\u1ec7n l\u00e3ng m\u1ea1n, c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 <em>H\u1ed3ng n\u01b0\u01a1ng, T\u1eeb n\u01b0\u01a1ng<\/em>, th\u00ec Nh\u1ea5t Linh l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1eefng t\u1edd b\u00e1o tr\u00e0o ph\u00fang \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam; trong khi vi\u1ebft nh\u1eefng truy\u1ec7n nh\u01b0 <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, L\u1ea1nh l\u00f9ng, \u0110\u00f4i b\u1ea1n <\/em>g\u00e2y x\u00fac c\u1ea3m \u0111\u1ec3 kh\u00edch \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u1eefng t\u1ec7 \u0111oan h\u1ee7 t\u1ee5c c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i th\u00ec m\u1eb7t kh\u00e1c \u0111\u1ec3 s\u1eeda sai x\u00e3 h\u1ed9i \u00f4ng l\u1ea1i d\u00f9ng ti\u1ebfng c\u01b0\u1eddi gi\u1ec5u tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o Phong H\u00f3a, Ng\u00e0y Nay.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u0169 B\u1eb1ng k\u1ec3 r\u1eb1ng Tr\u1ecdng Lang v\u1ed1n c\u1ed9ng t\u00e1c th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh h\u1ed3i l\u00e0m b\u00e1o Ng\u00e0y Nay cho l\u00e0 Nh\u1ea5t Linh ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng b\u00e1o tr\u00e0o ph\u00fang m\u00e0 kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n ho\u1ea1t k\u00ea<sup>[27]<\/sup>. C\u00f3 l\u1ebd l\u1ed1i ho\u1ea1t k\u00ea ch\u1ebf gi\u1ec5u ch\u00e2m ch\u1ecdc theo ki\u1ec3u L\u00ea Ta tr\u01b0\u1edbc kia hay Th\u01b0\u01a1ng Sinh sau n\u00e0y Nh\u1ea5t Linh vi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00ec trong \u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 t\u00e0n \u00e1c kh\u00f4ng t\u00ecm th\u1ea5y trong t\u00e2m h\u1ed3n Nh\u1ea5t Linh. Nh\u01b0ng c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t nh\u1eb9 nh\u00e0ng, v\u00f4 h\u1ea1i, cho vui, th\u00ec Nh\u1ea5t Linh v\u1eabn th\u00edch; v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i c\u01b0\u1eddi trong <em>\u0110i T\u00e2y<\/em> tr\u01b0\u1edbc, trong <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi, Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em> sau n\u00e0y. Em \u00f4ng, b\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, b\u1ea3o \u201c\u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, anh l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi anh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n hi\u1ec1n h\u1eadu, gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 khi\u00eam t\u1ed1n. Ch\u01b0a bao gi\u1edd t\u00f4i th\u1ea5y anh to ti\u1ebfng v\u1edbi ai k\u1ec3 c\u1ea3 c\u00e1c con.\u201d <sup>[28]<\/sup> Ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f3 l\u00ean gi\u1ecdng cay \u0111\u1ed9c, \u0111\u1ec3u c\u00e1ng. M\u00e0 tr\u00ean b\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ebf n\u00f3 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1eadm \u0111\u00e0! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng chuy\u1ec7n th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng, m\u00e0 vi\u1ebft b\u1eb1ng c\u00e1i gi\u1ecdng h\u00f3m h\u1ec9nh \u2014 nh\u01b0 Alphonse Daudet ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u2014 nh\u01b0ng h\u1ed3i tr\u1ebb Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf: h\u1ed3i \u1ea5y \u00f4ng chia bi\u1ec7t h\u1eb3n ra, khi nghi\u00eam trang (<em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, L\u1ea1nh l\u00f9ng<\/em>) khi c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t (<em>\u0110i T\u00e2y<\/em>) t\u00e1ch ra l\u00e0m nh\u1eefng lo\u1ea1i ri\u00eang, ch\u1ec9 khi v\u1ec1 gi\u00e0 x\u00fac c\u1ea3m v\u1edbi n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi m\u1edbi h\u00f2a h\u1ee3p c\u00f9ng chung v\u00e0o m\u1ed9t lo\u1ea1i ti\u1ec3u thuy\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u1eeda v\u00ec \u0111\u1eddi n\u1eeda v\u00ec m\u00ecnh, n\u1eeda mu\u1ed1n s\u1ed1ng cho x\u00e3 h\u1ed9i n\u1eeda mu\u1ed1n v\u1ecb ngh\u1ec7 thu\u1eadt, n\u1eeda nghi\u00eam ch\u1ec9nh \u0111oan trang n\u1eeda \u0111\u00f9a c\u1ee3t vui c\u01b0\u1eddi: nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 hai m\u1eb7t c\u1ee7a m\u1ed9t t\u00e2m h\u1ed3n. Nh\u01b0ng c\u00f2n l\u00fac vi\u1ebft v\u0103n du d\u01b0\u01a1ng l\u00fac vi\u1ebft gi\u1ea3n d\u1ecb, khi \u0111\u1ea1i kh\u00e1i khi ph\u00e2n t\u00edch s\u00e2u xa th\u00ec ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00e1c. \u0110\u00e2y l\u00e0 chuy\u1ec7n ti\u1ebfn h\u00f3a theo th\u1eddi gian: ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u1edf T\u00e0u v\u00e0 ta ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ed1i vi\u1ebft du d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e2m l\u00fd ti\u1ec3u thuy\u1ebft. Nh\u1ea5t Linh t\u1eeb c\u00e1i truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u00f3 ti\u1ebfn v\u1ec1 m\u1ed9t v\u0103n ph\u00e1p v\u00e0 m\u1ed9t quan ni\u1ec7m ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a \u00c2u T\u00e2y sau n\u00e0y. Nh\u1ea5t Linh c\u00f3 l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, l\u00e0m m\u1ed9t l\u00e3nh t\u1ee5 ch\u00ednh tr\u1ecb, v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u01b0ng su\u1ed1t \u0111\u1eddi ch\u01b0a th\u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 d\u1ecbp h\u1ec7 th\u1ed1ng h\u00f3a t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t ch\u1ee7 thuy\u1ebft n\u00e0o. Trong <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh<\/em> <em>Th\u1ee7y, <\/em>nh\u00e2n nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt g\u1ee5c ng\u00e3 v\u00ec ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh \u0111\u1ea3ng, \u00f4ng c\u00f3 gi\u1ecdng ho\u00e0i nghi. Trong h\u1ed3i k\u00fd c\u1ee7a b\u00e1c s\u0129 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch ta th\u1ea5y m\u00e3i sau nh\u1eefng ng\u00e0y chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u gay c\u1ea5n \u00e1c li\u1ec7t v\u1edbi Vi\u1ec7t Minh, m\u00e3i \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb Vi\u1ec7t Minh \u0111\u00e1nh b\u1ea1i xua sang T\u00e0u, \u00f4ng B\u00e1ch m\u1edbi c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd v\u00e0o th\u01b0 vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u00ednh tr\u1ecb. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 vi\u1ec7c suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 l\u00fd lu\u1eadn trong gi\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0111\u1ea3ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? C\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebft tha v\u1edbi \u0111\u1ed9c l\u1eadp n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, v\u1edbi l\u00fd t\u01b0\u1edfng t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7 nh\u01b0 Nh\u1ea5t Linh nh\u01b0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o, l\u00fac g\u1eb7p c\u00e1i v\u1eadn h\u1ed9i \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t trong h\u1ed3i Th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, m\u1eb7c d\u00f9 b\u00ecnh sinh kh\u00f4ng t\u1eebng l\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb gia chuy\u00ean nghi\u1ec7p, ch\u01b0a t\u1eebng chuy\u00ean t\u00e2m nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u0129 th\u1ebf ch\u0103ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0ng trong t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e3nh t\u1ee5 v\u0103n h\u00f3a th\u00ec Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u1ecdn vai tr\u00f2 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n: \u00f4ng s\u00e1ng t\u00e1c d\u1ed3i d\u00e0o; \u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch t\u1ed5 ch\u1ee9c (l\u1eadp m\u1ed9t v\u0103n \u0111o\u00e0n, ra b\u00e1o, l\u1eadp nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n s\u00e1ch) \u0111\u1ec3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn r\u1ed9ng r\u00e3i t\u00e1c ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 tranh th\u1ee7 \u01b0u th\u1ebf cho quan ni\u1ec7m ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh; \u00f4ng m\u1ea3i mi\u1ebft suy t\u00ecm m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf l\u00fd lu\u1eadn cho \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u00ec nh\u1eefng t\u00ecm t\u00f2i kh\u00f4ng ng\u1eebng \u1ea5y, \u00f4ng lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i chuy\u1ec3n bi\u1ebfn tr\u00ean c\u00e1c ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng t\u00e1c trong khi nhi\u1ec1u nh\u00e0 v\u0103n kh\u00e1c c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi \u00f4ng v\u1eabn gi\u1eadm ch\u00e2n m\u00e3i m\u1ed9t ch\u1ed7 cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1eddi. \u1ea4y v\u1eady m\u00e0 trong khi l\u1eafm ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c khen nhau l\u00e0 c\u00f9ng ti\u1ebfn v\u01b0\u1ee3t b\u1ef1c t\u1edbi h\u00e0ng ng\u0169 ti\u1ec1n phong th\u00ec Nh\u1ea5t Linh l\u1ea1i b\u1ecb ch\u00ea l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n h\u1ee3p th\u1eddi, l\u00e0 \u0111\u00e3 thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u00f4m qua, h\u1ecda ho\u1eb1n m\u1edbi nghe \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ti\u1ebfng \u201cch\u1ea5p nh\u1eadn\u201d \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a gi\u1edbi h\u00f4m nay.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00ecnh c\u1ea3nh m\u1ec9a mai \u1ea5y h\u1eb3n c\u00f3 l\u00fd do, nh\u1eefng l\u00fd do m\u00e0 t\u00f4i ngh\u0129 l\u00e0 kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, v\u00ec v\u1eady kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u1ea7n n\u00f3i \u0111\u1ebfn trong d\u1ecbp n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>3 &#8211; 1983<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Nh\u1ea5t Linh si\u00eau h\u00ecnh<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tr\u01b0\u1edbc 1945 T\u1ed1 H\u1eefu ch\u01b0a xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean v\u0103n \u0111\u00e0n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 sau ng\u00e3 theo c\u1ed9ng s\u1ea3n v\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd \u0111ang hi\u1ec3n h\u00e1ch chia x\u1ebb c\u00e1i \u201cvinh quang c\u1ee7a chi\u1ebfn th\u1eafng m\u00f9a xu\u00e2n 75\u201d, trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y h\u1ea7u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc 1945 ch\u1eb3ng c\u00f3 ai quan t\u00e2m t\u1edbi ch\u00ednh tr\u1ecb: Xu\u00e2n Di\u1ec7u, Ch\u1ebf Lan Vi\u00ean, Huy C\u1eadn, Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n, L\u01b0u Tr\u1ecdng L\u01b0, Nam Cao, Nguy\u00ean H\u1ed3ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed7ng v.v&#8230; Nh\u1ea5t Linh th\u00ec kh\u00e1c. Ngay \u1edf nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111i l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb: Ch\u1ed3ng c\u1ee7a \u201cng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1\u201d b\u1ecf v\u1ee3 y\u00eau ra \u0111i v\u00e0 ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. R\u1ed3i nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh l\u00e0 D\u0169ng c\u0169ng b\u1ecf c\u1ea3nh gi\u00e0u sang, b\u1ecf ng\u01b0\u1eddi y\u00eau ra \u0111i. V\u00e0 trong <em>\u0110\u00f4i b\u1ea1n, <\/em>c\u00f2n c\u00f3 Th\u00e1i, c\u00f3 Tr\u00fac, c\u00f3 T\u1ea1o v.v..<em>. <\/em>\u0111\u1ec1u b\u1ecf nh\u00e0 ra \u0111i c\u1ea3. R\u1ed3i sau \u0111\u00f3, h\u1ecd k\u00e9o lu\u00f4n c\u1ea3 Nh\u1ea5t Linh c\u00f9ng \u0111i theo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh r\u1ea5t \u0111\u1eb9p, \u0111\u1eb9p th\u00e0nh th\u01a1 trong m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a Th\u1ebf L\u1eef. Nh\u1ea5t Linh ra \u0111i v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t h\u00ecnh \u1ea3nh r\u1ea5t \u0111\u1eb9p: Trong m\u1ed9t thi\u00ean h\u1ed3i k\u00fd vi\u1ebft sau khi Nh\u1ea5t Linh qua \u0111\u1eddi, Th\u1ebf Uy\u00ean n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i giai \u0111o\u1ea1n \u00f4ng b\u00e1c \u0111i l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng b\u00ean T\u00e0u, l\u00fac \u1ea9n l\u00fac hi\u1ec7n, l\u00e2u l\u00e2u b\u1ea5t th\u1ea7n gh\u00e9 v\u1ec1 trong b\u1ed9 \u0111\u1ed3 l\u1ea1 m\u1eaft, tr\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi phong s\u01b0\u01a1ng oai d\u0169ng. Ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u trai c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ecdi th\u00e2n th\u00edch b\u1eb1ng h\u1eefu ch\u1eafc h\u1eb3n v\u1eeba x\u00fac \u0111\u1ed9ng v\u1eeba th\u00e1n ph\u1ee5c, h\u00e3nh di\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">R\u1ed3i sau n\u00e0y, sau hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Gen\u00e8ve, Nh\u1ea5t Linh v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, th\u00f4i vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb, th\u00ec c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c ra \u0111i. Nh\u01b0 Ng\u1ecdc, nh\u01b0 Thanh, nh\u01b0 ch\u1ecb Nam, nh\u01b0 T\u1ee9, nh\u01b0 Ngh\u1ec7, nh\u01b0 T\u01b0\u1eddng v.v&#8230; trong <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt \u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng x\u00e9t ra h\u1ecd \u0111i v\u00ec nh\u1eefng l\u00fd do kh\u00e1c nhau. \u00d4ng t\u00fa trong <em>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1<\/em> th\u00ec ra \u0111i ch\u00ednh v\u00ec l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee9u n\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u1ea5y gi\u1ea3n d\u1ecb. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng c\u1ee7a c\u00f4 Thoa, c\u00f4 Trinh, c\u00f4 Thu\u1eadn, c\u00f4 Dung trong \u2018Hai bu\u1ed5i chi\u1ec1u v\u00e0ng\u2019 c\u00f3 th\u1ec3 c\u0169ng v\u1eady. Nh\u01b0ng ngo\u00e0i ra c\u00f3 nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00e1c h\u1eb3n. V\u1ec1 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y <\/em>ch\u1eb3ng h\u1ea1n, Nh\u1ea5t Linh c\u00f3 ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 ri\u00eang t\u01b0 c\u1ee7a m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi (h\u00ecnh nh\u01b0 \u00f4ng v\u1eeba k\u1ec3 v\u1eeba t\u1ee7m t\u1ec9m c\u01b0\u1eddi?): Ng\u1ecdc-ch\u00e2u-ch\u1ea5u th\u00ec b\u1ecf l\u00e0ng b\u1ecf ch\u1ecb sang T\u00e0u l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 v\u00ec m\u1ed1i t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4 b\u00e9 Th\u1ee7y; c\u00f4 Thanh b\u1ecf n\u01b0\u1edbc ra \u0111i l\u00e0 v\u00ec b\u1ecb ch\u1ed3ng ph\u1ea3n b\u1ed9i r\u1ed3i t\u00ecnh nh\u00e2n c\u0169ng ph\u1ea3n b\u1ed9i lu\u00f4n; ch\u1ecb Nam y t\u00e1 theo c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00ec l\u1ea5y ch\u1ed3ng T\u00e0u, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, b\u01a1 v\u01a1 tr\u00ean \u0111\u1ea5t kh\u00e1ch; anh T\u1ee9 c\u1eadn th\u1ecb \u0111i l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 th\u00f9 nh\u1eefng anh ch\u1ecb b\u00ean nh\u00e0 v\u1ee3 d\u00e1m khinh khi m\u00ecnh v.v&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1eed so\u00e1t l\u1ea1i ta th\u1ea5y nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt tr\u00ean \u0111\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng nhau: h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea3ng vi\u00ean h\u1ea1ng th\u1ea5p, \u00edt quan tr\u1ecdng, ph\u1ea7n l\u1edbn h\u1ecd \u00edt h\u1ecdc (tr\u1eeb Thanh). C\u00f2n h\u1ea1ng kh\u00e1c, nh\u01b0 Ngh\u1ec7, nh\u01b0 T\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 cao, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ea5y Nh\u1ea5t Linh th\u00f3c m\u00e1ch v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y. T\u1ea1i sao v\u1eady? Th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, l\u00e0 v\u00ec nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt sau n\u00e0y g\u1ea7n v\u1edbi t\u00e1c gi\u1ea3 h\u01a1n, c\u00f3 th\u1ec3 cho ch\u00fang ta hi\u1ec3u v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh h\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ri\u00eang \u0111\u1ed1i v\u1edbi D\u0169ng trong <em>\u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t, \u0110\u00f4i b\u1ea1n, \u2018Th\u1ebf r\u1ed3i m\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u1ec1u\u2019<\/em>, m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt kh\u00f4ng thu\u1ed9c h\u1ea1ng Ng\u1ecdc-ch\u00e2u-ch\u1ea5u, h\u1ea1ng ch\u1ecb Nam ch\u1ed3ng T\u00e0u v.v&#8230;, m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt m\u00e0 Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u01b0\u1eddi c\u1ee3t khi n\u00f3i \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ed1i v\u1edbi D\u0169ng th\u00ec Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 ch\u00fa tr\u1ecdng ph\u00e2n t\u00edch c\u00e1i t\u00e2m s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00e0ng k\u1ef9 c\u00e0ng. \u0110i\u1ec1u o\u00e1i o\u0103m l\u00e0 Nh\u1ea5t Linh n\u00f3i k\u1ef9 m\u00e0 \u00edt ng\u01b0\u1eddi ch\u00fa \u00fd nghe.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ebf L\u1eef h\u00f4 ho\u00e1n l\u1edbn l\u1ed1i m\u00e0 m\u01a1 h\u1ed3 v\u1ec1 m\u1ed9t c\u00e1i \u201cch\u00ed b\u00ecnh sinh\u201d: \u201c\u0110em ch\u00ed b\u00ecnh sinh gi\u00e3i n\u1eafng m\u01b0a.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d4ng Nh\u1eadt Th\u1ecbnh trong cu\u1ed1n <em>Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh<\/em> l\u1ea1i cho r\u1eb1ng: \u201cD\u0169ng b\u1ecf Loan ra \u0111i v\u00ec ch\u00e0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 b\u00f3c l\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 c\u1ee7a cha ch\u00e0ng\u201d (&#8230;)\u201cCh\u00e0ng th\u01b0\u01a1ng cha, th\u01b0\u01a1ng Loan, nh\u01b0ng l\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u00e3 b\u1eaft ch\u00e0ng ph\u1ea3i r\u1eddi b\u1ecf t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec3 lao m\u00ecnh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u.\u201d (trang 121)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00e1i ch\u00ed b\u00ecnh sinh c\u1ee7a D\u0169ng l\u00e0 l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ee9 c\u00e1ch m\u1ea1ng gi\u1ea3i ph\u00f3ng \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh \u0111\u1ed9c l\u1eadp cho n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ec3 x\u00f3a b\u1ecf b\u00f3c l\u1ed9t? C\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 l\u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a ch\u00e0ng, l\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 ch\u00ednh y\u1ebfu khi\u1ebfn ch\u00e0ng ra \u0111i: c\u00f3 th\u1ebf ch\u0103ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00f4i e kh\u00f4ng h\u1eb3n v\u1eady. D\u0169ng qu\u1ea3 kh\u00f4ng th\u00edch th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a cha ch\u00e0ng khi \u00f4ng l\u00e9n l\u00fat \u0111\u1ebfn v\u1edbi b\u00e0 b\u00e9, khi \u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, D\u0169ng kh\u00f4ng th\u00edch c\u00e1c \u00f4ng anh h\u00e8n nh\u00e1t v\u00e0 bao nhi\u00eau b\u00e0 con \u0103n b\u00e1m v\u00e0o cha ch\u00e0ng v.v&#8230;; nh\u01b0ng Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng b\u1ea3o l\u00e0 D\u0169ng ra \u0111i v\u00ec \u201cl\u1ebd ph\u1ea3i\u201d (ngh\u0129a l\u00e0 l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 l\u1eadp n\u00ean c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u00e3 h\u1ed9i). Sau khi ra \u0111i, D\u0169ng qu\u1ea3 \u0111\u00e3 lao v\u00e0o ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00e1ch m\u1ea1ng, nh\u01b0ng Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng b\u1ea3o nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u01a1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a s\u1ef1 ra \u0111i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u00ec l\u1ebd g\u00ec D\u0169ng ra \u0111i? Theo Nh\u1ea5t Linh, ch\u00e0ng ra \u0111i l\u00e0 \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ly. Xin nh\u1eb7t \u0111\u00e2y \u0111\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 tho\u00e1t ly trong cu\u1ed1n <em>\u0110\u00f4i<\/em> <em>b\u1ea1n: <\/em>\u201cNg\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1ed1ng m\u00e3i m\u1ed9t c\u1ea3nh \u0111\u1eddi trong khi ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tho\u00e1t ra kh\u1ecfi c\u1ea3nh \u0111\u1eddi \u0111\u00f3.\u201d (trang 188), \u201cCh\u00e0ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 con b\u01b0\u1edbm tho\u00e1t kh\u1ecfi c\u00e1i k\u00e9n t\u1ed1i t\u0103m&#8230;\u201d( trang 190), \u201cCh\u00e0ng ch\u1ec9 bi\u1ebft r\u1eb1ng l\u00fac \u0111\u00f3 ch\u00e0ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea3m gi\u00e1c r\u1ea5t d\u1ec5 ch\u1ecbu c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t th\u00e2n.\u201d (trang 192), \u201cD\u0169ng cau m\u00e0y l\u1ea5y ng\u00f3n tay \u0111\u1eadp m\u1ea1nh \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c l\u00e1 cho r\u01a1i t\u00e0n v\u00e0 n\u00f3i: \u2014 Mi\u1ec5n l\u00e0 tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d (trang 231) v.v&#8230; Ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eb7p nh\u1eefng c\u00e2u \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf \u1edf d\u0103m ba trang kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn, D\u0169ng mu\u1ed1n tho\u00e1t ly c\u00e1i g\u00ec? Tho\u00e1t ly m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i b\u1ea5t c\u00f4ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u00f3c l\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u0103ng? \u2014 Kh\u00f4ng. Ch\u00e0ng ch\u1ec9 mong tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c s\u1ed1ng bu\u1ed3n n\u1ea3n, bu\u1ed3n t\u1edbi ch\u1ebft! L\u1ea1i xin nh\u1eb7t \u0111\u00e2y \u0111\u00f3: \u201cTh\u00e1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00e0ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u00e1n n\u1ea3n qu\u00e1, g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng thi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ebfn s\u1ed1ng (&#8230;)D\u0169ng c\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng Th\u00e1i \u0111i nh\u01b0 l\u00e0 \u0111i thay cho m\u00ecnh, h\u00ecnh nh\u01b0 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng n\u1ed7i ch\u00e1n ch\u01b0\u1eddng, \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1eddi m\u00ecnh Th\u00e1i \u0111\u00e3 \u0111em theo \u0111i h\u1ebft.\u201d (trang 32), \u201ccu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00f4 v\u1ecb v\u00e0 ng\u00e0y n\u1ecd ti\u1ebfp theo ng\u00e0y kia gi\u1ed1ng nhau nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u1ea5t kia.\u201d (trang 48) \u201cCh\u00e0ng s\u1ebd c\u01b0\u1edbi Loan l\u00e0m v\u1ee3, v\u1ec1 \u1edf v\u1edbi Loan b\u00ean \u1ea5p Qu\u1ef3nh N\u00ea, r\u1ed3i su\u1ed1t \u0111\u1eddi hai ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n nhau, y\u00eau nhau m\u00e3i m\u00e3i&#8230; D\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m ngh\u0129 qu\u00e1 n\u1eefa v\u00ec c\u00e2u h\u1ecfi: Th\u1ebf r\u1ed3i sau l\u00e0m sao? L\u1ea1i ng\u00e0y n\u1ecd k\u1ebf ti\u1ebfp ng\u00e0y kia&#8230; Kh\u00f4ng ch\u1edd \u0111\u1ee3i.\u201d (trang 49)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau c\u00f9ng, t\u1ea1i sao cu\u1ed9c s\u1ed1ng D\u0169ng th\u1ea5y n\u00f3 \u0111\u00e1ng ch\u00e1n? C\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng n\u00f4 l\u1ec7 \u1edf m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t \u0111\u1ed9c l\u1eadp ch\u0103ng? c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec l\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng b\u1ea5t c\u00f4ng d\u01b0\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn, t\u01b0 b\u1ea3n ch\u0103ng? \u2014 Kh\u00f4ng. Cu\u1ed9c s\u1ed1ng bu\u1ed3n n\u1ea3n v\u00ec n\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed9c s\u1ed1ng, th\u1ebf th\u00f4i. Nh\u1ea5t Linh n\u00f3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, v\u00e0 ch\u00ednh v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y \u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n hay nh\u1ea5t. \u201cS\u1ed1ng m\u00e0 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn m\u00ecnh s\u1ed1ng th\u00ec bao gi\u1edd c\u0169ng bu\u1ed3n\u201d (trang 71), \u201cD\u0169ng ch\u00e2m m\u1ed9t \u0111i\u1ebfu thu\u1ed1c l\u00e1 h\u00fat r\u1ed3i \u0111\u01b0a m\u1eaft ng\u1eafm ngh\u00eda \u0111\u00e1m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 qu\u00ea th\u1ea3m \u0111\u1ea1m, qu\u1ea7n \u00e1o x\u01a1 x\u00e1c tr\u01b0\u1edbc gi\u00f3, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ee3i b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng. H\u1ecd \u0111\u1ee9ng y\u00ean, kh\u00f4ng n\u00f3i, v\u1ebb m\u1eb7t b\u00ecnh t\u0129nh, kh\u00f4ng ngh\u0129 ng\u1ee3i g\u00ec; chuy\u1ebfn \u0111\u00f2 m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ee3i sang. D\u0169ng th\u1ea5y l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi; h\u1ecd sinh ra, s\u1ed1ng th\u1ea3n nhi\u00ean \u00edt l\u00e2u, kh\u00f4ng hi\u1ec3u v\u00ec c\u1edb g\u00ec r\u1ed3i l\u1ea1i khu\u1ea5t \u0111i nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u00e0nh, m\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u0111\u00f4ng, qua b\u1ebfn \u0111\u00f2, in b\u00f3ng trong ch\u1ed1c l\u00e1t tr\u00ean d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc tr\u1eafng c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ch\u1ea3y m\u00e3i kh\u00f4ng ng\u1eebng.\u201d (trang 70, 71), \u201cAnh Th\u00e1i \u0111i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec: Ch\u1eb3ng qua kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa th\u00ec li\u1ec1u l\u0129nh.\u201d (trang 31), \u201cC\u00f2n bao nhi\u00eau c\u00e1c anh kh\u00e1c c\u0169ng b\u00f3 bu\u1ed9c nh\u01b0 Th\u00e1i, c\u0169ng ph\u1ea5t ph\u01a1 v\u00f4 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 Th\u00e1i&#8230;\u201d (trang 78) v.v&#8230; V\u00ec cu\u1ed9c s\u1ed1ng suy cho c\u00f9ng ch\u1eb3ng c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a m\u1ee5c \u0111\u00edch g\u00ec, con ng\u01b0\u1eddi sinh ra \u1edf \u0111\u1eddi ch\u1eb3ng bi\u1ebft v\u00ec c\u00e1i c\u1ee9u c\u00e1nh t\u1ed1i h\u1eadu n\u00e0o, cho n\u00ean ta kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m g\u00ec, s\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1u ng\u00e0y n\u1ecd ti\u1ebfp ng\u00e0y kia th\u00ec n\u1ea3n kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1n tho\u00e1t ly, m\u00e0 c\u00f3 tho\u00e1t ly kh\u1ecfi c\u1ea3nh s\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n trong gia \u0111\u00ecnh th\u00ec r\u1ed3i c\u0169ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u00ecm ra l\u1ed1i tho\u00e1t th\u1ef1c s\u1ef1, c\u0169ng v\u1eabn c\u1ee9 bu\u1ed3n n\u1ea3n \u201c&#8230;m\u00e0 tho\u00e1t ly r\u1ed3i, c\u00e1i \u0111\u1eddi t\u01b0\u01a1ng lai c\u1ee7a ch\u00e0ng s\u1ebd \u0111\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 \u0111\u1eddi c\u1ee7a Th\u00e1i v\u00e0 T\u1ea1o, hai c\u1ea3nh \u0111\u1eddi m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc kia m\u1edbi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ch\u00e0ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y bu\u1ed3n n\u1ea3n v\u00f4 c\u00f9ng&#8230;\u201d (trang 158) Nh\u01b0 v\u1eady nh\u00e2n v\u1eadt D\u0169ng ra \u0111i kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ch\u1ee7 \u0111\u00edch theo \u0111u\u1ed5i m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p g\u00ec, v\u00ec mu\u1ed1n l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec, m\u00e0 ch\u00e0ng ra \u0111i v\u00ec mu\u1ed1n tho\u00e1t kh\u1ecfi c\u1ea3nh s\u1ed1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i, mu\u1ed1n tho\u00e1t kh\u1ecfi m\u1ed9t s\u1ef1 b\u1ebf t\u1eafc. Ch\u00e0ng ra \u0111i kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec l\u00fd do ch\u00ednh tr\u1ecb, m\u00e0 l\u00e0 v\u00ec nh\u1eefng b\u0103n kho\u0103n tri\u1ebft l\u00fd, si\u00eau h\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chuy\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng b\u1ea5t b\u00ecnh v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f3 hi\u1ec3u, c\u00f3 th\u1ec3 mang ra n\u00f3i b\u00f4 b\u00f4 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nghe, k\u1ec3 c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00edt h\u1ecdc, v\u00ec th\u1ebf m\u1edbi c\u00f3 tuy\u00ean truy\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb cho qu\u1ea7n ch\u00fang. C\u00e1c b\u0103n kho\u0103n d\u00e0y v\u00f2 tri\u1ebft l\u00fd r\u1eafc r\u1ed1i h\u01a1n, cho n\u00ean D\u0169ng bu\u1ed3n phi\u1ec1n v\u00ec ch\u1eb3ng ai hi\u1ec3u m\u00ecnh, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u00e3i b\u00e0y v\u1edbi ai, k\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tin y\u00eau, nh\u01b0 Loan. C\u00f3 l\u1ea7n ch\u00e0ng b\u1ea3o Loan: \u201cC\u00f4 ch\u1eb3ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d (trang 111) N\u1ebfu l\u00e0 chuy\u1ec7n kh\u1ed5 v\u00ec b\u1ea5t c\u00f4ng x\u00e3 h\u1ed9i th\u00ec k\u1ebb ngh\u00e8o ph\u1ea3i kh\u1ed5 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u. \u0110\u00e0ng n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3nh b\u1ebfn \u0111\u00f2 Gi\u00f3, D\u0169ng th\u1ea5y bu\u1ed3n v\u00ec nh\u01b0 th\u1ea5y r\u00f5 \u201ch\u00ecnh \u1ea3nh c\u1ee7a c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi\u201d th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 qu\u00ea ngh\u00e8o r\u00e1ch l\u1ea1i c\u00f3 \u201cv\u1ebb m\u1eb7t b\u00ecnh t\u0129nh, kh\u00f4ng ngh\u0129 ng\u1ee3i g\u00ec\u201d, h\u1ecd s\u1ed1ng \u201cth\u1ea3n nhi\u00ean\u201d. D\u0169ng nh\u01b0 c\u00f3 \u00fd th\u00e8m mu\u1ed1n th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u0169ng b\u01a1 v\u01a1 gi\u1eefa gia \u0111\u00ecnh, b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9t c\u00f4 g\u00e1i ngoan v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 qu\u00ea \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, nh\u01b0ng trong s\u1ed1 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh th\u00ec ch\u00e0ng kh\u00f4ng b\u01a1 v\u01a1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t. D\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u tri k\u1ef7, nhi\u1ec1u k\u1ebb hi\u1ec3u ch\u00e0ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Anh ch\u00e0ng Ph\u1ea1m \u0110\u00e0i trong truy\u1ec7n \u2018L\u00e0m g\u00ec m\u00e0 b\u0103n kho\u0103n th\u1ebf?\u2019 \u1edf <em>Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1 <\/em>c\u00e0ng b\u1ecb d\u00e0y v\u00f2 \u0111au kh\u1ed5 h\u01a1n: \u201cc\u00e1i b\u0103n kho\u0103n v\u00f4 c\u1edb v\u00f4 h\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 nh\u1ea5m gan \u0111\u1ee5c \u00f3c, mu\u1ed1n gi\u0169 \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d (&#8230;)\u201c\u0103n c\u01a1m c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ngon, \u0111\u1ed9ng l\u00e0m c\u00e1i g\u00ec th\u1eddi kh\u00f3 ch\u1ecbu, m\u00e0 c\u1ee9 ng\u1ed3i y\u00ean kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec th\u1eddi kh\u00f3 ch\u1ecbu h\u01a1n\u201d (trang 50, 51). R\u1ed3i c\u00e1i anh Tr\u1ea7n L\u01b0u trong truy\u1ec7n \u2018Gi\u1ea5c m\u1ed9ng T\u1eeb L\u00e2m\u2019 c\u0169ng l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ebb g\u00e0n g\u00e0n k\u1ef3 c\u1ee5c v\u00ec m\u1ea3i mi\u1ebft \u0111i t\u00ecm \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1eady ngay t\u1eeb nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 cho th\u1ea5y \u00f4ng b\u1ecb nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc si\u00eau h\u00ecnh \u00e1m \u1ea3nh. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec qu\u00e1 ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn c\u00e1c lu\u1eadn \u0111\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i g\u00e2y s\u00f4i n\u1ed5i trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u1ebfn c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb trong \u0111\u1eddi \u00f4ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta \u00edt ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn kh\u00eda c\u1ea1nh tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a \u00f4ng ch\u0103ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">K\u1ec3 ra Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 n\u00e0o kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng. Nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc c\u1ee7a \u00f4ng t\u1eebng \u00e1m \u1ea3nh c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 thi ca ti\u1ec1n chi\u1ebfn nh\u01b0 Ho\u00e0i Thanh tr\u00ecnh b\u00e0y trong Thi nh\u00e2n Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi k\u1ef9 n\u1eef c\u1ee7a Xu\u00e2n Di\u1ec7u c\u1ea3m th\u1ea5y b\u01a1 v\u01a1 t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 \u201cgi\u00e1 b\u0103ng tr\u00e0n m\u1ecdi n\u1ebbo\u201d, \u0111\u00e3 th\u1ed5i c\u00e1i bu\u1ed3n hiu h\u1eaft m\u00eanh m\u00f4ng v\u00e0o to\u00e0n b\u1ed9 th\u01a1 Huy C\u1eadn v.v&#8230; Tuy nhi\u00ean ngay th\u1eddi \u1ea5y th\u00e1i \u0111\u1ed9 tri\u1ebft l\u00fd \u00edt th\u1ea5y ph\u1ea3n \u1ea3nh v\u00e0o ti\u1ec3u thuy\u1ebft, c\u00f3 ch\u0103ng h\u00ecnh nh\u01b0 ch\u1ec9 \u1edf hai anh em \u00f4ng Nh\u1ea5t Linh: \u1edf \u00f4ng v\u00e0 \u1edf Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o. Th\u1eadt v\u1eady, Duy trong <em>Con<\/em> <em>\u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1ng <\/em>c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0110\u1ea1o c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 hoang mang, nh\u00e2n m\u1ed9t h\u00f4m nh\u00ecn ng\u1eafm gi\u00e0n \u0111\u1eadu n\u1ea3y ra nh\u1eefng suy t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 cu\u1ed9c s\u1ed1ng r\u1ed3i \u0111i \u0111\u1ebfn quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00ecnh \u0111i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110i\u1ec1u \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u00fd l\u00e0 nh\u1eefng b\u0103n kho\u0103n tri\u1ebft l\u00fd c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ed9t nhi\u00ean ch\u1ea5m d\u1ee9t v\u00e0o l\u00fac \u00f4ng xu\u1ea5t ngo\u1ea1i l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb. T\u1eeb khi \u1edf T\u00e0u v\u1ec1, trong c\u00e1c b\u00e0i b\u00e1o, c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft \u1edf Mi\u1ec1n Nam sau 1955 kh\u00f4ng h\u1ec1 th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng c\u00e1c b\u0103n kho\u0103n kia n\u1eefa. \u0110\u1ebfn m\u1ed9t tu\u1ed5i n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u01b0 th\u1ec3 l\u00e0 \u00f4ng t\u1ef1 d\u01b0ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 b\u00ecnh \u1ed5n trong t\u00e2m h\u1ed3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0ng c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 Nh\u1ea5t Linh b\u1ed7ng xa c\u00e1ch th\u1ebf h\u1ec7 thanh ni\u00ean h\u1eadu chi\u1ebfn \u1edf Mi\u1ec1n Nam? Th\u1eddi k\u1ef3 sau 1955 \u1edf Mi\u1ec1n Nam t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Sartre b\u1eaft \u0111\u1ea7u qu\u1ea5y \u0111\u1ed9ng gi\u1edbi tr\u1ebb. C\u00e1c s\u00e1o ng\u1eef, c\u00e1c danh t\u1eeb th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng nhan nh\u1ea3n tr\u00ean s\u00e1ch b\u00e1o l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0: bu\u1ed3n n\u00f4n, phi l\u00fd, d\u1eb1n v\u1eb7t, suy t\u01b0, kh\u1eafc kho\u1ea3i, b\u0103n kho\u0103n, hi\u1ec7n h\u1eefu v.v&#8230; Trong m\u1ed9t th\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf s\u1ef1 thanh th\u1ea3n t\u00e2m h\u1ed3n c\u1ee7a \u00f4ng th\u00e0nh ra xa l\u1ea1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>3 &#8211; 1983<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0110\u1ecdc b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00ean b\u00e0i nh\u01b0 tr\u00ean ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111\u1eb7t cho g\u1ecdn th\u00f4i. N\u00f3 m\u01a1 h\u1ed3, thi\u1ebfu s\u00f3t, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ng\u1ed9 nh\u1eadn. T\u00f4i kh\u00f4ng t\u1eebng \u201cnghi\u00ean c\u1ee9u\u201d, c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111i\u1ec1u n\u00e0o \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong s\u1ef1 nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 th\u1ef1c Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 vi\u1ebft nhi\u1ec1u s\u00e1ch, b\u1ea3n th\u1ea3o nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m xu\u1ea5t b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc 1954 kh\u00f4ng nghe n\u00f3i c\u00f3 l\u01b0u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? nhi\u1ec1u hay \u00edt? hi\u1ec7n t\u00e0ng tr\u1eef \u1edf \u0111\u00e2u? C\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1i ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c in \u1edf S\u00e0i G\u00f2n sau \u0111\u00f3. Trong ph\u1ea7n b\u1ea3n th\u1ea3o \u1ea5y t\u00f4i c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 d\u1ecbp \u0111\u1ecdc qua m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt \u2014 r\u1ea5t \u00edt \u2014 m\u00e0 th\u00f4i. D\u00f9 v\u1eady s\u1ef1 ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nh\u1eefng trang ch\u1eef c\u1ee7a b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i l\u1ed7i l\u1ea1c t\u1eebng s\u1ed1ng m\u1ed9t \u0111\u1eddi \u0111\u1ea7y d\u00f4ng b\u00e3o v\u00e0 k\u1ebft th\u00fac \u0111au th\u01b0\u01a1ng, s\u1ef1 ti\u1ebfp x\u00fac \u1ea5y g\u00e2y x\u00fac \u0111\u1ed9ng v\u00e0 ngh\u0129 ng\u1ee3i. \u1ede \u0111\u00e2y ch\u1ec9 l\u00e0 d\u0103m ba \u00fd ngh\u0129 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ed9t s\u1ed1 trang b\u1ea3n th\u1ea3o may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c xem qua th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ni\u1ec1m vui<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tho\u1ea1t ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u n\u00e0y: l\u00e0 Nh\u1ea5t Linh th\u01b0\u1eddng ghi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft m\u1ed7i t\u00e1c ph\u1ea9m, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 khi m\u1ed7i ph\u1ea7n trong t\u00e1c ph\u1ea9m:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 \u1ede trang \u0111\u1ea7u b\u1ea3n th\u1ea3o <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em>, c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef: \u201cKhai b\u00fat ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 11 n\u0103m 1960\u201d. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00f3, b\u1eb1ng n\u00e9t ch\u1eef nh\u1ecf h\u01a1n, m\u00e0u m\u1ef1c kh\u00e1c h\u1eb3n, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e2u: \u201cB\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft 28-11-60. Vi\u1ebft xong 28-1-61\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 \u1ede b\u1ea3n th\u1ea3o cu\u1ed1n <em>Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/em>, n\u01a1i trang ghi ph\u00e1c s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 t\u1ef1 d\u00e0n d\u1ef1ng to\u00e0n t\u00e1c ph\u1ea9m \u2014 t\u1eeb \u201cm\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u\u201d \u0111\u1ebfn \u201ck\u1ebft lu\u1eadn\u201d \u2014 \u00f4ng \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 21-4-52. N\u01a1i trang 1 (M\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u) \u00f4ng \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 10-5-52.<sup> [29]<\/sup> N\u01a1i trang 21 (n\u00f3i v\u1ec1 C\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt) \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 26-6 v.v&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ng\u00e0y ghi th\u00e1ng: Ch\u01b0a \u0111\u1ee7. C\u00f3 nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Nh\u1ea5t Linh c\u00f2n ghi k\u1ef9 c\u1ea3 gi\u1edd, c\u1ea3 ph\u00fat n\u1eefa!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 \u1ede trang \u0111\u1ea7u cu\u1ed1n <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi (B\u00e8o gi\u1ea1t)<\/em> c\u00f3 h\u00e0ng ch\u1eef: \u201cTr\u00ean N\u00fai, ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 10 n\u0103m 1949, 1 g 30 tr\u01b0a\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 \u1ede trang ph\u00e1c h\u1ecda b\u00eca cu\u1ed1n truy\u1ec7n d\u00e0i <em>Hai con m\u1eaft<\/em> c\u00f3 d\u00f2ng ch\u1eef: \u201cV\u1ee5t ngh\u0129 ra 26-4-1961 \u1ed1 11 gi\u1edd (12 th\u00e1ng 3 n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu)\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cTr\u00ean N\u00fai\u201d l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed7 \u1edf H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng. \u201cTr\u00ean N\u00fai\u201d, hai ch\u1eef \u1ea5y \u0111\u01b0a ra th\u00eam m\u1ed9t chuy\u1ec7n n\u1eefa: L\u00e0, ngo\u00e0i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, l\u1eafm khi Nh\u1ea5t Linh c\u00f2n ghi \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m s\u00e1ng t\u00e1c:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 \u1ede trang ph\u00e1c h\u1ecda b\u00eca cu\u1ed1n truy\u1ec7n d\u00e0i <em>Vui bu\u1ed3n<\/em> (trong b\u1ed9 <em>X\u00f3m C\u1ea7u<\/em> <em>M\u1edbi) <\/em>b\u1ea3n th\u1ea3o vi\u1ebft l\u1ea1i l\u1ea7n th\u1ee9 ba, c\u00f3 l\u1eddi ghi: \u201cH\u00e0ng B\u00e8<em>. <\/em>1951\u201d. R\u1ed3i \u1edf trang \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u0169ng b\u1ea3n th\u1ea3o n\u00e0y, b\u1ea5y gi\u1edd l\u1ea1i mang t\u00ean <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em>, c\u00f3 l\u1eddi ghi: \u201cSaigon \u1ed1 1951. Vi\u1ebft l\u1ea1i l\u1ea7n th\u1ee9 4\u201d. Th\u00ec ra c\u00f9ng trong m\u1ed9t n\u0103m t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 h\u0103m h\u1edf vi\u1ebft l\u1ea1i \u0111o\u1ea1n s\u00e1ch n\u00e0y hai l\u1ea7n, \u1edf hai n\u01a1i, v\u00e0 \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed5i c\u1ea3 nhan s\u00e1ch.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Bao nhi\u00eau ghi ch\u00e9p \u1ea5y tr\u00ean c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Ng\u00e0y th\u00e1ng, gi\u1edd gi\u1ea5c vi\u1ebft, n\u01a1i ch\u1ed1n \u0111\u00edch x\u00e1c m\u00ecnh t\u1eebng ng\u1ed3i vi\u1ebft ra c\u00e2u n\u1ecd chuy\u1ec7n kia, nh\u1eefng c\u00e1i \u1ea5y m\u1ed9t khi ghi nh\u1edb r\u00f5 s\u1ebd c\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p n\u00e0o cho gi\u00e1 tr\u1ecb t\u00e1c ph\u1ea9m, cho c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u00e1ng t\u00e1c? T\u1ea5t nhi\u00ean nh\u1eefng k\u00fd ch\u00fa v\u1ec1 ho\u00e0n c\u1ea3nh bi\u00ean so\u1ea1n c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i cho vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc v\u1ec1 sau; nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u00ednh t\u00e1c gi\u1ea3 th\u00ec t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u00edch l\u1ee3i. H\u1ecda ch\u0103ng c\u00f3 nh\u1eadn th\u1ea5y c\u00e1i g\u00ec nh\u01b0 th\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ef1 h\u00e0i l\u00f2ng, h\u1ee9ng ch\u00ed, c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0 khi ho\u00e0n t\u1ea5t m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f9 sao, nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef n\u00f3i tr\u00ean c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a t\u00f4i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 li\u00ean t\u01b0\u1edfng t\u1edbi m\u1ea5y s\u1ef1 ki\u1ec7n trong \u0111\u1eddi \u00f4ng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 Tr\u01b0\u1edbc 1945 c\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n Nh\u1ea5t Linh in xong m\u1ed9t cu\u1ed1n truy\u1ec7n m\u1edbi, d\u00f9 b\u00e0 c\u00f3 b\u1eadn r\u1ed9n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn m\u1ea5y \u00f4ng c\u0169ng y\u00eau c\u1ea7u b\u00e0 b\u1ecf h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u00f4ng \u0111i b\u00e3i bi\u1ec3n S\u1ea7m S\u01a1n, c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi nhau ri\u00eang bi\u1ec7t m\u1ed9t th\u1eddi gian; trong c\u1ea3nh s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u00e0y vui th\u00fa \u1ea5y \u00f4ng t\u1eadp cho b\u00e0 h\u00fat thu\u1ed1c, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, u\u1ed1ng tr\u00e0 t\u00e0u<sup>[30]<\/sup>;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 M\u1ed9t b\u1ee9c \u1ea3nh Nh\u1ea5t Linh n\u1eb1m v\u00f5ng gi\u1eefa r\u1eebng, ch\u1ee5p \u0111\u1ec3 \u201ck\u1ef7 ni\u1ec7m ng\u00e0y khai b\u00fat <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> b\u00ean gi\u00f2ng su\u1ed1i \u0110a M\u00ea, ng\u00e0y 13-10-57\u201d<sup> [31]<\/sup>;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2014 H\u00f4m 7-7-1963 \u00f4ng t\u1ef1 t\u1eed. Vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong c\u00e1i ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u00edch th\u00e2n mang g\u00f3i b\u1ea3n th\u1ea3o t\u00e1c ph\u1ea9m ch\u00f3t \u0111\u1ebfn nh\u00e0 in Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n (do m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n v\u0103n ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c xu\u1ea5t b\u1ea3n<sup>[32]<\/sup> v.v.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ecdc nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef li ti ghi tr\u00ean b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a \u00f4ng, r\u1ed3i ngh\u0129 lan man v\u1ec1 chuy\u1ec7n n\u1ecd chuy\u1ec7n kia \u0111\u00e3 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn trong \u0111\u1eddi \u00f4ng, t\u00f4i m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng ra h\u00ecnh \u1ea3nh \u00f4ng Nh\u1ea5t-Linh-c\u1ea7m-b\u00fat: M\u1ed9t Nh\u1ea5t Linh h\u1edbn h\u1edf th\u1ea5y r\u00f5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vi\u1ec7c v\u1eeba xu\u1ea5t b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed1n s\u00e1ch li\u1ec1n mang v\u1ee3 (hay ng\u01b0\u1eddi y\u00eau) \u0111i S\u1ea7m S\u01a1n, \u0111i \u0110\u00e0 L\u1ea1t, V\u0169ng T\u00e0u v.v&#8230; m\u1ea5y h\u00f4m, vi\u1ec7c \u1ea5y h\u1ed3i c\u00f2n tr\u1ebb ch\u00fang ta ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 l\u00e0m. Vi\u1ec7c long tr\u1ecdng \u0111\u1ec1 ng\u00e0y \u201ckhai th\u1ea7n b\u00fat\u201d vi\u1ebft t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u tay c\u0169ng v\u1eady. Nh\u01b0ng c\u00e1i s\u00f4i n\u1ed5i c\u1ee7a tu\u1ed5i tr\u1ebb qua r\u1ed3i, c\u00f4ng vi\u1ec7c vi\u1ebft l\u00e1ch d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00e0nh th\u00f3i quen, c\u00f3 khi l\u00e0 th\u00f3i quen nh\u1ea1t nh\u1ebdo, bu\u1ed3n ch\u00e1n, c\u00f3 khi (t\u1ec7 h\u01a1n) l\u00e0 lao t\u00e1c nh\u1ecdc nh\u1eb1n (nh\u01b0 m\u1ea5y trang b\u1eaft bu\u1ed9c m\u1ed7i ng\u00e0y ph\u1ea3i n\u1ed9p cho nh\u1eadt b\u00e1o); b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1eafc kh\u00f4ng m\u1ea5y ai c\u00f2n h\u1ee9ng th\u00fa ghi nh\u1edb \u0111o\u1ea1n v\u0103n n\u00e0y vi\u1ebft t\u1ea1i \u0111\u00e2u, v\u00e0o gi\u1edd n\u00e0o ph\u00fat n\u00e0o. Ch\u1eafc th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh khi ph\u1ea3i r\u1eddi t\u00f2a b\u00e1o \u1edf 80 \u0111\u01b0\u1eddng Quan Th\u00e1nh H\u00e0 N\u1ed9i ra \u0111i, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00e0ng t\u00e1 nhan s\u00e1ch ra \u0111\u1eddi, \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u1eb3n m\u1ed9t s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u0103n h\u1ecdc l\u1eaby l\u1eebng. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ed7i l\u1ea7n c\u1ea7m c\u00e2y b\u00fat l\u00ean \u00f4ng \u0111\u1ec1u h\u0103m h\u1edf, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m quan tr\u1ecdng. \u00dd n\u00e0y n\u1ea9y sinh trong \u0111\u1ea7u \u00f4ng l\u00fac m\u1ea5y gi\u1edd, ng\u00e0y n\u00e0o, \u0111o\u1ea1n v\u0103n n\u1ecd vi\u1ebft ra v\u00e0o h\u00f4m n\u00e0o&#8230;, \u00f4ng \u0111\u1ec1u ghi nh\u1edb. \u00d4ng m\u1eebng d\u00f2ng ch\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean, \u00f4ng m\u1eebng d\u00f2ng ch\u1eef cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a m\u1ed7i t\u00e1c ph\u1ea9m. Trong x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh ki\u1ebfn tr\u00fac th\u00ec \u0111\u1eb7t vi\u00ean \u0111\u00e1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 chuy\u1ec7n long tr\u1ecdng, r\u1ed3i vui m\u1eebng kh\u00e1nh th\u00e0nh c\u00e0ng long tr\u1ecdng. Trong x\u00e2y d\u1ef1ng t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n ngh\u1ec7 \u1edf Nh\u1ea5t Linh, m\u1ed7i b\u01b0\u1edbc m\u1ed7i nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1eeba r\u1ed3i c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y vi\u1ebft l\u00e1ch l\u00e2u ng\u00e0y th\u00e0nh th\u00f3i quen nh\u00e0m ch\u00e1n. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n c\u1ee7a th\u00e1i \u0111\u1ed9 ti\u00eau c\u1ef1c. L\u1ea1i c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n kh\u00e1c, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i. C\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb nh\u1eadn th\u1ea5y vi\u1ebft v\u0103n l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ef1c quan tr\u1ecdng: l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5, l\u00e0 s\u1ee9 m\u1ec7nh, l\u00e0 c\u00e1i nghi\u1ec7p, l\u00e0 nghi\u1ec7p v\u1ee5, nghi\u1ec7p d\u0129, nghi\u1ec7p&#8230; ch\u01b0\u1edbng<sup>[33]<\/sup> v.v. M\u1ed9t s\u1ed1 c\u00e1c v\u1ecb kh\u00e1c th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c l\u00e0 c\u00e1i l\u1edbn lao, thi\u00eang li\u00eang, nh\u01b0ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ef1c nh\u1ecdc, nguy hi\u1ec3m (!),\u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 hi sinh: trong v\u0103n c\u00f3 l\u1eeda trong th\u01a1 c\u00f3 th\u00e9p c\u00f3 m\u00e1u, c\u1ea7m b\u00fat c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m c\u1ea7m s\u00fang&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u00ecnh dung ra m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi u\u1ec3 o\u1ea3i ch\u00e1n ng\u00e1n v\u00ec th\u00f3i quen, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn v\u1ebb th\u00ea th\u1ea3m c\u1ee7a k\u1ebb mang nghi\u1ec7p ch\u01b0\u1edbng, v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ra h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t chi\u1ebfn s\u0129 l\u1eeb l\u1eeb&#8230; T\u00f4i l\u1ea1i t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng ra m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111ang kho\u00e1i ch\u00ed. Kho\u00e1i ch\u00ed, ti\u1ebfng \u1ea5y nghe c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1ed7n l\u00e1o? N\u00f3 g\u1ee3i m\u1ed9t \u00fd h\u1ed3n nhi\u00ean c\u1ee7a tr\u1ebb th\u01a1, \u00edt ra c\u0169ng m\u1ed9t v\u1ebb m\u1eebng r\u1ee1 tr\u1ebb trung. \u0110\u00e0ng n\u00e0y, Nh\u1ea5t Linh b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u00e3 thu\u1ed9c l\u1edbp tu\u1ed5i cao ni\u00ean, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u0103n nghi\u1ec7p \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u00e1i \u0111\u1ec9nh c\u1ee7a danh v\u1ecdng. Th\u1ebf nh\u01b0ng m\u1ed7i l\u1ea7n vi\u1ebft \u00f4ng c\u00f2n n\u00e1o n\u1ee9c. \u00d4ng vi\u1ebft m\u00e0 sung s\u01b0\u1edbng th\u1ea5y r\u00f5. C\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y th\u1eadt c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u1ebb trung hay tr\u1ebb th\u01a1, n\u00e1o n\u1ee9c hay sung s\u01b0\u1edbng, th\u00ec c\u00f3 g\u00ec ng\u1ea1i ph\u00f4 b\u00e0y? \u00d4ng Th\u00e1nh Th\u00e1n h\u1ec3 h\u1ea3 la l\u1ed1i om s\u00f2m khi g\u1eb7p b\u1ea5t c\u1ee9 ni\u1ec1m vui c\u1ecfn con n\u00e0o, sao ta l\u1ea1i d\u00e8 d\u1eb7t v\u00ec ni\u1ec1m vui s\u00e1ng t\u00e1c? N\u0103m 1950, ng\u00e0y 13 th\u00e1ng 3, Nh\u1ea5t Linh vi\u1ebft xong ch\u01b0\u01a1ng XII c\u1ee7a b\u1ed9 <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em>. B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i h\u00f4m sau, \u00f4ng ghi l\u00ean b\u1ea3n th\u1ea3o m\u1ea5y ch\u1eef: \u201cS\u00e1ng 23-4 \u0111\u1ecdc l\u1ea1i: I am satisfied with me.\u201d C\u00e2u Anh v\u0103n \u1ea5y, n\u1ebfu d\u1ecbch ra gi\u1ecdng Th\u00e1nh Th\u00e1n th\u00ec l\u00e0: \u201cB\u1ea5t di\u1ec7c l\u1ea1c h\u1ed3?\u201d C\u00f9ng c\u00e2u \u1ea5y n\u1ebfu \u0111em ra di\u1ec5n n\u00f4m theo gi\u1ecdng b\u00ecnh d\u00e2n Nam b\u1ed9 s\u1ebd th\u00e0nh ra: \u201cT\u00f4i kho\u00e1i t\u00f4i qu\u00e1 ch\u1eddi!\u201d ch\u1ee9 c\u00f2n g\u00ec n\u1eefa? T\u1ef1 nhi\u00ean th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh nhi\u1ec1u l\u1ea7n n\u00f3i \u0111\u1ebfn c\u00e1i sung s\u01b0\u1edbng \u1edf k\u1ebb kh\u00e1c. C\u00f4 M\u00f9i l\u00e0 m\u1ed9t trong m\u1ea5y \u201cc\u1ee5c c\u01b0ng\u201d c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh. \u00d4ng th\u1ea5u hi\u1ec3u h\u1ebft ru\u1ed9t gan c\u1ee7a c\u00f4 g\u00e1i \u1ea5y. L\u00fac c\u00f4 ta b\u1eaft g\u1eb7p m\u1ea5y ch\u1eef trong b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a Si\u00eau b\u1ed9c l\u1ed9 t\u00ecnh y\u00eau, M\u00f9i b\u1ecb m\u1ed9t \u201cc\u00e1i sung s\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t n\u00f3 nh\u01b0 t\u1eeb \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i xa n\u00e0o \u00f9a v\u00e0o tr\u00e0n ng\u1eadp c\u1ea3 t\u00e2m h\u1ed3n\u201d. N\u1ed7i sung s\u01b0\u1edbng c\u00f2n ph\u00e1t ra&#8230; m\u00f9i th\u01a1m! \u201cTrong gi\u00f3 tho\u1ea3ng m\u00f9i l\u00faa ch\u00edn th\u01a1m v\u00e0 n\u1ed7i sung s\u01b0\u1edbng c\u1ee7a n\u00e0ng, M\u00f9i th\u1ea5y c\u0169ng th\u01a1m nh\u01b0 m\u00f9i l\u00faa.\u201d <sup>[34]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00f4i t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 3 n\u0103m T\u00e2n S\u1eedu l\u00fac 11 gi\u1edd, khi c\u00e1i \u00fd v\u1ec1 cu\u1ed1n truy\u1ec7n <em>Hai con m\u1eaft<\/em> v\u1ee5t tho\u00e1ng qua tr\u00ed Nh\u1ea5t Linh v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng \u201cv\u1ee5t\u201d ghi ngay l\u00ean gi\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c \u1ea5y; l\u1ea1i t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng l\u00fac 1 gi\u1edd 30 ph\u00fat tr\u01b0a ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 10 n\u0103m 1949 \u1edf ch\u1ed7 \u201ctr\u00ean n\u00fai\u201d t\u1ea1i H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng khi \u00f4ng ghi m\u1ea5y l\u1eddi v\u00e0o trang \u0111\u1ea7u b\u1ea3n th\u1ea3o <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em>, th\u00ec h\u1eb3n l\u00e0 n\u1ed7i sung s\u01b0\u1edbng trong l\u00f2ng \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t th\u01a1m l\u00ean ch\u0103ng?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ede \u0111\u1eddi l\u1eafm k\u1ebb b\u1ea3o m\u00ecnh c\u00f3 duy\u00ean ti\u1ec1n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1eef ngh\u0129a, kh\u00f4ng sao r\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n th\u01a1; tuy v\u1eady g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u1ee9ng c\u1ee9 vi\u1ebft l\u00e1ch h\u00e0o h\u1ee9ng m\u00ea say nh\u01b0 Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p \u00f4ng, ch\u1ee9ng c\u1ee9 l\u00e0 b\u1ed9 <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em>. Khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u0103ng b\u00e1o, t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft \u201cM\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u\u201d, cho bi\u1ebft b\u1ed9 tr\u01b0\u1eddng giang ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u1ea5y d\u00e0i g\u1ea7n v\u1ea1n trang, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1ea3o s\u00e1u cu\u1ed1n, mong s\u1ebd vi\u1ebft \u0111\u1ed9 hai ch\u1ee5c cu\u1ed1n n\u1eefa, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 truy\u1ec7n d\u00e0y t\u1edbi ngh\u00ecn trang, c\u00f3 truy\u1ec7n hai ba tr\u0103m trang<sup>[35]<\/sup>. D\u1ef1 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t v\u1ea1n trang s\u00e1ch r\u1ed3i kh\u00f4ng th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u01b0\u1eddi n\u0103m sau khi t\u00e1c gi\u1ea3 qua \u0111\u1eddi, b\u1ed9 <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi <\/em>\u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n h\u00e0nh l\u00e0m hai cu\u1ed1n, d\u00e0y 713 trang. Ch\u1eebng \u1ea5y trang s\u00e1ch \u0111\u00e2u ph\u1ea3i th\u1ea3o ra m\u1ed9t h\u01a1i l\u00e0 xong. <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> l\u1ea7n \u0111\u1ea7u vi\u1ebft n\u0103m 1940 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i; l\u1ea7n th\u1ee9 hai n\u0103m 1943 t\u1ea1i Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u (Trung Hoa), l\u1ea7n th\u1ee9 ba n\u0103m 1949 t\u1ea1i H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng (Trung Hoa), l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0 n\u0103m 1951 t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, l\u1ea7n th\u1ee9 n\u0103m n\u0103m 1957 t\u1ea1i Fin N\u00f4m (\u0110\u00e0 L\u1ea1t)<sup> [36]<\/sup>. Trong l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u1ecdc \u1edf n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau c\u00e2u chuy\u1ec7n vi\u1ebft v\u0103n l\u00e0m th\u01a1 m\u00e0 n\u0103m l\u1ea7n b\u1ea3y l\u01b0\u1ee3t nh\u01b0 v\u1eady? \u0110\u1ebfn l\u1ea7n th\u1ee9 n\u0103m, c\u00e1i vi\u1ebft v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ea7y h\u1ee9ng th\u00fa. C\u1ee9 tr\u00f4ng t\u1ea5m h\u00ecnh k\u1ef7 ni\u1ec7m v\u00e0 d\u00f2ng ch\u1eef b\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00ec bi\u1ebft. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i ch\u00fat x\u00edu tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t chi ti\u1ebft: T\u1eeb 1940 \u0111\u1ebfn 1957 l\u00e0 17 n\u0103m. Ch\u1eebng \u1ea5y th\u1eddi gian cho m\u1ed9t pho truy\u1ec7n: l\u00e2u qu\u00e1. Th\u1eadt ra <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi <\/em>l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9ng c\u1ee9 m\u00ea say c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t ch\u1ee9ng c\u1ee9 vi\u1ebft ch\u1eadm.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 ghi tr\u00ean b\u1ea3n th\u1ea3o <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em> r\u1eb1ng b\u1ed9 truy\u1ec7n n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u ng\u00e0y 28-11-60, vi\u1ebft xong ng\u00e0y 28-1-61: Hai th\u00e1ng. B\u1ed9 truy\u1ec7n g\u1ed3m ba cu\u1ed1n: cu\u1ed1n \u0111\u1ea7u (Ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u00e0nh) d\u00e0y 192 trang, cu\u1ed1n sau (Chi b\u1ed9 hai ng\u01b0\u1eddi) 135 trang, cu\u1ed1n ch\u00f3t (V\u1ecdng qu\u1ed1c) 147 trang. Non n\u0103m tr\u0103m trang s\u00e1ch \u1ea5y vi\u1ebft trong m\u1ed9t ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t: Tr\u01b0\u1edbc khi Nh\u1ea5t Linh b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u1ed9 s\u00e1ch 17 h\u00f4m l\u00e0 ng\u00e0y x\u1ea3y ra ch\u00ednh bi\u1ebfn 11-11-60. Truy\u1ec1n \u0111\u01a1n M\u1eb7t tr\u1eadn Qu\u1ed1c D\u00e2n \u0110o\u00e0n K\u1ebft do ba nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1ee9ng t\u00ean: Phan Kh\u1eafc S\u1eedu, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Ch\u1eef, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam. M\u1eb7t tr\u1eadn th\u1ea5t b\u1ea1i, Nh\u1ea5t Linh b\u1ecf nh\u00e0 tr\u1ed1n l\u00e1nh, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m tr\u1eddi nay \u0111\u00e2y mai \u0111\u00f3, gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng r\u00f5 tung t\u00edch. <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi <\/em>l\u00e0 s\u00e1ch vi\u1ebft ch\u1ea1y<em>, Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y <\/em>l\u00e0 s\u00e1ch vi\u1ebft chui. T\u00ecnh c\u1ea3nh c\u00f9ng gian tru\u00e2n c\u1ea3. Cu\u1ed1n s\u00e1ch vi\u1ebft nhanh l\u1ea1i l\u00e0 cu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1c gi\u1ea3 th\u00edch \u00fd. \u00d4ng \u01b0\u1edbc mong s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Anh, ti\u1ebfng Ph\u00e1p. Tr\u00ean trang \u0111\u1ea7u c\u1ee7a b\u1ea3n th\u1ea3o, ngo\u00e0i b\u1ed1n ch\u1eef <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em> \u00f4ng c\u00f2n t\u1ef1 m\u00ecnh d\u1ecbch s\u1eb5n nhan s\u00e1ch \u1ea5y ra ba th\u1ee9 ti\u1ebfng kh\u00e1c: Thanh Th\u1ee7y h\u00e0 (ch\u1eef H\u00e1n), La rivi\u00e8re claire (Ph\u00e1p) v\u00e0 Limpid water river hay Clear water river, hay Clear river (Anh).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Eudora Welty l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia Hoa K\u1ef3 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh; b\u00e0 v\u1eeba m\u1edbi qua \u0111\u1eddi. Ng\u00e0y nh\u1ecf, b\u00e9 Eudora ch\u01b0a vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec7n (d\u0129 nhi\u00ean!), ch\u1ec9 ham nghe k\u1ec3 truy\u1ec7n, nghe m\u00ea m\u1ea9n. L\u1edbn l\u00ean, khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o cho bi\u1ebft r\u1eb1ng truy\u1ec7n l\u00e0 do c\u00f3 k\u1ebb vi\u1ebft ra ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 nhi\u00ean sinh ra nh\u01b0 c\u1ecf d\u1ea1i, b\u00e0 kinh h\u00e3i v\u00e0 th\u1ea5t v\u1ecdng qu\u00e1 ch\u1eebng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u00e0 Welty \u1ea5y n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft lu\u00f4n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p vi\u1ebft truy\u1ec7n c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh \u2014 vi\u1ebft \u0111i vi\u1ebft l\u1ea1i, vi\u1ebft ch\u1ee5p gi\u1ef1t trong c\u1ea3nh tr\u1ed1n l\u00e9n \u2014 th\u00ec b\u00e0 c\u00f2n h\u1ed3n v\u00eda c\u00f2n b\u1ee5ng d\u1ea1 n\u00e0o d\u00e1m vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u1eefa!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>N\u1ed7i kh\u1ed5<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh, h\u1ec5 c\u1ee9 vi\u1ebft l\u00e0 \u00f4ng th\u1ea5y vui s\u01b0\u1edbng. Nh\u01b0 v\u1eady \u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb sung s\u01b0\u1edbng nh\u1ea5t \u0111\u1eddi, sung s\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng ai can n\u1ed5i. \u0110\u00f2i c\u00f3 nh\u00e0 l\u1ea7u xe h\u01a1i ti\u1ec1n mu\u00f4n b\u1ea1c tri\u1ec7u m\u1edbi th\u1ea5y s\u01b0\u1edbng, \u0111\u00f2i c\u00f3 quy\u1ec1n cao ch\u1ee9c tr\u1ecdng m\u1edbi th\u1ea5y vui th\u00ec kh\u00f3. Ch\u1ee9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t gian nh\u00e0 nh\u1ecf b\u00ean su\u1ed1i, v\u1edbi c\u01a1m ba b\u1eefa m\u1ed7i ng\u00e0y, m\u1ed9t c\u00e1i v\u00f5ng, m\u1ed9t \u1ed1ng ti\u00eau, v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2y b\u00fat, th\u00ec h\u1ecda ch\u0103ng c\u00f3 \u00f4ng T\u1ea7n Th\u1ee7y Ho\u00e0ng s\u1ed1ng d\u1eady m\u1edbi b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i. Ngo\u00e0i ra, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ea4y v\u1eady m\u00e0 Nh\u1ea5t Linh r\u1ea5t kh\u1ed5. Trong v\u0103n gi\u1edbi x\u01b0a nay hi\u1ebfm ai kh\u1ed5 b\u1eb1ng \u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u bi\u1ebft Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam v\u00e0o d\u1ecbp hai v\u1ecb c\u00f9ng tham d\u1ef1 v\u00e0o ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam trong cu\u1ed9c h\u1ecdp v\u1edbi Ph\u00e1p \u1edf h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0110\u00e0 L\u1ea1t. B\u1ea5y gi\u1edd \u2014 n\u0103m 1946 \u2014 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam l\u00e0 b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 Ngo\u1ea1i Giao, ch\u1ee7 t\u1ecbch ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam (V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p l\u00e0 ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng \u0111o\u00e0n). Nh\u1eadn x\u00e9t v\u1ec1 phong \u0111\u1ed9 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam, \u00f4ng Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n vi\u1ebft:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201cC\u1eed ch\u1ec9 l\u1ec5 \u0111\u1ed9, \u0103n n\u00f3i ch\u1eefng ch\u00e0ng, trong bu\u1ed5i x\u00e3 giao h\u1ed9i h\u1ecdp v\u1edbi k\u1ebb ch\u1ee9c tr\u00e1ch, ho\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean Ph\u00e1p, \u1ea3nh \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1eed ch\u1ec9 \u0111oan nghi\u00eam v\u00e0 \u0111\u00fang m\u1ee9c, kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1eb9n ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng Ngo\u1ea1i Giao v\u00e0 ch\u1ee7 t\u1ecbch ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Vi\u1ec7t Nam\u201d<sup> [37]<\/sup>. V\u1ec1 ngo\u1ea1i d\u1ea1ng, \u00f4ng ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn \u201c\u0111\u00f4i m\u1eaft to nh\u01b0ng ra v\u1ebb m\u1ec7t nh\u1ecdc hay ch\u00e1n ch\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong n\u0103m 1946 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam r\u1eddi Vi\u1ec7t Nam sang Trung Hoa \u1edf cho \u0111\u1ebfn 1951. T\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u1ec7 h\u01a1n. \u00d4ng Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch nh\u1eadn x\u00e9t: \u201cAnh Tam h\u1ed3i \u1ea5y c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec m\u1ec7t m\u1ecfi n\u00ean m\u1eafc b\u1ec7nh suy nh\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n kinh. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng anh ph\u1ea3i t\u1ecbnh d\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t th\u1eddi gian, kh\u00f4ng n\u00ean tham gia nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a l\u1ea1i nh\u1eefng k\u00edch th\u00edch qu\u00e1 m\u1ea1nh\u201d<sup> [38]<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m 1954, Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd \u0111\u1ebfn g\u1eb7p Nh\u1ea5t Linh \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u1ed9t cu\u1ed9c ph\u1ecfng v\u1ea5n, \u1edf S\u00e0i G\u00f2n. Nh\u1edb l\u1ea1i b\u1ee9c \u1ea3nh in trong m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0110\u1eddi Nay tr\u01b0\u1edbc kia, so v\u1edbi \u00f4ng Nh\u1ea5t Linh b\u00e2y gi\u1edd tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t m\u00ecnh, Ngu \u00cd \u201cb\u00f9i ng\u00f9i v\u00f4 h\u1ea1n\u201d. \u201cAnh d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 y\u1ebfu nhi\u1ec1u, v\u00e0 ch\u1eb3ng nh\u1eefng tay anh h\u01a1i run, m\u00e0 ph\u00eda d\u01b0\u1edbi hai g\u00f2 m\u00e1 anh c\u0169ng gi\u1ef1t lia, gi\u1ecdng anh liu l\u00edu, h\u01a1i n\u00f3i ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i. V\u00e0 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi anh m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec m\u1ec7t m\u1ecfi, ch\u00e1n ch\u01b0\u1eddng.\u201d <sup>[39]<\/sup> Run r\u1ea9y, gi\u1ef1t lia, liu l\u00edu v.v.: B\u00f9i ng\u00f9i v\u00f4 h\u1ea1n l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c v\u1ecb tr\u00ean \u0111\u00e2y d\u1eabu sao ch\u1ec9 ghi nh\u1eadn c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng qua c\u00e1c cu\u1ed9c g\u1eb7p g\u1ee1. Ng\u01b0\u1eddi con trai \u00fat c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh \u2014 anh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft \u2014 t\u1eebng s\u1ed1ng b\u00ean c\u1ea1nh cha m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i sau 1951 \u0111\u00e3 bi\u1ebft th\u00eam nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7m k\u00edn \u0111au \u0111\u1edbn. Th\u00e1ng 4-1951, Nh\u1ea5t Linh v\u1edbi anh l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Th\u1ee5y v\u00e0o \u1edf S\u00e0i G\u00f2n. Anh em c\u00f9ng \u1edf m\u1ed9t nh\u00e0. Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft k\u1ec3: \u201cNh\u1ea5t Linh th\u01b0\u1eddng vi\u1ebft trong \u0111\u00eam khuya kho\u1eaft. Nh\u1eefng khi gi\u1eadt m\u00ecnh th\u1ee9c gi\u1ea5c n\u1eeda \u0111\u00eam t\u00f4i th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y, qua khe c\u1eeda, \u0111\u00e8n trong ph\u00f2ng \u00f4ng c\u00f2n b\u1eadt s\u00e1ng. C\u00f3 \u0111\u00eam l\u0169 ch\u00fang t\u00f4i l\u1ed3m c\u1ed3m b\u00f2 d\u1eady v\u00ec c\u00f3 ti\u1ebfng kh\u00f3c trong ph\u00f2ng cha t\u00f4i. Ti\u1ebfng kh\u00f3c l\u00fac \u0111\u1ea7u c\u00f2n nh\u1ecf sau l\u1edbn d\u1ea7n kh\u00f4ng k\u00ecm h\u00e3m \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u0169 ch\u00fang t\u00f4i ng\u01a1 ng\u00e1c nh\u00ecn nhau (&#8230;).Sau n\u00e0y t\u00f4i bi\u1ebft \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u00f3c \u00e2m th\u1ea7m nhi\u1ec1u \u0111\u00eam v\u00e0o nh\u1eefng d\u1ecbp kh\u00e1c. Kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft \u00f4ng kh\u00f3c c\u00e1i g\u00ec, ngay c\u1ea3 m\u1eb9 t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng s\u1ef1 kh\u00e1m ph\u00e1 n\u00e0y \u0111\u00e3 gieo v\u00e0o tu\u1ed5i th\u01a1 c\u1ee7a t\u00f4i m\u1ed9t \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng m\u1ea1nh m\u1ebd, r\u1eb1ng cha t\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u00e0 \u0111au kh\u1ed5. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng gi\u1ea5c m\u01a1 k\u1ef3 l\u1ea1 v\u00e0 kinh h\u00e3i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i h\u00ecnh dung th\u1ea5y qua gi\u1ea5c ng\u1ee7 c\u1ee7a \u00f4ng, qua c\u00e1ch \u00f4ng tr\u1eb1n tr\u1ecdc \u00fa \u1edb trong \u0111\u00eam.\u201d <sup>[40]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m 1954 Nh\u1ea5t Linh sang Ph\u00e1p ch\u1eefa b\u1ec7nh. T\u1eeb Ph\u00e1p v\u1ec1, s\u1ed1ng \u1edf khu ph\u1ed1 ch\u1ee3 An \u0110\u00f4ng \u00edt l\u00e2u, r\u1ed3i \u00f4ng l\u00ean \u0110\u00e0 L\u1ea1t \u1edf lu\u00f4n m\u1ea5y n\u0103m. V\u1eabn theo l\u1eddi Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft th\u00ec d\u1ea1o n\u00e0y \u00f4ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh. Tuy v\u1eady c\u00e1i kh\u00f3c c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau 1975, c\u00f9ng s\u1ed1ng v\u1edbi nhau \u1edf ti\u1ec3u bang Minnesota (Hoa K\u1ef3) v\u00e0i n\u0103m, t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c nghe \u00f4ng V\u0169 Kh\u1eafc Khoan nh\u1eafc \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u1ef7 ni\u1ec7m v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh: M\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u1ec1u \u1edf S\u00e0i G\u00f2n \u00f4ng V\u0169 c\u00f3 d\u1ecbp ng\u1ed3i n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi Nh\u1ea5t Linh, trong ph\u00f2ng ch\u1ec9 c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi. B\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u1eadp ni\u00ean 1960, S\u00e0i G\u00f2n x\u00f4n xao kh\u00f4ng kh\u00ed ch\u00ednh bi\u1ebfn. \u00d4ng V\u0169 t\u1ecf \u00fd lo ng\u1ea1i t\u1edbi s\u1ef1 an to\u00e0n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam. \u00d4ng Nguy\u1ec5n b\u1ea3o r\u1eb1ng th\u1ef1c ra l\u00fac n\u00e0y \u00f4ng kh\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb, ch\u1eb3ng qua b\u1ea1n b\u00e8 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng ch\u00ed c\u0169 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec \u00f4ng g\u00f3p \u00fd th\u00f4i. \u00d4ng V\u0169 n\u00f3i m\u00ecnh bi\u1ebft c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c b\u1ecb t\u00f9 t\u1ed9i ho\u1eb7c \u0111\u00e3 hi sinh t\u00ednh m\u1ea1ng v\u00ec s\u1ef1 tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o \u00f4ng (Nguy\u1ec5n) \u0111\u1ea5y. Kh\u00f4ng nghe \u0111\u00e1p l\u1ea1i. L\u00e1t sau, \u00f4ng V\u0169 quay nh\u00ecn, th\u1ea5y \u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0111ang kh\u00f3c l\u1eb7ng l\u1ebd. Ni\u1ec1m \u0111au kh\u1ed5 \u00e2m th\u1ea7m c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, tr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n trong gia \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ea5u hi\u1ec3u nguy\u00ean do. V\u1ec1 sau, nguy\u00ean do t\u1ef1 h\u00e9 l\u1ed9: g\u1ed1c ngu\u1ed3n l\u00e0 t\u1eeb nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m 1946 t\u1ea1i h\u1ed9i ngh\u1ecb \u0110\u00e0 L\u1ea1t, m\u1ed9t h\u00f4m Nh\u1ea5t Linh \u1ed1m, n\u1eb1m trong ph\u00f2ng, Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u0103m, tr\u00f2 chuy\u1ec7n. Nh\u1ea5t Linh b\u1ea3o: \u201cNh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00ednh tr\u1ecb, th\u00f4i \u0111\u1ec3 c\u00e1c anh l\u00e0m. C\u00f2n t\u00f4i th\u00ec v\u1ec1 v\u1edbi v\u0103n h\u00f3a m\u00e0 th\u00f4i.\u201d <sup>[41]<\/sup> \u0110\u1ed9 m\u01b0\u1eddi n\u0103m sau, khi s\u1ed1ng t\u1ea1i \u0110\u00e0 L\u1ea1t, c\u00f3 h\u00f4m b\u1ed7ng nhi\u00ean \u00f4ng bu\u1ed9t mi\u1ec7ng n\u00f3i ra v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft ghi nh\u1edb: \u201cc\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n hi\u1ebfm hoi \u00f4ng \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 th\u1eddi gian kh\u1ed5 s\u1edf nh\u1ea5t trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 l\u00fac \u00f4ng \u0111\u1ea3m nh\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5 b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng b\u1ed9 Ngo\u1ea1i Giao trong ch\u00ednh ph\u1ee7 Li\u00ean Hi\u1ec7p.\u201d <sup>[42]<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, Nh\u1ea5t Linh b\u1ea3o anh l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb t\u00f4i l\u00e0m v\u0103n h\u00f3a th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3, ch\u00ednh Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n v\u1ec1 v\u1edbi v\u0103n h\u00f3a m\u00e0 Nh\u1ea5t Linh l\u1ea1i d\u00e2y d\u01b0a d\u00ednh m\u00e3i v\u00e0o ch\u00ednh tr\u1ecb. V\u1edbi con, Nh\u1ea5t Linh b\u1ea3o \u00f4ng kh\u1ed5 nh\u1ea5t l\u00e0 l\u00fac l\u00e0m b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1i kh\u1ed5 nh\u1ea5t l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u1edbi \u00f4ng l\u00fac \u00f4ng \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i ch\u00ednh quy\u1ec1n, kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eef m\u1ed9t ch\u1ee9c v\u1ee5 g\u00ec c\u1ea3. Kh\u1ed5 nh\u1ea5t h\u1eb3n l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ef1 h\u1ee7y m\u00ecnh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u0103n ngh\u1ec7 v\u1edbi ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 hai y\u1ebfu t\u1ed1 ch\u00ednh trong \u0111\u1eddi Nh\u1ea5t Linh. Ng\u00e0y 7- 7-1963, v\u00e0o kho\u1ea3ng 4 gi\u1edd chi\u1ec1u \u00f4ng u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c th\u00ec 11 gi\u1edd tr\u01b0a trong l\u00fac cha con tr\u00f2 chuy\u1ec7n l\u1ea7n sau c\u00f9ng, Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft (kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u00fd \u0111\u1ecbnh quy\u1ebft li\u1ec7t c\u1ee7a cha) \u0111\u00e3 g\u1ee3i \u00fd \u00f4ng vi\u1ebft h\u1ed3i k\u00fd; \u00f4ng b\u1ea3o chuy\u1ec7n \u1ea5y \u00f4ng c\u00f3 ngh\u0129 t\u1edbi h\u1ed3i 1958 \u1edf \u0110\u00e0 L\u1ea1t: \u201cC\u1eadu d\u1ef1 t\u00ednh vi\u1ebft ba quy\u1ec3n: cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0m b\u00e1o v\u00e0 vi\u1ebft v\u0103n c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi l\u00e0m c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Tam v\u00e0 quy\u1ec3n th\u1ee9 ba c\u1eadu vi\u1ebft v\u1ec1 hoa phong lan. Nh\u01b0ng v\u1ec1 \u0111\u00e2y c\u1eadu b\u1eadn v\u00ec t\u1edd V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay n\u00ean ch\u1ec9 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed1n <em>Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/em>, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u00ednh v\u00e0o nh\u1eefng r\u1eafc r\u1ed1i ch\u00ednh tr\u1ecb, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e2m \u0111\u00e2u m\u00e0 vi\u1ebft (&#8230;) Chuy\u1ec7n ch\u00ednh tr\u1ecb nhi\u1ec1u khi c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed n\u00f3 b\u1eaft bu\u1ed9c m\u00ecnh ph\u1ea3i tham gia, nh\u01b0 c\u00e1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ed3i Ph\u00e1p thu\u1ed9c, l\u00fac \u0111\u00f3, n\u1ebfu c\u1eadu kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec trong l\u00f2ng \u00e1y n\u00e1y ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec7n g\u00ec kh\u00e1c. Nhi\u1ec1u khi ng\u01b0\u1eddi ta b\u1ecb \u0111\u1ea9y t\u1edbi gu\u1ed3ng m\u00e1y ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t c\u00e1ch r\u1ea5t gi\u1ea3n d\u1ecb kh\u00f4ng ng\u1edd, r\u1ed3i nh\u01b0 nh\u1eefng b\u00e1nh xe \u0103n kh\u1edbp nhau, h\u1ecd b\u1ecb \u0111\u1ea9y d\u1ea7n v\u00e0o v\u00f2ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Ngay c\u1ea3 h\u1ed3i ch\u01a1i hoa phong lan \u1edf \u0110\u00e0 L\u1ea1t, c\u1eadu v\u1eabn th\u1ea5y m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i v\u00f2ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y, n\u00ean ph\u1ea3i v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i \u1edf S\u00e0i G\u00f2n. Ch\u00ednh v\u00ec th\u1ebf l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00fac ti\u1ebfn th\u00ec d\u1ec5 l\u00fac r\u00fat th\u00ec kh\u00f3.\u201d <sup>[43]<\/sup> C\u00e1ch c\u00e1i ch\u1ebft n\u0103m ti\u1ebfng \u0111\u1ed3ng h\u1ed3, Nh\u1ea5t Linh t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1eddi m\u00ecnh v\u00e0o ba vi\u1ec7c, trong \u0111\u00f3 phong lan l\u00e0 c\u00e1i ch\u01a1i, hai vi\u1ec7c kia l\u00e0 c\u00e1i l\u00e0m: v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb. M\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 ni\u1ec1m vui, m\u1ed9t b\u00ean l\u00e0 n\u1ed7i kh\u1ed5. M\u1ed9t b\u00ean mu\u1ed1n ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1ed9t b\u00ean mu\u1ed1n r\u00fat lui l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi. M\u1ed9t b\u00ean \u0111\u01b0a t\u1edbi b\u1ed9 <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi,<\/em> m\u1ed9t b\u00ean \u0111\u01b0a t\u1edbi b\u1ed9 <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y, <\/em>hai t\u00e1c ph\u1ea9m cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Xin tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ea5y trang b\u1ea3n th\u1ea3o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m 1958, khi cho \u0111\u0103ng <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> tr\u00ean b\u00e1o, t\u00e1c gi\u1ea3 vi\u1ebft \u201cM\u1ea5y l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ea7u\u201d, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00e2u: \u201cC\u1ee9 \u0111\u1ecdc nh\u1eefng truy\u1ec7n d\u00e0i tr\u00ean kia, c\u00e1c b\u1ea1n c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u0129nh h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o c\u00e1i \u00fd ch\u00ednh c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9, ngh\u0129a l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ch\u00ednh g\u00ec c\u1ea3 ngo\u00e0i c\u00e1i \u00fd t\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u1ee7 m\u1ecdi m\u1eb7t\u201d<sup> [44]<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau \u0111\u00f3, vi\u1ebft <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em>, Nh\u1ea5t Linh l\u1ea1i l\u1ea5y l\u00e0m quan tr\u1ecdng v\u1ec1 c\u00e1i \u00fd truy\u1ec7n. \u201cSau \u0111\u00f3\u201d, t\u1ee9c ba n\u0103m sau: ng\u00e0y 10 th\u00e1ng 1 n\u0103m 1961. H\u00f4m \u1ea5y \u00f4ng \u0111\u1eafn \u0111o suy \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i, \u00f4ng vi\u1ebft \u201c\u00fd truy\u1ec7n\u201d m\u1ed9t l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, r\u1ed3i kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd, \u00f4ng g\u1ea1ch b\u1ecf \u0111i, l\u1ea1i vi\u1ebft \u201c\u00fd truy\u1ec7n\u201d m\u1ed9t l\u1ea7n th\u1ee9 hai. L\u00fac \u1ea5y l\u00e0 5 gi\u1edd s\u00e1ng. L\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc g\u1ea1ch b\u1ecf b\u1eb1ng b\u00fat m\u1ef1c \u0111en, xong l\u1ea1i g\u1ea1ch n\u1eefa b\u1eb1ng b\u00fat ch\u00ec \u0111\u1ecf. L\u1ea7n sau ch\u1ec9 c\u00f3 n\u00e9t g\u1ea1ch b\u1eb1ng b\u00fat ch\u00ec \u0111\u1ecf th\u00f4i. \u0110\u1ebfn khi s\u00e1ch xu\u1ea5t b\u1ea3n, c\u1ea3 hai \u0111o\u1ea1n \u00fd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c in ra.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u201c\u00dd truy\u1ec7n\u201d, vi\u1ebft \u0111i vi\u1ebft l\u1ea1i n\u1ed9i dung g\u1ea7n nh\u01b0 nhau. Xin l\u1ea5y b\u1ea3n vi\u1ebft sau: \u201cM\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1ed9t \u201cki\u1ebfp\u201d (karma); m\u1ecdi h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u do nh\u1eefng s\u1ee9c ng\u1ea5m ng\u1ea7m trong b\u1ea3n th\u00e2n th\u00fac \u0111\u1ea9y. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh \u0111i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o \u0111\u1ec1u do s\u1ee9c th\u00fac \u0111\u1ea9y m\u00e0 m\u00ecnh kh\u00f4ng t\u1ef1 bi\u1ebft \u1ea5y tuy m\u00ecnh v\u1eabn t\u01b0\u1edfng l\u00e0 ch\u00ednh m\u00ecnh t\u1ef1 ch\u1ecdn. Khi \u0111\u00e3 \u0111i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, m\u00ecnh b\u1ecb m\u1ed9t \u201cgu\u1ed3ng m\u00e1y v\u00f4 h\u00ecnh\u201d l\u00f4i cu\u1ed1n, kh\u00f3 l\u00f2ng tho\u00e1t kh\u1ecfi, ch\u1ec9 vi\u1ec7c noi theo, kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u l\u00e0 x\u1ea5u \u0111\u00e2u l\u00e0 t\u1ed1t, \u0111\u00e2u l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ef1c \u0111\u00e2u l\u00e0 sai l\u1ea7m.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1eb7c d\u00f9 \u201c\u00fd truy\u1ec7n\u201d kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c in v\u00e0o s\u00e1ch, \u00fd truy\u1ec7n v\u1eabn hi\u1ec3n l\u1ed9 r\u00f5 r\u00e0ng trong <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em> (C\u00f3 l\u1ebd ch\u00ednh v\u00ec s\u1ef1 hi\u1ec3n l\u1ed9 qu\u00e1 r\u00f5, qu\u00e1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong truy\u1ec7n m\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1ch ra n\u00eau \u1edf \u0111\u1ea7u s\u00e1ch). Nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng (v\u00e0 c\u1ea3 t\u1eeb ng\u1eef) nh\u01b0 ki\u1ebfp, karma, x\u1ea5u t\u1ed1t \u0111\u00fang sai kh\u00f3 ph\u00e2n, gu\u1ed3ng m\u00e1y&#8230; \u0111\u1ec1u c\u00f3 m\u1eb7t trong truy\u1ec7n nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Ch\u1eef \u201cgu\u1ed3ng m\u00e1y\u201d \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng ba ch\u1ee5c l\u1ea7n. \u1ede \u201c\u00fd truy\u1ec7n\u201d, gu\u1ed3ng m\u00e1y ch\u1ec9 l\u00f4i cu\u1ed1n th\u00f4i, trong pho truy\u1ec7n gu\u1ed3ng m\u00e1y c\u00f2n hung t\u1ee3n h\u01a1n: n\u00f3 l\u00e0 gu\u1ed3ng m\u00e1y kh\u1ed1c li\u1ec7t (trang 55, cu\u1ed1n III), n\u00f3 k\u1eb9p n\u00e1t nh\u1eeb (trang 145, cu\u1ed1n I), n\u00f3 nghi\u1ec1n n\u00e1t (trang 12, cu\u1ed1n II)&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng sau <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> Nh\u1ea5t Linh b\u1ecb h\u1ecda ch\u00ednh tr\u1ecb \u00e1m \u1ea3nh n\u1eb7ng. N\u00f3 uy hi\u1ebfp c\u00e1i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m vi\u1ebft truy\u1ec7n, Nh\u1ea5t Linh d\u1ea7n d\u1ea7n t\u00ecm ra, d\u1ef1ng n\u00ean, m\u1ed9t l\u00fd thuy\u1ebft v\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft. <em>B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng <\/em>(1939) \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft theo m\u1ed9t quan ni\u1ec7m m\u1edbi, kh\u00e1c c\u00e1c cu\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn n\u0103m 1942 \u00f4ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft h\u1eb3n ra m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch v\u1ec1 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1eafc h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1ch \u0111\u1ecdc v\u00e0 vi\u1ebft ti\u1ec3u thuy\u1ebft. C\u00f4ng tr\u00ecnh s\u00e1ng t\u00e1c qui m\u00f4 m\u00e0 \u00f4ng d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n c\u1ee9 tr\u00ean nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1eafc \u1ea5y: <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd ch\u00ednh g\u00ec c\u1ea3: trong h\u00e0ng v\u1ea1n trang s\u00e1ch s\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u1edbi nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f4 t\u1ea3 c\u1eb7n k\u1ebd, th\u1eadt \u0111\u00fang, th\u1eadt s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u1ef1 \u0111\u1ecbnh <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> v\u1eeba th\u1ef1c hi\u1ec7n non m\u1ed9t ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi th\u00ec \u00fd truy\u1ec7n <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y <\/em>tr\u00e0n t\u1edbi, cho\u00e1ng h\u1ebft t\u00e2m t\u01b0 \u0111\u1ea7u \u00f3c \u00f4ng<em>. <\/em>\u1ede \u0111\u00e2y c\u00f3 h\u1eb3n m\u1ed9t \u00fd ch\u00ednh, m\u1ed9t quan ni\u1ec7m nh\u00e2n sinh: m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ki\u1ebfp, s\u1ee9c ng\u1ea7m th\u00fac \u0111\u1ea9y, gu\u1ed3ng m\u00e1y l\u00f4i cu\u1ed1n kh\u00f4ng tho\u00e1t n\u1ed5i, x\u1ea5u t\u1ed1t \u0111\u00fang sai kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u00e1m \u1ea3nh t\u00e1c gi\u1ea3, kh\u1ed1ng ch\u1ebf t\u00e1c ph\u1ea9m. <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng<\/em> <em>Thanh Th\u1ee7y <\/em>ba cu\u1ed1n<em> (Ba ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 h\u00e0nh, Chi b\u1ed9 hai ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecdng qu\u1ed1c) <\/em>v\u1eeba xong, \u00fd truy\u1ec7n <em>Hai con m\u1eaft<\/em> l\u1ea1i v\u1ee5t \u0111\u1ebfn. Cu\u1ed1n sau n\u00e0y ch\u01b0a vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, nh\u01b0ng \u1edf m\u1ea5y trang b\u1ea3n th\u1ea3o \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 th\u1ea5y Thanh v\u00e0 Ng\u1ecdc: c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt <em>Gi\u00f2ng s\u00f4ng Thanh Th\u1ee7y<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cu\u1ed1n <em>Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft<\/em> vi\u1ebft t\u1eeb 1952 \u0111\u1ebfn 1960, b\u1ed9 <em>X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi<\/em> vi\u1ebft l\u1ea1i r\u1ed3i cho in l\u00ean b\u00e1o n\u0103m 1958. \u0110\u1ebfn giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y Nh\u1ea5t Linh v\u1eabn gi\u1eef m\u1ed9t quan ni\u1ec7m. Theo quan ni\u1ec7m \u1ea5y, ti\u1ec3u thuy\u1ebft mu\u1ed1n vi\u1ebft v\u1ec1 g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c: x\u00e3 h\u1ed9i, lu\u1eadn \u0111\u1ec1, trinh th\u00e1m, \u00e1i t\u00ecnh, lu\u00e2n l\u00fd, t\u00ecnh c\u1ea3m, tri\u1ebft l\u00fd&#8230; \u0110\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i lo vi\u1ebft cho hay. Vi\u1ebft hay l\u00e0 t\u1ea3 \u0111\u00fang c\u00e1c tr\u1ea1ng th\u00e1i ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, \u0111i th\u1eadt s\u00e2u v\u00e0o s\u1ef1 s\u1ed1ng, t\u00ecm cho nhi\u1ec1u chi ti\u1ebft v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau giai \u0111o\u1ea1n n\u00f3i tr\u00ean, \u1edf nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m vi\u1ebft sau 1960 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u00f3 c\u1ea3m t\u01b0\u1edfng lu\u1eadn \u0111\u1ec1 n\u00f3 x\u00f4ng v\u00e0o \u00e1m \u1ea3nh t\u00e1c gi\u1ea3, l\u00e0m ch\u1ee7 t\u00e1c ph\u1ea9m. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft lu\u00f4n ngh\u0129 t\u1edbi c\u00e1i nghi\u1ec7p c\u1ee7a nh\u00e2n v\u1eadt n\u00e0y nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ecd, c\u00e1i gu\u1ed3ng m\u00e1y n\u00f3 l\u00f4i cu\u1ed1n anh n\u00e0y ch\u1ecb kia. Lu\u1eadn \u0111\u1ec1 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u1edbn; bi\u1ec7n gi\u1ea3i, ch\u1ee9ng minh, th\u00e0nh m\u1ed1i b\u1eadn t\u00e2m l\u1edbn. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb kh\u1ed5 s\u1edf quay ra qu\u1ea5y ph\u00e1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0103n ngh\u1ec7, qu\u1ea5y m\u1ea1nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh g\u1ecdi t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 c\u00e1i gu\u1ed3ng m\u00e1y, t\u00f4i ng\u1edd kh\u00f4ng h\u1eb3n v\u1eady. Kh\u00f4ng ch\u1eebng th\u1ee7 ph\u1ea1m ch\u00ednh th\u1ecb l\u00e0&#8230; n\u1ea1n nh\u00e2n th\u00f4i. \u00d4ng vui s\u01b0\u1edbng do t\u00e0i n\u0103ng, \u00f4ng v\u1eeba vi\u1ebft v\u1eeba vui: \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh. V\u1ec1 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n kh\u00e1c, \u00f4ng v\u1eeba l\u00e0m v\u1eeba kh\u1ed5, c\u00e0ng l\u00e0m c\u00e0ng kh\u1ed5: l\u00e0m \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, c\u00e1i l\u00e0m kh\u00f4ng tho\u00e1t ra n\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u1ef1 th\u1ef1c m\u00e1y n\u00f3 cu\u1ed1n \u00f4ng c\u00e1ch n\u00e0o? T\u00f4i ngh\u0129 nh\u1eefng l\u1eddi \u00f4ng th\u1ed1t ra v\u1edbi con s\u00e1t k\u1ec1 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2m can, r\u1ea5t m\u1ef1c ch\u00e2n th\u00e0nh: \u201cnh\u01b0 c\u00e1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u1ed3i Ph\u00e1p thu\u1ed9c, l\u00fac \u0111\u00f3, n\u1ebfu c\u1eadu kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng ra l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec trong l\u00f2ng \u00e1y n\u00e1y ch\u1eb3ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec7n g\u00ec kh\u00e1c.\u201d R\u1ed3i m\u00e1y n\u00f3 cu\u1ed1n v\u00e0o, v\u00ec sao m\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng r\u00fat m\u00ecnh ra \u0111\u01b0\u1ee3c? \u2014 \u201cNgay c\u1ea3 h\u1ed3i ch\u01a1i hoa phong lan \u1edf \u0110\u00e0 L\u1ea1t, c\u1eadu v\u1eabn th\u1ea5y m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i v\u00f2ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y, n\u00ean ph\u1ea3i v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i&#8230;\u201d N\u00f3i c\u00e1ch kh\u00e1c, \u1ea5y c\u0169ng t\u1ea1i v\u00ec l\u00f2ng \u00f4ng l\u1ea1i \u201c\u00e1y n\u00e1y\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong \u0111\u1eddi Nh\u1ea5t Linh \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi th\u1ed1t ra cu\u1ed1i \u0111\u1eddi \u1ea5y. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n chuy\u1ec7n \u00f4ng thi v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng M\u1ef9 Thu\u1eadt, \u0111\u1eadu \u0111\u1ea7u, m\u00e0 h\u1ecdc ch\u1eb3ng bao l\u00e2u l\u1ea1i b\u1ecf h\u1ecdc v\u1ebd. Ba ch\u1ee5c n\u0103m sau, Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd h\u1ecfi l\u00fd do, Nh\u1ea5t Linh cho bi\u1ebft v\u00ec khi mang gi\u00e1, c\u1ecd, m\u00e0u v\u1ec1 qu\u00ea, th\u1ea5y \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u00f4n qu\u00ea kh\u1ed5 qu\u00e1, t\u1ed1i t\u0103m qu\u00e1, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m g\u00ec gi\u00fap h\u1ecd. Gi\u00e1, c\u1ecd, m\u00e0u kh\u00f4ng gi\u00fap ki\u1ebfn hi\u1ec7u b\u1eb1ng b\u00e1o ch\u00ed. \u2014 \u1ea4y l\u00e0 \u00e1y n\u00e1y ch\u1ee9 c\u00f2n g\u00ec n\u1eefa<sup>[45]<\/sup>. L\u1ea1i ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u1eefng ti\u1ebfng kh\u00f3c \u0111\u00eam \u0111\u00eam trong ph\u00f2ng ri\u00eang t\u1ea1i nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi anh, ti\u1ebfng kh\u00f3c m\u1ed9t chi\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t V\u0169 Kh\u1eafc Khoan&#8230; \u1ea4y c\u0169ng do \u00e1y n\u00e1y th\u00f4i. C\u00f2n v\u01b0\u1ee3t xa h\u01a1n s\u1ef1 \u00e1y n\u00e1y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m c\u00e1i n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u00fat lui kh\u1ecfi vi\u1ec7c kia, l\u00e0 do l\u00f2ng \u00f4ng c\u1ea3, do c\u00e1i t\u00e2m c\u1ee7a \u00f4ng c\u1ea3. E kh\u00f4ng v\u00ec m\u00e1y m\u00f3c n\u00e0o. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh Ph\u00e1p thu\u1ed9c \u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u00e0nh l\u00f2ng vui v\u1edbi c\u00e1i v\u1ebd c\u00e1i vi\u1ebft; nh\u01b0ng \u0111\u00e2u ph\u1ea3i xung quanh \u00f4ng ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u00e1y n\u00f3 h\u00fat c\u1ea3? Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 suy nh\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ra, \u0111\u00e3 l\u00e2m b\u1ec7nh, m\u00e0 \u00f4ng kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 t\u00e1ch ra ngo\u00e0i v\u00f2ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m; nh\u01b0ng \u0111\u00e2u ph\u1ea3i b\u1ea5y gi\u1edd thi\u1ebfu k\u1ebb tr\u00f9m ch\u0103n k\u00edn m\u00edt \u201ccao th\u01b0\u1ee3ng\u201d qu\u00e1 tr\u1eddi, hay l\u00e1nh ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u1ea7n tr\u00ed th\u1ea3nh th\u01a1i qu\u00e1 c\u1ee1. \u1ede Nh\u1ea5t Linh, ch\u1eb3ng qua c\u00e1i t\u00e2m n\u00f3 g\u00e2y l\u1ee5y cho c\u00e1i t\u00e0i. Ch\u00ednh \u00f4ng h\u1ea1i \u00f4ng, g\u1ee1 sao cho kh\u1ecfi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t l\u1ea7n n\u1ecd t\u00f4i c\u00f3 d\u1ecbp bi\u1ebft c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra cho anh Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft c\u00e1ch \u0111\u00e2y kho\u1ea3ng b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m. Anh thi t\u00fa t\u00e0i, v\u00e0o kh\u1ea9u v\u1ea5n, m\u00f4n Vi\u1ec7t v\u0103n. \u00d4ng gi\u00e1o s\u01b0 xem th\u1ebb h\u1ecdc sinh, cho anh th\u00ed sinh h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn n\u00f3i v\u1ec1 ti\u1ec3u s\u1eed m\u1ed9t trong c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n c\u1ee7a T\u1ef1 L\u1ef1c V\u0103n \u0110o\u00e0n. B\u1ea1n t\u00f4i ch\u1ecdn ngay Nh\u1ea5t Linh. R\u1ed3i anh t\u1ecbt lu\u00f4n, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u n\u00e0o. N\u00f3i theo s\u00e1ch? Th\u00ec anh c\u00f3 h\u1ecdc ti\u1ec3u s\u1eed Nh\u1ea5t Linh trong s\u00e1ch gi\u00e1o khoa bao gi\u1edd \u0111\u00e2u? C\u00f2n k\u1ec3 l\u1ec3 v\u1ec1 nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng gia \u0111\u00ecnh th\u00e2n m\u1eadt gi\u1eefa kh\u00f4ng kh\u00ed cu\u1ed9c v\u1ea5n \u0111\u00e1p \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi th\u00ec k\u1ef3 c\u1ee5c qu\u00e1. Gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 cu\u1ed9c kh\u1ea9u v\u1ea5n v\u1ec1 ti\u1ec3u s\u1eed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda thi\u00ean \u0111\u00ecnh, ch\u1eafc Nh\u1ea5t Linh \u2014 ch\u00ednh \u00f4ng \u2014 l\u1eabn l\u1ed9n trong \u0111\u00e1m nh\u00e2n v\u1eadt lao nhao c\u1ee7a m\u00ecnh, s\u1ebd \u1ea5p \u00fang than th\u1edf v\u1ec1 n\u1ed7i b\u1ecb k\u1eb9t v\u00e0o m\u00e1y li\u00ean mi\u00ean, \u0111\u1ebfn t\u00e0n \u0111\u1eddi. C\u00e1c ph\u00e1n quan nh\u00e0 Tr\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3m t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t ph\u00e1t bi\u1ec3u khi\u00eam t\u1ed1n nh\u01b0 th\u1ebf. Nh\u01b0ng chuy\u1ec7n \u1ea5y r\u1ed1i r\u1eafm, c\u00e1c ng\u00e0i h\u1eb3n l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3 tin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f2n nh\u01b0 b\u1ea3o Nh\u1ea5t Linh ch\u00ednh b\u1ecb m\u1eafc k\u1eb9t ngay v\u00e0o c\u00e1i t\u00e2m c\u1ee7a m\u00ecnh, th\u00ec \u00e9o le qu\u00e1. N\u00f3i v\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c sao?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u00f3i v\u1ec1 Nh\u1ea5t Linh, b\u1ea5t gi\u00e1c ngh\u0129 t\u1edbi m\u1ed9t ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia kh\u00e1c, c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ed3i th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00f9a h\u00e8 n\u0103m 1836 c\u1eadu b\u00e9 Gustave Flaubert, b\u1ea5y gi\u1edd 15 tu\u1ed5i, t\u00ecnh c\u1edd g\u1eb7p b\u00e0 Schl\u00e9singer. H\u00ecnh \u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu ph\u1ee5 \u1ea5y \u00e1m \u1ea3nh c\u1eadu ta m\u00e3i. B\u00e0 Arnoux \u2014 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh trong <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m <\/em>(<em>L&#8217;\u00e9ducation<\/em> <em>sentimentale) \u2014 <\/em>l\u00e0 bi\u1ebfn d\u1ea1ng c\u1ee7a b\u00e0 Schl\u00e9singer<em>. <\/em>N\u0103m 1843 Flaubert b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft cu\u1ed1n <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m<\/em>, b\u1ea3n th\u1ee9 nh\u1ea5t. N\u0103m 1845, truy\u1ec7n vi\u1ebft xong, c\u1ea5t \u0111\u1ea5y. Nh\u01b0ng G. Flaubert th\u00ec ch\u01b0a tho\u00e1t kh\u1ecfi s\u1ef1 \u00e1m \u1ea3nh c\u1ee7a \u0111\u1ec1 t\u00e0i n\u00e0y. \u00d4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o s\u00e2u, thu th\u1eadp t\u00e0i li\u1ec7u, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch d\u1eef d\u1ed9i, t\u00edch t\u1ee5 nh\u1eefng quan s\u00e1t, ghi ch\u00e9p h\u00e0ng ng\u00e0y. Th\u00e1ng 9-1864 \u00f4ng kh\u1edfi c\u00f4ng vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m<\/em> kh\u00e1c. Ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 5 n\u0103m 1869, l\u00fac 8 gi\u1edd s\u00e1ng, \u00f4ng ng\u1ed3i v\u00e0o b\u00e0n, vi\u1ebft lu\u00f4n m\u1ed9t m\u1ea1ch t\u1edbi 5 gi\u1edd k\u00e9m 4 ph\u00fat s\u00e1ng h\u00f4m sau, t\u1ee9c ng\u00e0y 16-5-1869, th\u00ec xong t\u00e1c ph\u1ea9m. S\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t b\u1ea3n ngay cu\u1ed1i n\u0103m \u1ea5y: k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft n\u00f3 l\u00e0 n\u0103m n\u0103m, k\u1ec3 t\u1eeb khi b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft cu\u1ed1n <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m<\/em> th\u1ee9 nh\u1ea5t (1843) l\u00e0 h\u0103m s\u00e1u n\u0103m, k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y g\u1eb7p Schl\u00e9singer phu nh\u00e2n (1836) t\u1ee9c ng\u00e0y \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cthai ngh\u00e9n\u201d, \u00f4m \u1ea5p, l\u00e0 ba m\u01b0\u01a1i ba n\u0103m. (B\u1ea3n vi\u1ebft xong n\u0103m 1845, t\u00e1c gi\u1ea3 b\u1ecf qua lu\u00f4n; m\u00e3i ba ch\u1ee5c n\u0103m sau khi \u00f4ng qua \u0111\u1eddi m\u1edbi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho in.) Cu\u1ed1n <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00ecnh<\/em> <em>c\u1ea3m <\/em>b\u1ea3n ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5n h\u00e0nh trong l\u00fac sinh th\u1eddi th\u00ec m\u1ed7i l\u1ea7n t\u00e1i b\u1ea3n \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1eeda ch\u1eefa th\u00eam b\u1edbt li\u00ean mi\u00ean. Ngay \u1edf \u1ea5n b\u1ea3n cu\u1ed1i c\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc khi G. Flaubert t\u1eeb tr\u1ea7n v\u1eabn c\u00f2n th\u1ea5y nhi\u1ec1u ghi ch\u00fa tu ch\u1ec9nh c\u1ee7a \u00f4ng, chu\u1ea9n b\u1ecb d\u00e0nh cho k\u1ef3 in t\u1edbi: nh\u1eefng chu\u1ea9n b\u1ecb d\u1edf dang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb nh\u00e2n v\u1eadt n\u00e0y ngh\u0129 sang nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ecd, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do m\u1ed9t so s\u00e1nh n\u00e0o. Gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 th\u1ea5y k\u1ebb n\u00e0y xem ra say m\u00ea h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi kia, t\u1eadn t\u1ee5y h\u01a1n, l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ebft m\u00ecnh h\u01a1n v.v&#8230;, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ebft lu\u1eadn gi\u1ea3n d\u1ecb v\u00e0 d\u1ee9t kho\u00e1t. Ho\u00e0n c\u1ea3nh m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed7i kh\u00e1c, m\u1ed7i th\u1eddi m\u1ed7i kh\u00e1c, t\u00ecnh h\u00ecnh x\u1ee9 s\u1edf m\u1ed7i n\u01b0\u1edbc m\u1ed7i kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ebf nh\u01b0 nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1n so s\u00e1nh, h\u1ecda ch\u0103ng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eb7t nh\u1ea1nh n\u00eau l\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u1ee5 th\u1ec3 th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u1eb3ng h\u1ea1n v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa c\u1ee7a G. Flaubert. H\u1ed3i truy\u1ec7n vi\u1ebft xong, t\u00e1c gi\u1ea3 c\u00f3 \u0111\u01b0a b\u1ea3n th\u1ea3o cho Maxime Du Camp xem. \u00d4ng b\u1ea1n n\u00e0y n\u00eau ra 251 ch\u1ed7 g\u00f3p \u00fd. \u0110\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi b\u1ea3n in, th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ed7 Flaubert nghe theo, c\u00f3 ch\u1ed7 \u00f4ng b\u1ecf qua. Theo d\u00f5i t\u1eebng ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ra l\u1eafm \u0111i\u1ec1u l\u00fd th\u00fa trong th\u00e1i \u0111\u1ed9, trong quan ni\u1ec7m vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m sau khi G. Flaubert qua \u0111\u1eddi, D. L. Dumorest ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m v\u00e0 th\u1ea5y qua c\u00e1c b\u1ea3n in cu\u1ed1n <em>Gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00ecnh c\u1ea3m<\/em> c\u00f3 c\u1ea3 th\u1ea3y 495 ch\u1ed7 s\u1eeda ch\u1eefa. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng con s\u1ed1 \u1ea5y c\u00f2n thi\u1ebfu s\u00f3t. D\u1ea7u sao c\u00e1i quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng \u1edf s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng s\u1eeda ch\u1eefa m\u00e0 \u1edf n\u01a1i xu h\u01b0\u1edbng s\u1eeda ch\u1eefa: Flaubert th\u00eam v\u00e0o 11 ch\u1ed7, l\u1ea1i b\u1edbt \u0111i 420 ch\u1ed7; \u00f4ng b\u1ecf \u0111i 125 ch\u1eef mais (nh\u01b0ng m\u00e0), 39 ch\u1eef alors (b\u1ea5y gi\u1edd), 32 ch\u1eef et (v\u00e0), 31 ch\u1eef puis (r\u1ed3i th\u00ec) v.v&#8230; Suy ngh\u0129 v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1ed7 con con nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ra \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a m\u1ed9t v\u0103n phong; r\u1ed3i kh\u00f4ng ch\u1eebng ph\u00e2n t\u00edch nh\u1eefng th\u00eam b\u1edbt, ch\u1ecdn l\u1ef1a n\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y ch\u00fang h\u00e0m ch\u1ee9a m\u1ed9t xu h\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0a t\u1edbi c\u00e1c di\u1ec5n bi\u1ebfn m\u1edbi trong quan ni\u1ec7m ti\u1ec3u thuy\u1ebft v.v. v\u00e0 v.v&#8230; \u0110\u00e2y \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 k\u1ebb t\u1eebng cho r\u1eb1ng G. Flaubert \u0111\u00e3 b\u00e1o hi\u1ec7u phong tr\u00e0o ti\u1ec3u-thuy\u1ebft-m\u1edbi sao?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1ea5t Linh ra \u0111i \u0111\u00e3 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m. \u1ede \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd so s\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u1ecd, nh\u01b0ng tr\u00e1nh sao kh\u1ecfi s\u1ef1 ngh\u0129 ng\u1ee3i v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a m\u1ed7i t\u1eadp th\u1ec3 v\u0103n gi\u1edbi \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed7i v\u0103n nh\u00e2n, v\u1ec1 th\u00e1i \u0111\u1ed9 m\u1ed7i th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u1ed1i v\u1edbi v\u0103n ngh\u1ec7. Sau b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m, s\u00e1ch c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh c\u00f3 l\u00fac b\u1ecb c\u1ea5m \u0111o\u00e1n ch\u00ea bai, c\u00f3 l\u00fac \u0111\u01b0\u1ee3c cho ph\u00e9p xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Nh\u01b0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u1edbi h\u1ea1n, t\u1eebng ph\u1ea7n. (Hi\u1ec7n nay \u1edf trong n\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c in sau 1945 v\u1eabn b\u1ecb ch\u00f4n).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f2n kh\u1ed1i b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn x\u00e9t th\u00ec&#8230; T\u00f4i th\u1ea5y vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a m\u00ecnh ch\u1ec9 l\u00e0 kh\u1ec1u v\u00e0o, ch\u1ee9 \u0111\u00e3 xem x\u00e9t suy c\u1ee9u g\u00ec \u0111\u00e2u. Th\u1eadt nh\u1ea3m nh\u00ed, h\u00e0i h\u01b0\u1edbc. Cho n\u00ean \u1edf \u0111\u1ea7u b\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi ph\u00e2n bua, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i b\u00e0i v\u1eabn c\u00f2n \u201c\u00e1y n\u00e1y\u201d, l\u1ea1i k\u00e8 nh\u00e8. T\u00f4i m\u01a1 \u01b0\u1edbc: Gi\u00e1 c\u00f3 ai \u0111\u1ecdc k\u1ef9, \u0111\u1ecdc th\u1ef1c s\u1ef1&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em>8 . 2001<\/em><em><\/p>\n<p><em>&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;&#8212;<\/em><\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">1 Nh\u1eadt Th\u1ecbnh, Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh, \u0110\u1ea1i Nam, trang 218.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">2 T\u1ee9c Duy Lam v\u00e0 Th\u1ebf Uy\u00ean. <em>Xem s\u0111d, trang 160.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">3 Nguy\u1ec5n V\u1ef9, V\u0103n thi s\u0129 ti\u1ec1n chi\u1ebfn, trang 156.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">4 S\u0111d, trang 162.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">5 (Nho phong). <em>Ngo\u00e0i ra, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn th\u00eam nh\u1eefng th\u00ed d\u1ee5 t\u1eeb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c: Ho\u1eb7c b\u1ed5ng tr\u1ea7m d\u00ecu d\u1eb7t:<\/em><em><br \/>\n<em>H\u1ed3ng n\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng n\u01b0\u01a1ng! Sao h\u00f4m nay ta l\u1ea1i \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn t\u00ean n\u00e0ng.. (H\u1ed3ng n\u01b0\u01a1ng),L\u00fac \u0111i l\u00e0 h\u00e0n nho, l\u00fac v\u1ec1 bi\u1ebft \u0111\u00e2u kh\u00f4ng \u00f4ng c\u1ed1ng \u00f4ng ngh\u00e8 chi \u0111\u00e0i c\u00e1c.. (Nho phong);ho\u1eb7c c\u00f3 xen c\u1ea3 th\u01a1:\u00d4i! Nh\u01b0ng b\u00e2y gi\u1edd T\u1eeb n\u01b0\u01a1ng c\u00f2n bi\u1ebft g\u00ec n\u1eefa, n\u00e0ng c\u00f3 nh\u1edb \u0111\u1ebfn ch\u1ed3ng con n\u00e0ng n\u1eefa \u0111\u00e2u,ai \u0111\u00e3 y\u00eau n\u00e0ng,n\u00e0ng c\u00f3 nh\u1edb \u0111\u00e2u m\u00e0 n\u00e0ng c\u00f2n y\u00eau ai n\u1eefa, n\u00e0ng ch\u1ec9 ng\u00e0y ng\u00e0y th\u01a1 th\u1ea9n m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00ean t\u00edt \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ed3i cao m\u00e0 \u0111\u1ee9ng tr\u00f4ng&#8230; Nh\u01b0ng n\u00e0ng tr\u00f4ng ai b\u00e2y gi\u1edd?<\/em><br \/>\n<em>\u0110\u01b0\u1eddng tr\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1eeda ch\u1eebng<\/em><\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\"><em>M\u00e0 gu\u1ed3ng th\u01a1 c\u0169 \u0111\u00e3 ng\u1eebng b\u00e1nh x\u01b0a.. (Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1).<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">6 Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">7 Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">8 S\u0111d.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">9 B\u01b0\u1edbm tr\u1eafng, trang 257.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">10 S\u0111d, trang 258.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">11 S\u0111d, trang 43.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">12 S\u0111d, trang 68.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">13 Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">14 S\u0111d.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">15 S\u0111d.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">16 S\u0111d.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">17 Nguy\u1ec5n V\u1ef9, V\u0103n thi s\u0129 ti\u1ec1n chi\u1ebfn, trang 156.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">18 T\u1ea1p ch\u00ed \u0110\u1ea5t M\u1edbi, Seattle, Hoa K\u1ef3, s\u1ed1 th\u00e1ng 5, 1978.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">19 T\u1ee9c \u0110o\u1ea1n tuy\u1ec7t v\u00e0 L\u1ea1nh l\u00f9ng.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">20 Vi\u1ebft v\u00e0 \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">21 Ng\u01b0\u1eddi quay t\u01a1.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">22 S\u0111d.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">23 S\u0111d.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">24 T\u1ee9c Nh\u1ea5t Linh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">25 Nh\u1eadt Th\u1ecbnh, Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">26 \u1ede Nh\u1ea5t Linh su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ea5t tr\u00ed v\u1ec1 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n c\u0103n <em>b\u1ea3n trong t\u00e2m h\u1ed3n, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 trung th\u00e0nh g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m c\u1ea3m x\u00fac th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1eadt c\u1ea3m \u0111\u1ed9ng. Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0 l\u00e3nh t\u1ee5 v\u0103n h\u00f3a, l\u00e3nh t\u1ee5 ch\u00ednh tr\u1ecb, t\u1eebng l\u0103n l\u00f3c phong tr\u1ea7n, h\u1ebft sang T\u00e0u l\u1ea1i t\u1ebfch sang T\u00e2y, v\u1ec1 gi\u00e0 vi\u1ebft cu\u1ed1n tr\u01b0\u1eddng giang ti\u1ec3u thuy\u1ebft, t\u00e1c ph\u1ea9m quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u0111\u1eddi m\u00ecnh, d\u00e0nh cho nh\u1eefng chuy\u1ec7n x\u1ea3y ra trong khung c\u1ea3nh qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng l\u00e0ng m\u1ea1c, x\u1ea3y ra gi\u1eefa nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ngh\u00e8o kh\u00f3 \u00edt h\u1ecdc \u0111\u00e3 s\u1ed1ng<\/em> <em>quanh m\u00ecnh h\u1ed3i \u00f4ng c\u00f2n b\u00e9. Trong X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 \u00f4ng b\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c khoa<\/em> <em>b\u1ea3ng n\u00e0o c\u1ea3, kh\u00f4ng c\u00f3 xe h\u01a1i nh\u00e0 l\u1ea7u, kh\u00f4ng c\u00f3 ai x\u1ed5 ti\u1ebfng t\u00e2y, ti\u1ebfng M\u1ef9, kh\u00f4ng<\/em> <em>c\u00f3 chuy\u1ec7n r\u01b0\u1ee3u t\u00e2y nh\u1ea1c t\u00e2y, nh\u1ea3y \u0111\u1ea7m nh\u01b0 nhan nh\u1ea3n trong c\u00e1c cu\u1ed1n truy\u1ec7n<\/em> <em>c\u1ee7a v\u0103n s\u0129 l\u1edbp sau. Trong s\u00e1ch \u00f4ng nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4 b\u00e9 b\u00e1n b\u00e1nh cu\u1ed1n,<\/em> <em>sinh ho\u1ea1t v\u1edbi nh\u1eefng \u00f4ng lang, \u00f4ng N\u0103m B\u1ee5ng b\u00e1n r\u01b0\u1ee3u l\u1eadu, anh ch\u00e0ng l\u01b0\u1edbi c\u00e1 v\u00e0<\/em> <em>k\u00e9o xe v.v&#8230; \u0110\u1ecdc nh\u1eefng trang s\u00e1ch t\u1ea3 c\u1ea3nh nh\u00e0 M\u00f9i, v\u1edbi c\u00e2y c\u1ea7u b\u1ecf l\u1edf d\u1edf trong<\/em> <em>x\u00f3m, c\u00e1i ao n\u01a1i M\u00f9i c\u00e2u c\u00e1 v\u1edbi Si\u00eau, t\u00ecnh y\u00eau gi\u1eefa \u0111\u00f4i anh em c\u00f3 h\u1ecd xa, v\u1edbi d\u1eadu<\/em> <em>g\u0103ng quanh nh\u00e0, v\u1edbi c\u00e2y \u0111a c\u1ed5 th\u1ee5, con \u0111\u01b0\u1eddng xe l\u1eeda g\u1ea7n nh\u00e0 M\u00f9i, ng\u00f4i ch\u1ee3 M\u00f9i<\/em> <em>c\u00e2n g\u1ea1o, c\u1eeda ti\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch tr\u00fa tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u1eeda h\u00e0ng b\u00e1nh cu\u1ed1n c\u1ee7a M\u00f9i<\/em> <em>v.v&#8230;, ch\u00fang ta kh\u00f4ng kh\u1ecfi li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111o\u1ea1n h\u1ed3i k\u00fd sau \u0111\u00e2y c\u1ee7a \u00f4ng<\/em> <em>Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i n\u01a1i m\u00e0 anh em Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng c\u00f9ng s\u1ed1ng ng\u00e0y<\/em> <em>x\u01b0a: .Trong tr\u00ed nh\u1edb c\u1ee7a t\u00f4i, ng\u00f4i nh\u00e0 tranh ba gian tuy nh\u1ecf nh\u01b0ng r\u1ea5t \u0111\u00e1ng y\u00eau.<\/em> <em>M\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng ra ph\u00eda ch\u1ee3 v\u1edbi c\u1eeda h\u00e0ng x\u00e9n nh\u1ecf, ph\u1ed1 c\u0169ng vui v\u1ebb, nh\u1ea5t l\u00e0<\/em> <em>nh\u1eefng ng\u00e0y phi\u00ean ch\u1ee3 t\u1ea5p n\u1eadp (&#8230;)Chung quanh c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1eb7ng g\u0103ng, l\u00fac<\/em> <em>qu\u1ea3 ch\u00edn m\u00e0u h\u1ed3ng r\u1ea5t \u0111\u1eb9p, tuy h\u01a1i l\u1ee3 nh\u01b0ng tr\u1ebb con v\u1eabn mu\u1ed1n \u0103n. C\u00e1ch xa n\u1eefa,<\/em> <em>s\u00e1t v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng xe l\u1eeda, l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i ao nh\u1ecf, m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc h\u01a1i v\u00e0ng, ph\u1eb3ng l\u1eb7ng v\u00e0 \u0111\u1ea7y thi<\/em> <em>v\u1ecb, chung quanh tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u th\u1ee9 c\u00e2y, \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u00f4i tr\u00e8o l\u00ean ng\u1ed3i v\u1eaft v\u1ebbo, ng\u1eafm<\/em> <em>xu\u1ed1ng m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 xem c\u00f3 c\u00e1 n\u00e0o \u0111\u1edbp d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n b\u00e8o. Th\u00fa nh\u1ea5t v\u1eabn l\u00e0 anh em<\/em> <em>trong nh\u00e0 v\u00e1c c\u1ea7n c\u00e2u ra ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c c\u00e2y, c\u00e2u b\u1eb1ng giun hay b\u1eb1ng t\u00e9p, lu\u00f4n<\/em> <em>lu\u00f4n k\u00e9o l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con c\u00e1 r\u00f4 \u0111en hay m\u1ed9t con c\u00e1 m\u00e1c tr\u1eafng tinh trong ti\u1ebfng<\/em> <em>k\u00eau vui m\u1eebng c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4 em h\u1ecd (&#8230;)Xa n\u1eefa, v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng th\u1eb3ng t\u1eafp,<\/em> <em>ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ea5y g\u00f2 m\u1ed9 \u0111\u00e1 g\u1ed3 gh\u1ec1 v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u00e1i c\u1ea7u k\u00eanh b\u1ecf d\u1edf n\u1eb1m g\u1ecdn tr\u00ean s\u00f4ng<\/em> <em>Gi\u00e0ng v\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh c\u00e2y \u0111a m\u00e2m x\u00f4i b\u1eadt l\u00ean n\u1ec1n tr\u1eddi. C\u00e2y \u0111a n\u00e0y quen thu\u1ed9c bi\u1ebft<\/em> <em>bao v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i v\u00ec \u0111\u00e3 bao l\u1ea7n ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i d\u01b0\u1edbi g\u1ed1c n\u00f3 nh\u00ecn ra \u0111\u1ed3ng<\/em> <em>ru\u1ed9ng b\u1ed1n ph\u00eda chung quanh, v\u1edbi nh\u1eefng g\u1ed1c r\u1ea1 n\u00e2u m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng g\u00f2 tha<\/em> <em>ma nh\u1ea5p nh\u00f4 (&#8230;)\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, c\u0169ng c\u00f3 s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 gi\u1ea3 h\u01a1n, c\u00f3 c\u1eeda h\u00e0ng to,<\/em> <em>c\u00f3 ru\u1ed9ng cho c\u1ea5y r\u1ebd, nh\u01b0 nh\u00e0 ngo\u1ea1i ch\u00fang t\u00f4i, v\u00e0 c\u00f3 ti\u1ec1n cho vay l\u00e3i. Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3<\/em> <em>c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t c\u1eeda h\u00e0ng kh\u00e1ch (Hoa ki\u1ec1u) \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u00e0 b\u00e0 \u0110\u1ed3ng Ph\u00e1t gi\u00e0u nh\u1ea5t nh\u00ec \u1edf<\/em> <em>huy\u1ec7n.. (Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed, nh\u00f3m Nghi\u00ean C\u1ee9u S\u1eed \u0110\u1ecba xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/em> <em>Montr\u00e9al, Canada, 1981.)<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">27 Nh\u1eadt Th\u1ecbnh, Ch\u00e2n dung Nh\u1ea5t Linh.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">28 Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed, trang 51.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">29 Hay ng\u00e0y 20-5-52? <em>Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c (V.P.)<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">30 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, .Nh\u1ea5t Linh, cha t\u00f4i.. <em>B\u00e0i vi\u1ebft \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, tr\u01b0\u1edbc 1975, \u0111\u0103ng l\u1ea1i tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u1ecdc Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt, California, Hoa K\u1ef3, b\u1ed9 m\u1edbi, s\u1ed1 3, th\u00e1ng 7-1985.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">31 T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u1ecdc Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt s\u1ed1 \u0111\u00e3 d\u1eabn. <em>S\u1ef1 th\u1ef1c v\u1ec1 ng\u00e0y ch\u1ee5p \u1ea3nh; \u0111\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u00e0y khai b\u00fat, m\u00e0 l\u00e0 ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft l\u1ea1i l\u1ea7n th\u1ee9 5 cu\u1ed1n X\u00f3m <\/em>C\u1ea7u M\u1edb\u00ed (Theo .L\u1eddi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n. <em>Ph\u01b0\u1ee3ng Giang \u1edf cu\u1ed1i quy\u1ec3n II b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y, trong b\u1ea3n in l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u1edf S\u00e0i G\u00f2n).<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">32 Theo th\u01b0 c\u1ee7a b\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Vinh vi\u1ebft ng\u00e0y 2-6-2001.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">33 X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi, Xu\u00e2n Thu t\u00e1i b\u1ea3n \u1edf Hoa K\u1ef3, trang 17.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">34 Xem ch\u00fa th\u00edch s\u1ed1 36.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">35 T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay, S\u00e0i G\u00f2n, s\u1ed1 1, ng\u00e0y 17-6-1958.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">36 .L\u1eddi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n., <em>trong b\u1ed9 X\u00f3m C\u1ea7u M\u1edbi, Ph\u01b0\u1ee3ng Giang xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf S\u00e0iG\u00f2n.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">37 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, M\u1ed9t v\u00e0i k\u00ed v\u00e3ng v\u1ec1 H\u1ed9i ngh\u1ecb \u0110\u00e0 L\u1ea1t (Tr\u00edch t\u1eadp san S\u1eed \u0110\u1ecba s\u1ed1 23 v\u00e0 24) S\u00e0i G\u00f2n 1971. <em>T\u00e1i b\u1ea3n t\u1ea1i Ph\u00e1p do AVAC, n\u0103m 1987, trang 44.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">38 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng B\u00e1ch, Vi\u1ec7t Nam, nh\u1eefng ng\u00e0y l\u1ecbch s\u1eed, 1981.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">39 Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd, S\u1ed1ng v\u00e0 vi\u1ebft&#8230; <em>Ng\u00e8i xanh xu\u1ea5t b\u1ea3n, S\u00e0i G\u00f2n, 1966.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">40 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, .Nh\u1ea5t Linh, cha t\u00f4i., <em>trong V\u0103n H\u1ecdc Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt, t\u1ea1p ch\u00ed xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf Hoa K\u1ef3, b\u1ed9 m\u1edbi s\u1ed1 3, th\u00e1ng 7-1985.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">41 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n H\u00e3n, s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn, trang 59.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">42 T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u1ecdc Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt, s\u1ed1 \u0111\u00e3 d\u1eabn, trang 295.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">43 Nguy\u1ec5n T\u01b0\u1eddng Thi\u1ebft, .Nh\u1ea5t Linh, nh\u1eefng gi\u1edd ph\u00fat cu\u1ed1i., <em>b\u00e0i b\u00e1o \u0111\u0103ng l\u1ea1i tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Ng\u00e0y Nay, Texas, Hoa K\u1ef3, s\u1ed1 28, th\u00e1ng 6-1983.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">44 T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n H\u00f3a Ng\u00e0y Nay, t\u1eadp I, ra ng\u00e0y 17-6-1958, t\u1ea1i S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p style=\"padding-left: 60px; text-align: justify;\">45 Nguy\u1ec5n Ngu \u00cd, s\u00e1ch \u0111\u00e3 d\u1eabn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sao m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf? C\u00e1i \u00f4ng t\u1ed5ng th\u1ed1ng c\u1ee7a th\u1eddi k\u1ef3 1932-1945 \u0111\u00e3 l\u00e0mg\u00ec sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ch\u00ea bai, \u0111\u00e0o th\u1ea3i? \u2014 B\u00ecnh t\u00e2m m\u00e0 n\u00f3i, ph\u1ea3i nh\u1eadn r\u1eb1ng Nh\u1ea5t Linh sau n\u00e0y vi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do?<br \/>\nTh\u1eddi k\u1ef3 sau th\u1ebf chi\u1ebfn th\u1ee9 II c\u1ee7a Nh\u1ea5t Linh l\u1ebd ra n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c xem tr\u1ecdng, kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u00ec gi\u00e1 tr\u1ecb c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 v\u00ec n\u00f3 l\u00e0m ra m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a \u0111\u1eddi \u00f4ng.<\/p>\n","protected":false},"author":701,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,221,258,132],"tags":[411,383,297],"class_list":["post-16115","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-cac-so-da-mau-dinh-ky","category-da-mau-so-30","category-doc-va-doc-lai","tag-nhat-linh","tag-tu-luc-van-doan","tag-vo-phien"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16115","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/701"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16115"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16115\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71601,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16115\/revisions\/71601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16115"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16115"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16115"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}