{"id":12780,"date":"2010-06-23T00:04:00","date_gmt":"2010-06-23T00:04:00","guid":{"rendered":"http:\/\/damau.org\/archives\/12780"},"modified":"2019-02-27T06:42:49","modified_gmt":"2019-02-27T06:42:49","slug":"bo-toc-kayan-truyen-thuyet-nguoi-co-dai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/12780\/bo-toc-kayan-truyen-thuyet-nguoi-co-dai","title":{"rendered":"B\u1ed9 t\u1ed9c Kayan: Truy\u1ec1n thuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi c\u1ed5 d\u00e0i"},"content":{"rendered":"<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>&#160;<\/p>\n<p>R\u1eddi bi\u00ean gi\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n-Thailand t\u1ea1i th\u00e0nh ph\u1ed1 Mae Sai, t\u1ec9nh Chiang Rai, t\u00f4i \u0111\u1ebfn th\u0103m m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng t\u1eadp th\u1ec3 g\u1ed3m c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c Akha, Yao, Lahu, Palong v\u00e0 Kayan. Khu n\u00e0y ch\u00ednh ph\u1ee7 Thailand d\u1ef1ng l\u00ean, g\u00f4m c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c l\u1ea1i s\u1ed1ng v\u1edbi nhau l\u00e0m \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ebfn cho kh\u00e1ch du l\u1ecbch. Ng\u00f4i l\u00e0ng n\u1eb1m trong thung l\u0169ng, xung quanh tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u tre xanh, ru\u1ed9ng r\u1eaby, khoai b\u1eafp. Nh\u00e0 l\u00e0m theo ki\u1ec3u nh\u00e0 s\u00e0n ph\u00f2ng tr\u00e1nh l\u1ee5t l\u1ed9i m\u00f9a \u0111\u00f4ng. V\u00e1ch ph\u00ean tre, m\u00e1i l\u1ee3p r\u01a1m ho\u1eb7c l\u00e1 b\u1eb1ng b\u00e0n tay, b\u00ean d\u01b0\u1edbi ch\u0103n nu\u00f4i gia s\u00fac. Trong c\u00e1c b\u1ed9 t\u1ed9c tr\u00ean, v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kayan hay g\u1ecdi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Padaung g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u1ef1 ch\u00fa \u00fd cho kh\u00e1ch du l\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed5 d\u00e0i. L\u1ebd d\u0129 nhi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi Kayan kh\u00f4ng th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi theo ki\u1ec3u n\u00e0y.<\/p>\n<p>Kayan l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 T\u1ea1ng-Mi\u1ebfn thu\u1ed9c d\u00e2n t\u1ed9c Karenni t\u1ea1i Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n. V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 1990, d\u00e2n t\u1ed9c Karenni xung \u0111\u1ed9t v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n Mi\u1ebfn sau \u0111\u00f3 l\u01b0u vong sang mi\u1ec1n b\u1eafc Thailand mang theo b\u1ed9 t\u1ed9c Kayan. Tr\u1ea3i qua 20 n\u0103m, d\u00e2n s\u1ed1 Kayan l\u00ean \u0111\u1ebfn 520 ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd s\u1ed1ng t\u1ea1i c\u00e1c bu\u00f4n l\u00e0ng Baan Thaton, Piang Din, Nam Piang Din t\u1eeb Mae Hong Sorn \u0111\u1ebfn Chiang Rai, s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, theo s\u1ef1 s\u1eafp x\u1ebfp c\u1ee7a ch\u00ednh ph\u1ee7 Thailand. Th\u1ebf k\u1ef7 17 b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Kayan \u0111\u00e3 di c\u01b0 sang b\u1eafc Thailand v\u00e0 l\u01b0u l\u1ea1i trong r\u1eebng s\u00e2u. H\u1ecd hi\u1ec7n gi\u1edd v\u1eabn t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0ng \u00edt ai c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean l\u1ea1c.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u00f4ng ty du l\u1ecbch Thailand t\u1ed5 ch\u1ee9c nh\u1eefng chuy\u1ebfn tham quan \u0111\u1ebfn Chiang Mai, Chiang Rai ho\u1eb7c Mae Hong Sorn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng gh\u00e9 th\u0103m b\u1ed9 t\u1ed9c Kayan. \u0110i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Kayan l\u00e0 nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ea5n tr\u00f2n quanh c\u1ed5 tr\u00f4ng th\u1eadt l\u1ea1 l\u1eabm. Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2y l\u00e0 b\u1ed9 t\u1ed9c duy nh\u1ea5t s\u1ed1ng \u1edf r\u1eebng n\u00fai c\u00f2n gi\u1eef t\u1ee5c l\u1ec7 l\u1ea1 l\u00f9ng hi\u1ebfm th\u1ea5y n\u00e0y. Ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111eo c\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi Kayan \u0111eo v\u00f2ng \u1edf ch\u00e2n t\u1eeb \u0111\u1ea7u g\u1ed1i \u0111\u1ebfn m\u1eaft c\u00e1. H\u1ecd c\u00f2n \u0111eo v\u00f2ng nh\u00f4m hay v\u00f2ng b\u1ea1c \u1edf c\u1ed5 tay. Nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng \u1edf c\u1ed5 v\u1eabn l\u00e0 s\u1ef1 thu h\u00fat m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u1ea5t cho kh\u00e1ch du l\u1ecbch khi \u0111\u1ebfn b\u1eafc Thailand.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image001.jpg\" rel=\"lightbox[12780]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto\" title=\"clip_image001\" border=\"0\" alt=\"clip_image001\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image001_thumb.jpg\" width=\"365\" height=\"284\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Tr\u1ebb em Kayan (photo: Kaydee)<\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p>H\u1ea7u nh\u01b0 b\u1ea5t k\u1ef3 ph\u1ee5 n\u1eef Kayan n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u mang cho m\u00ecnh nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd coi \u0111\u00e2y l\u00e0 th\u1ee9 trang s\u1ee9c qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ec3 t\u00f4n vinh v\u1ebb \u0111\u1eb9p n\u1eef gi\u1edbi trong b\u1ea3n l\u00e0ng. S\u1ef1 sang tr\u1ecdng v\u00e0 qu\u00fd ph\u00e1i c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef Kayan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u1edf s\u1ed1 v\u00f2ng \u0111eo tr\u00ean c\u1ed5 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 c\u1ee7a m\u1ed7i gia \u0111\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi \u0111eo c\u00e0ng nhi\u1ec1u v\u00f2ng, c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 v\u00e0 tr\u1ecdng v\u1ecdng trong b\u1ed9 t\u1ed9c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a chi\u1ebfc v\u00f2ng trong n\u00e9t v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c h\u1ecd. Ngo\u00e0i n\u00e9t \u0111\u1eb9p trang s\u1ee9c, r\u00f5 r\u00e0ng h\u1ecd c\u00f2n th\u1ec3 hi\u1ec7n phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n t\u1eeb x\u01b0a do t\u1ed5 ti\u00ean l\u01b0u truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ch\u00e1u. Ng\u00e0y nay b\u1ed9 t\u1ed9c Kayan s\u1edf d\u0129 t\u1ed3n t\u1ea1i v\u1edbi th\u1eddi gian l\u00e0 h\u1ecd bi\u1ebft t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn v\u0103n h\u00f3a truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a \u00f4ng b\u00e0, t\u1ed5 ti\u00ean.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image002.jpg\" rel=\"lightbox[12780]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; margin: 10px auto 5px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; border-left-width: 0px\" title=\"clip_image002\" border=\"0\" hspace=\"12\" alt=\"clip_image002\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image002_thumb.jpg\" width=\"174\" height=\"292\" \/><\/a><\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 h\u1ea1nh ph\u00fac khi gia \u0111\u00ecnh sanh con g\u00e1i. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1ecbp b\u00e0 con, b\u1ea1n b\u00e8 t\u1eb7ng nh\u1eefng m\u00f3n qu\u00e0 b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ebfn b\u1ed1n, n\u0103m tu\u1ed5i, cha m\u1eb9 \u0111\u00fac nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng \u0111\u1ed3ng qu\u1ea5n quanh c\u1ed5 cho con g\u00e1i. H\u1eb1ng n\u0103m cha m\u1eb9 qu\u1ea5n cho em m\u1ed9t ho\u1eb7c hai v\u00f2ng c\u00f3 khi l\u00ean n\u0103m v\u00f2ng. M\u1ed7i v\u00f2ng nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 v\u00f2ng \u0111\u1eb7c, l\u1edbn b\u1eb1ng chi\u1ebfc \u0111\u0169a con, tr\u01a1n l\u00e1ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00f2ng r\u1ed7ng b\u00ean trong v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00f2ng \u0111\u01a1n m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9n d\u00e2y \u0111\u1ed3ng d\u00e0i qu\u1ea5n th\u00e0nh v\u00f2ng tr\u00f4n \u1ed1c. Khi th\u00e1o v\u00f2ng c\u0169 qu\u1ea5n th\u00eam v\u00f2ng m\u1edbi v\u00e0o th\u1eddi gian m\u1ea5t hai \u0111\u1ebfn ba gi\u1edd \u0111\u1ed3ng h\u1ed3. Ph\u1ee5 n\u1eef l\u1edbn tu\u1ed5i \u0111eo 20 \u0111\u1ebfn 25 v\u00f2ng. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i b\u1ea3n Plam Piang Din \u0111eo \u0111\u1ebfn 37 v\u00f2ng. M\u1ed9t b\u1ed9 v\u00f2ng n\u1eb7ng 5kg \u0111\u1ebfn 8kg, con s\u1ed1 k\u1ef7 l\u1ee5c n\u1eb7ng 10kg. Qu\u1ea3 l\u00e0 s\u1ee9c ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u1edf ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 kh\u00e1c. V\u00f2ng \u0111eo \u1edf c\u1ed5 c\u00f3 ba ba l\u1edbp. L\u1edbp \u0111\u1ea7u c\u00f3 s\u00e1u v\u00f2ng chi\u1ebfm 1\/3 t\u1eeb vai v\u00e0o c\u1ed5. L\u1edbp th\u1ee9 hai c\u00f3 ch\u1eebng 16 v\u00f2ng th\u1eb3ng \u0111\u1ee9ng, 90 \u0111\u1ed9. L\u1edbp th\u1ee9 ba c\u00f3 b\u1ed1n \u0111\u1ebfn n\u0103m v\u00f2ng chi\u1ebfm n\u1eeda c\u1eb1m d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>Nh\u00ecn v\u00e0o ph\u1ee5 n\u1eef Kayan, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ngh\u0129 c\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 v\u1ebb d\u00e0i h\u01a1n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean, theo gi\u1edbi khoa h\u1ecdc Thailand ph\u00e2n t\u00edch t\u1eeb nh\u1eefng t\u1ea5m h\u00ecnh quang tuy\u1ebfn(x-rays) ch\u1ee5p \u0111\u01b0\u1ee3c, cho l\u00e0 do s\u1ee9c n\u1eb7ng l\u00e2u ng\u00e0y c\u1ee7a b\u1ed9 v\u00f2ng \u0111\u00e8 l\u00ean vai l\u00e0m x\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f2n g\u00e1nh v\u00e0 x\u01b0\u01a1ng vai s\u1ee5p xu\u1ed1ng ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng l\u00e0m cho c\u1ed5 d\u00e0i h\u01a1n. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng khi th\u00e1o ra s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u1ed5. Kh\u00f4ng h\u1eb3n nh\u01b0 v\u1eady v\u00ec khi th\u00e1o v\u00f2ng ra, c\u1ed5 h\u1ecd v\u1eabn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Khi \u0111eo v\u00f2ng s\u1ef1 tr\u1edf ng\u1ea1i \u1edf c\u1ed5 kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u00e1c em nh\u1ecf v\u1eabn ch\u1ea1y nh\u1ea3y ch\u01a1i \u0111\u00f9a b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00f2n \u0111\u00e1nh b\u00f3ng chuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u01a1i c\u00e1c tr\u00f2 th\u1ec3 thao kh\u00e1c.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image005.jpg\" rel=\"lightbox[12780]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto\" title=\"clip_image005\" border=\"0\" alt=\"clip_image005\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image005_thumb.jpg\" width=\"344\" height=\"263\" \/><\/a><\/p>\n<p>T\u1ee5c l\u1ec7 \u0111eo v\u00f2ng tr\u00ean c\u1ed5 c\u1ee7a h\u1ecd v\u1eabn c\u00f2n tranh c\u00e3i. Theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Kayan, ng\u00e0y x\u01b0a h\u1ecd g\u1eb7p th\u1ea3m n\u1ea1n h\u1ed5 \u0103n th\u1ecbt ph\u1ee5 n\u1eef trong l\u00e0ng. \u0110\u1ec3 tr\u00e1nh th\u1ea3m h\u1ecda n\u00e0y, t\u1ed5 ti\u00ean h\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i mang v\u00f2ng v\u00e0o c\u1ed5 \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi b\u1ecb h\u1ed5 c\u1eafn. Ngo\u00e0i ra, theo t\u1ee5c l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Kayan l\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00ean ph\u1ee5 n\u1eef \u0111eo v\u00f2ng tr\u00ean c\u1ed5 nh\u1eb1m kh\u00f4ng t\u1ea1o s\u1ef1 quy\u1ebfn r\u0169, l\u00f4i cu\u1ed1n cho b\u1ed9 t\u1ed9c kh\u00e1c v\u00e0 h\u1ecd c\u00f2n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea1n l\u00e0m n\u00f4 l\u1ec7. Tuy nhi\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i trong b\u1ea3n cho bi\u1ebft \u0111\u00e2y l\u00e0 truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb xa x\u01b0a. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi m\u00e0 h\u1ecd t\u1ef1 tin nh\u1ea5t khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi \u0111\u1ebfn. M\u1ecdi c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch ch\u1ec9 mang t\u00ednh c\u00e1ch truy\u1ec1n thuy\u1ebft. Ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi Kayan kh\u00f4ng b\u1eaft bu\u1ed9c con ch\u00e1u \u0111eo v\u00f2ng nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i, c\u00f4 ta coi \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 h\u00e3nh di\u1ec7n v\u00e0 ni\u1ec1m t\u1ef1 h\u00e0o trong b\u1ea3n l\u00e0ng khi \u0111eo nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng l\u1ea5p l\u00e1nh tr\u00ean c\u1ed5.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image006.jpg\" rel=\"lightbox[12780]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto\" title=\"clip_image006\" border=\"0\" alt=\"clip_image006\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image006_thumb.jpg\" width=\"344\" height=\"250\" \/><\/a><\/p>\n<p>V\u1edbi l\u1eddi gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u1ee7a c\u00f4 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y du kh\u00e1ch d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u1eadn ra r\u1eb1ng qua c\u00e1ch \u0103n m\u1eb7t c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef s\u1ebd n\u00f3i l\u00ean tr\u00ecnh tr\u1ea1ng h\u00f4n nh\u00e2n. Ph\u1ee5 n\u1eef th\u01b0\u1eddng m\u1eb7t \u00e1o qu\u1ea7n m\u00e0u \u0111en ho\u1eb7c m\u00e0u \u0111\u1ecf l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh v\u00e0 \u0111eo b\u00f4ng tai ng\u00e0 voi. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i nh\u1eefng c\u00f4 g\u00e1i ch\u01b0a l\u1eadp gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u1eb7t \u00e1o qu\u1ea7n m\u00e0u tr\u1eafng. Tr\u01b0\u1edbc s\u00e0n nh\u00e0, h\u1ecd b\u00e0y nh\u1eefng t\u1ea5m th\u1ed5 c\u1ea9m, kh\u0103n cho\u00e0ng c\u1ed5, x\u00e0-r\u00f4ng ho\u1eb7c b\u00e0y nh\u1eefng b\u1ee9c ph\u00f9 \u0111i\u00eau, v\u00f2ng tay b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7 do ch\u1ed3ng ch\u1ea1m tr\u1ed5. Th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y, ph\u1ee5 n\u1eef ng\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc khung c\u1eefi quay t\u01a1 d\u1ec7t v\u1ea3i. H\u00ecnh \u1ea3nh \u0111\u00f3 th\u1eadt \u0111\u1eb9p, y\u00ean b\u00ecnh v\u00e0 l\u1ea1 m\u1eaft v\u1edbi du kh\u00e1ch. Ng\u00e0y nay thu nh\u1eadp ch\u00ednh c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n h\u00e0ng b\u00e0y tr\u00ean s\u00e0n b\u00e1n cho kh\u00e1ch du l\u1ecbch. V\u00e0o th\u0103m l\u00e0ng ng\u01b0\u1eddi Kayan m\u1ed7i du kh\u00e1ch tr\u1ea3 g\u1ea7n $10 M\u1ef9 kim. S\u1ed1 ti\u1ec1n n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ecd bao nhi\u00eau.<\/p>\n<p>M\u1ed7i m\u1ed9t s\u1eafc t\u1ed9c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, t\u1eadp qu\u00e1n kh\u00e1c nhau. Ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng v\u1edbi l\u1ed1i s\u1ed1ng t\u1ef1 do qua l\u1eddi n\u00f3i h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, tho\u1ea3i m\u00e1i \u1edf t\u01b0 t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u00f3ng kho\u00e1ng v\u1ec1 c\u01a1 th\u1ec3, h\u1ecd s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1edfi tru\u1ed3ng ch\u1ea1y quanh s\u00e2n v\u1eadn \u0111\u1ed9ng gi\u1eefa v\u00e0i ch\u1ee5c ngh\u00ecn kh\u00e1n gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i s\u1ef1 b\u1ea5t b\u00ecnh trong l\u00f2ng. V\u1edbi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ph\u00f3ng kho\u00e1ng nh\u01b0 v\u1eady n\u00ean khi \u0111\u1ebfn Thailand g\u1eb7p nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef Kayan \u0111eo v\u00f2ng tr\u00ean c\u1ed5 n\u1eb7ng n\u1ec1, b\u1ea5t ti\u1ec7n, h\u1ecd coi \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 r\u00e0ng bu\u1ed9c v\u1ec1 th\u00e2n x\u00e1c. \u00cdt nhi\u1ec1u h\u1ecd c\u1ea3m th\u1ea5y x\u00f3t xa, xao xuy\u1ebfn cho ph\u1ee5 n\u1eef c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 trang nh\u1eadt k\u00fd m\u1ea1ng(blog) du kh\u00e1ch T\u00e2y ngh\u0129 r\u1eb1ng ch\u00ednh ph\u1ee7 Thailand t\u1eadp trung b\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Kayan trong tr\u1ea1i Ban Mai Nai Soi t\u1ea1i Mae Hong Sorn kh\u00f4ng ngo\u00e0i m\u1ee5c \u0111\u00edch thu h\u00fat kh\u00e1ch du l\u1ecbch qua nh\u1eefng chi\u1ebfc v\u00f2ng \u0111eo c\u1ed5.<\/p>\n<p>B\u1ed9 t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi Kayan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng quy ch\u1ebf\/\u0111\u1eb7c quy\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef5 n\u1ea1n chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 sang n\u01b0\u1edbc th\u1ee9 ba nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Karenni. Ch\u1ec9 c\u00f3 hai gia \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecbnh c\u01b0 \u0111\u1ebfn Finland &amp; New Zealand n\u0103m 2008. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f2n l\u1ea1i, ch\u00ednh quy\u1ec1n Thailand c\u1ea7m ch\u00e2n h\u1ecd v\u00ec b\u1ed9 t\u1ed9c Kayan \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 c\u1ee7a Thailand.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image007.jpg\" rel=\"lightbox[12780]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" style=\"border-right-width: 0px; display: block; float: none; border-top-width: 0px; border-bottom-width: 0px; margin-left: auto; border-left-width: 0px; margin-right: auto\" title=\"clip_image007\" border=\"0\" alt=\"clip_image007\" src=\"http:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/bientap\/BtcKayanTruynthuytngicdi_10D18\/clip_image007_thumb.jpg\" width=\"354\" height=\"237\" \/><\/a><\/p>\n<p>Sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e1t hi\u1ec7n vi\u1ec7c gi\u1eef b\u1ed9 t\u1ed9c Kayan v\u1edbi l\u00fd do kinh t\u1ebf du l\u1ecbch h\u01a1n b\u1ea5t c\u1ee9 l\u00fd do n\u00e0o. \u0110\u1ec3 b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y s\u1ed1ng t\u1ef1 do c\u00e1c n\u01a1i s\u1ebd gi\u1ea3m \u0111i s\u1ef1 h\u1ea5p d\u1eabn kh\u00e1ch du l\u1ecbch \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, thay v\u00ec t\u1eadp trung l\u1ea1i. Khi \u0111\u1ebfn Chiang Mai, \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ea5y qu\u1ea3ng c\u00e1o cho nh\u1eefng chuy\u1ebfn vi\u1ebfng th\u0103m ng\u01b0\u1eddi c\u1ed5 d\u00e0i(Long Neck people) tr\u00ean t\u1edd r\u01a1i t\u1ea1i v\u0103n ph\u00f2ng c\u00e1c c\u00f4ng ty du l\u1ecbch. N\u0103m 2006, nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef Kayan th\u00e1o b\u1ecf v\u00f2ng \u0111eo c\u1ed5 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i h\u1ecd b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng<i> <\/i>v\u0103n h\u00f3a v\u00e0o vi\u1ec7c kinh doanh du l\u1ecbch. N\u0103m 2008, c\u00e1c c\u00f4 g\u00e1i tr\u1ebb c\u0169ng th\u00e1o b\u1ecf v\u00f2ng \u0111eo c\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o tr\u1ea1i t\u1ef5 n\u1ea1n t\u1ea1i Mae Hong Sorn. C\u00f9ng n\u0103m \u0111\u00f3, Li\u00ean H\u1ee3p Qu\u1ed1c k\u00eau g\u1ecdi ch\u00ednh ph\u1ee7 Thailand h\u00e3y \u0111\u1ec3 b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y s\u1ed1ng t\u1ef1 do theo \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n t\u1ef1 nhi\u00ean h\u01a1n l\u00e0 \u0111\u01b0a h\u1ecd v\u00e0o tr\u1ea1i t\u1ef5 n\u1ea1n ho\u1eb7c s\u1ed1ng trong c\u00e1c ng\u00f4i l\u00e0ng t\u1eadp th\u1ec3. H\u1ecd y\u00eau c\u1ea7u du kh\u00e1ch kh\u00f4ng n\u00ean vi\u1ebfng th\u0103m ng\u01b0\u1eddi Kayan. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i.<\/p>\n<p>Qua c\u00e1c trang m\u1ea1ng \u0111i\u1ec7n t\u1eed nhi\u1ec1u du kh\u00e1ch T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u0103m ng\u01b0\u1eddi Kayan, ngh\u0129 r\u1eb1ng s\u1ef1 c\u00f3 m\u1eb7t c\u1ee7a h\u1ecd s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng sai \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c thi\u1ec3u s\u1ed1 v\u00f9ng cao. N\u01a1i \u0111\u00e2u c\u00f3 d\u1ea5u ch\u00e2n du kh\u00e1ch b\u0103ng qua, b\u1ea3n s\u1eafc v\u0103n h\u00f3a n\u01a1i \u0111\u00f3 s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o. C\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u0103n h\u00f3a, phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n v\u1ed1n c\u00f3 t\u1eeb ngh\u00ecn x\u01b0a l\u1ea7n l\u1ea7n phai m\u1edd, xa r\u1eddi b\u1ea3n l\u00e0ng.<\/p>\n<p>\u00c1nh s\u00e1ng \u0111\u00f4 th\u00e0nh \u1eaft h\u1eb3n l\u00e0m v\u01a1i \u0111i v\u1ebb \u0111\u1eb9p lung linh \u00e1nh tr\u0103ng trong r\u1eebng khuya.<\/p>\n<p>Chiang Mai, Thailand<\/p>\n<p>April 2010    <br \/>Kay Dee Wong<\/p>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p><strong>Ngu\u1ed3n:<\/strong><\/p>\n<p><i><a href=\"http:\/\/www.wisegeek.com\/what-is-the-hill-tribe.htm\">http:\/\/www.wisegeek.com\/what-is-the-hill-tribe.htm<\/a>       <br \/><\/i><i><a href=\"http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kayan_(Burma)\">http:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Kayan_(Burma)<\/a><\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0103m 2006, nhi\u1ec1u ph\u1ee5 n\u1eef Kayan th\u00e1o b\u1ecf v\u00f2ng \u0111eo c\u1ed5 \u0111\u1ec3 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i h\u1ecd b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng v\u0103n h\u00f3a v\u00e0o vi\u1ec7c kinh doanh du l\u1ecbch. N\u0103m 2008, c\u00e1c c\u00f4 g\u00e1i tr\u1ebb c\u0169ng th\u00e1o b\u1ecf v\u00f2ng \u0111eo c\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc khi v\u00e0o tr\u1ea1i t\u1ef5 n\u1ea1n t\u1ea1i Mae Hong Sorn. C\u00f9ng n\u0103m \u0111\u00f3, Li\u00ean H\u1ee3p Qu\u1ed1c k\u00eau g\u1ecdi ch\u00ednh ph\u1ee7 Thailand h\u00e3y \u0111\u1ec3 b\u1ed9 t\u1ed9c n\u00e0y s\u1ed1ng t\u1ef1 do&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1532,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,179,194,177],"tags":[],"class_list":["post-12780","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-chup-va-chep","category-du-lich","category-van-hoa"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12780","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1532"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12780"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12780\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":53238,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12780\/revisions\/53238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12780"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12780"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12780"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}