{"id":15449,"date":"2007-05-31T05:39:15","date_gmt":"2007-05-31T05:39:15","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/?p=15449"},"modified":"2022-02-23T10:44:48","modified_gmt":"2022-02-23T10:44:48","slug":"tho-to-thuy-yen-quan-tro-hon-dong-phuong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/15449\/tho-to-thuy-yen-quan-tro-hon-dong-phuong","title":{"rendered":"Th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, qu\u00e1n tr\u1ecd h\u1ed3n \u0111\u00f4ng-ph\u01b0\u01a1ng"},"content":{"rendered":"<p>\u00a0<\/p>\n<p><em>Quand les mythologies s\u2019effrondent,<\/em><em><br \/>\n<em>c\u2019est dans la po\u00e9sie que trouve refuge le divin; peut-\u00eatre m\u00eame son relais<\/em><\/em><\/p>\n<p><em>(Saint-John Perse)(1)<\/em><\/p>\n<p>T\u1eeb nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ea7u tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o<\/em> n\u0103m 1956-57, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean (sanh n\u0103m 1938) \u0111\u00e3 quan ni\u1ec7m nh\u00e0 th\u01a1 l\u00e0 k\u1ebb s\u0129, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p s\u1eed, m\u1ed9t c\u00e1i T\u00f4i d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m:<\/p>\n<p><em>&#8220;T\u00f4i l\u00e0 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean l\u00e0 thi s\u0129 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9p s\u1eed t\u01b0\u01a1ng lai<\/em><em><br \/>\n<em>V\u1ed1n h\u1ecdc h\u00e0nh dang d\u1edf n\u00ean \u0111\u1ee9ng b\u1edd cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ng\u00f3 xu\u1ed1ng h\u01b0 v\u00f4&#8230;&#8221;. <\/em><br \/>\n<\/em>(T\u00f4i, S\u00e1ngT\u1ea1o, 11, 8-1957)<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u01a1 t\u1ef1 nh\u1eadn tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, m\u1ed9t c\u00e1ch nghi\u00eam ch\u1ec9nh, h\u1ebft m\u00ecnh: <em>&#8220;&#8230; T\u00f4i gi\u1ef1t gi\u00e0nh \u0111\u1ed5 m\u00e1u v\u1edbi t\u00f4i \/ T\u1eebng ch\u1eef m\u1ed9t \/ Nh\u1eefng t\u00ean cai ng\u1ee5c \/ Ng\u00f4n ng\u1eef b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng \/ V\u1edbi th\u1ee9 linh h\u1ed3n qu\u1ed1c c\u1ea5m, \/ T\u00f4i t\u00f9 t\u1ed9i chung th\u00e2n \/ &#8230; B\u00e0i th\u01a1 b\u1ed7ng m\u1ea5t n\u1eeda linh h\u1ed3n \/ Ng\u00f9 ng\u1edd ng\u00f4n ng\u1eef ng\u1ed5n ngang \/ (&#8230;) \u0110\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u00fd th\u1ee9c? \/ T\u00f4i van n\u00e0i t\u00f4i h\u00e3y x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng t\u00f4i &#8230;&#8221;<\/em> (Thi S\u0129, tr. 9, 11).<\/p>\n<p>V\u00ec s\u00e1ng t\u1ea1o, nh\u00e0 th\u01a1 c\u00f3 l\u00fac t\u1ecf ra c\u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh : <em>&#8220;&#8230; C\u00f3 \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c th\u00e1nh th\u01b0 \/ Linh h\u1ed3n t\u00f4i v\u1eabn v\u1eady \/ T\u00f4i v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea1y \/ D\u00f9 \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc h\u01b0 v\u00f4&#8230; &#8221; <\/em>(Th\u00e2n Ph\u1eadn C\u1ee7a Thi S\u0129). T\u00f4i, Ta thay \u0111\u1ed5i h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a m\u1ed9t kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh. Th\u1eddi \u0111\u1ea7u tr\u00ean S\u00e1ng T\u1ea1o \u00f4ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh T\u00f4i, m\u1ed9t c\u00e1i T\u00f4i hi\u1ec7n sinh, tr\u00ed th\u1ee9c m\u1edbi t\u00ecm th\u1ea5y tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea7n v\u1ec1 thi ca t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng. Ta \u0111\u1ebfn sau \u0111\u00f3, Ta c\u1ee7a Chi\u1ec1u Tr\u00ean Ph\u00e1 Tam Giang, c\u1ee7a M\u00f9a H\u1ea1n, Ta V\u1ec1 (Ta v\u1ec1 nh\u01b0 h\u1ea1c v\u00e0ng)! Sau 1971, th\u01a1 v\u01b0\u01a1ng v\u1ea5n nh\u1eefng th\u1eafc m\u1eafc si\u00eau h\u00ecnh : Tr\u01b0\u1eddng Sa H\u00e0nh, B\u1ea5t T\u1eadn N\u1ed7i \u0110\u1eddi Hung H\u00e3n \u0110\u00f3, V\u00e0 R\u1ed3i T\u1ea5t C\u1ea3 S\u1ebd Ngu\u00f4i Ngoai v\u00e0 c\u00e1c b\u00e0i Qu\u1ec9 X\u01b0\u1edbng Thi kh\u00e1c, th\u00ec c\u00e1i Ta r\u00f5 n\u00e9t h\u01a1n, tr\u01b0\u1ee1ng th\u00e0nh h\u01a1n trong h\u00e0nh tr\u00ecnh tri th\u1ee9c v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 nh\u00e2n sinh:<em> &#8220;Ta h\u1ecfi han, h\u1ec1, Hiu Qu\u1ea1nh l\u1edbn \/ M\u00e0 Hiu Qu\u1ea1nh l\u1edbn v\u1eabn l\u00e0m ng\u01a1&#8230;&#8221;<\/em> (tr. 85); <em>&#8220;Ho\u00e0ng h\u00f4n x\u00f4 b\u00f3ng ta tr\u00ean c\u00e1t \/ Ta l\u1edbn lao v\u00e0 ta c\u00f4 \u0111\u01a1n &#8230;&#8221; <\/em>(tr. 56).<\/p>\n<p>T\u00f4i \u0111\u00f3 du h\u00e0nh trong v\u0169 tr\u1ee5 v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ee9 m\u1ec7nh n\u00e0o \u0111\u00f3 : <em>&#8220;&#8230; C\u00e2u h\u1ecfi v\u1ea1n ni\u00ean, l\u1eddi \u0111\u00e1p nh\u1ea5t th\u1eddi, \/ Ch\u1eef ngh\u0129a r\u1ed1i b\u1eddi gai g\u00f3c lo\u1ea1n \/ Con \u0111\u01b0\u1eddng suy t\u01b0\u1edfng th\u1eadt lang thang \/ Ng\u00e0y m\u1ed9t xa th\u00eam Ch\u00e2n L\u00fd l\u1edbn \/ (Nh\u01b0 b\u00e0o thai, Ch\u00e2n L\u00fd l\u1edbn c\u01b0 an&#8230;&#8221;<\/em> (tr. 68). Nay v\u00e0 x\u01b0a, T\u00f4i v\u00e0 Ta, th\u1ef1c ra tr\u1ed9n l\u1eabn, h\u00f2a h\u1ee3p, c\u00f3 khi h\u00f2a m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0 t\u00e2m h\u1ed3n Vi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u00e2n th\u1ebf v\u00e0 chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n<p>Thi t\u00ednh \u1edf T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean bi\u1ec3u hi\u1ec7n qua nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh, nh\u1eefng bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng, ng\u1ee5 ng\u00f4n, \u1edf nh\u1eefng ti\u1ebft \u0111i\u1ec7u b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, v\u00e0 qua ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1. \u1ede \u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u1ea3m nh\u1eadn m\u1ed9t h\u1ed3n \u0111\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng v\u1eeba l\u00e0m n\u1ec1n v\u1eeba l\u00e0 \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ebfn c\u1ee7a th\u01a1, qua nh\u1eefng ng\u00f5 ng\u00e1ch thu\u1ea7n l\u00fd, nh\u1eefng t\u01b0 duy r\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i m\u00e0 c\u0169ng r\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam, m\u1ed9t Vi\u1ec7t Nam nhi\u1ec1u ng\u00e0n n\u0103m v\u0103n h\u00f3a! Th\u01a1 \u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u01b0 duy v\u00e0 c\u1ea3m nghi\u1ec7m t\u1eeb \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, l\u00e0 ch\u00ednh h\u00e0nh tr\u00ecnh c\u1ee7a t\u01b0 duy. Th\u01a1 tr\u1edf th\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 h\u00edt th\u1edf n\u01a1i b\u00edt b\u00f9ng ng\u1ed9p th\u1edf, \u1edf m\u1ed9t th\u1eddi ng\u1ed9t ng\u1ea1t b\u00ed h\u01a1i! T\u01b0 duy th\u01a1, t\u01b0 duy ng\u00f4n ng\u1eef l\u00e0 t\u01b0 duy gi\u00e1 tr\u1ecb, m\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng ti\u1ebfp t\u1ee5c trong hi\u1ec7n t\u1ea1i d\u00f9 con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ecbch s\u1eed ra sao \u0111i n\u1eefa! N\u00f3i nh\u01b0 Aristote, th\u01a1 (<em>po\u00e8tik\u00e8<\/em>) c\u00f3 th\u1ef1c h\u01a1n c\u1ea3 l\u1ecbch s\u1eed (2). \u00d4ng t\u1ed5 thi ca Hy-L\u1ea1p x\u00e1c \u0111\u1ecbnh thi ca li\u00ean h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u00ean ti\u1ebfng, tr\u1ea7n thu\u1eadt, ho\u1eb7c nh\u00e0 th\u01a1 n\u00f3i, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 nh\u00e2n v\u1eadt n\u00f3i, m\u1ed9t c\u00e1ch th\u1ef1c t\u1ebf! Nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u00f3i, nh\u01b0 c\u0103n t\u00ednh, nh\u01b0 th\u1ef1c th\u1ec3! Nh\u01b0 Saint-John Perse, Friedrich Holderlin, v.v. \u0111\u00e3 l\u00e0m!<\/p>\n<p>Th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean nh\u01b0 t\u00e2m s\u1ef1 \u1ea5p \u1ee7 \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u01b0 duy \u0111\u00e3 ch\u00edn, c\u00e1i nh\u00ecn \u0111\u00e3 r\u00f5, kinh k\u1ec7, tri\u1ebft l\u00fd v\u00e0 c\u1ea3 ca dao, t\u1ee5c ng\u1eef \u0111\u00e3 m\u1eb7c kh\u1ea3i! Th\u00e0nh ng\u00f4n ng\u1eef, h\u00ecnh \u1ea3nh, cung c\u00e1ch r\u1ea5t ri\u00eang c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean &#8211; <em>&#8220;n\u00ean t\u00f4i l\u00e0m th\u01a1 theo \u00fd ri\u00eang t\u00f4i ngh\u0129a l\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt t\u00e2m h\u1ed3n ngh\u0129a l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 con ch\u00e1u ch\u00fang ta&#8230;&#8221; <\/em>(T\u00f4i). Kh\u00ed th\u01a1 ngang t\u00e0ng, t\u1ef1 tin nh\u01b0ng th\u00e0nh kh\u1ea9n, kh\u00f4ng t\u1ef1 cao. Th\u01a1 nh\u01b0 s\u1ee9 \u0111i\u1ec7p, nh\u01b0 l\u1eddi ti\u00ean \u0111o\u00e1n hay nh\u1eafn nh\u1ee7 c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng b\u1ea5t l\u1ef1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, v\u00e0o th\u1eddi tu\u1ed5i tr\u1ebb ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u0111\u00e3 \u0111em v\u00e0o th\u01a1 m\u1ed9t s\u1ed1 \u00fd t\u01b0\u1edfng si\u00eau h\u00ecnh v\u1ec1 th\u00e2n ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft trong b\u00e0i C\u00e1nh \u0110\u1ed3ng Con Ng\u1ef1a Chuy\u1ebfn T\u00e0u xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed <em>S\u00e1ng T\u1ea1o <\/em>s\u1ed1 7, th\u00e1ng 4-1956 m\u00e0 b\u00e0i T\u00f4i \u0111\u1ebfn sau nh\u01b0 m\u1ed9t hi\u1ec7u \u0111\u00ednh:<\/p>\n<p><em>&#8220;Tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng hoang thu\u1ea7n m\u1ed9t m\u00e0u,<\/em><\/p>\n<p><em>Tr\u00ean c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng hoang d\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7i<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00e0u ch\u1ea1y mau m\u00e0 qua r\u1ea5t l\u00e2u.<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00e0u ch\u1ea1y mau, t\u00e0u ch\u1ea1y r\u1ea5t mau.<\/em><\/p>\n<p><em>Ng\u1ef1a r\u01b0\u1ee3t t\u00e0u r\u01b0\u1ee3t t\u00e0u r\u01b0\u1ee3t t\u00e0u.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ecf c\u00e2y, c\u1ecf c\u00e2y l\u00f9i ch\u00f3ng m\u1eb7t.<\/em><\/p>\n<p><em>G\u00f2 n\u1ed5ng cao r\u1ed3i thung l\u0169ng s\u00e2u.<\/em><\/p>\n<p><em>Ng\u1ef1a th\u1edf h\u00e0o h\u1ec3n, th\u1edf h\u00e0o h\u1ec3n.<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00e0u ch\u1ea1y mau, v\u1eabn mau, v\u1eabn mau.<\/em><\/p>\n<p><em>M\u1eb7t tr\u1eddi m\u1ecdc xong, m\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n.<\/em><\/p>\n<p><em>Ng\u1ef1a g\u1ee5c \u0111\u1ea7u, g\u1ee5c \u0111\u1ea7u, g\u1ee5c \u0111\u1ea7u <\/em><\/p>\n<p><em>C\u00e1nh \u0111\u1ed3ng, a ! c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng s\u1eafp h\u1ebft.<\/em><\/p>\n<p><em>T\u00e0u ch\u1ea1y mau c\u00e0ng mau c\u00e0ng mau.<\/em><\/p>\n<p><em>Ng\u1ef1a ng\u1ea3 l\u0103n m\u00ecnh m\u01b0\u1edbt nh\u01b0 c\u1ecf,<\/em><em><br \/>\n<em>Nh\u01b0 gi\u1eefa n\u1ec1n nhung m\u1ed9t v\u1ebft n\u00e2u. &#8220;<\/em><\/em> (tr. 13).<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00ean b\u1edd, d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u00f4ng bi\u1ec3n m\u00eanh m\u00f4ng, con ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecf b\u00e9, h\u1eefu h\u1ea1n nh\u1ecf nhoi. Con ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u cao v\u1ecdng:<em>&#8220;Ch\u00fang ta s\u1ebd gia gi\u00e1o h\u00f3a thi\u00ean nhi\u00ean \/ Ch\u00fang ta s\u1ebd \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t h\u00f3a \u0110\u1ecbnh M\u1ec7nh&#8221;<\/em> (tr. 65), nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u1ebfn nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u00f3, con ng\u01b0\u1eddi \u0111i chinh ph\u1ee5c nh\u01b0 nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a A. Malraux trong <em>Les conqu\u00e9rants <\/em>m\u00e0 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u0111\u00e3 d\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc 1975. Ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh h\u1ea3i h\u00e0nh \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng Sa, m\u1edbi nh\u1eadn ch\u00e2n th\u1ef1c ch\u1ea5t c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb nh\u1ecf b\u00e9 trong v\u0169 tr\u1ee5 to l\u1edbn v\u00e0 bao tr\u00f9m :<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; Ta h\u1ecfi han h\u1ec1 Hiu Qu\u1ea1nh L\u1edbn<\/em><\/p>\n<p><em>M\u00e0 Hiu Qu\u1ea1nh L\u1edbn v\u1eabn l\u00e0m ng\u01a1<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1ea3o hoang, v\u1eafng c\u1ea3 h\u1ed3n ma qu\u1ec9.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea3o m\u1ed9c th\u1eddi nguy\u00ean th\u1ee7y l\u1ea1 t\u00ean<\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i \u0111\u1eafp xanh r\u1eddn l\u1ea1nh<\/em><\/p>\n<p><em>L\u00ean x\u00e1c th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi m\u00e3i \u0111\u1ee9ng y\u00ean<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) S\u00f3ng thi\u00ean c\u1ed5 kh\u00f3c, bi\u1ec3n tang ch\u1ebf<\/em><\/p>\n<p><em>H\u1eefu h\u1ea1n n\u00e0o kh\u00f4ng t\u1ee7i nh\u1ecf nhoi ?<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) M\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ec1u r\u00e3 r\u01b0ng r\u01b0ng bi\u1ec3n<\/em><\/p>\n<p><em>V\u1ea7ng kh\u00f3i chim \u0111en th\u1ea3ng th\u1ed1t qu\u1ea7n&#8230;&#8221; <\/em><\/p>\n<p>(Tr\u01b0\u1eddng Sa H\u00e0nh, tr. 85-87)<\/p>\n<p><em>(&#8230; C\u1eeda th\u1ea7n ph\u00f9 d\u1ef1ng tr\u01b0\u1eddng s\u01a1n s\u00f3ng<\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed7i ng\u1ecdn x\u00f4 ch\u00ecm m\u1ed9t \u01b0\u1edbc m\u01a1&#8230;&#8221; <\/em>(tr. 97)<\/p>\n<p>Chi\u1ebfn tranh t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n \u0111\u01b0a ra bi\u1ec3n, s\u00f3ng gi\u00f3 ng\u1eadp tr\u00e0n, m\u1ed7i ng\u1ecdn s\u00f3ng \u0111\u01b0a con ng\u01b0\u1eddi xa d\u1ea7n nh\u1eefng \u01b0\u1edbc ao cu\u1ed9c s\u1ed1ng, nh\u1eefng l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1eddi. Con chim l\u1ea1c b\u1ea1n n\u01a1i b\u00e3i \u0110\u00f4ng m\u00f9!<\/p>\n<p>N\u1ea3y ra nh\u1eefng b\u0103n kho\u0103n si\u00eau h\u00ecnh, con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 m\u1ed9t y\u1ebfu t\u1ed1 nh\u1ecf nhoi c\u1ee7a tam t\u00e0i, ng\u0169 h\u00e0nh, m\u1ed9t t\u00ecnh c\u1edd d\u1ecbch h\u00f3a m\u00e0 th\u00e0nh ! Trong m\u1ed9t l\u1eb7ng y\u00ean c\u1ee7a v\u00f4, c\u1ee7a ph\u1ea7n s\u1ed1 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, v\u00f4 tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t tu\u1ea7n ho\u00e0n v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 qu\u00e1 \u0111\u1ed7i l\u1edbn v\u00e0 b\u1ea5t ng\u1edd. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi thi s\u0129 l\u00e3ng du v\u1ec1 k\u1ec3 l\u1ea1i :<\/p>\n<p><em>&#8220;\u0110\u1ea7u ti\u00ean ta k\u1ec3 v\u1ec1 im l\u1eb7ng<\/em><\/p>\n<p><em>D\u01b0\u1edbi v\u00f2m tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi m\u00e1i t\u00f3c ta.<\/em><em><br \/>\n<em>(.. .) Th\u1eadt ra ta c\u00f3 k\u1ec3 g\u00ec \u0111\u00e2u.<\/em><\/em><\/p>\n<p><em>Cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng v\u1eabn l\u00e0 im l\u1eb7ng,<\/em><\/p>\n<p><em>Im l\u1eb7ng tr\u00f9m ph\u00f4 di\u1ec5n m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u &#8221; <\/em><\/p>\n<p>(Chim Bay Bi\u1ec3n B\u1eafc, tr. 68, 71).<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u01a1 \u00fd th\u1ee9c c\u00e1i h\u1eefu h\u1ea1n khi \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1i v\u00f4 h\u1ea1n hay kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u. N\u01a1i m\u1ed9t kh\u00f4ng gian m\u00eanh m\u00f4ng v\u00e0 bu\u1ed3n u u\u1ea5t ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn h\u01b0 v\u00f4, nh\u01b0 kh\u00f4ng gian c\u1ee7a Huy C\u1eadn trong b\u00e0i Tr\u00e0ng Giang (v\u00e0 c\u1ea3 t\u1eadp L\u1eeda Thi\u00eang). Ng\u01b0\u1eddi th\u01a1 nh\u01b0 t\u01a1, d\u1ec5 v\u1ee1 d\u1ec5 tan qu\u00e1, m\u00e0 l\u1ea1i mang c\u1ea3 c\u00e1i s\u1ea7u v\u0169 tr\u1ee5. C\u00f9ng th\u1eddi T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean c\u00f3 Ph\u1ed5 \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ho\u00e0i Khanh c\u0169ng c\u00f3 khuynh h\u01b0\u1edbng \u0111em v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0o th\u01a1, nh\u01b0ng hai ng\u01b0\u1eddi sau ch\u01b0a ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn b\u1ec1 s\u00e2u tri th\u1ee9c !<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; Thi s\u0129, \u00f4i, ho\u00e0ng t\u1eed b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng,<\/em><\/p>\n<p><em>H\u00e3y th\u1ed1t gi\u00f9m ch\u00fang ta l\u1eddi n\u00f3i ch\u00f3t<\/em><\/p>\n<p><em>Nh\u01b0 b\u00e0i thai \u0111\u1ed1 gi\u1eefa h\u01b0 kh\u00f4ng.&#8221; <\/em>(tr. 33).<\/p>\n<p>Th\u1ea3m k\u1ecbch x\u1ea3y ra cho con ng\u01b0\u1eddi khi b\u1ecb thai \u0111\u1ed1 \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc n\u00f3. T\u1ee9c l\u00e0 khi thai \u0111\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra, khi v\u1ea5n n\u1ea1n tr\u1edf n\u00ean to l\u1edbn, t\u1ee9c c\u00f3 s\u1ef1 lung lay, g\u00e3y \u0111\u1ed5 ho\u1eb7c \u0111ang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc v\u1ef1c th\u1eb3m. H\u1ecfi t\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn, s\u1edf th\u00edch ho\u1eb7c ph\u1ee7 nh\u1eadn, m\u1ed9t c\u1eed ch\u1ec9 h\u01b0 v\u00f4 h\u00f3a. N\u00f3i kh\u00e1c \u0111i, \u0111\u1eb7t v\u1ea5n n\u1ea1n t\u1ee9c kh\u00eau g\u1ee3i, l\u00f4i cu\u1ed1n, k\u00eau m\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i g\u00ec ch\u01b0a c\u00f3, c\u1ea3 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3. T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u0111\u00e3 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf b\u1edd v\u1ef1c h\u01b0 v\u00f4! M\u1eddi g\u1ecdi kh\u1edfi h\u00e0nh, b\u01b0\u1edbc \u0111i ! \u0110\u1ebfn m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng quan v\u1edbi tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i!<\/p>\n<p><em>&#8220;.. . \u0110\u1eddi \u0111\u1ed3ng thu\u1ed9c m\u1ed7i c\u00e2u tra v\u1ea5n.<\/em><\/p>\n<p><em>Gi\u00f3 th\u1ed5i chai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng l\u1eb7ng thinh.<\/em><\/p>\n<p><em>Bi\u1ec3n B\u1eafc tuy\u1ec7t m\u00f9 con nh\u1ea1n l\u1ea1c<\/em><em><br \/>\n<em>Th\u1eddi gian m\u1ea5t tr\u00ed tr\u1eafng v\u00f4 \u00e2m &#8230; &#8221; <\/em><\/em>(tr. 36).<\/p>\n<p>Th\u1eadt ra, nh\u1eefng v\u1ea5n n\u1ea1n l\u1edbn nh\u1ecf m\u00e0 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u0111\u01b0a ra trong th\u01a1 \u00f4ng c\u1ea7n s\u1ef1 c\u00e2m n\u00edn, l\u1eb7ng y\u00ean. T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i, \u0111\u00e3 l\u00ean v\u1ea7n, l\u00ean nh\u1ea1c \u0111i\u1ec7u, \u0111\u00e3 ngo\u1ea1i xu\u1ea5t t\u00e2m h\u1ed3n, \u0111i ra, \u0111i t\u1edbi tha nh\u00e2n, c\u1ea3 v\u1edbi h\u1eadu sinh, \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t n\u1ed7 l\u1ef1c v\u00f4 hi\u1ec7u h\u00f3a c\u00e1i \u00e2u lo v\u00ec thai \u0111\u1ed1 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 tr\u1ea3 l\u1eddi! Nh\u01b0ng c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi s\u1eb5n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3, v\u00e0 thai \u0111\u1ed1 v\u1eabn ho\u00e0n b\u00ed \u1ea9n. Nh\u01b0 thi\u00ean nhi\u00ean \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m \u01a1n:<\/p>\n<p><em>&#8220;Ta nh\u00ecn ng\u1ecdn c\u1ecf l\u00f2ng m\u00ea m\u1ea9n<\/em><em><br \/>\n<em>Ngh\u0129 t\u1edbi \u0111\u1eddi r\u00e0n r\u1ee5a th\u00e2m \u00e2n&#8221;.<\/em><\/em><\/p>\n<p>Chi\u1ebfn tranh l\u00e0 m\u1ed9t thai \u0111\u1ed1 l\u1edbn, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, tham d\u1ef1 cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh khi kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ef1a ch\u1ecdn, \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7. Con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nh\u1eadn nhi\u1ec7m s\u1edf th\u00e2n c\u00f2, c\u1ea3nh ho\u00e0ng h\u00f4n m\u1edd \u1ea3o v\u00e0 nh\u01b0 \u0111\u00e3 b\u00e1o hi\u1ec7u s\u1ebd d\u00e0i l\u00e2u:<\/p>\n<p><em>&#8220;Con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1o nh\u1eadm, xa nh\u01b0 nh\u1edb<\/em><\/p>\n<p><em>Chi\u1ec1u m\u1eadp m\u1edd xi\u00eau l\u1ea1c d\u00e1ng c\u00f2&#8230;&#8221;<\/em><\/p>\n<p>C\u1ea3nh chi\u1ebfn tr\u1eadn c\u0169ng l\u00e0 th\u1ea3m k\u1ecbch nh\u00e2n sinh:<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230;Ti\u1ebfp t\u1ebf kh\u00f3 &#8212; \u0111\u00f4i l\u1ea7n ph\u1ea3i l\u1ee5c<\/em><\/p>\n<p><em>Tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n g\u1ee5c \u0111\u1ea1n m\u01b0\u01a1i vi\u00ean<\/em><\/p>\n<p><em>Di t\u1ea3n kh\u00f3 &#8212; s\u00e2u d\u00f2i l\u00fac nh\u00fac<\/em><\/p>\n<p><em>Trong v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n n\u00edn r\u00ean<\/em><\/p>\n<p><em>Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft m\u1ea5y ng\u00e0y ch\u01b0a l\u1ea5y x\u00e1c,<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u00e2y s\u00ecnh, m\u1eb7t n\u00e1t, l\u1ea1ch m\u01b0\u01a1ng tanh &#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f4ng c\u00e1i n\u01b0\u1edbc men b\u1edd s\u00f3ng s\u00e1nh.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ed3n xa c\u00e2y v\u01b0\u1edbng s\u00e1ng m\u01a1 m\u00e0ng.<\/em><\/p>\n<p><em>\u00c1o quan phong qu\u1ed1c k\u1ef3 anh li\u1ec7t<\/em><em><br \/>\n<em>Ni\u1ec1m thi\u00ean thu \u0111\u1ea7m c\u1ed7 xe tang &#8230;&#8221; <\/em><\/em>(Qua S\u00f4ng, tr. 25, 26)<\/p>\n<p>B\u00f9i Gi\u00e1ng b\u1ed1i r\u1ed1i \u1edf nh\u1eefng ng\u00e3 ba t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, c\u00f2n T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean khi \u0111\u1ebfn ng\u00e3 ba \u0111\u00e3 th\u1ee7 ph\u1eadn \u0111i theo m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1eddng h\u00ecnh nh\u01b0 kh\u00f4ng l\u1ef1a ch\u1ecdn. L\u00e0m con ng\u1ef1a phi \u0111\u01b0\u1eddng xa hay th\u00e2n con d\u1ebf giang h\u1ed3 v\u00e0 con chim l\u1ea1c b\u1ea1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e1i \u0111\u1ed9 th\u1ee7 ph\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh trong nh\u1eefng ngh\u1ecbch c\u1ea3nh : <em>&#8220;T\u00f4i \u00f2a kh\u00f3c khi m\u00e2y chi\u1ec1u xu\u1ed1ng th\u1ea5p \/ Treo kh\u00ed gi\u1edbi tr\u00ean c\u00e0nh t\u00ecm hi\u1ec3u nh\u1eefng ng\u00f4i sao&#8230;&#8221;. <\/em>\u0110\u00e0nh <em>&#8220;Ta v\u1ec1 t\u1eafm l\u1ea1i d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 \/ Lu\u1ed1ng nh\u1eefng b\u00ecnh y\u00ean ki\u1ebfp d\u00e3 tr\u00e0ng &#8220;<\/em>(tr. 37).<\/p>\n<p>Nh\u1eadn ch\u00e2n b\u1ea5t l\u1ef1c, trong m\u1ed9t ho\u00e0n c\u1ea3nh l\u1ecbch s\u1eed b\u1ea5t \u1ed5n, t\u1ef1 th\u1ea5y b\u1ea5t l\u1ef1c kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5n ph\u1eadn t\u1ef1 kho\u00e1c cho \u1edf nh\u1eefng ng\u00e0y tu\u1ed5i tr\u1ebb :<\/p>\n<p><em>&#8221; &#8230; Ta g\u1eafng v\u1ec1 s\u00e2u l\u00f2ng qu\u00e1 v\u00e3ng<\/em><\/p>\n<p><em>Truy t\u1ea7m m\u00ea m\u1ecfi l\u00fd s\u01a1 nguy\u00ean &#8221; <\/em>(tr. 38)<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; Ng\u1ecdn gi\u00f3 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng s\u1ebd th\u1ed5i t\u1edbi,<\/em><\/p>\n<p><em>Qu\u1eadt ng\u00e3 nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng, x\u00f4 x\u1eadp nh\u1eefng \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i.<\/em><\/p>\n<p><em>Ti\u1ebfng h\u00fa ch\u1ea1y d\u00e0i su\u1ed1t l\u1ecbch s\u1eed <\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) Ng\u1ecdn gi\u00f3 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng s\u1ebd th\u1ed5i t\u1edbi,<\/em><\/p>\n<p><em>D\u1ef1ng d\u1eady nh\u1eefng h\u1ed3n ma, d\u1eadp v\u00f9i nh\u1eefng k\u1ebb s\u1ed1ng.<\/em><em><br \/>\n<em>Ch\u00fang ta hi\u1ec3u r\u1eb1ng m\u1ecdi s\u1ef1 b\u1eaft \u0111\u1ea7u&#8230;&#8221; <\/em><\/em>(tr . 31).<\/p>\n<p>Qu\u1ef7 v\u01b0\u01a1ng l\u00e0m tr\u1eddi th\u1eddi chi\u1ebfn tranh nh\u00e2n danh, \u0111\u1ed9ng n\u00e3o :<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; B\u1ea3o x\u00e1c ch\u1ebft l\u00e0m ph\u00e2n b\u00f3n h\u00f2a b\u00ecnh<\/em><\/p>\n<p><em>Ch\u00fang n\u00f3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi trong nh\u00e0 ngo\u00e0i ng\u00f5<\/em><\/p>\n<p><em>Ch\u00fang n\u00f3 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 d\u1ecdn r\u1eebng hoang <\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed9t ti\u1ebfng th\u00f4i t\u01b0 b\u1ea3n hay v\u00f4 s\u1ea3n<\/em><\/p>\n<p><em>Kh\u00f4ng ai \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i cu\u1ed9c b\u00e1o th\u00f9 n\u00e0y<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00e1t than t\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e3 t\u1ea5u hai phe<\/em><em><br \/>\n<em>T\u00f4i ng\u00e3 qu\u1ef5 \u0111\u00f4i b\u00e0n tay s\u1ea1ch s\u1ebd&#8230;&#8221; <\/em><\/em>(Ngo\u1ea1i Cu\u1ed9c).<br \/>\nNh\u00ecn ra n\u00e9t ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed1n th\u00e2n n\u01a1i th\u00f9 \u0111\u1ecbch:<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; V\u00ec sao ng\u01b0\u01a1i t\u1edbi \u0111\u00e2y ?<\/em><\/p>\n<p><em>H\u1ee1i g\u00e3 c\u1ed9ng qu\u00e2n s\u1ed1t r\u00e9t, \u0111\u00f3i,<\/em><\/p>\n<p><em>X\u00edch l\u1eddi nguy\u1ec1n sinh B\u1eafc, t\u1eed Nam&#8221;<\/em><\/p>\n<p>V\u00ec khi ngh\u0129 l\u1ea1i th\u00e2n ph\u1eadn m\u00ecnh :<\/p>\n<p><em>&#8220;V\u00ec sao ta t\u1edbi \u0111\u00e2y ?<\/em><\/p>\n<p><em>L\u00f2ng x\u00f3t xa, th\u00e2n x\u00e1c m\u1ecfi m\u00f2n,<\/em><\/p>\n<p><em>D\u01b0\u1edbi m\u1eaft ng\u01b0\u01a1i ta l\u00e0m t\u00ean l\u00ednh ng\u1ee5t<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) Ta th\u01b0\u01a1ng ta y\u1ebfu h\u00e8n.<\/em><\/p>\n<p><em>Ta th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi kh\u1edd kh\u1ea1o.<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00ean c\u1ea3 hai c\u00f9ng cam ph\u1eadn quay cu\u1ed3ng, <\/em><\/p>\n<p><em>N\u00ean c\u1ea3 hai c\u00f9ng m\u1eafc \u0111\u01b0\u1eddng L\u1ecbch S\u1eed,<\/em><\/p>\n<p><em>C\u00f9ng m\u00ea sa m\u1ed9t con \u0111\u0129 th\u1eadp th\u00e0nh&#8221; <\/em><\/p>\n<p>(Chi\u1ec1u Tr\u00ean Ph\u00e1 Tam Giang, tr. 75 &amp; 78).<\/p>\n<p>Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u00f3, th\u1ea3o l\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a bi\u1ebfn th\u00e0nh gian nh\u00e0 c\u1ecf, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ch\u1ed1n v\u1ec1, m\u1ed9t tr\u1ea1m ngh\u0129 ch\u00e2n:<\/p>\n<p><em>&#8220;H\u1ec1, ta tr\u1edf l\u1ea1i gian nh\u00e0 c\u1ecf<\/em><\/p>\n<p><em>Gi\u1eefa c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng, b\u00ean kia s\u00f4ng<\/em><\/p>\n<p><em>Tr\u1ed1ng tr\u00e3i h\u1ed3n ta c\u01a1n gi\u00f3 r\u00e3<\/em><\/p>\n<p><em>Ti\u1ebfng t\u00e0n t\u00e0n r\u1ee5ng su\u1ed1t m\u00eanh m\u00f4ng<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) H\u1ec1, ta tr\u1edf l\u1ea1i gian nh\u00e0 c\u1ecf<\/em><\/p>\n<p><em>T\u1eed t\u1ed9i m\u1eebng \u01a1n l\u1ecbch s\u1eed tha<\/em><\/p>\n<p><em>Ba v\u00e1ch, ng\u1ecdn \u0111\u00e8n xanh, b\u00f3ng l\u1ebb<\/em><em><br \/>\n<em>Ng\u00e0y qua ng\u00e0y, cho h\u1ebft \u0111\u1eddi ta&#8221; <\/em><\/em>(tr. 39, 46)<\/p>\n<p>Th\u1eddi b\u00f3 th\u00e2n kh\u1edfi \u0111\u1ea7u khi qu\u1ef7 v\u01b0\u01a1ng th\u1eafng th\u1ebf c\u1edd gian. Nh\u01b0 k\u1ebb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i trong m\u1ed9t tr\u00f2 ch\u01a1i tr\u00ean c\u1ea1n, nh\u00e0 th\u01a1 ph\u1ea3i v\u00e0o b\u00ean trong nh\u1eefng h\u00e0ng r\u00e0o k\u1ebdm gai n\u00e9p th\u00e2n m\u1ea5t t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1ef1 do, nh\u00e2n ph\u1ea9m th\u00eam m\u1ed9t l\u1ea7n, v\u00ec b\u00ean ngo\u00e0i c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1 h\u01a1n, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 t\u00f9 &#8211; kh\u1ed5 l\u1edbn h\u01a1n. Khi con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 m\u1ea1o nh\u1eadn ch\u1ee7 nh\u00e2n con ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u1eefng k\u1ebb &#8220;thua tr\u1eadn&#8221;. Nh\u1eefng b\u00e0i M\u00f9a H\u1ea1n, T\u00e0u \u0111\u00eam, Th\u1ee9c Gi\u1ea5c Trong Bi\u1ec7t Giam,&#8230; &#8220;phong ph\u00fa h\u00f3a&#8221; kinh nghi\u1ec7m n\u00e0y. Nh\u00e0 t\u00f9 ch\u00f4n cu\u1ed9c \u0111\u1eddi, th\u00e2n th\u1ebf, m\u00e0u tang t\u00f3c \u00e2m c\u1ea3nh ph\u1ee7 tr\u00f9m, v\u1eabn ngoi l\u00ean hy v\u1ecdng tr\u1edf v\u1ec1 &#8230; d\u01b0\u01a1ng th\u1ebf !<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; Ta nh\u1eb7t t\u1eebng trang s\u00e1ch r\u00e1ch toang<\/em><\/p>\n<p><em>\u0111\u00f9a ngu \u0111\u00e3 x\u00e9 v\u1ee9t ra \u0111\u01b0\u1eddng.<\/em><\/p>\n<p><em>Ta gom t\u1eebng h\u1ea1t c\u00e2y lu\u00e2n l\u1ea1c,<\/em><\/p>\n<p><em>Mong m\u1ecfi g\u1ea7y l\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ecba \u0111\u00e0ng.<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) Bao gi\u1edd ta tr\u1edf v\u1ec1 d\u01b0\u01a1ng th\u1ebf,<\/em><em><br \/>\n<em>S\u1ed1ng \u0111\u00e1ng vinh danh l\u1ea1i ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi&#8230;&#8221; <\/em><\/em>(M\u00f9a H\u1ea1n, tr. 111)<\/p>\n<p>Khi di chuy\u1ec3n b\u1eb1ng t\u00e0u l\u1eeda v\u1ec1 \u0111\u00eam, kinh ho\u00e0ng nh\u1eadn ra <em>&#8220;Ta tr\u1edf th\u00e0nh than, th\u00e0nh s\u00fac v\u1eadt. \/ Ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi e c\u0169ng \u0111\u00e3 qu\u00ean ngang (&#8230;). L\u1ecbch s\u1eed d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 r\u1ea5t v\u1ed9i v\u00e3 \/ T\u00e0u kh\u00f4ng \u0111\u1ed7 l\u1ea1i c\u00e1c ga qua&#8230;&#8221;<\/em>(T\u00e0u \u0111\u00eam, tr. 119. 122). Kinh nghi\u1ec7m c\u00e1 nh\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 nh\u1eefng chia x\u1ebb, c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb ch\u1ee9ng t\u00e1 ch\u1ed1ng khu\u00f4n m\u1eb7t th\u00fa, ch\u1ed1ng tha nh\u00e2n l\u00e0 t\u00f9 ng\u1ee5c c\u1ee7a nhau, ch\u1ed1ng u t\u1ed1i, t\u00e0n b\u1ea1o,&#8230; m\u00e0 l\u1ea1i gi\u00e0 m\u1ed3m nh\u00e2n danh gi\u1ea3i ph\u00f3ng, c\u00e1ch m\u1ea1ng ! B\u1edfi th\u1ebf c\u00e1i bu\u1ed3n c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean th\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i bu\u1ed3n t\u00ecnh, bu\u1ed3n c\u00e1 nh\u00e2n, l\u1ebb t\u1ebb, m\u00e0 l\u00e0 c\u00e1i bu\u1ed3n v\u00f4 h\u1ea1n, c\u00e1i bu\u1ed3n kh\u00f4n t\u1ea3 c\u1ee7a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u hay k\u00e9m di\u1ec5n t\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc c\u00e1i b\u00ed nhi\u1ec7m v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a b\u00e1nh xe l\u1ecbch s\u1eed, nh\u00e2n qu\u1ea3. C\u00e1i bu\u1ed3n n\u01b0\u01a1ng theo l\u1ecbch s\u1eed, \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh. Nh\u01b0ng s\u1ee9 m\u1ec7nh l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi h\u00e1 d\u1ec5 g\u00ec qu\u00ean:<\/p>\n<p><em>&#8221; Chi\u1ec1u ra \u0111\u1ed3ng h\u00e1i rau hoang, <\/em><\/p>\n<p><em>Nghe s\u1ea7u theo gi\u00f3 th\u1ed5i tr\u00e0n m\u1eb7t ta. <\/em><\/p>\n<p><em>\u01a0n tr\u1eddi, \u01a1n \u0111\u1ea5t bao la, <\/em><\/p>\n<p><em>H\u00e1i \u0111i, n\u00e0y nh\u1eefng x\u00f3t xa ki\u1ebfp ng\u01b0\u1eddi. <\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ed5 kim chung m\u1ed9t m\u00e1i tr\u1eddi, <\/em><\/p>\n<p><em>Kinh Thi c\u0169ng c\u00f3 b\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi h\u00e1i rau. <\/em><\/p>\n<p><em>L\u00e2u r\u1ed3i, nh\u1eadt nguy\u1ec7t ti\u00eau hao, ..<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea5t phu c\u0169ng bi\u1ebft th\u1eb9n m\u00ecnh, <\/em><\/p>\n<p><em>G\u00f3c s\u00e2n, tr\u01a1 m\u1eaft \u0111\u1ee9ng nh\u00ecn \u0111\u01b0\u1ee3c a? <\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea5t tung t\u1eeb nh\u1eafm m\u1eaft ra,<\/em><em><br \/>\n<em>Chim k\u00eau, v\u01b0\u1ee3n h\u00fa, bi\u1ebft nh\u00e0 ta \u0111\u00e2u? &#8230;&#8221; <\/em><\/em>(H\u00e1i Rau)<\/p>\n<p>V\u00e0 <em>c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac Ta V\u1ec1 d\u00f9 trong tan hoang<\/em>, t\u1ed1i t\u0103m, v\u1ec1 &#8220;ng\u00f4i nh\u00e0 h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa&#8221;, b\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n, nh\u1eefng c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng quen thu\u1ed9c:<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; Ta v\u1ec1 nh\u01b0 \u0111\u1ee9a con phung ph\u00e1<\/em><\/p>\n<p><em>Kh\u00e1nh ki\u1ec7t \u0111\u1eddi trong cu\u1ed9c bi\u1ec3n d\u00e2u<\/em><\/p>\n<p><em>M\u01b0\u1eddi n\u0103m, con \u0111\u00e3 gi\u00e0 nh\u01b0 v\u1eady<\/em><\/p>\n<p><em>Hu\u1ed1ng m\u1eb9 cha, \u0111\u00e8n s\u1eafp c\u1ea1n d\u1ea7u<\/em><\/p>\n<p><em>Con g\u1eabm l\u1ea1i \u0111\u1eddi con th\u1ea5t b\u00e1t,<\/em><\/p>\n<p><em>H\u1ee9a tr\u0103m \u0111i\u1ec1u, m\u1ed9t ch\u1eb3ng l\u00e0m n\u00ean.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1eddi qua, l\u1edbp l\u1edbp t\u00e0n h\u01b0 huy\u1ec5n.<\/em><\/p>\n<p><em>Gi\u1ecdt l\u1ec7 s\u01b0\u01a1ng th\u1ea7m kh\u00f3c bi\u1ebfn thi\u00ean.<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) L\u1ecbch s\u1eed ng\u01a1i \u0111i nhi\u1ec1u ti\u1ebfng \u0111\u1ed9ng<\/em><em><br \/>\n<em>M\u01b0\u1eddi n\u0103m, c\u1ed5 l\u1ee5c \u0111\u00e3 ai ghi?<\/em><\/em><\/p>\n<p><em>Ta v\u1ec1 c\u00fai m\u00e1i \u0111\u1ea7u s\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec3m,<\/em><em><br \/>\n<em>Nghe n\u1eb7ng t\u1eeb t\u00e2m l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t tr\u1eddi &#8230;&#8221; <\/em><\/em>(tr. 132, 127, 128).<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u1ef1 h\u00e0o c\u00e1 nh\u00e2n, c\u00e1i vinh ng\u1ea9ng \u0111\u1ea7u c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1i \u0111au l\u00e0 c\u00e1i chung. M\u01b0\u1eddi n\u0103m tr\u1ea7m lu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 nh\u01b0 t\u1eeb xa x\u0103m : <em>&#8220;&#8230; M\u01b0\u1eddi n\u0103m ch\u1edbp b\u1ec3 m\u01b0a ngu\u1ed3n \u0111\u00f3 \/ Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9c mong bu\u1ed3n t\u1eadn c\u00f5i xa &#8230;&#8221;. M\u01b0\u1eddi n\u0103m &#8220;ch\u1ebft d\u1ea5p&#8221;, nh\u01b0 \u0111\u00e3 &#8220;h\u00f3a th\u00e2n th\u00e0nh v\u01b0\u1ee3n c\u1ed5 s\u01a1&#8221;, &#8220;M\u01b0\u1eddi n\u0103m, \u0111\u00e1 c\u0169ng ng\u1eadm ng\u00f9i thay&#8221;,&#8221;M\u01b0\u1eddi n\u0103m, ta v\u1eabn c\u1ee9 l\u00e0 ta&#8221;,&#8221;con d\u1ebf v\u1eabn l\u00e0 con d\u1ebf \u1ea5y \/ H\u00e1t rong b\u1edd c\u1ecf, gi\u1ecdng th\u00e2n quen&#8221;<\/em>(tr. 126-136)!<\/p>\n<p>N\u01a1i &#8220;thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f9ng xanh m\u1eb7t, tr\u1eafng m\u1eaft \/ Nh\u1edbn nh\u00e1c d\u00f2m quanh, l\u00e9n c\u1ea3 than&#8230; &#8221; <em>th\u00ec l\u00e0m sao ch\u1ee9a ch\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c con ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1n \u0111\u00e3 nh\u0103n m\u00e0 ph\u1ea9n n\u1ed9 c\u00f2n ch\u1ea5t ch\u1ea5t? Ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ecf \u0111i ra bi\u1ec3n \u0111\u1ebb &#8220;x\u00e1c l\u00ean b\u00e3i \/ N\u1eb1m d\u00e0i d\u00e0i nh\u01b0 l\u00fac chi\u1ebfn tranh&#8221; <\/em>(tr. 163). Tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ecba ng\u1ee5c l\u1edbn \u0111\u00f3 may m\u00e0 c\u00f3 l\u00fac ra \u0111i ng\u1ea9ng m\u1eb7t. B\u1ecf l\u1ea1i h\u1ebft, c\u00f2n ch\u0103ng nh\u1eefng nh\u1eafn nh\u1ee7 thi\u1ebft tha :<\/p>\n<p><em>&#8220;Anh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00fai m\u1eb7t l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng<\/em><\/p>\n<p><em>Gi\u1ea3 t\u1ea3ng kh\u00f4ng nh\u00ecn n\u1ed7i s\u1ec9 nh\u1ee5c<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) H\u1ee9a \u0111i em,<\/em><\/p>\n<p><em>Nghe im l\u1eb7ng m\u00e0 s\u1ed1ng,<\/em><\/p>\n<p><em>Nh\u00ecn tr\u1eddi \u0111\u1ea5t m\u00e0 vui.<\/em><\/p>\n<p><em>H\u00e3y nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng tr\u1ea3i m\u1ecfi m\u00ea v\u1ec1<\/em><\/p>\n<p><em>L\u00fac t\u00e0n khuya,<\/em><\/p>\n<p><em>Nh\u00e0 h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa t\u1ed1i m\u1ed1c.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u00f2n ai kh\u00f4ng, c\u00f3 g\u1ecdi ch\u1ec9 them bu\u1ed3n.<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u00f4i, ch\u1eb3ng ti\u1ebfc t\u00fai v\u00e0ng \u0111\u00e3 phung ph\u00e1<\/em><\/p>\n<p><em>M\u00e0 m\u1eebng m\u1ea9u n\u1ebfn ch\u1ee3t t\u00ecm ra&#8230;&#8221;<\/em><em><br \/>\n<em>Anh ph\u1ea3i \u0111i th\u00f4i, v\u00ec &#8220;Ch\u1ed7 t\u1ed1i t\u0103m n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n \u0111\u00e8n,<\/em><\/em><\/p>\n<p><em>N\u1ed7i ngu mu\u1ed9i n\u1eb1m ngay trong \u00fd th\u1ee9c.<\/em><\/p>\n<p><em>Anh nh\u00ecn quanh kinh ng\u1ea1c l\u1ea1nh h\u1ed3n:<\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/em><em><br \/>\n<em>\u0110\u00e1ng t\u1ed9i cho anh c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ea7u thong th\u1ed1ng b\u1ed1n b\u1ec1&#8230;.&#8221; <\/em><\/em><\/p>\n<p>(Gi\u00e3 Bi\u1ec7t, tr. 193, 201, 208)<\/p>\n<p>T\u1eeb th\u1eadp ni\u00ean 1970, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean v\u00f4 khu\u00f4n 4 c\u00e2u, 7 ch\u1eef nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea5t ng\u00f4n lu\u1eadt v\u00ec t\u1ef1 do b\u1eb1ng tr\u1eafc v\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ed1i, v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0m nhi\u1ec1u b\u00e0i theo th\u1ec3 Tr\u01b0\u1eddng ca, nh\u01b0 \u0111\u1ec3 d\u1ec5 suy ngh\u0129 v\u00e0 d\u1ec5 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t t\u01b0 duy h\u01a1n th\u1ec3 t\u1ef1 do. T\u01b0 t\u01b0\u1edfng t\u1ef1 di\u1ec7t d\u00f9 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Ph\u1eadt hay tri\u1ebft l\u00fd hi\u1ec7n sinh, c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u1edbm m\u1ea7m ! B\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi ti\u1ec1m th\u1ee9c t\u1eeb b\u1ecf ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u1edbi qu\u1ef7. Qu\u1ec9 X\u01b0\u1edbng Thi l\u00e0 ch\u00f9m th\u01a1 g\u1ed3m n\u0103m b\u00e0i (T\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng ta v\u1ec1 n\u01a1i b\u1ea3n tr\u1ea1ch, V\u00e0 r\u1ed3i t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ebd ngu\u00f4i ngoai, Ba tr\u0103m n\u0103m L\u1ecbch s\u1eed l\u00e0m thinh, v\u00e0 B\u00e0i ca l\u00fd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi cu\u1ed3ng s\u0129 v\u00e0 C\u00e1nh \u0110\u1ed3ng Con Ng\u1ef1a Chuy\u1ebfn T\u00e0u). Nhan \u0111\u1ec1 Qu\u1ef7 X\u01b0\u1edbng Thi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y t\u1eeb b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng Ng\u01b0 D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1 tr\u00ean tranh B\u1ed3 T\u00f9ng Linh (t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a Li\u00eau Trai Ch\u00ed D\u1ecb). T\u00e1c gi\u1ea3 ph\u1ea3i ch\u0103ng mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n t\u00e2m s\u1ef1 c\u1ee7a B\u1ed3 T\u00f9ng Linh \u0111\u1ec3 g\u1eedi g\u1ea5m t\u00e2m s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh &#8211; m\u1ed9t t\u00e2m s\u1ef1 r\u1ed1i b\u1eddi v\u00e0 u u\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng g\u00e3 tr\u00ed th\u1ee9c b\u1ea5t l\u1ef1c trong m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ea7y chi\u1ebfn tranh v\u00e0 th\u00f9 h\u1eadn gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng l\u00fac gi\u1eefa tr\u1eddi bi\u1ec3n v\u1edbi \u00e1nh s\u00e1ng ng\u00e0y v\u1eabn b\u1ecb \u00e1m \u1ea3nh qu\u1ef7 ma, nh\u01b0 khi th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u1ea3o Tr\u01b0\u1eddng Sa:<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; \u0110\u1ea3o hoang, v\u1eafng c\u1ea3 h\u1ed3n ma qu\u1ec9<\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ea3o m\u1ed9c th\u1eddi nguy\u00ean th\u1ee7y l\u1ea1 t\u00ean<\/em><\/p>\n<p><em>M\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i \u0111\u1eafp xanh r\u1eddn l\u1ea1nh<\/em><em><br \/>\n<em>L\u00ean x\u00e1c th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi m\u00e3i \u0111\u1ee9ng y\u00ean&#8230;&#8221; <\/em><\/em>(tr. 85)<\/p>\n<p>Ch\u1ec9 m\u1edbi l\u00e0 nh\u1eefng ti\u00ean \u0111o\u00e1n, nghi ng\u1ea1i s\u1ebd x\u1ea3y ra. Nh\u01b0ng khi b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch ra B\u1eafc ch\u1ecbu &#8220;c\u1ea3i t\u1ea1o&#8221;, nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 th\u1eadt s\u1ef1 g\u1eb7p ma qu\u1ef7 trong c\u00e1i x\u00e1c c\u00f2m c\u00f5i c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ed5 d\u01b0\u01a1ng l\u00fd thuy\u1ebft ph\u1ea3n b\u1ed9i con ng\u01b0\u1eddi :<\/p>\n<p><em>&#8220;\u1ede \u0111\u00e2y, \u0111\u1ecba ng\u1ee5c ch\u00edn t\u1ea7ng s\u00e2u,<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1ea3 gi\u1ed1ng n\u00f2i c\u00e2m l\u1eb7ng g\u1ee5c \u0111\u1ea7u,<\/em><\/p>\n<p><em>C\u1eafn ch\u1ebft h\u00e0m r\u0103ng, \u1ee9a m\u00e1u m\u1eaft,<\/em><\/p>\n<p><em>Chung xi\u1ec1ng nh\u01b0ng ch\u1eb3ng d\u00e1m nh\u00ecn nhau<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) Nh\u01b0 t\u00ean ph\u00f9 th\u1ee7y gi\u00e0 \u0111i\u00ean lo\u1ea1n,<\/em><\/p>\n<p><em>L\u1ef5ch s\u1eed l\u00ean c\u01a1n d\u1eef b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng,<\/em><\/p>\n<p><em>Treo ng\u01b0\u1ee3c con \u0111en tr\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ecf,<\/em><em><br \/>\n<em>Qu\u1eadt m\u1ed3 th\u00e1nh \u0111\u1ebf phi tang x\u01b0\u01a1ng&#8230;<\/em><\/em>&#8221; (tr. 101, 103). Hi\u1ec1n nh\u00e2n c\u0169ng ph\u1ea3i quy\u00ean sinh &#8220;t\u1eeb \u0111\u00f3 h\u1ea1c bay kh\u00f4ng&#8221;.<\/p>\n<p>*<\/p>\n<p>Nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh, bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ng\u1ee5 ng\u00f4n, n\u00f3i \u00edt \u0111\u1ec3 n\u00f3i nhi\u1ec1u, n\u00f3i nhi\u1ec1u trong h\u1ea1n ch\u1ebf, v\u00e0 tinh t\u1ebf c\u00e1i ph\u1ea3i n\u00f3i. T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean d\u00f9ng th\u1ec3 n\u00f3i qu\u00e1, n\u00f3i \u0111\u1ec3 phi\u1ec1n l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c:<\/p>\n<p><em>&#8220;.. T\u00f4i th\u1ed5 huy\u1ebft cu\u1ed3ng m\u00ea nh\u01b0 n\u00fai l\u1eeda<\/em><\/p>\n<p><em>Thi\u00eau h\u1ee7y h\u00ecnh h\u00e0i \u0103m \u1eafp ch\u1ea5t c\u00f4 \u0111\u01a1n<\/em><\/p>\n<p><em>R\u00f2i tr\u1eddi \u0111\u1ea5t h\u1eebng \u0111\u00f4ng nh\u01b0 tr\u1ee9ng v\u1ee1<\/em><em><br \/>\n<em>T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u thai th\u1ee9c d\u1eady \u0111\u1ecf s\u01a1 sinh&#8221;<\/em><\/em>(Ki\u1ebfp Kh\u00e1c).<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1eddi t\u1ea1o thi\u00ean l\u1eadp \u0111\u1ecba, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn b\u00e0 N\u1eef Oa \u0111\u1ed9i \u0111\u00e1 v\u00e1 tr\u1eddi. Cu\u1ed9c tang th\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u01a1ng d\u00e2u th\u00e0nh bi\u1ec3n, kh\u00f4ng gian c\u00f3 \u0111\u1ed5i thay nh\u01b0ng h\u01b0\u01a1ng th\u1eddi gian h\u00e3y c\u00f2n \u0111\u00f3, n\u01a1i V\u01b0\u1eddn H\u1ea1 &#8220;Th\u1eddi gian \u0111\u1ee9t qu\u00e3ng d\u00e0i v\u00f4 \u0111\u1ecbnh \/ Nh\u01b0 s\u1ee3i d\u00e2y di\u1ec1u b\u0103ng m\u1ea5t t\u0103m&#8230;&#8221; (tr. 91).<\/p>\n<p>Th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean l\u00e0 th\u01a1 c\u1ee7a m\u1ed9t k\u1ebb \u1edf \u0111\u1eddi n\u00e0y, \u0111\u1eddi phong ba t\u00e0n t\u1ea1, s\u1ed1ng trong m\u1ed9t th\u1eddi gian nh\u01b0ng mu\u1ed1n v\u0129nh c\u1eefu v\u1edbi nh\u1eefng v\u1eadt v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a \u1ea3o \u1ea3nh. Th\u1eddi gian \u1edf \u0111\u00e2y mang u ho\u00e0i ng\u00e0y th\u00e1ng, n\u1eb7ng tr\u0129u gia t\u00e0i, n\u1eb7ng nh\u1eefng kh\u00f4ng gian s\u1ef1 v\u1eadt \u0111\u00e3 m\u1ea5t, \u0111\u00e3 t\u00e0n phai; n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u1eddi gian l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ho\u00e0i ni\u1ec7m sinh \u0111\u1ed9ng l\u00ean. Th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u1ea5p \u1ee7 m\u1ed9t h\u1ed3n th\u01a1 \u0111\u00f4ng-ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ea5m s\u00e2u v\u00f4 n\u00e3o tr\u1ea1ng, bay b\u1ed5ng l\u00ean kh\u1ecfi \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng (s\u1ed1ng \u1edf S\u00e0i G\u00f2n, \u0111i h\u00e0nh qu\u00e2n, \u1edf ti\u1ec1n tuy\u1ebfn versus h\u1eadu ph\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddiy\u00eau, chi\u1ebfn d\u1ecbch, \u0111i t\u00f9, s\u1ed1ng ph\u1eadn b\u1ecb b\u1ee7a v\u00e2y trong nh\u00e0 t\u00f9 l\u1edbn hay s\u1ed1ng \u0111\u1eddi l\u01b0u vong, h\u1ed9i nh\u1eadp,&#8230;).<\/p>\n<p>H\u00ecnh \u1ea3nh tr\u0103ng d\u1ecbu d\u00e0ng b\u1ecb bi\u1ec3n \u0111\u01b0a s\u00f3ng, d\u00f9 nh\u1eb9, \u0111\u01b0a v\u00e0o b\u00e3i, trong khi ng\u01b0\u1eddi chinh phu ph\u1ea3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng:<\/p>\n<p><em>&#8220;B\u1ea7y ng\u1ef1a ch\u1ee9ng h\u00e0ng th\u00f9y d\u01b0\u01a1ng v\u00f3 b\u00e3o \/ Bi\u1ec3n \u0111\u01b0a tr\u0103ng l\u0103n v\u00e0o \u0111\u00e1 ti\u1ebfng ru ..&#8221;<\/em>. Tr\u0103ng nh\u01b0 m\u1ed9t hi\u1ec7n di\u1ec7n v\u0129nh h\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c:<\/p>\n<p><em>&#8220;Bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi<\/em><\/p>\n<p><em>M\u00e0 ta y\u00eau su\u1ed1t \u0111\u1eddi ta th\u1eafm thi\u1ebft m\u00e3i<\/em><\/p>\n<p><em>Nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ea7ng tr\u0103ng r\u1eddi r\u1ee3i c\u1ed5 thi<\/em><\/p>\n<p><em>Nh\u00ecn n\u0103m kh\u00f4ng x\u1ebf l\u1eb7n&#8230;&#8221; <\/em>(tr. 154)<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc l\u1edbn, tr\u00e0ng giang, bi\u1ec3n ng\u1eadp tr\u00e0n, bi\u1ec3n \u0111\u00eam, s\u00f4ng l\u1edbn, m\u01b0a, m\u01b0a th\u00e0nh m\u00f9a,&#8230; nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1edf l\u1ea1i trong th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean: <em>&#8220;Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh l\u1edbn &#8211; m\u00f9a m\u01b0a \u0111\u00e3 t\u1edbi, \/ M\u00f9a m\u01b0a nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u1eadn m\u01b0a li\u1ec1n. \/ Ch\u00e2u th\u1ed5 mang mang tr\u1eddi n\u01b0\u1edbc s\u00e1t, \/ H\u1ed3n ch\u1eebng hiu h\u1eaft n\u1ed7i kh\u00f4ng t\u00ean&#8230;&#8221; <\/em>(Qua S\u00f4ng, tr. 25). Hiu h\u1eaft h\u1ed3n bu\u1ed3n m\u1ed9t n\u1ed7i kh\u00f4ng t\u00ean, kh\u00f4ng th\u1ec3 r\u00f5 r\u1ec7t n\u00ean kh\u00f4ng nh\u00e3n hi\u1ec7u!Nh\u1eefng h\u00ecnh \u1ea3nh v\u0129 \u0111\u1ea1i \u1edf kh\u00eda c\u1ea1nh s\u00e2u th\u1eb3m, l\u00e2u d\u00e0i, t\u00e2m linh. V\u00e0 t\u1eeb bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng \u0111i \u0111\u1ebfn ti\u00ean tri, T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1i nh\u00ecn nh\u01b0 th\u1ea5y h\u1eadu lai, trong m\u1ed9t s\u1ed1 ho\u00e0n c\u1ea3nh, d\u1ef1 \u0111o\u00e1n nh\u1eefng tai \u01b0\u01a1ng kh\u1ed5 h\u1ea1nh s\u1eafp \u1eadp t\u1edbi:<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; M\u1ed9t ng\u00e0y, ng\u1ecdn gi\u00f3 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng s\u1ebd th\u1ed5i t\u1edbi<\/em><em><br \/>\n<em>Ngo\u00e0i bi\u1ec3n kh\u01a1i, tr\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba,..<\/em><br \/>\n<em>S\u00f2 h\u1ebfn, c\u00f4n tr\u00f9ng c\u0169ng ch\u1eb3ng y\u00ean th\u00e2n<\/em><br \/>\n<em>&#8230; Ng\u1ecdn gi\u00f3 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng s\u1ebd th\u1ed5i t\u1edbi,<\/em><br \/>\n<em>Qu\u1eadt ng\u00e3 nh\u1eefng b\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng, x\u00f4 x\u1eadp nh\u1eefng \u0111\u1ec1n \u0111\u00e0i<\/em><br \/>\n<em>Ti\u1ebfng h\u00fa ch\u1ea1y d\u00e0i su\u1ed1i l\u1ecbch s\u1eed<\/em><br \/>\n<em>Ng\u1ecdn gi\u00f3 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng s\u1ebd th\u1ed5i t\u1edbi<\/em><br \/>\n<em>X\u00e9 r\u00e1ch m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean, ph\u00e2n t\u00e1n c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c<\/em><br \/>\n<em>\u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00e2m l\u1eb7ng \u0103n n\u0103n..&#8221;<\/em><\/em><\/p>\n<p>(Ng\u1ecdn gi\u00f3 l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng s\u1ebd th\u1ed5i t\u1edbi, 31-32)<br \/>\n*<\/p>\n<p>Thi t\u00ednh \u1edf T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean bi\u1ec3u hi\u1ec7n qua h\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf ph\u1ea7n tr\u00ean, v\u00e0 qua ng\u00f4n ng\u1eef ri\u00eang c\u1ee7a nh\u00e0 th\u01a1: &#8220;<em>Ng\u00e0y l\u00f2a d\u1eady<\/em>&#8220;(tr. 211),&#8221;Khi\u1ebfn c\u1ea3 l\u00f2ng ta c\u0169ng <em>r\u00e1ch t\u01b0a <\/em>&#8221; (TSH), &#8220;T\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng ta v\u1ec1 <em>n\u01a1i b\u1ea3n tr\u1ea1ch<\/em>&#8221; (tr. 47), &#8220;v\u1eabn th\u1ee9 m\u1ef1c th\u00f4ng d\u1ee5ng \/ kh\u00f4ng ph\u1ea3i <em>c\u01b0\u1eddng toan<\/em>&#8221; (tr. 9), &#8220;hi\u00ean ga nh\u1ecf gi\u1ecdt c\u01b0\u1eddng toan&#8221; (Tr\u1eddi M\u01b0a \u0110\u00eam Xa Nh\u00e0),&#8230; Nh\u1eefng ch\u1eef c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a l\u1ee5c t\u1ec9nh, nh\u01b0ng k\u1ef9 x\u1ea3o, trang tr\u1ecdng : &#8220;<em>\u0111\u1ecba ng\u1ee5c ch\u00edn t\u1eebng <\/em>(&#8220;\u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ecba ng\u1ee5c ch\u00edn t\u1eebng s\u00e2u&#8221;, tr. 101). V\u1eadt v\u00e0 ch\u1eef d\u00f9ng trong Nam : <em>l\u00e0m mi\u1ebft mi\u1ebft<\/em>&#8221; (tr. 45), <em>&#8220;con c\u00f2ng <\/em>\u1ea9n nh\u1ea9n b\u00f2 quanh qu\u1ea9n (tr 50)&#8221;, &#8220;<em>l\u1ee5c b\u00ecnh<\/em>, m\u00e2y m\u1ecfi chuy\u1ebfn lang thang (tr. 28)&#8221;. &#8220;&#8230; l\u01b0\u1ee3c s\u1eed ta trong <em>b\u00ed l\u1ee5c <\/em>n\u00e0o&#8221; (tr. 24). B\u00e0i V\u01b0\u1eddn H\u1ea1 \u00e2m h\u01b0\u1edfng l\u1ee5c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn th\u1ebf th\u00ec th\u00f4i, c\u1ee9 nh\u01b0 h\u01a1i th\u01a1 B\u00ecnh Nguy\u00ean L\u1ed9c: <em>&#8220;&#8230; Th\u1ea5p tho\u00e1ng \u00e1nh \u0111\u00e8n r\u00e2y l\u01b0\u1edbi l\u00e1 \/ \u0110\u00e0n ai l\u00ean c\u1ed5 kh\u00fac ho\u00e0i lang? &#8221; <\/em>(tr. 94).<\/p>\n<p>Ng\u00f4n ng\u1eef T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean l\u00e0 th\u1ee9 \u1edf s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, ng\u00f4n ng\u1eef s\u00e1ch v\u1edf, l\u1eddi l\u1ebd ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch th\u00e1nh hi\u1ec1n, c\u00f3 h\u1ecdc, \u0111\u00f3 kh\u00f4ng h\u1eb3n l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef th\u00f4ng th\u00e1i, \u0111i\u00eau luy\u1ec7n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc nh\u01b0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn khi n\u00f3i v\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean. Th\u00e0nh ra ri\u00eang m\u00e0 c\u0169ng c\u1ee7a chung, nh\u1eefng chi\u1ebfn tranh, l\u00fd t\u01b0\u1edfng, hy v\u1ecdng, v.v. T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean s\u00e1ng t\u1ea1o thi t\u00ednh, nh\u1ea1c \u0111i\u1ec7u,&#8230; t\u1eeb v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ed5 c\u00f3 s\u1eb5n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u0169, nh\u01b0 ng\u00f4n ng\u1eef, nh\u01b0 \u00fd v\u0103n gia b\u1ea3o chung! C\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1ed7 ph\u00e1t ti\u1ebft c\u1ee7a th\u01a1, qua \u00e2m \u0111i\u1ec7u, c\u00e1ch nh\u1ea5n m\u1ea1nh. N\u1ebfu so v\u1edbi Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n, ng\u00f4n ng\u1eef T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean \u0111i v\u00e0o t\u00e2m th\u1ee9c, \u1ea5p \u1ee7, \u0111a ngh\u0129a, b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi, trong khi ng\u00f4n ng\u1eef Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n nh\u01b0 ph\u00e1n ra, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i xong, n\u00f3i to\u1ea1c ra h\u1ebft; m\u1ed9t b\u00ean h\u1ed3n \u0111\u00f4ng ph\u01b0\u01a1ng, qu\u1ef7 \u00e1m, ma tr\u01a1i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p trong tranh, m\u1ed9t b\u00ean l\u1ed3 l\u1ed9 m\u00e0 gai g\u00f3c,&#8230;!<\/p>\n<p>L\u00e0m m\u1edbi nh\u1eefng s\u00e1o m\u00f2n, c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 quen trong nh\u1eefng ph\u1ea1m tr\u00f9, m\u1ea1ch thi ca m\u1edbi. C\u1ea3nh n\u00e0o d\u1ec5 m\u00e0 kh\u00f3 t\u1ea3 h\u01a1n c\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc khi h\u1ebft &#8230; chi\u1ebfn tranh th\u00e1ng t\u01b0 1975 v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e3nh \u0111\u1ea1o to\u00e0n tr\u1ecb b\u1eb1ng s\u1eaft m\u00e1u, th\u1ebf m\u00e0 v\u1edbi ng\u1ecdn th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, nh\u1eefng c\u1ea3nh \u0111\u1ecda \u0111\u00e0y tr\u1ea7n gian chi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u00ean T\u00e0u th\u1eddi \u0110\u1ed7 Ph\u1ee7 &#8211; qua c\u00e1c ki\u1ec7t t\u00e1c <em>&#8220;tam l\u1ea1i&#8221;, &#8220;tam bi\u1ec7t&#8221;<\/em> nh\u01b0 Th\u1ea1ch H\u00e0o L\u1ea1i, V\u00f4 Gia Bi\u1ec7t, nh\u01b0 tr\u1edf l\u1ea1i; tr\u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1ed3n d\u1eadp, tr\u1edf l\u1ea1i, bi\u1ebfn m\u1ed9t n\u01a1i \u0111ang th\u1ecbnh tr\u1ecb t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ecba ng\u1ee5c a t\u1ef3:<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; X\u1ee9 kh\u1ed5, th\u00eam chi m\u00f9a th\u1ea3m kh\u1ed1c<\/em><\/p>\n<p><em>Than \u00f4i! Tr\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecf r\u01a1i d\u00e2n !<\/em><\/p>\n<p><em>N\u1eafng kim kh\u00ed ch\u1ea3y, \u0111\u00e1 ran n\u1ee9t,<\/em><\/p>\n<p><em>Gi\u00f3 t\u00e1p, r\u1eebng kh\u00f4 r\u1ee5m, c\u00e1t tr\u00e0n<\/em><\/p>\n<p><em>S\u00f4ng h\u1ed3 n\u1ebb \u0111\u00e1y, gi\u1ebfng v\u00f4 v\u1ecdng<\/em><\/p>\n<p><em>Mu\u00f4ng th\u00fa \u0111i\u00ean l\u1ea7m l\u0169i b\u1ecf \u0111\u00e0n<\/em><\/p>\n<p><em>D\u00e2n l\u00e0ng l\u0169 l\u01b0\u1ee3t k\u00e9o l\u00ean r\u00fa<\/em><\/p>\n<p><em>L\u00f9ng s\u1ee5c \u0111\u00e0o khoai c\u1ee7 \u0111\u00e3 khan.<\/em><\/p>\n<p><em>C\u00f4n tr\u00f9ng ki\u1ec7t s\u1ee9c l\u00eca hang \u1ed5<\/em><\/p>\n<p><em>L\u00ean ch\u1ebft thi\u00eau tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t h\u1eebng,<\/em><\/p>\n<p><em>\u00e1c \u0111i\u1ec3u ng\u00e0y \u0111\u00eam g\u00e0o x\u00e1o x\u00e1c<\/em><em><br \/>\n<em>C\u01a1 h\u1ed3 c\u1ea3 th\u1ebf gi\u1edbi l\u00e2m chung&#8230;&#8221; <\/em><\/em>(M\u00f9a H\u1ea1n, tr. 101, 102)<\/p>\n<p>Nh\u1eefng b\u1ea5t h\u1ea1nh tri\u1ec1n mi\u00ean, kh\u00f4ng ng\u1eebng. H\u1ebft s\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u00e3o t\u00e1p m\u00e0 tr\u1eddi th\u00ec m\u00e3i \u1ee7 m\u00e2y \u0111en! M\u1ed9t th\u1eddi h\u1ed3ng hoang v\u1edbi t\u00e2m \u0111\u1ecba th\u00fa d\u1eef c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh m\u1ea5t t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi! C\u1ee9 nh\u01b0 <em>Lam S\u01a1n Th\u1ef1c L\u1ee5c, B\u00ecnh Ng\u00f4 \u0110\u1ea1i C\u00e1o<\/em>! M\u1ed9t l\u1ed1i k\u1ec3 l\u1ec3, tu\u1ea7n t\u1ef1, li\u00ean lu\u1ef9!<\/p>\n<p>B\u00e0i \u0110\u00e3ng T\u1eed l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t kh\u00e1c mang t\u00ednh k\u1ec3 l\u1ec3 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nh\u1eafn nh\u1ee7, lo \u00e2u :<\/p>\n<p><em>&#8220;&#8230; B\u1ea1n c\u00f3 nghe, n\u00e0y b\u1ea1n c\u00f3 nghe<\/em><\/p>\n<p><em>V\u0169 tr\u1ee5 mien man chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u.<\/em><\/p>\n<p><em>Chim \u0111\u00e3 bay quanh t\u1eeb v\u1ea1n c\u1ed5,<\/em><\/p>\n<p><em>Gi\u00f3 th\u1eadt x\u01b0a, m\u00e2y th\u1eadt gi\u00e0 nua.<\/em><\/p>\n<p><em>N\u00ean v\u1edbi m\u1ed9t \u0111\u1eddi, bao bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i<\/em><\/p>\n<p><em>M\u00e0 trong v\u00f4 h\u1ea1n c\u00f3 chi \u0111\u00e2u.<\/em><\/p>\n<p><em>(&#8230;) B\u00ecm b\u1ecbp chi\u1ec1u chi\u1ec1u k\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u1edbn.<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110i, \u0111i \u0111\u00e2u, ch\u00e8o ch\u1ed1ng m\u1ecfi m\u00ea?<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110\u1ebfn ng\u00e3 ba, \u0111\u00e0nh theo m\u1ed9t l\u1ed1i,<\/em><em><br \/>\n<em>Ti\u1ebfc ng\u1ea9n kh\u00f4ng c\u00f9ng theo l\u1ed1i kia&#8230;&#8221; <\/em><\/em>(tr. 23-24).<\/p>\n<p>T\u1ee9 v\u00e0 \u00fd th\u01a1 l\u00e0m s\u1ed1ng d\u1eady con ch\u1eef: &#8220;Th\u1ee9c d\u1eady \u0111i v\u00e0o g\u1ed7 \u0111\u00e1 \u01a1i!&#8221;. R\u1ed3i nh\u1eefng ti\u1ebft \u0111i\u1ec7u b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, th\u00ed d\u1ee5 nh\u1eefng ti\u1ebft \u0111i\u1ec7u c\u1ee7a nghi v\u1ea5n, c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn: <em>&#8220;S\u00f3ng thi\u00ean c\u1ed5 kh\u00f3c, bi\u1ec3n tang ch\u1ebf \/ H\u1eefu h\u1ea1n n\u00e0o kh\u00f4ng t\u1ee7i nh\u1ecf nhoi?&#8221;<\/em>(tr. 86); <em>&#8220;C\u00f2n \u1edf \u0111\u00e2u l\u00e0n n\u01b0\u1edbc gi\u1ebfng kh\u01a1i&#8221; <\/em>(tr. 106); <em>&#8220;\u1edf \u0111\u00e2u c\u00f2n c\u1ee5m m\u00e2y h\u01b0 \u1ea3o&#8221; <\/em>(tr. 107) \u1ed0 nghi v\u1ea5n c\u1ea3 khi kh\u00f4ng c\u1ea7n n\u00eau c\u00e2u h\u1ecfi!<\/p>\n<p>*<\/p>\n<p>N\u1ebfu Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1edbi \u00e2m h\u01b0\u1edfng T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean l\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft kh\u1ea3o c\u1ed5, nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc cho m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng huy\u1ec1n di\u1ec7u, th\u1ea7n b\u00ed. Kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ed5 th\u1eddi, \u00fd v\u00e0 nh\u00e2n sinh quan c\u00f3 v\u1ebb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, kh\u00f4ng gian v\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c x\u01b0a. S\u1ed1ng \u1edf th\u1ebf k\u1ef7 XX, \u00f4ng ch\u1ee5p \u1ea3nh ngh\u1ec7 thu\u1eadt, d\u00f9ng m\u00e1y hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f4m nay \u0111\u1ec3 n\u1eafm b\u1eaft nh\u1eefng n\u00e9t \u0111\u1eb9p \u0111\u00f4ng-ph\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u01a1ng v\u1ea5t \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 trong v\u0169 tr\u1ee5, nh\u1ea5t l\u00e0 nh\u1eefng n\u00e9t \u0111an thanh c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n ! C\u00e1i \u0111\u1eb9p \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a nh\u1eefng huy\u1ec5n m\u1ed9ng hoang \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi \u1ea9n ch\u00ecm trong th\u1eddi gian, l\u00e0 m\u1ef9 c\u1ea3m c\u1ee7a t\u00e2m h\u1ed3n nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc thi\u00ean nhi\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi v\u0103n minh m\u00e0 nh\u01b0 hoang s\u01a1. C\u00e1i \u0111\u1eb9p \u1edf trong n\u1ed7i bu\u1ed3n th\u1ebf k\u1ef7, ng\u00f4n ng\u1eef th\u0103ng hoa th\u00e0nh m\u1ed9ng m\u1ecb c\u1ed5 th\u1eddi. C\u00e1i T\u00f4i sung m\u00e3n truy\u1ec1n th\u1eeba v\u0103n h\u00f3a, h\u00e3nh ti\u1ebfn trong hoang vu c\u0169ng nh\u01b0 trong b\u1ee9c r\u1ed1i c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p>K\u1ebb h\u1eadu sinh sau n\u00e0y mu\u1ed1n t\u00ecm hi\u1ec3u con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng Vi\u1ec7t n\u1eeda sau th\u1ebf k\u1ef7 XX kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1edf t\u00ecm l\u1ea1i nh\u1eefng trang th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, nh\u01b0 th\u01a1 \u0110\u1ed5 Ph\u1ee7 khi mu\u1ed1n m\u01b0\u1eddng t\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i c\u00f5i nh\u00e2n sinh th\u1eddi An-L\u1ed9c S\u01a1n! Th\u01a1 T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, \u0111\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 cho l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m nh\u00e2n lo\u1ea1i, cho \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i, v\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1edf m\u1ed9t th\u1eddi. \u1ede T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn thi ca nh\u01b0 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m v\u1eeba t\u01b0 duy v\u1eeba t\u00e2m linh m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t kinh nghi\u1ec7m nh\u00e2n sinh. Th\u01a1 \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh l\u1edbn c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi! C\u00f3 l\u1ea7n \u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng &#8220;th\u1ebf k\u1ef7 m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111ang s\u1ed1ng \u0111\u00e2y c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng hi\u1ec3n l\u1ed9 m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng t\u00e1ch bi\u1ec7t tr\u1ea7m tr\u1ecdng l\u1ea1 l\u00f9ng gi\u1eefa th\u01a1 v\u00e0 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. T\u00e1ch bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn m\u1ee9c t\u01b0\u1edfng ch\u1eebng b\u00e2y gi\u1edd th\u01a1 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c ri\u00eang t\u01b0 h\u1ebft s\u1ee9c chuy\u00ean m\u00f4n nh\u01b0 trong m\u1ed9t h\u1ed9i k\u00edn gi\u1eefa c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u01a1 v\u1edbi nhau th\u00f4i (&#8230;) N\u1ebfu l\u1ecbch s\u1eed l\u00e0 n\u1ed7 l\u1ef1c m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng di\u1ec5n bi\u1ebfn c\u1ee5 th\u1ec3 c\u1ee7a th\u1eddi gian th\u00ec th\u01a1, m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1i qu\u00e1t, l\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed tr\u1eebu t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a th\u1eddi gian, l\u00e0 ph\u1ea7n h\u1ed3n thi\u00eang c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed &#8221; (3).<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\n<p><strong><em>Ch\u00fa-th\u00edch:<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><em>1. &#8220;Khi m\u1ecdi th\u1ea7n tho\u1ea1i g\u00e3y \u0111\u1ed5, ch\u00ednh trong thi ca l\u00e0 n\u01a1i th\u1ea7n linh tr\u00fa ng\u1ee5, nh\u01b0 m\u1ed9t tr\u1ea1m ngh\u0129 &#8220;. Qua s\u00e1ng t\u1ea1o, nh\u00e0 th\u01a1 tr\u1edf th\u00e0nh trung gian v\u1edbi th\u1ea7n linh &#8211; \u00fd th\u1ee9 ba c\u1ee7a Saint John Perse trong b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n nh\u1eadn gi\u1ea3i Nobel v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y 10-12-1960.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><em>2. &#8220;La po\u00e9sie est plus vraie que l\u2019histoire&#8221; (La Po\u00e9tique).<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><em>3. &#8221; B\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean trong bu\u1ed5i ra m\u1eaft Th\u01a1 Tuy\u1ec3n t\u1ea1i Houston TX ng\u00e0y 9-3-1996&#8243;. Ng\u00e0y Nay TX, 340, 1-4-1996, tr. B3.<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\"><em>4. Th\u01a1 tr\u00edch d\u1eabn \u0111\u00e1nh s\u1ed1 trang t\u1eeb t\u1eadp Th\u01a1 Tuy\u1ec3n c\u1ee7a T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean (St. Paul, MI: T\u00e1c gi\u1ea3 xu\u1ea5t b\u1ea3n, 1995. 220 tr). Nh\u1eefng b\u00e0i kh\u00e1c tr\u00edch t\u1eeb t\u1ea1p ch\u00ed S\u00e1ng-T\u1ea1o ho\u1eb7c c\u00e1c h\u1ee3p tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 xu\u1ea5t b\u1ea3n. Ri\u00eang ch\u00f9m th\u01a1 Qu\u1ef7 X\u01b0\u1edbng Thi ch\u1ec9 c\u00f3 ba trong n\u0103m b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c in l\u1ea1i trong Th\u01a1 Tuy\u1ec3n (!).<\/em><\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">12-2001<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"padding-left: 30px;\">\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u1ebfu Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i v\u1edbi \u00e2m h\u01b0\u1edfng T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec T\u00f4 Th\u00f9y Y\u00ean l\u00e0 d\u1ea5u v\u1ebft kh\u1ea3o c\u1ed5, nh\u00e2n ch\u1ee7ng h\u1ecdc cho m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng huy\u1ec1n di\u1ec7u, th\u1ea7n b\u00ed. Kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ed5 th\u1eddi, \u00fd v\u00e0 nh\u00e2n sinh quan c\u00f3 v\u1ebb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, kh\u00f4ng gian v\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c x\u01b0a.<\/p>\n","protected":false},"author":729,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,221,254,138],"tags":[392],"class_list":["post-15449","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-cac-so-da-mau-dinh-ky","category-da-mau-so-27","category-tieu-luan","tag-to-thuy-yen"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/729"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15449"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52973,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15449\/revisions\/52973"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}