{"id":1071,"date":"2008-10-25T18:51:00","date_gmt":"2008-10-25T18:51:00","guid":{"rendered":"http:\/\/inforescent.net\/damauorg\/?p=1071"},"modified":"2019-03-10T01:18:18","modified_gmt":"2019-03-10T01:18:18","slug":"theo-vet-chan-cua-nu-than-thi-ca-sappho","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/1071\/theo-vet-chan-cua-nu-than-thi-ca-sappho","title":{"rendered":"Theo V\u1ebft Ch\u00e2n C\u1ee7a N\u1eef Th\u1ea7n Thi Ca Sappho"},"content":{"rendered":"

\"CharlesHomer\"<\/a><\/p>\n

Sappho \u0111àn hát cho Homer nghe<\/p>\n

Charles Nicholas Lafond (1775-1835) (h\u1ecda s\u0129)<\/p>\n

T\u1ea1i sao ng\u01b0\u1eddi Anh, ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 g\u1ecdi nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái là ‘‘the lesbians’’, còn ng\u01b0\u1eddi Pháp g\u1ecdi là ‘‘les lesbiennes’’ ? Truy ra ngh\u0129a thì \u0111ây là danh t\u1eeb ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi dân c\u1ee7a \u0111\u1ea3o Lesbos, m\u1ed9t hòn \u0111\u1ea3o c\u1ee7a x\u1ee9 Hy L\u1ea1p, g\u1ea7n b\u1edd bi\u1ec3n Th\u1ed5-nh\u0129-k\u1ef3, thu\u1ed9c vùng v\u1ecbnh Edremit. \u0110ây là quê h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a n\u1eef th\u1ea7n thi ca Sappho, n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 th\u01a1 lo\u1ea1i Tr\u1eef tình ca (Odes) và lo\u1ea1i Nh\u1ea1c thi\u1ec1u ca (Hymne). Sappho sinh n\u0103m 612 tr\u01b0\u1edbc Thiên Chúa Giáng Sinh, ngoài thiên tài thi ca ra còn n\u1ed5i danh là m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef thích \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef. Cho nên t\u0129nh t\u1eeb ‘‘saphique’’ thoát thai t\u1eeb danh t\u1eeb riêng (nom propre) c\u1ee7a tên Sappho c\u0169ng dùng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 nh\u1eefng gì thu\u1ed9c các ph\u1ee5 n\u1eef làm v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111i theo v\u1ebft chân Sappho (v\u1ec1 khuynh h\u01b0\u1edbng tình d\u1ee5c c\u0169ng nh\u01b0 v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111eo \u0111u\u1ed5i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n

Nh\u1eefng n\u1eef s\u0129 thu\u1ed9c lo\u1ea1i ‘‘lesbians’’ trên hoàn v\u0169 tr\u1ea3i qua bao tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, th\u1eddi \u0111\u1ea1i tuy không nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd kèm theo v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd, tôi e r\u1eb1ng bài vi\u1ebft trong khuôn kh\u1ed5 t\u1eeb 30 \u0111\u1ebfn 40 trang c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong các h\u1ea1ng n\u1eef l\u01b0u c\u1ea7m bút kia, theo s\u1ef1 \u0111ãi l\u1ecdc c\u1ee7a th\u1eddi gian, theo s\u1ef1 phê phán và th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 phu\u01a1ng di\u1ec7n ngh\u1ec7 thu\u1eadt, thì ph\u1ea7n tinh hoa còn l\u1ea1i ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhiêu. Nh\u01b0ng vi\u1ebft v\u1ec1 n\u1ed9i dung c\u1ee7a các tác ph\u1ea9m c\u1ee7a h\u1ecd qu\u1ea3 thi\u1ec7t khó kh\u0103n vì công vi\u1ec7c tìm tài li\u1ec7u \u0111ã r\u1eafc r\u1ed1i, mà công vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ecdc tài li\u1ec7u c\u0169ng không ph\u1ea3i d\u1ec5 dàng gì.<\/p>\n

Bài vi\u1ebft n\u1ea7y không n\u1eb7ng v\u1ec1 vi\u1ec7c biên kh\u1ea3o mà n\u1eb7ng v\u1ec1 giai tho\u1ea1i (anecdote) và huy\u1ec1n tho\u1ea1i (mythe) h\u01a1n. Tác gi\u1ea3 n\u1ebfu không th\u1ec3 làm m\u1ed9t nhà biên kh\u1ea3o thì làm bà già tr\u1ea7u k\u1ec3 chuy\u1ec7n ng\u1ed3i lê \u0111ôi mách con cà con kê. Và \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c kêu g\u1ecdi, bút gi\u1ea3 s\u1ebd g\u1ecdi các ông \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái là ‘‘gai’’, kêu t\u1eaft ch\u1eef ‘‘gays’’, g\u1ecdi các bà \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái là ‘‘l\u1ebft’’, kêu t\u1eaft ch\u1eef ‘’lesbiennes\/ lesbians’’.<\/p>\n

\u0110\u1ecdc quy\u1ec3n ‘‘Le Temps des Frous-Frous’’ c\u1ee7a Bernard Brias do France Empire xu\u1ea5t b\u1ea3n, tôi th\u1ea5y có m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1: Vào Th\u1eddi \u0110\u1ea1i M\u1ef9 L\u1ec7 (La Belle Époque) t\u1ee9c là vào cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 19 cho \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec7 Nh\u1ea5t Th\u1ebf Chi\u1ebfn, d\u01b0\u1edbi chánh th\u1ec3 \u0110\u1ec7 Tam C\u1ed9ng Hòa n\u01b0\u1edbc Pháp, ngành v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Pháp có r\u1ea5t nhi\u1ec1u nhà v\u0103n n\u1eef và nhi\u1ec1u nhà th\u01a1 n\u1eef. Các bà Colette, Ralchilde, Gyp, Liane de Pougy \u0111\u1ec1u là nhà v\u0103n thu\u1ea7n túy. Còn N\u1eef Bá T\u01b0\u1edbc Anna de Noailles, Natalie Clifford Barney, Renée Vivien, Lucie Delarue Madrus, Hélène de Zuylen v\u1eeba là nhà v\u0103n l\u1eabn nhà th\u01a1, nh\u01b0ng th\u01a1 c\u1ee7a h\u1ecd tr\u1ed9i h\u01a1n v\u0103n xuôi nên th\u1eddi nhân g\u1ecdi h\u1ecd là n\u1eef thi s\u0129. Riêng Émilienne d’Aleçon thu\u1ea7n túy làm th\u01a1. Còn n\u1eef công t\u01b0\u1edbc Elisabeth de Gramont, Marcelle Tinayre là 2 nhà vi\u1ebft ti\u1ec3u s\u1eed v\u0103n nhân. Nh\u01b0ng N\u1eef công t\u01b0\u1edbc Elisabeth de Gramont vi\u1ebft h\u1ed3i ký tr\u1ed9i nh\u1ea5t.<\/p>\n

Tr\u1eeb Ralchide, Gyp, Anna de Noailles ra, nh\u1eefng n\u1eef s\u0129 kia n\u1ebfu không là \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái phái n\u1eef (lesbiennes\/lesbians) thì c\u0169ng thu\u1ed9c lo\u1ea1i l\u01b0\u1ee1ng tính luy\u1ebfn ái (bisexuelles) nh\u01b0: Colette, Liane de Pougy, Emilienne d’Aleçon. Ch\u1eb3ng ai có th\u1ebf ng\u1edd hai nàng danh k\u1ef9 Liane de Pougy, Emilienne d’Aleçon s\u1eafc n\u01b0\u1edbc h\u01b0\u01a1ng tr\u1eddi kia th\u01b0\u1eddng dan díu v\u1edbi các v\u1ecb hoàng thân, các b\u1eadc quý t\u1ed9c mà v\u1eabn có th\u1ec3 làm tình v\u1edbi các bà quý t\u1ed9c, các n\u1eef s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. Lucie Delarue Madrus tuy có ch\u1ed3ng là bác s\u0129 Y Khoa Madrus, ng\u01b0\u1eddi d\u1ecbch d\u1ea7u tiên pho ‘‘M\u1ed9t Ngàn L\u1ebb M\u1ed9t \u0110êm’’ t\u1eeb ti\u1ebfng Ai C\u1eadp ra ti\u1ebfng Pháp, nh\u01b0ng t\u1ef1u k\u1ef3 trung, bà ta lúc \u0111\u1ea7u là th\u1ee9 \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái ch\u01b0a có nh\u1eadn th\u1ee9c rõ ràng (l’homophilie latente). Nh\u01b0ng khi b\u01b0\u1edbc vào v\u0103n gi\u1edbi thi \u0111àn, qua các cu\u1ed9c ti\u1ebfp xúc v\u1edbi các n\u1eef s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng thích ph\u1ee5 n\u1eef nh\u01b0 Natalie Clifford Barney, Renée Vivien, bà ta bi\u1ebft r\u1eb1ng mình ch\u1ec9 là m\u1ed9t m\u1ee5 ‘‘lesbienne’’ thu\u1ea7n túy \u0111\u1ec3 r\u1ed3i sau \u0111ó ch\u1ec9 thích \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi \u0111àn bà mà l\u01a1 là ông ch\u1ed3ng c\u01b0\u1eddng tráng c\u1ee7a mình.<\/p>\n

\"Colette\"<\/a><\/p>\n

Colette \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 làm di\u1ec5n viên music hall, trong v\u1edf La Rêve d’Égypte<\/p>\n

Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p này so v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Colette, Liane de Pougy, Émilienne d’Alençon thì h\u01a1i khác. Lúc nào c\u1ea3 ba c\u0169ng thích \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi \u0111àn ông. Nh\u01b0ng khi Liane de Pougy và Colette g\u1eb7p n\u1eef s\u0129 Natalie Clifford Barney r\u1ed3i thì h\u1ecd khám phá m\u1ed9t chân tr\u1eddi tình d\u1ee5c m\u1edbi: thú giao h\u1ee3p v\u1edbi ngu\u1eddi \u0111\u1ed3ng phái tính. Còn Émilenne d’Alençon lúc \u0111\u1ea7u là k\u1ebb \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a Liane de Pougy trong vi\u1ec7c ganh \u0111ua duyên s\u1eafc và trong công vi\u1ec7c s\u0103n \u0111u\u1ed5i khách tìm hoa trong gi\u1edbi quý t\u1ed9c. Nh\u01b0ng khi Liane de Pougy d\u1ea1y cô ta thú giao h\u1ee3p gi\u1eefa \u0111àn bà \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111àn bà nên cô ta \u0111âm ra nghi\u1ec7n. Dù yêu ch\u1ed3ng là tên nài \u0111ua ng\u1ef1a \u0111\u1eb9p trai và giàu s\u1ee5, l\u1ea1i sính th\u01a1 v\u0103n, nh\u01b0ng ai c\u1ea5m cô ta t\u01a1 t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn m\u1ed9t m\u1ef9 nhân khác?<\/p>\n

\"Natalie_Barney\"<\/a><\/p>\n

Natalie Clifford Barney<\/p>\n

Vào mùa xuân n\u0103m 1994, nhân có cu\u1ed9c \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u tình c\u1ee7a dân \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái t\u1ea1i Paris, dù không tham d\u1ef1 nh\u01b0ng tôi có \u0111\u1ebfn gian hàng bán sách c\u1ee7a các tác gi\u1ea3 ‘‘gai’’ (gays) l\u1eabn các tác gi\u1ea3 ‘‘l\u1ebft’’ (lesbiennes). N\u01a1i \u0111ây có bày bán các tác ph\u1ea9m c\u1ee7a các ông ‘‘gai’’ bà ‘‘l\u1ebft’’ vào các th\u1eadp niên 10, 20, 30, 40, trong \u0111ó có cu\u1ed1n thi t\u1eadp ‘‘Temple d’Amour’’ (\u0110\u1ec1n Th\u1edd Ái Tình) c\u1ee7a Émilienne d’Alençon v\u1edbi giá 300 francs, cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft ‘‘Idylle Saphique’’ (Cu\u1ed9c Tình Theo Ki\u1ec3u Các Cô Lesbians) c\u1ee7a Liane de Pougy v\u1edbi giá 500 francs. M\u1eafc quá nên tôi \u0111ành không mua.<\/p>\n

Dù sao \u0111i n\u1eefa, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi và v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng các n\u1eef s\u0129 ‘‘l\u1ebft’’ hay các n\u1eef s\u0129 ‘‘bi’’(t\u1ee9c là bisexuelle\/ l\u01b0\u1ee1ng tính luy\u1ebfn ái) v\u1eabn gieo trong tâm h\u1ed3n tôi bi\u1ebft bao ni\u1ec1m h\u1ee9ng kh\u1edfi l\u1ed9ng l\u1eaby nh\u01b0 hình \u1ea3nh trong cái l\u0103ng kính v\u1ea1n hoa. Nh\u1ea5t là quý bà v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng vào th\u1eddi La Belle Époque. Cho nên \u1edf bài này, bút gi\u1ea3 ch\u1ec9 nói v\u1ec1 các n\u1eef s\u0129 ‘‘l\u1ebft’’, các m\u1ef9 nhân ‘‘bi’’ có liên quan t\u1edbi ngành v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Pháp. Chúng ta \u0111âu có th\u1ec3 quên dù là ng\u01b0\u1eddi Hoa K\u1ef3 mà n\u1eef s\u0129 Natalie Clifford Barney l\u1ea1i làm v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Pháp, sáng tác th\u01a1, v\u0103n và vi\u1ebft h\u1ed3i ký b\u1eb1ng ch\u1eef Pháp nhi\u1ec1u h\u01a1n là vi\u1ebft sách làm th\u01a1 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh. C\u0169ng v\u1eady, n\u1eef s\u0129 Renée Vivien (tên th\u1eadt là Pauline Tarn) v\u1ed1n là ng\u01b0\u1eddi Anh, c\u0169ng noi theo d\u1ea5u chân n\u1eef s\u0129 Natalie Clifford Barney trong cu\u1ed9c hành trình làm v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Ngoài ra, n\u1eef s\u0129 Olive Custance là ng\u01b0\u1eddi Hoa K\u1ef3, tuy sinh s\u1ed1ng \u1edf Paris, nh\u01b0ng l\u1ea1i làm th\u01a1 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh. Thi t\u1eadp n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a cô ta có cái nhan \u0111\u1ec1 là ‘‘Opale’’ *. Th\u1eddi nhân g\u1ecdi Olive Custance là Opale thay cho cái tên cúng c\u01a1m Olive vì th\u01a1 nàng \u0111ã hay, nhan s\u1eafc nàng l\u1ea1i còn di\u1ec5m l\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ee9 ng\u1ecdc opale \u1ea5y. Olpale k\u1ebft hôn Lord Alfred Douglas, m\u1ed9t chàng trai quý t\u1ed9c \u0111\u1eb9p trai thu\u1ed9c lo\u1ea1i ‘‘gai’’, là c\u1ee5c c\u01b0ng (Pháp g\u1ecdi là ‘‘mignon’’) c\u1ee7a v\u0103n hào gai Oscar Wilde. Ng\u01b0\u1eddi h\u1eadu th\u1ebf \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng Lord Alfred Douglas g\u1ee3i h\u1ee9ng cho Osacar Wide sáng t\u1ea1o nên nhân v\u1eadt Dorian Gray (v\u1ec1 s\u1eafc vóc thôi) trong cu\u1ed1n ki\u1ec7t ph\u1ea9m danh tác ‘‘Le Portrait de Dorian Gray’’ (Chân Dung Chàng Dorian Gray). Nh\u01b0ng th\u1eadt ra nhân v\u1eadt Dorian Gray là b\u1ee9c phóng \u1ea3nh c\u1ee7a nhà th\u01a1 ‘‘gay’’ John Gray; nhân v\u1eadt này \u0111ã m\u1ed9t th\u1eddi t\u1eb1ng t\u1ecbu v\u1edbi Oscar Wide. Còn v\u1ec1 Opale, sau khi chia tay \u0111\u01b0\u1eddng ai n\u1ea5y b\u01b0\u1edbc, cô ta ch\u1ec9 dan díu v\u1edbi các cô b\u1ea1n ‘‘l\u1ebft’’, không thèm l\u1ea5y ch\u1ed3ng n\u1eefa.<\/p>\n

N\u1eef s\u0129 Eva Palmer g\u1ed1c M\u1ef9 tuy sinh s\u1ed1ng \u1edf Paris, nh\u01b0ng l\u1ea1i yêu n\u1ec1n v\u0103n minh C\u1ed5 Hy L\u1ea1p nên s\u01b0u kh\u1ea3o v\u1ec1 n\u1ec1n v\u0103n minh \u1ea5y. Eva Palmer v\u1ec1 sau k\u1ebft hôn v\u1edbi m\u1ed9t thi s\u0129 Hy L\u1ea1p tài hoa n\u1ed5i ti\u1ebfng lúc \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi tên là Angelos Sikelianos, nh\u1ecf h\u01a1n nàng t\u1edbi 10 tu\u1ed5i. Eva Palmer gây nhi\u1ec1u \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng l\u1ee9a \u0111ôi l\u1eabn s\u1ef1 bi\u1ebfn c\u1ea3i trong thi ca c\u1ee7a ch\u1ed3ng nàng. Nàng có vi\u1ebft quy\u1ec3n h\u1ed3i ký nhan \u0111\u1ec1 là ‘‘Upward Panic’’, nh\u01b0ng ti\u1ebfc thay sau khi nàng qua \u0111\u1eddi, quy\u1ec3n \u1ea5y ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ai xu\u1ea5t b\u1ea3n cho nàng. Ch\u1ed3ng nàng ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc nàng m\u1ed9t n\u0103m. Khi còn xuân s\u1eafc, Eva Palmer n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u1eb9p l\u1ed9ng l\u1eaby v\u1edbi mái tóc \u0111\u1ecf r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 m\u1ed9t su\u1ed1i l\u1eeda hay nh\u01b0 m\u1ed9t d\u1ea3i ráng chi\u1ec1u l\u1ed9ng l\u1eaby. Qua mái tóc \u0111\u1ecf hung hung r\u1ea1ng ng\u1eddi ánh sáng \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi Eva Palmer là ‘‘the Sunset Goddess’’ ( N\u1eef Th\u1ea7n Tà D\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ecdi v\u1edbi m\u1edb tóc vàng óng t\u01a1 tr\u0103ng ‘‘ the Moon Beam’’ (Tia Sáng C\u1ee7a Tr\u0103ng) c\u1ee7a Natalie Clifford Barney. Nhà s\u1eed gia v\u0103n h\u1ecdc Jean Chalon thì g\u1ecdi Eva Palmer là ‘‘N\u1eef Th\u1ea7n Thái D\u01b0\u01a1ng’’ (la Déesse du Soleil), còn g\u1ecdi Natalie Clifford Barney là ‘‘N\u1eef Th\u1ea7n H\u1ea1o Nguy\u1ec7t’’ (la Déesse de la Lune).<\/p>\n

Colette, Djuna Barnes, n\u1eef công t\u01b0\u1edbc Elisabeth de Gramont, Lucie Delarue Madrus, Olive Custance, Eva Palmer, k\u1ebb thì là nhân tình ph\u1ea5t ph\u01a1 giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a Natalie Clifford Barney, còn ng\u01b0\u1eddi thì \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi nàng vài keo r\u1ed3i t\u1eeb tình ch\u0103n g\u1ed1i, \u0111ôi bên \u0111\u1ed5i thành tình b\u1ea1n. N\u1eef s\u0129 g\u1ed1c M\u1ef9 Djuna Barnes (ký gi\u1ea3, ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia) \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eef s\u0129 Mabel Dodge gi\u1edbi thi\u1ec7u cho Natalie Cliford Barney. C\u1ea3 hai ch\u01a1i nhau cho l\u0103n lóc \u0111á, cho mê m\u1ea9n \u0111\u1eddi. R\u1ee9a mà Djuna Barnes c\u1ee9 cãi chày cãi c\u1ed1i mình ch\u1ec9 có m\u1ed9t vài kinh nghi\u1ec7m v\u1edbi m\u1ea5y bà ‘‘l\u1ebft’’ mà thôi, ch\u1edb không ph\u1ea3i là ‘‘l\u1ebft’’ 100%.<\/p>\n

\"lujan\"<\/a> Ngoài ra còn có m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef giàu sang, thu\u1ed9c lo\u1ea1i ngo\u1ea1i h\u1ea1ng tên Mabel Dodge Luhan (Luhan là h\u1ecd c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng th\u1ee9 hai). Không có sách v\u1edf nào cho tôi bi\u1ebft bà ta là ‘‘l\u1ebft’’ hay ‘‘bi’’. Nh\u01b0ng qua cu\u1ed1n h\u1ed3i ký c\u1ee7a mình, bà ta có nh\u1eafc t\u1edbi chuy\u1ec7n bà ta t\u1eebng giao thi\u1ec7p v\u1edbi t\u1eebng c\u1eb7p ‘‘l\u1ebft’’ n\u1ed5i danh nh\u01b0 c\u1eb7p Natalie Clifford Barney và Renée Vivien, c\u1eb7p Gertrude Stein và Alice B.Toklas, c\u1eb7p Renée Vivien và m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef có ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u0103n hóa uyên thâm tên là Violette Shilito. Chính cái ch\u1ebft y\u1ec3u c\u1ee7a Violette làm cho tinh th\u1ea7n Renée Vivien suy s\u1ee5p dù cô ta có dan díu v\u1edbi Natalie Clifford Barney và \u0103n \u1edf v\u1edbi Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen \u0111i n\u1eefa.<\/p>\n

Tuy nhiên, có \u0111i\u1ec1u làm bút gi\u1ea3 th\u1eafc m\u1eafc. Có m\u1ed9t d\u1ea1o, Mabel Dodge giao du v\u1edbi hai ch\u1ecb em thu\u1ed9c h\u1ea1ng ‘‘l\u1ebft’’ ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 là Mary Shillito và Violette Shillito (cô em là b\u1ea1n lòng c\u1ee7a n\u1eef s\u0129 Renée Vivien); c\u1ea3 ba t\u1ecf ra d\u1ecb \u1ee9ng v\u1edbi \u0111àn ông. C\u1ea3 ba th\u01b0\u1eddng ng\u1eafm khách qua l\u1ea1i ngoài ph\u1ed1 r\u1ed3i s\u1eafp h\u1ea1ng: n\u1ea7y là ‘‘heo l\u1edbn’’, n\u1ea7y là ‘‘heo con’’. \u0110\u1eddn ông x\u1ea5u xí và thô l\u1ed7 vào th\u1eddi La Belle Epoque \u0111âu ph\u1ea3i là khan hi\u1ebfm. Cho nên Mabel Dodge õng \u1eb9o chê bai m\u1ed9t cách t\u1ec9nh r\u1ee5i t\u1ec9nh b\u01a1: ‘‘X\u1eddi \u01a1i, \u0111ó là nh\u1eefng tên thúi tha, g\u1eb7p là ph\u1ea3i tháo lui tr\u1ed1i ch\u1ebft. D\u1ecdc theo con \u0111\u01b0\u1eddng Hòa Bình (rue de la Paix) hay d\u1ecdc theo b\u1ea5t c\u1ee9 con \u0111\u01b0\u1eddng nào trong Kinh thành Paris vào th\u1eadp niên chót c\u1ee7a Th\u1ebf k\u1ef7 19, \u0111\u1eddn ông d\u01b0\u1edbi c\u1eb7p m\u1eaft kh\u1eaft khe c\u1ee7a t\u1ee5i tui, gi\u1ed1ng nh\u01b0 con thú \u1edf m\u1ecdi \u0111i\u1ec3m’’.<\/p>\n

Mabel Dodge sinh t\u1ea1i Buffalo (Hoa K\u1ef3), thu\u1ed9c dòng dõi giàu có l\u1edbn. Bà có m\u1edf phòng ti\u1ebfp tân v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 t\u1ea1i Florence (Ý-\u0111\u1ea1i-l\u1ee3i) trong m\u1ed9t bi\u1ec7t th\u1ea5t xây c\u1ea5t cho dòng h\u1ecd th\u1ebf gia v\u1ecdng t\u1ed9c Médicis. T\u1eeb n\u0103m 1912 t\u1edbi n\u0103m 1914, Mabel Dodge d\u1eddi phòng ti\u1ebfp tân v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 v\u1ec1 Greenwich Village \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111ón các tri\u1ec7u phú gia, các v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129, nh\u1eefng danh k\u1ef9… V\u1ed1n có tâm h\u1ed3n phóng khoáng, ch\u1ed1ng l\u1ec1 thói, l\u1ea1i tôn tr\u1ecdng t\u1ef1 do tình d\u1ee5c, chu\u1ed9ng nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi nhu\u1eadn tr\u01b0\u1eddng v\u1ec1 cách s\u1ed1ng, ghét k\u1ebb táo bón tâm tình, ghét k\u1ebb khép kín \u0111\u1eddi s\u1ed1ng trong khuôn kh\u1ed5 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee9ng ng\u1eafc nên bà còn ch\u01a1i v\u1edbi k\u1ebb hành kh\u1ea5t lang thang (les clochards), k\u1ebb gây án m\u1ea1ng, m\u1ea5y \u1ea3 \u0111i\u1ebfm th\u1ed1i tha… Cho nên v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái \u0111\u1ed1i v\u1edbi bà ch\u1ec9 là m\u1ed9t cách s\u1ed1ng, m\u1ed9t cách ch\u1ecdn l\u1ef1a h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 tình d\u1ee5c theo b\u1ed5n tánh t\u1ef1 nhiên. Và cho nên m\u1ea5y ông ‘‘bi’’ , bà ‘‘bi’’, m\u1ea5y ông ‘‘gai’’, bà ‘‘l\u1ebft’’ tha h\u1ed3 lui t\u1edbi nhà bà. Trong nh\u1eefng khách c\u1ee7a bà có r\u1ea5t nhi\u1ec1u k\u1ebb n\u1ed5i ti\u1ebfng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u1ea1c s\u0129 d\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m Arthur Rubenstein, v\u0103n hào D. H. Lawrence, n\u1eef s\u0129 Willa Carter, n\u1eef danh h\u1ecda Georgia O’Keeffe, n\u1eef v\u0103n hào Gertrude Stein, n\u1eef th\u1ea7n \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh Greta Garbo. Chính ra Gertrude Stein là bà ‘‘l\u1ebft’’, nh\u1edd Mabel Dodge gi\u1edbi thi\u1ec7u mà quen \u0111\u01b0\u1ee3c Alice B. Toklas và c\u1ea3 hai chung s\u1ed1ng v\u1edbi nhau g\u1ea7n 20 n\u0103m. Còn Greta Garbo và N\u1eef Th\u1ea7n Nh\u1ee5c Th\u1ec3 c\u1ee7a \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh Hoa K\u1ef3 tên là Marlene Dietrich v\u1ed1n là 2 m\u1ee5 ‘‘bi’’, v\u1ec1 sau này (n\u0103m 2003) tên \u0111i\u1ebfm \u0111\u1ef1c qu\u1ed1c t\u1ebf Massimo Gargia \u0111ã ti\u1ebft l\u1ed9 trong quy\u1ec3n h\u1ed3i ký ‘‘Jet Set’’ c\u1ee7a anh ta.<\/p>\n

Mabel Dodge, khi cu\u1ed9c \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t Th\u1ebf Chi\u1ebfn bùng n\u1ed5 bèn d\u1eddi phòng v\u0103n ngh\u1ec7 c\u1ee7a mình v\u1ec1 th\u1ecb tr\u1ea5n Taos, thu\u1ed9c th\u1ee7 ph\u1ee7 Nouveau Mexique. Bà có cho xu\u1ea5t b\u1ea3n hai t\u1eadp h\u1ed3i ký là: ‘‘Intimate Memories: Background’’ (1933) và ‘‘European Experiences’’ (1935). Riêng n\u1eef v\u0103n hào Gertrude Stein c\u0169ng có vi\u1ebft m\u1ed9t quy\u1ec3n sách v\u1ec1 Mabel Dodge.<\/p>\n

Bà Liliane Florence Maud Anglesey n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 dung nhan di\u1ec5m ki\u1ec1u. B\u1ea1n bè và thân quy\u1ebfn g\u1ecdi bà là ‘‘Lily’’ ho\u1eb7c ‘‘Dì Minnie’’ v\u1ed1n là dì ru\u1ed9t c\u1ee7a n\u1eef s\u0129 Olive Custance, và c\u0169ng là v\u1ee3 nhà quý t\u1ed9c là H\u1ea7u t\u01b0\u1edbc Anglesay (Lord Anglesey). M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ca ng\u1ee3i bóng s\u1eafc và phong \u0111\u1ed9 duyên dáng c\u1ee7a bà. Bàn \u0103n c\u1ee7a bà có các hoàng thân, các b\u1eadc vua chúa tham d\u1ef1. Bà tái giá v\u1edbi m\u1ed9t ch\u1ee7 nhân ngân hàng John Gilliart và t\u1eeb tr\u1ea7n vào n\u0103m 1961, tuy già mà v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb quy\u1ebfn r\u0169. Lily Anglesey l\u1ea1i thích cáp \u0111ôi cho các bà ‘‘l\u1ebft’’, các bà ‘‘bi’’ v\u1edbi nhau. Vào mùa hè n\u0103m 1901, t\u1ea1i phòng khách v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a bà, bà gi\u1edbi thi\u1ec7u chàng quý t\u1ed9c tr\u1ebb tu\u1ed5i bô trai Lord Alfred Douglas cho cô cháu gái c\u01b0ng Olive Custance c\u1ee7a mình. Nh\u01b0ng cu\u1ed9c hôn nhân gi\u1eefa cô ‘‘l\u1ebft’’ và chàng ‘‘gai’’, m\u1ea1nh c\u1eadu, c\u1eadu m\u01a1 màng t\u1edbi khách hào hoa tu\u1ea5n m\u1ef9; m\u1ea1nh cô, cô t\u01a1 t\u01b0\u1edfng t\u1edbi ki\u1ec1u n\u1eef giai nhân thì làm sao mà s\u1eafc c\u1ea7m h\u1ea3o hi\u1ec7p cho t\u1edbi tóc b\u1ea1c r\u0103ng long, h\u1eed Tr\u1eddi?! Bà ta l\u1ea1i còn gi\u1edbi thi\u1ec7u Renée Vivien cho Hélène de Zuylen sau khi cu\u1ed9c dan díu gi\u1eefa Renée Vivien và Natalie Clifford Barney bao ph\u1ee7 b\u1edfi m\u1ed9t áng mây s\u1eabm bu\u1ed3n r\u1ed9ng l\u1edbn. Và vào n\u0103m 1913 hay 1914 gì \u0111ó, bà ta l\u1ea1i gi\u1edbi thi\u1ec7u n\u1eef h\u1ecda s\u0129 Romaine Brooks cho Natalie Clifford Barney. C\u1ea3 hai \u0103n \u1edf v\u1edbi nhau cho t\u1edbi khi Romaine Brookes ch\u1ebft vào n\u0103m 1970.<\/p>\n

Renée Vivien cho Natalie Clifford Barney bi\u1ebft r\u1eb1ng mình yêu H\u1ea7u t\u01b0\u1edbc phu nhân Lily Anglesey (Lady Anglesey) vì chu\u1ed9ng th\u1ea9m m\u1ef9:<\/p>\n

‘‘Em tôn sùng bóng s\u1eafc c\u1ee7a bà ta m\u1ed9t cách suông tr\u01a1n, nh\u01b0 chúng ta ng\u1eafm m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef trong m\u1ed9t b\u1ee9c tranh hay qua m\u1ed9t b\u1ee9c t\u01b0\u1ee3ng. Em ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 bà ta kinh kh\u1ee7ng, em \u0111ã vi\u1ebft th\u01b0 cho bà ta và b\u1ea3o r\u1eb1ng bà ta th\u1eadt \u0111áng tôn sùng. Em vi\u1ebft \u0111\u1ee7 lo\u1ea1i câu tuy\u1ec7t bút, nh\u1eefng ngôn t\u1eeb hoa g\u1ea5m, nh\u01b0ng không bao gi\u1edd có nh\u1eefng ngôn t\u1eeb nào \u0111áng k\u1ec3, ch\u1ec9 có m\u1ed9t l\u1eddi thú nh\u1eadn \u0111\u01a1n gi\u1ea3n: cháu yêu dì l\u1eafm!’’.<\/p>\n

H\u1ea7u t\u01b0\u1edbc phu nhân Lily Anglesey v\u1ed1n bi\u1ebft r\u1eb1ng không ph\u1ea3i bà là k\u1ebb mà cô n\u1eef s\u0129 hay than vãn Renée Vivien kia tìm t\u1edbi. Cô ta d\u1ea1o \u1ea5y ch\u1ec9 si tình \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i Nathalie Clifford Barney thôi. Cho nên bà ta vung vít bút ng\u1ecdc \u0111\u1ec1 th\u01b0 an \u1ee7i cô ta:<\/p>\n

‘‘Cô Tarn thân m\u1ebfn, xin cám \u01a1n b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a cô, nó \u0111ã làm tôi vui s\u01b0\u1edbng. Tôi không mu\u1ed1n cô \u0111au kh\u1ed5 nh\u01b0 v\u1eady. Tôi không hi\u1ec3u bi\u1ebft cô c\u0169ng nh\u01b0 cô Natalie nhi\u1ec1u, cho nên tôi bi\u1ebft làm sao \u0111ây? — Nh\u01b0ng t\u1ea5m ái tình c\u1ee7a cô dành cho cô ta \u0111\u1eb9p tuy\u1ec7t v\u1eddi và tôi ngh\u0129 r\u1eb1ng cô ta không nên làm cho cô \u0111au kh\u1ed5. Tôi yêu thích thi ca c\u1ee7a cô l\u1eafm và tôi v\u1eeba \u0111\u1ecdc hôm qua. Tôi t\u1ef1 nh\u1ee7 n\u1ebfu chúng ta s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p l\u1ea1i nhau…’’.<\/p>\n

Liane de Pougy và Emilienne d’Alençon cùng v\u1edbi Caroline Otéro là 3 danh k\u1ef9 l\u1edbn nh\u1ea5t trong gi\u1edbi yên hoa vào th\u1eadp niên 10 c\u1ee7a Th\u1ec3 K\u1ef7 20, và là 3 ngôi sao c\u1ee7a hí vi\u1ec7n Les Folies Bergères.<\/p>\n

\"otero\"<\/a><\/p>\n

Caroline Otéro làm g\u1ed1c Tây-ban-nha, không ph\u1ea3i là k\u1ebb thích v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Cô ta có n\u0103ng khi\u1ebfu ca v\u0169 h\u01a1n hai nàng \u0111\u1ecbch th\u1ee7 c\u1ee7a mình. Cô \u0111ã n\u1ecbch ái \u0111\u1ee9c Qu\u1eadn công Nicolas bên Nga, \u0111ã g\u1ee3i h\u1ee9ng cho Hoàng \u0110\u1ebf Guillaume II bên \u0110\u1ee9c vi\u1ebft k\u1ecbch b\u1ea3n ‘‘Modèle’’ do cô ch\u1ee7 di\u1ec5n. V\u1ec1 già, cô ta ch\u1ec9 vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n v\u1ec1 nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi mình. Cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a cô ta \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a lên màn b\u1ea1c ‘‘La Belle Otéro’’ (Ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1eb9p Otéro) do n\u1eef hoàng \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh M\u1ec5-tây-c\u01a1 Maria Félix th\u1ee7 vai cô. Khi cô ch\u1ebft, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a cô và cho in thành sách.<\/p>\n

Émilenne d’Alençon \u0111ã t\u1eebng là tình nhân c\u1ee7a vua Léopold \u0110\u1ec7 Nh\u1ecb (Léopold II) c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc B\u1ec9, \u0111ã t\u1eebng làm tán gia b\u1ea1i s\u1ea3n công t\u01b0\u1edbc d’Uzès . Cô có cho xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1eadp th\u01a1 ‘‘Le Temple d’Amour’’ khi anh ch\u1ed3ng nài ng\u1ef1a c\u1ee7a cô còn sanh ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng t\u1eadp th\u01a1 \u1ea5y n\u1ebfu anh nài không làm h\u1ed9 cho v\u1ee3 thì c\u0169ng ‘‘gà’’ cho v\u1ee3. Nh\u01b0ng sau khi anh ta qua \u0111\u1eddi, Émilenne d’Alençon \u0111au kh\u1ed5 không nguôi, tìm quên trong khói thu\u1ed1c nàng tiên nâu và ch\u1ec9 hành l\u1ea1c v\u1edbi \u0111àn bà và không bao gi\u1edd tái giá. Cô cho xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1eadp ‘‘Sous Les Masques’’ (D\u01b0\u1edbi Nh\u1eefng Chi\u1ebfc M\u1eb7t N\u1ea1). Th\u01a1 cô c\u0169ng có nhi\u1ec1u bài xu\u1ea5t s\u1eafc, các danh s\u0129 trong v\u0103n gi\u1edbi thì cho r\u1eb1ng chính do cô sáng tác, không c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1edd s\u1ef1 tr\u1ee3 giúp c\u1ee7a ch\u1ed3ng yêu quý c\u1ee7a cô. Xin \u0111\u1ecdc bài ‘‘K\u1ef9 N\u1eef’’ (Courtisane) trong thi t\u1eadp ‘‘Sous Les Masques’’:<\/p>\n

L\u1ea1c thú nh\u1ee5c c\u1ea3m \u0111ã \u0111\u1eb7t trên tôi<\/em><\/p>\n

Môi làm tôi ch\u1ebft héo và r\u0103ng làm tôi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng tích<\/em><\/p>\n

Tôi mang d\u1ea5u v\u1ebft cái hôn m\u1ed9t cách kiêu hãnh<\/em><\/p>\n

Tôi ch\u1eb3ng mu\u1ed1n gì h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c vu\u1ed1t ve.<\/em><\/p>\n

Tôi hãnh di\u1ec7n mang món trân ngo\u1ea1n th\u1ea7n bí<\/em><\/p>\n

Mà m\u1ea3nh v\u1ee1 v\u0129nh c\u1eedu thiêu \u0111\u1ed1t tôi t\u1eadn tâm h\u1ed3n<\/em><\/p>\n

Tôi \u0111ây, ái tình ghi d\u1ea5u t\u1ea1i chi\u1ebfc nôi c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n

Tôi kéo hàng d\u1ecdc ph\u1ee5 n\u1eef t\u1edbi g\u1ea7n lu\u1eadt l\u1ec7 c\u1ee7a nó.<\/em><\/p>\n

Bài th\u01a1 ‘‘\u0110\u1ec3 \u0110\u01b0\u1ee3c Gi\u1eef Nàng’’ (‘‘Pour La Garder’’), khuynh h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái c\u1ee7a Émilienne d’Alençon hi\u1ec7n rõ r\u1ec7t h\u01a1n:<\/p>\n

\u1ed2, không! Không, các ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd không có ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n gái c\u1ee7a tôi v\u1edbi thân th\u1ec3 m\u1ea3nh d\u1ebb \u0111âu<\/em><\/p>\n

Nàng H\u1eadu phi v\u1edbi \u0111ôi m\u1eaft trong truy\u1ec7n do tôi sáng tác<\/em><\/p>\n

B\u1edfi vì mu\u1ed1n bi\u1ebft cái hôn và cái si\u1ebft ch\u1eb7t thân th\u1ec3<\/em><\/p>\n

Tôi mu\u1ed1n ng\u1ee7 trong mái tóc ng\u1ed5n ngang c\u1ee7a nàng.<\/em><\/p>\n

\"Pougy\"<\/a><\/p>\n

Liane de Pougy<\/p>\n

Còn Liane de Pougy v\u1ed1n con nhà gia giáo. Cha, anh và ch\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nàng \u0111\u1ec1u là các s\u0129 quan trong quân \u0111\u1ed9i Pháp. Khi ch\u1ec9 còn là m\u1ed9t gái \u0103n s\u01b0\u01a1ng lu m\u1edd tên tu\u1ed5i, nàng g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c danh k\u1ef9 vào tu\u1ed5i hoàng hôn là Valtesse de La Bigne; tr\u01b0\u1edbc khi g\u1eb7p Liane de Pougy, bà ta là m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tình cu\u1ed1i cùng c\u1ee7a Hoàng \u0110\u1ebf Na-phá- Luân III. Chính ra nh\u1edd Valtesse de la Bigne mà nàng bi\u1ebft cách làm tr\u1ea7m l\u1ee5y khách làng ch\u01a1i, bi\u1ebft yêu v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt. Valtesse de la Bigne v\u1ed1n thích làm tình cùng ác h\u1ecda s\u0129, v\u0103n gia, nh\u1ea1c s\u0129, \u0111iêu kh\u1eafc gia vào th\u1eddi \u0110\u1ec7 nh\u1ecb \u0110\u1ebf Qu\u1ed1c cho t\u1edbi n\u1ec1n \u0110\u1ec7 tam C\u1ed9ng Hòa. Chính ra Valtesse c\u0169ng có vi\u1ebft m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft nhan \u0111\u1ec1 là ‘‘Isola’’. Cái âm h\u1ed9 c\u1ee7a bà \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh là ‘‘N\u01a1i H\u1ed9i T\u1ee5 C\u1ee7a V\u0103n Ngh\u1ec7 S\u0129’’ (‘‘l’Union des Artistes’’). Liane de Pougy khi tr\u1edf thành \u0111\u1ea1i danh k\u1ef9 r\u1ed3i thì ch\u1ec9 thích ng\u1ee7 nghê v\u1edbi các b\u1eadc quý t\u1ed9c, trong \u0111ó có Thái T\u1eed x\u1ee9 Galles (Prince de Galle) v\u1ec1 sau t\u1ee9c v\u1ecb tr\u1edf thành vua Édouard \u0110\u1ec7 Th\u1ea5t ( Edward VII ) n\u01b0\u1edbc Anh-cát-l\u1ee3i. Th\u1eddi nhân trong gi\u1edbi \u0103n ch\u01a1i và gi\u1edbi v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 m\u1ec7nh danh cái âm \u0111\u1ea1o c\u1ee7a nàng là ‘‘Hành Lang Các Ông Hoàng’’ ( ‘‘Le Passage des Princes’’).<\/p>\n

Liane de Pougy c\u0169ng thích \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi các v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129. \u0110\u1ea1i thi hào n\u01b0\u1edbc Ý là Gabriele D’ Annunzio say mê nàng, r\u1ea3i bông h\u01b0\u1eddng trên t\u1ea5m th\u1ea3m c\u1ee7a nàng tr\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ed7 xe \u0111\u1eadu t\u1edbi b\u1eadc th\u1ec1m. Ông ta tìm cách ng\u1ee7 v\u1edbi nàng cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ghét cái ngo\u1ea1i hình x\u1ea5u xí c\u1ee7a thi hào, nàng tìm cách ng\u1ee7 v\u1edbi chàng nh\u1ea1c công kiêm nh\u1ea1c s\u0129 Reynaldo Hahn \u0111\u1eb9p trai v\u1ed1n là tình nhân c\u1ee7a v\u0103n hào Marcel Proust, tác gi\u1ea3 b\u1ed9 tru\u1eddng giang ti\u1ec3u Thuy\u1ebft ‘‘A la Recherche du Temps Perdu’’ (\u0110i Tìm Th\u1eddi Gian \u0110ã M\u1ea5t). Reynaldo Hahn tài hoa, hùng tráng, nh\u01b0ng \u0111ã là ‘‘gai’’ thì \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi m\u1ed9t trang s\u1eafc n\u01b0\u1edbc h\u01b0\u01a1ng tr\u1eddi nh\u01b0 Liane de Pougy thì… c\u0169ng v\u1eady v\u1eady thôi. Chàng giao h\u1eb9n v\u1edbi Liane de Pougy r\u1eb1ng chàng ch\u1ecbu c\u1ee5p l\u1ea1c v\u1edbi nàng m\u1ed9t l\u1ea7n thôi. Và sau \u0111êm l\u0103n lóc tuy\u1ec7t v\u1eddi cho t\u1edbi \u0111á tan vàng l\u1ecfng \u0111ó, c\u1ea3 hai không còn tái di\u1ec5n tái ph\u1ea1m n\u1eefa. C\u1ea3 hai l\u1ea1i còn thân thi\u1ebft kh\u1eafng khít v\u1edbi nhau trong tình b\u1ea1n thu\u1ea7n khi\u1ebft. Chàng v\u0103n hào r\u1eadm râu sâu m\u1eaft Marcel Proust còn có c\u1ee5c c\u01b0ng th\u1ee9 hai \u0111\u1eb9p trai nh\u01b0 chàng Ganymède trong th\u1ea7n tho\u1ea1i Hy-l\u1ea1p. \u0110ó là nhà v\u0103n kiêm h\u1ecda s\u0129 Lucien Daudet, con trai v\u0103n hào Alphonse Daudet (tác gi\u1ea3 hai danh ph\u1ea9m v\u0103n chu\u01a1ng ‘‘Le Petit Chose’’ và ‘‘Lettre de Mon Moulin’’). Ông Proust dù bi\u1ebft tình lang c\u1ee7a mình \u0111ã có l\u1ea7n \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi nàng \u0111\u1ea1i danh k\u1ef9 Liane de Pougy thì ông ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a t\u1edbi. Chính ra ông c\u0169ng ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 Liane de Pougy nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ecda s\u0129 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9t m\u1ed9t h\u1ecda ph\u1ea9m \u0111\u1eb9p tuy\u1ec7t v\u1eddi. Ông \u0111\u01b0a nàng vào b\u1ed9 tr\u01b0\u1eddng giang ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a ông d\u01b0\u1edbi cái tên Odette c\u0169ng nh\u01b0 n\u1eef s\u0129 Colette m\u01b0\u1ee3n chân dung và phong thái c\u1ee7a nàng d\u1ef1ng nên nhân v\u1eadt Léa trong v\u1edf k\u1ecbch ‘‘Chéri’’ (C\u1ee5c C\u01b0ng).<\/p>\n

Các b\u1ea1n \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 không theo dõi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Pháp t\u1ef1 h\u1ecfi t\u1ea1i sao các cô nàng danh k\u1ef9 Âu Châu l\u1ea1i có tên h\u1ecd theo t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u quý t\u1ed9c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Pháp? Ch\u1eb3ng h\u1ea1n: gi\u1eefa cái tên (ch\u1eb3ng h\u1ea1n Valtesse, Liane, Émilienne) và tên \u0111\u1ecba danh dùng làm cái h\u1ecd (ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 La Bigne, Pougy, Aleçon) l\u1ea1i có ch\u1eef ‘‘de’’ \u0111\u1ee9ng \u1edf gi\u1eefa. Xin th\u01b0a, \u0111ó là tên h\u1ecd vay m\u01b0\u1ee3n (nom de guerre) \u0111\u1ec3 h\u1ecd che gi\u1ea5u ngu\u1ed3n c\u1ed9i khiêm t\u1ed1n c\u1ee7a gia t\u1ed9c, gia \u0111ình và dòng h\u1ecd c\u1ee7a mình. Tên th\u1eadt c\u1ee7a Liane de Pougy là Anne Marie Chassaigne. V\u1ec1 sau, khi thành hôn v\u1edbi ông hoàng x\u1ee9 L\u1ed7-ma-ní tên Ghika, Liane tr\u1edf thành Bá t\u01b0\u1edbc phu nhân Anne Marie Ghika. Nh\u01b0ng tên theo t\u01b0óc hi\u1ec7u quý t\u1ed9c n\u01b0\u1edbc L\u1ed7-ma-ní không có ch\u1eef ‘‘de’’ \u0111\u1ee9ng gi\u1eefa.<\/p>\n

Liane de Pougy thông minh tuy\u1ec7t v\u1eddi. Có m\u1ed9t d\u1ea1o nàng cùng Caroline Otéro ganh \u0111ua vi\u1ec7c phô tr\u01b0\u01a1ng n\u1eef trang. C\u1ea3 hai t\u1edbi k\u1ef3 h\u1eb9n \u0111\u1ebfn nhà hàng Ritz \u0111\u1ec3 khoe các k\u1ef3 trân d\u1ecb b\u1eedu, b\u1ed9i ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng n\u1ea1m trên các món n\u1eef trang. Caroline \u0111eo c\u1ea3 m\u1ed9t hi\u1ec7u kim hoàn \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc. Ch\u1edd mãi mà các báo chí và gi\u1edbi \u0103n ch\u01a1i không th\u1ea5y bóng Liane de Pougy \u0111âu. Sau cùng, Liane m\u1edbi ch\u1ecbu xu\u1ea5t hi\u1ec7n, \u0103n m\u1eb7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng con \u1edf c\u1ee7a nàng l\u1ea1i \u0103n m\u1eb7c choáng l\u1ed9n châu ng\u1ecdc. V\u1eady là Caroline Otéro \u0111\u1ea1i b\u1ea1i, t\u1eeb ch\u1ed7 khoe c\u1ee7a tr\u1edf thành cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u trí, \u0111ành rút lui sau khi tuôn ra vài ba ti\u1ebfng ch\u1eedi \u0111\u1ed5ng, ch\u1eedi th\u1ec1. Liane th\u1ecd giáo v\u1edbi nhà v\u0103n ‘‘gai’’ Jean Lorrain, m\u1ed9t k\u1ebb h\u1ed7n láo, kiêu ng\u1ea1o, phóng cu\u1ed3ng, hay thách th\u1ee9c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng c\u1ea3 hai có tình b\u1ea1n sâu s\u1eafc. Nh\u1edd Jean Lorrain khuy\u1ebfn khích Liane de Pougy ti\u1ebfp xúc v\u1edbi v\u0103n gi\u1edbi, trong \u0111ó nàng ch\u01a1i thân v\u1edbi h\u1ecdc gi\u1ea3 thông hái Salomon Reinech, tác gi\u1ea3 quy\u1ec3n ‘‘Histoire Générale des Arts Plastiques’’ (L\u1ecbch S\u1eed T\u1ed5ng Quát Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt T\u1ea1o Hình) và quy\u1ec3n ‘‘Histoire Générale des Religions’’ (L\u1ecbch S\u1eed T\u1ed5ng Quát Tôn Giáo). Ngoài ra nàng còn k\u1ebft thân và giúp \u0111\u1ee1 thi hào ‘‘gai’’ Max Jacob, giao du thân ái v\u1edbi Bá t\u01b0\u1edbc Robert de Montesquiou (c\u0169ng là thi s\u0129 ‘‘gai’’) cùng các bà n\u1eef s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, các m\u1ee5 ‘‘l\u1ebft’’, các m\u1ee5 ‘‘bi’’. Nh\u01b0ng nàng không \u01b0a Colette và cho r\u1eb1ng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng bà ta, táo t\u1ee3n h\u1ed5n hào, \u01b0a ch\u1ecdc cái sex c\u1ee7a \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 tr\u1eafng tr\u1ee3n và quá nhi\u1ec1u.<\/p>\n

Liane de Pougy m\u1ea1nh d\u1ea1n c\u1ea7m bút. Tr\u01b0\u1edbc nàng \u0111ã có danh k\u1ef9 kiêm n\u1eef k\u1ecbch s\u0129 Mogador d\u01b0\u1edbi th\u1eddi \u0110\u1ec7 nh\u1ecb \u0110\u1ebf Qu\u1ed1c (Le Second Empire c\u1ee7a Hoàng \u0111\u1ebf Nã-phá-Luân III) \u0111ã cho xu\u1ea5t b\u1ea3o g\u1ea7n 30 tác ph\u1ea9m g\u1ed3m t\u1eadp th\u01a1, t\u1eadp truy\u1ec7n, truy\u1ec7n dài, biên kh\u1ea3o, k\u1ecbch b\u1ea3n \u0111ó sao! Nàng bèn cho xu\u1ea5t b\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc tiên quy\u1ec3n ti\u1ec3u thuy\u1ebft ‘‘L’insaisissable’’ (Nh\u1eefng K\u1ebb KhôngTh\u1ec3 N\u1eafm B\u1eaft\/ Nh\u1eefng K\u1ebb Không Th\u1ec3 Hi\u1ec3u ) gây m\u1ed9t ti\u1ebfng vang \u1ed3n ào sôi \u0111\u1ed9ng khá lâu trong v\u0103n gi\u1edbi. Sau \u0111ó là các quy\u1ec3n truy\u1ec7n dài ‘‘Myrrhylle’’, ‘‘L’Enlisement’’ (Sa L\u1ea7y) ‘‘Idylle Saphique’’, ‘‘Sensations de Mademoiselle de La Bringue’’ (Nh\u1eefng C\u1ea3m Giác C\u1ee7a Cô De La Bringue), ‘‘Yvée Lester’’, ‘‘Yvée Jourdan’’. Các cu\u1ed1n th\u1ee9 nh\u1ee9t, th\u1eeb nhì và th\u1ee9 ba \u0111\u1ec1u là lo\u1ea1i ti\u1ec3u thuy\u1ebft t\u1ef1 truy\u1ec7n c\u1ee7a Liane; chúng ta có th\u1ec3 b\u1eaft g\u1eb7p \u0111ôi nét l\u1edd m\u1edd cái xã h\u1ed9i trong v\u0103n ngh\u1ec7 gi\u1edbi v\u1edbi các danh s\u0129 tu\u1ea5n ki\u1ec7t và cái xã h\u1ed9i c\u1ee7a các cô danh k\u1ef9 sang tr\u1ecdng trong gi\u1edbi \u0103n ch\u01a1i ( les demi-mondaines). Còn quy\u1ec3n ‘‘Idylle Saphique’’ thì vi\u1ebft v\u1ec1 cu\u1ed9c dan díu gi\u1eefa n\u1eef s\u0129 Natalie Clifford Barney và Liane de Pougy.<\/p>\n

V\u1ec1 quy\u1ec3n ‘‘L’Insaisissable’’, báo Le Gil Blas ca ng\u1ee3i s\u1ef1 thành công c\u1ee7a tác gi\u1ea3 nh\u01b0 sau:<\/p>\n

‘‘Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p Liane de Pougy thu th\u1eadp trên khuôn m\u1eb7t duyên dáng c\u1ee7a cô ta t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ganh t\u1ecb, m\u1ecdi tranh ch\u1ea5p. Cô ta \u0111ã t\u1ef1 tri\u1ec5n lãm cho m\u1ecdi ham mu\u1ed1n c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef cái v\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a tình yêu mà \u0111ôi bàn tay tr\u1eafng tr\u1ebbo thi\u1ebfu nhi\u1ec7t tình c\u1ee7a cô ta \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n n\u1eafm l\u1ea5y. Cô ta ch\u1eafc ch\u1eafn ph\u1ea3i b\u1ecb nh\u1eefng k\u1ebb làm v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ghen ghét b\u1edfi cu\u1ed1n ‘‘Nh\u1eefng K\u1ebb Không Th\u1ec3 Hi\u1ec3u’<\/em>’…<\/p>\n

Có nhi\u1ec1u ti\u1ebfng eo xèo r\u1eb1ng quy\u1ec3n ‘‘L’Insaisissable’’ do Jean Lorrain vi\u1ebft h\u1ed9 cho Liane de Pougy, nh\u01b0ng c\u0169ng có nhi\u1ec1u d\u01b0 lu\u1eadn b\u1ea3o r\u1eb1ng tác ph\u1ea9m \u1ea5y chính là nàng. Nàng chính là là tác ph\u1ea9m v\u1edbi v\u0103n phong thu\u1ea7n túy \u0111àn bà.<\/p>\n

Khi g\u1eb7p n\u1eef s\u0129 Natalie Clifford Barney, Liane tìm ra m\u1ed9t khoái c\u1ea3m d\u1ee5c tính m\u1edbi: làm tình v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111àn bà. Cho nên v\u1ec1 sau tr\u1edf thành con chiên ngoan \u0111\u1ea1o, nàng cho r\u1eb1ng Nathalie là m\u1ed9t t\u1ed9i ác l\u1edbn c\u1ee7a nàng. Vào tu\u1ed5i t\u1ee9 tu\u1ea7n Liane de Pougy k\u1ebft hôn v\u1edbi ông hoàng Ghika, nh\u1ecf h\u01a1n nàng 15 tu\u1ed5i. T\u1eeb \u0111ó, Liane de Pougy \u0111o\u1ea1n tuy\u1ec7t v\u1edbi gi\u1edbi \u0103n ch\u01a1i. Nàng ch\u1ec9 giao thi\u1ec7p v\u1edbi h\u1ecdc gi\u1ea3 Salomon Reinech và thi hào Max Jacob. Salomon Reinech cùng v\u1edbi Emile Steinilber (c\u0169ng là b\u1ea1n thân c\u1ee7a Liane) khuy\u1ebfn khích nàng vi\u1ebft nh\u1eadt ký. T\u1edbi nay, gi\u1edbi yêu v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng có th\u1ec3 quên t\u1ea5t c\u1ea3 các tác ph\u1ea9m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nàng, nh\u01b0ng cu\u1ed1n nh\u1eadt ký ‘‘Mes Cahiers Bleus’’(Nh\u1eefng T\u1eadp Gi\u1ea5y Xanh C\u1ee7a Tôi) c\u1ee7a nàng v\u1eabn còn giúp \u0111\u1ee1 tài li\u1ec7u cho nh\u1eefng ai mu\u1ed1n tìm hi\u1ec3u v\u0103n minh, v\u0103n h\u1ecdc, bi\u1ebfn c\u1ed1 trong 2 th\u1eadp niên 10 và 20 c\u1ee7a Th\u1ebf k\u1ef7 19 .<\/p>\n

Quy\u1ec3n nh\u1eadt ký ‘‘Mes Cahier Bleus’’ \u0111\u01b0\u1ee3c Liane de Pougy vi\u1ebft t\u1eeb n\u0103m 1919 cho t\u1edbi n\u0103m 1941, khi thì liên t\u1ee5c, khi thì gián \u0111o\u1ea1n khá lâu. Vào nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi nàng \u1edf tr\u1ecd t\u1ea1i khách s\u1ea1n Carlton trong t\u1ec9nh Lausanne (Th\u1ee5y-s\u0129). Khi không th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ebft nh\u1eadt ký n\u1eefa, nàng \u0111ành k\u1ebft thúc nó. Bi\u1ebft mình s\u1eafp ch\u1ebft, Liane vi\u1ebft tâm th\u01b0 phó thác quy\u1ec3n t\u1eadp cho linh m\u1ee5c Alex-Ceslas Rzewuski (t\u1ee5c danh) v\u1ed1n là ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n thân và c\u0169ng là cha tinh th\u1ea7n c\u1ee7a v\u1ee3 ch\u1ed3ng nàng. Vì không bi\u1ebft linh m\u1ee5c \u1edf \u0111âu trên \u0111\u1ea5t Pháp nên nàng \u0111\u1ebfn khách s\u1ea1n Terminus là n\u01a1i linh m\u1ee5c th\u01b0\u1eddng t\u1edbi \u1edf tr\u1ecd m\u1ed7i khi có d\u1ecbp qua vi\u1ebfng Lausanne. Nàng nh\u1edd ông ch\u1ee7 khách s\u1ea1n trao t\u1eadp b\u1ea3n th\u1ea3o l\u1ea1i cho linh m\u1ee5c. Nàng t\u1eeb tr\u1ea7n vào ngày 25 tháng Ch\u1ea1p d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 1950. Vào n\u0103m 1954, linh m\u1ee5c Alex-Ceslas Rzewuski l\u1ea1i ghé tr\u1ecd t\u1ea1i khách s\u1ea1n Terminus, \u0111\u01b0\u1ee3c trao l\u1ea1i b\u1ee9c tâm th\u01b0 và di c\u1ea3o c\u1ee7a Liane de Pougy. Ông bèn \u0111i\u1ec1u \u0111ình v\u1edbi nhà xu\u1ea5t b\u1ea3n Plon \u0111\u1ec3 r\u1ed3i quy\u1ec3n sách \u0111\u01b0\u1ee3c trình làng vào n\u0103m 1977 do ông vi\u1ebft t\u1ef1a.<\/p>\n

Ông hoàng Ghika b\u1ecb s\u1ee5p \u0111\u1ed5 tinh th\u1ea7n vì b\u1ecbnh giang mai gia truy\u1ec1n. Liane de Pougy, ph\u1ea3i ch\u1ecbu d\u1ee5ng cam kh\u1ed5 gian truân \u0111\u1ec3 s\u0103n sóc ch\u1ed3ng. Trong ‘‘Mes Cahiers Bleus,’’ nàng \u0111ã t\u1eebng than th\u1edf:<\/p>\n

‘‘Chàng không b\u1ecf thói th\u1ee7 dâm c\u1ee7a chàng, cái thói th\u1ee7 dâm h\u1ee7y di\u1ec7t th\u1eddi th\u01a1 \u1ea5u, th\u1eddi thanh xuân c\u1ee7a chàng, h\u1ee7y di\u1ec7t t\u1ea5t c\u1ea3 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a chàng, n\u1ec1n h\u1ea1nh phúc c\u1ee7a hai chúng tôi (…) Chàng ti\u1ebfn l\u1ea1i v\u1eeba h\u0103m d\u1ecda, v\u1eeba c\u01b0\u1eddi ng\u1ea1o m\u1ea1n, ôm l\u1ea5y tôi, xâu xé tôi, li\u1ebfm láp tôi nh\u01b0 m\u1ed9t con chó, tuôn d\u1ea3i nh\u1edbt, th\u1eed dùng l\u1ea1i s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u1eeba tái h\u1ed3i, r\u1ed3i b\u1ea1c nh\u01b0\u1ee3c ngã qu\u1ef5, r\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u làm l\u1ea1i m\u1ed9t cách vô ích, buông b\u1ecf s\u1ef1 th\u1ef1c hành nh\u1ee5c nhã, b\u1ecf l\u1ea1i ch\u1ed7 tôi n\u1eb1m \u0111ã hoen \u1ed1 v\u1ebft nh\u01a1, thân th\u1ec3 tôi ch\u1ebft héo, trái tim tôi rách r\u01b0\u1edbi, tôi lau chùi cho s\u1ea1ch, tôi mu\u1ed1n t\u1eafm, mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i n\u1ec7m drap, nh\u01b0ng không th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Chàng \u1edf \u0111ó, cách tôi 3 th\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 th\u1ecfa mãn cho mình…’’.<\/p>\n

Ông Hoàng Georges Ghika d\u1edf \u0111iên d\u1edf khùng, b\u1ea1c nh\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 ch\u1ea5t, m\u1ea5t mát tinh l\u1ef1c nh\u1ee5c c\u1ea3m. H\u1ea1nh phúc c\u1ea5t cánh bay \u0111i. Nh\u01b0ng Liane v\u1eabn kiên nh\u1eabn chung s\u1ed1ng v\u1edbi ch\u1ed3ng và s\u0103n sóc ch\u1ed3ng. \u0110ôi lúc nàng than vãn trong ‘‘Mes Cahiers Bleus’’:<\/p>\n

‘‘ …\u1ede trong nhà, tôi \u0111\u1ed1i di\u1ec7n Georges Ghika, chàng lên l\u1ea1i tinh th\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ebfn r\u01b0\u1ee3u, chàng làm vi\u1ec7c ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ebfn thu\u1ed1c lá, chàng t\u1ef1 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c b\u1edfi thú \u0111\u1ecdc sách. Tóc chàng r\u1ee5ng nhi\u1ec1u và tr\u1edf nên xám b\u1ea1c, r\u0103ng chàng lung lay. Chàng không còn \u0111\u1ef1c r\u1ef1a tính n\u1eefa, ni\u1ec1m ham mu\u1ed1n có cái tính \u1ea5y ch\u1ec9 qu\u1ea5t roi v\u1ecdt lên nó mà thôi. Cho nên nh\u1eefng bu\u1ed5i t\u1ed1i chàng ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng trên xác thân tôi ch\u1ec9 b\u1eb1ng s\u1ef1 h\u0103ng hái t\u1ed3i t\u1ec7, chàng c\u1ed1 s\u1ee9c dùng h\u1ebft m\u1ecdi tinh l\u1ef1c, chàng tái di\u1ec5n m\u1ed9t cách vô ích. V\u1edbi chàng, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111ó, và t\u1ea5m ái tình t\u1eeb \u0111ây v\u1ec1 sau không ngoài nh\u01b0 th\u1ebf \u0111ó. Chàng ng\u1ee7 say, ngáy r\u1ed1ng li\u1ec1n trong khi tôi tuy\u1ec7t v\u1ecdng, c\u1ea7u nguy\u1ec7n. Tôi c\u1ea7u nguy\u1ec7n b\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi chán ch\u01b0\u1eddng, b\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb nghi\u1ec1n nát, b\u1ecb b\u01b0ng bít và không còn ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a nào khác h\u01a1n là cái ch\u1ebft. \u0110ây này, tôi b\u1ea3o : ‘‘Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf h\u1ee1i, hãy gi\u1ebft con \u0111i, hãy cho con ch\u1ebft trong \u0111êm nay, t\u1ee9c kh\u1eafc. Con \u0111ang \u1edf trong v\u1ef1c th\u1eb3m h\u1ed1i ti\u1ebfc. Con không còn nh\u1eadn ra ch\u1ed3ng con, ng\u01b0\u1eddi yêu c\u1ee7a con, b\u1ea1n thân c\u1ee7a con, chàng Georges c\u1ee7a con n\u1eefa. Chàng \u0111ã tr\u1edf thành tên \u0111ao ph\u1ee7 c\u1ee7a con m\u1ea5t r\u1ed3i…’’.<\/p>\n

Natalie Clifford Barney sanh t\u1ea1i Dayton (ti\u1ec3u bang Ohio, Hoa K\u1ef3) v\u1ed1n xu\u1ea5t thân t\u1eeb gia \u0111ình giàu sang tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u th\u1ebf h\u1ec7. Cha là Albert Clifford Barney v\u1ed1n th\u1eeba k\u1ebf s\u1ea3n nghi\u1ec7p k\u1ef9 ngh\u1ec7 làm v\u1eadt li\u1ec7u cho ngành h\u1ecfa xa thi\u1ebft l\u1ed9 n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u1eafp vùng. M\u1eb9 là Alice Pike v\u1ed1n \u0111\u1eb9p cao sang thanh thoát l\u1ea1i có tâm h\u1ed3n ngh\u1ec7 s\u0129, gi\u1ecfi v\u1ec1 môn h\u1ed9i h\u1ecda, n\u1ed5i ti\u1ebfng trong gi\u1edbi v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 \u1edf Th\u1ee7 \u0110ô Hoa-th\u1ea1nh-\u0111\u1ed1n, Luân-\u0111ôn và Ba-lê . Bà th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a hai cô gái c\u01b0ng c\u1ee7a mình qua vi\u1ebfng Paris và \u1edf \u0111ó trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian khá lâu \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp xúc v\u1edbi các gi\u1edbi tai to m\u1eb7t b\u1ef1, gi\u1edbi v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 Âu Châu l\u1eabn các danh nhân danh s\u0129 t\u1eeb kh\u1eafp hoàn v\u0169 \u0111\u1ed5 v\u1ec1. Trên Natalie còn có ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecb gái là Laura Clifford Barney. Nathalie \u0111\u1eb9p, th\u1ecd h\u01b0\u1edfng \u1edf cha m\u1eb9 màu tóc hoàng kim óng ánh mà danh k\u1ef9 Liane de Pougy t\u1eb7ng cho cô ta cái x\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u là Moonbeam ( Rayon de Lune\/ tia sáng c\u1ee7a tr\u0103ng). Nathalie có n\u1ec1n giáo d\u1ee5c hoàn b\u1ecb. Cô yêu ti\u1ebfng Pháp cùng x\u1ee9 s\u1edf và n\u1ec1n v\u0103n minh Pháp nên gia tâm h\u1ecdc ti\u1ebfng Pháp \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 tuy\u1ec7t h\u1ea3o toàn bích. N\u0103m 1886 t\u1edbi n\u0103m 1889, cô sang Pháp \u1edf n\u1ed9i trú tr\u01b0\u1eddng t\u01b0 th\u1ee5c danh ti\u1ebfng Les Ruches t\u1ea1i thành ph\u1ed1 Fontainebleau. \u1ede chung \u0111\u1ee5ng v\u1edbi các thi\u1ebfu n\u1eef ki\u1ec1u di\u1ec5m thu\u1ed9c con dòng cháu gi\u1ed1ng, cô nh\u1eadn th\u1ea5y rõ r\u1ec7t cái khuynh h\u01b0\u1edbng tình c\u1ea3m l\u1eabn tình d\u1ee5c c\u1ee7a mình: yêu k\u1ebb \u0111\u1ed3ng phái tính. N\u0103m 1889, cô l\u1ea1i tr\u1edf qua Âu Châu, g\u1eb7p thi\u1ebfu n\u1eef gi\u1edbi tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 là Eva Palmer và cô \u0111ã h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng th\u1eddi gian tình ái say \u0111\u1eafm ruy\u1ec7t v\u1eddi v\u1edbi cô nàng Eva này. N\u0103m 1899, cô \u0111\u1ecbnh c\u01b0 luôn \u1edf Paris, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng thú t\u1ef1 do tình d\u1ee5c và xã h\u1ed9i th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng trong v\u0103n gi\u1edbi. Natalie mua m\u1ed9t ngôi nhà có l\u1ea7u gác \u1edf 20 \u0111\u01b0\u1eddng Jacob \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111ãi v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129. N\u01a1i \u0111ó c\u0169ng là ch\u1ed7 t\u1ee5 h\u1ecdp các cô ‘‘l\u1ebft’’, cô ‘‘bi’’ trong nh\u1eefng cu\u1ed9c t\u1ebf l\u1ec5 n\u1eef th\u1ea7n thi ca Sapho mà cô m\u1ec7nh danh là Temple de l’Amitié (\u0110\u1ec1n Th\u1edd Tình B\u1eb1ng H\u1eefu).<\/p>\n

M\u1ed1i tình say \u0111\u1eafm \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a Natalie Clifford Barney là danh k\u1ef9 Liane de Pougy. Cô gi\u1ed1c ti\u1ec1n túi h\u1eb1ng ngày \u0111\u1ec3 mua hoa t\u1eb7ng Liane de Pougy. Liane cám \u01a1n qua nh\u1eefng b\u1ee9c th\u01b0 du d\u01b0\u01a1ng tha thi\u1ebft:<\/p>\n

‘‘Hai vòng bánh xe l\u0103n, m\u1ed9t ti\u1ebfng nghi\u1ebfn rít trên cát, này \u0111ây cô em Natty c\u1ee7a tôi \u0111ã \u0111i , th\u1ebf là h\u1ebft, em mang theo cái hình \u1ea3nh tóc vàng xinh \u0111\u1eb9p c\u1ee7a tôi. Và ng\u01b0\u1eddi ta vào nhà tôi, giao l\u1ea1i cho tôi nh\u1eefng bông hoa t\u1eb7ng c\u1ee7a em, \u0111ó là nh\u1eefng \u0111óa h\u1ed3ng tr\u1eafng trinh, nh\u1eefng \u0111óa h\u1ed3ng \u0111\u1ecf th\u1eafm, nh\u1eefng hoa t\u1eed la lan (pensées), hoa thanh thúy (bleuets), nh\u01b0ng hoa th\u1ee7y tiên và hoa l\u01b0u ly th\u1ea3o l\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u01a1n’’.<\/p>\n

‘‘K\u1ebb si tình tôi, \u1ea5y là em \u0111\u1ea5y! Và em l\u1ea1i bu\u1ed3n bã, nh\u01b0ng ngày mai em s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i và chúng ta s\u1ebd cùng \u0111i d\u1ea1o, xa khu\u1ea5t h\u1eb3n nghe em, trong m\u1ed9t góc nào \u0111ó c\u1ee7a kinh thành Paris’’.<\/p>\n

‘ ‘Tôi c\u1ea3m th\u1ea5y xa t\u1ea5t c\u1ea3, t\u1ea5t c\u1ea3. Natty \u01a1i, em có yêu tôi không? Ta ph\u1ea3i ch\u1ecbu u s\u1ea7u su\u1ed1t ngày thú sáu khi tr\u1eddi gi\u0103ng m\u01b0a. Cô em Natty bé b\u1ecfng c\u1ee7a tôi, nh\u1eefng gì tôi làm có th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c dùng vào vi\u1ec7c gì \u0111ây? Hãy cho tôi can \u0111\u1ea3m, hãy vu\u1ed1t ve linh h\u1ed3n ch\u1ebft héo c\u1ee7a tôi, hãy \u0111\u1ec3 tôi ng\u1ee7 th\u1eadt lâu, ph\u1ea3i, th\u1eadt lâu, Natty nhé, và hãy \u0111ánh th\u1ee9c vào tháng n\u0103m xuyên qua khung tr\u1eddi n\u1eafng \u1ea5m…’’.<\/p>\n

Trong th\u1eddi gian dan díu v\u1edbi Liane de Pougy, Natalie Clifford Barney vào n\u0103m 1990 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n tác ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a mình. \u0110ó là thi t\u1eadp ‘‘Quelques Portraits – Sonnets de Femmes’’ (Vài Chân Dung-Thi Ph\u1ea9m C\u1ee7a N\u1eef L\u01b0u). Trong bài T\u1ef1a, Natalie gi\u1ea3i thích r\u1eb1ng mình vi\u1ebft tác ph\u1ea9m này b\u1eb1ng ti\u1ebfng Pháp, b\u1edfi vì \u0111ó là th\u1ee9 ngôn ng\u1eef \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t làm cho cô tr\u1ea7m t\u01b0 m\u1ed9t cách thi v\u1ecb. Cô c\u0169ng tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng tâm h\u1ed3n cô là n\u1ea5m m\u1ed3 c\u1ee7a các thi s\u0129 Pháp. Và cô k\u1ebft lu\u1eadn r\u1eb1ng: ‘‘Sau h\u1ebft, không có gì làm cho quí ngài ph\u1ea3i ng\u1ea1c nhiên v\u1ec1 tôi: Tôi là m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef Hoa K\u1ef3’’.<\/p>\n

Natalie Clifford Barney không th\u1ec3 gi\u1eef mãi Liane de Pougy làm ng\u01b0\u1eddi tình muôn thu\u1edf c\u1ee7a mình vì Liane c\u1ea7n ph\u1ea3i hành ngh\u1ec1 buông h\u01b0\u01a1ng bán ph\u1ea5n m\u1edbi có b\u1ea1c ti\u1ec1n \u0103n xài huy ho\u1eafc. \u0110ã là k\u1ef9 n\u1eef, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p Caroline Otéro tuyên b\u1ed1 m\u1ed9t câu ngon \u01a1: ‘‘Ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111âu th\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u1edbi cô gái \u0111i\u1ebfm ban \u0111êm ng\u1ee7 m\u1ed9t mình!’’. N\u1eef s\u0129 xinh \u0111\u1eb9p Natalie Clifford Barney tuy giàu s\u1ee5, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ec9 th\u1eeba k\u1ebf c\u1ee7a c\u1ea3i ph\u1ee5 \u1ea5m, \u0111âu b\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ef9 ngh\u1ec7 gia ti\u1ec1n r\u1eebng b\u1ea1c bi\u1ec3n, \u0111âu b\u1eb1ng các nhà quý t\u1ed9c và các lãnh chúa có ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t bao la thu ho\u1ea1ch hoa l\u1ee3i h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea3 núi b\u1ea1c \u0111\u1ee5n vàng. V\u1ea3 l\u1ea1i dan díu v\u1edbi Natalie Clifford Barney mà ph\u1ea3i ch\u01a1i trò \u0111ánh ch\u1eadp chõa \u0111êm này sang \u0111êm n\u1ecd, Liane de Pougy v\u1ed1n là m\u1ee5 ‘‘bi’’ \u0111âm ra thèm thú x\u1ecf kim. Cho nên Liane ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi bán d\u1ea1ng thuy\u1ec1n quyên nh\u01b0 c\u0169. T\u1edbi tu\u1ed5i 41, nàng k\u1ebft hôn v\u1edbi ông hoàng L\u1ed7-ma-ní v\u1edbi tu\u1edbc hi\u1ec7u quý t\u1ed9c Comte de Ghika, nh\u1ecf h\u01a1n nàng 15 tu\u1ed5i.<\/p>\n

R\u1ed3i \u0111ó, Natalie Clifford Barney g\u1eb7p Renée Vivien, m\u1ed9t cô thi\u1ebfu n\u1eef Anh m\u1edbi b\u01b0\u1edbc vào làng v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u1eef gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Pháp. N\u1eef s\u0129 ‘‘l\u1ebft’’ Lucie Delarue Madrus miêu t\u1ea3 cô ta nh\u01b0 sau:<\/p>\n

‘‘\u0110ó là m\u1ed9t thi\u1ebfu n\u1eef tóc vàng, tr\u1ebb trung, vai xuôi, m\u1eaft nâu, ph\u1ee5c s\u1ee9c không theo th\u1eddi trang thanh l\u1ecbch, dáng d\u1ea5p th\u1eadt là dân Anh. Gi\u1ecdng nói cô ta m\u1ec1m nhão, nh\u01b0ng \u0111úng là gi\u1ecdng dân Anh (…). tuy nhiên có m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u là \u1edf cô ta, chúng ta không th\u1ec3 quên : \u0111ôi mí m\u1eaft m\u1ecfng, ch\u0129u n\u1eb7ng và \u0111ôi rèm mi \u0111en lánh. Ng\u01b0\u1eddi ta có th\u1ec3 b\u1ea3o r\u1eb1ng cái \u0111\u1eb7c s\u1eafc c\u1ee7a cô ta ch\u1ec9 hi\u1ec3n l\u1ed9 khi cô ta h\u1ea1 c\u1eb7p m\u1eaft nhìn xu\u1ed1ng…’’<\/p>\n

Marcelle Tinayre**, m\u1ed9t n\u1eef s\u0129 ‘‘l\u1ebft’’ khác khi Renée Vivien v\u1eeba t\u1edbi Paris li\u1ec1n vi\u1ebft:<\/p>\n

‘‘Renée Vivien xu\u1ea5t hi\u1ec7n du\u1edbi m\u1eaft tôi là m\u1ed9t thi\u1ebfu n\u1eef x\u1ee9 Anh, cao ráo, ki\u1ec1u nh\u01b0\u1ee3c, tóc màu h\u1ea1t d\u1ebb l\u1ee3t v\u1eabn còn gi\u1eef ánh ph\u1ea3n chi\u1ebfu óng vàng g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1edd nh\u1ea1t c\u1ee7a màu tóc vào tu\u1ed5i \u1ea5u th\u01a1. \u0110ôi m\u1eaft u t\u1ed1i, m\u1ed9t cái mi\u1ec7ng nh\u1ecf xanh xao, m\u1ed9t cái c\u1eb1m th\u1eadt d\u1ea7y, m\u1ed9t gi\u1ecdng nói d\u1ecbu nh\u1eb9, thánh thót. Cô ta m\u1eb7c chi\u1ebfc áo màu hoàng hôn xám, có in hoa, v\u1edbi s\u1ee3i giây n\u1ecbt k\u1ebft hoa h\u1ed3ng tr\u1eafng, hoa tr\u1edf nên óng b\u1ea1c trong ánh sáng và tr\u1edf nên màu l\u1ee5c trong bóng t\u1ed1i. Trên mái tóc ch\u1ea3i ph\u1ed3ng l\u1edbn chi\u1ebfc nón b\u1eb1ng th\u1ee9 l\u1ee5a the lóng lánh s\u1eafc hoàng kim, có gi\u1eaft lông chim \u0111en’’.<\/p>\n

Marcelle Tinayre là b\u1ea1n thân c\u1ee7a Renée Vivien, nh\u01b0ng không có sách v\u1edf nào nói cô ta \u0111ã t\u1eebng \u0111ánh ch\u1eadp chõa v\u1edbi nhà th\u01a1 n\u1eef ki\u1ec1u nh\u01b0\u1ee3c kia không? Ngày \u0111\u01b0a \u0111ám Renée, Marcelle c\u0169ng có \u0111i d\u1ef1 và cùng v\u1edbi Bá t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen và em gái c\u1ee7a Renée là Antoinette Alston ph\u1ea3i t\u1ed1n nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n

Renée Vivien r\u1ea5t ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 s\u1eafc \u0111\u1eb9p quý phái và tài h\u1ed9i h\u1ecda c\u1ee7a bà Alice Pike Barney , m\u1eb9 c\u1ee7a Natalie Barney. Bà ta \u0111ích thân v\u1ebd chân dung c\u1ee7a các cô b\u1ea1n gái c\u1ee7a Natalie treo \u0111\u1ea7y phòng khách c\u1ee7a cô ái n\u1eef c\u1ee7a mình. Renée Vivien \u0111ã ca t\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi trung niên m\u1ef9 ph\u1ee5 \u1ea5y nh\u01b0 sau:
<\/em><\/p>\n

S\u1ef1 huy\u1ec1n bí ch\u1eadp ch\u1eddn trên nhan s\u1eafc sát nhân c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi<\/em><\/p>\n

\n<\/blockquote>\n

Ch\u1eb3ng có chút l\u1ea1nh l\u1ebdo c\u1ee7a b\u1ea7u tr\u1eddi quê h\u01b0\u01a1ng chúng tôi<\/em><\/p>\n

Và \u0111ôi m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, n\u01a1i \u0111ó gi\u1ea5c m\u1ed9ng ph\u01b0\u01a1ng \u0110ông r\u0169 r\u01b0\u1ee3i<\/em><\/p>\n

Gi\u1ed1ng nh\u01b0 tìm ki\u1ebfm hoài hoài T\u1ed5 Qu\u1ed1c xa x\u0103m.<\/em><\/p>\n

\n<\/blockquote>\n
\n<\/blockquote>\n

Natalie \u0111\u1ed1i v\u1edbi Renée qua hai tính ch\u1ea5t: khi thì nh\u01b0 m\u1ed9t tình lang, khi thì nh\u01b0 m\u1ed9t tình n\u01b0\u01a1ng, nghiêm kh\u1eafc nh\u01b0 thái t\u1eed Hamlet và xanh xao nh\u01b0 ti\u1ec3u th\u01a1<\/p>\n

Ophélia trong v\u1edf bi k\u1ecbch ‘‘Hamlet’’ c\u1ee7a Shakespeare. Cho nên Renée Vivien c\u1ea3m h\u1ee9ng qua bài th\u01a1:<\/p>\n

Ng\u01b0\u1eddi \u0111i qua, trong ánh ch\u1edbp c\u1ee7a c\u01a1n \u0111iên tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p<\/em><\/p>\n

C\u0169ng nh\u01b0 Nàng t\u1eb7ng nh\u1eefng bài hát và nh\u1eefng bông hoa<\/em><\/p>\n

C\u0169ng nh\u01b0 Chàng, d\u01b0\u1edbi ni\u1ec1m kiêu hãnh t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t nh\u1eefng c\u01a1n \u0111au \u0111\u1edbn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi<\/em><\/p>\n

Dù r\u1eb1ng cái nhìn ch\u0103m chú c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u1edd \u0111i.<\/em><\/p>\n

M\u1ec9m c\u01b0\u1eddi \u0111i, h\u1ee1i cô tình n\u01b0\u01a1ng tóc vàng, hãy m\u01a1 m\u1ed9ng \u0111i, h\u1ee1i anh tình lang t\u1ed1i t\u0103m<\/em><\/p>\n

Và xác thân ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi ni\u1ec1m h\u0103ng hái l\u1ea1nh l\u1ebdo c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u1ebfn<\/em><\/p>\n

Con tim b\u1ea5t an c\u1ee7a em b\u1ed1i r\u1ed1i khi em th\u1ea5y<\/em><\/p>\n

V\u1ea7ng trán ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7m t\u01b0 nh\u01b0 trán ông hoàng và \u0111ôi m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi xanh th\u1eb3m nh\u01b0 m\u1eaft cô trinh n\u1eef<\/em><\/p>\n

Khi thì K\u1ebb Này, khi thì Ng\u01b0\u1eddi Khác.<\/em><\/p>\n

V\u1ed1n có tánh bay b\u01b0\u1edbm, Nathalie dan díu v\u1edbi nhi\u1ec1u cô n\u1eef s\u0129 ‘‘l\u1ebft’’khác nên Renée Vivien, có l\u1ea7n mua súng toan gi\u1ebft Olive Custance. Cô nàng B\u01b0\u1edbm Ng\u1ecdc này \u0111ã t\u1eebng g\u1ee3i h\u1ee9ng cho Renée Vivien nh\u01b0ng câu th\u01a1 nh\u01b0 sau:<\/p>\n

\u0110ôi m\u1eaft em màu l\u1ee5c bi\u1ebfc nh\u01b0 bình minh và xanh nh\u01b0 s\u01b0\u01a1ng mù<\/em><\/p>\n

Không g\u1eb7p g\u1ee1 \u0111ôi m\u1eaft \u0111en huy\u1ec1n b\u1ed1i r\u1ed1i c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n

B\u1edfi ni\u1ec1m \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a tôi \u1ea5p yêu em m\u1ed9t cách hòa \u0111i\u1ec7u<\/em><\/p>\n

Ôi bông hu\u1ec7 trinh khi\u1ebft, ôi s\u1eafc tr\u1eafng nõn c\u1ee7a mây và c\u1ee7a b\u1ecdt bi\u1ec3n!<\/em><\/p>\n

Sau \u0111ó, nh\u1eafm không th\u1ec3 \u0103n \u1edf dài lâu v\u1edbi Natalie Clifford Barney nên Renée Vivien xin rút lui. Nàng s\u1ed1ng chung v\u1edbi Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Ruylen, dáng ng\u01b0\u1eddi m\u1eadp m\u1ea1p nên th\u1eddi nhân trong gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt g\u1ecdi bà ta là La Brioche (\u1ed5 bánh mì ng\u1ecdt ph\u1ed3ng to).<\/p>\n

Sau khi hay tin Renée Vivien t\u1eeb tr\u1ea7n, Natalie Clifford Barney quá xúc \u0111\u1ed9ng nên cô th\u1ee9c tr\u1eafng n\u0103m canh. Cô có c\u1ea3m \u0111\u1ec1 b\u1eb1ng nh\u1eefng câu th\u01a1 th\u1ea5p thoáng bóng dáng tâm linh tri\u1ebft h\u1ecdc nh\u01b0 sau:<\/p>\n

Và tôi g\u1ecdi tên em t\u1eeb h\u01a1i th\u1edf cu\u1ed3ng nhi\u1ec7t và thu\u1ea7n khi\u1ebft<\/em><\/p>\n

Và tôi nghe gió \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn tôi nh\u01b0 ti\u1ebfng thì thào<\/em><\/p>\n

C\u1ee7a gi\u1ecdng nói em: Quá Kh\u1ee9 có ph\u1ea3i là T\u01b0\u01a1ng Lai ch\u0103ng?<\/em><\/p>\n

R\u1ed3i trong bu\u1ed5i vi\u1ebfng m\u1ed9 Renée Vivien t\u1ea1i ngh\u0129a trang Passy, Natalie có \u0111\u1ec1 nh\u1eefng câu th\u01a1 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Anh, xin \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch qua b\u1ea3n d\u1ecbch Pháp v\u0103n nh\u01b0 sau:<\/p>\n

Này \u0111ây cánh c\u1eeda mà n\u01a1i \u0111ó tôi b\u01b0\u1edbc ra<\/em><\/p>\n

\u01a0i nh\u01b0ng bông h\u01b0\u1eddng c\u1ee7a tôi, nh\u1eefng gai nh\u1ecdn c\u1ee7a tôi!<\/em><\/p>\n

Quan tr\u1ecdng gì \u0111âu th\u1eddi xa x\u01b0a? Tôi say ng\u1ee7<\/em><\/p>\n

V\u1eeba chiêm bao nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ea7n thánh.<\/em><\/p>\n

Này \u0111ây tâm h\u1ed3n tôi h\u1edbn h\u1edf<\/em><\/p>\n

Vì nó l\u1eafng d\u1ecbu và ng\u1ee7 yên<\/em><\/p>\n

Vì \u0111\u01b0\u1ee3c tình yêu c\u1ee7a Th\u1ea7n Ch\u1ebft<\/em><\/p>\n

Tha th\u1ee9 t\u1ed9i ác này: Cu\u1ed9c S\u1ed1ng.<\/em><\/p>\n

Trong th\u1eddi gian dan díu v\u1edbi Renée Vivien, Natalie Clifford Barney các quy\u1ec3n ‘Je Me Souviens’’ (Tôi Nh\u1edb L\u1ea1i), ‘‘Souvenirs Indiscrets’’ (Nh\u1eefng K\u1ef7 Ni\u1ec7m Ph\u01a1i Bày), ‘‘Autobiographie’’ (T\u1ef1 Truy\u1ec7n), ‘‘Cinq Petits Dialogues Grecs’’ (N\u0103m Cu\u1ed9c \u0110\u1ed1i Tho\u1ea1i Hy-l\u1ea1p Nh\u1ecf)<\/p>\n

Vào th\u1eadp niên 10, Natalie g\u1eb7p m\u1ed9t v\u0103n nhân quý t\u1ed9c Rémy de Gourmont tr\u1ed3ng cây si. Ông ta t\u1eb7ng cho nàng cái x\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u Amazone ***.<\/p>\n

Remy de Gourmont v\u1ed1n là ký gi\u1ea3, phê bình gia, ti\u1ec3u thuy\u1ebft gia, thi s\u0129, nhà biên kh\u1ea3o, tri\u1ebft gia. Ông ta l\u1ea1i là nhà sáng l\u1eadp t\u1ea1p chí Le Mercure de France****<\/p>\n

(Giao Th\u01b0\u01a1ng C\u1ee7a N\u01b0\u1edbc Pháp). Vào th\u1eddi tr\u1ebb, ông ta \u0111\u1eb9p trai, thích náo \u0111\u1ed9ng, bay b\u01b0\u1edbm. Nh\u01b0ng v\u1ec1 già thì ông ta héo tàn b\u1edfi t\u1eadt b\u1ecbnh t\u1eadt, ít mu\u1ed1n ti\u1ebfp xúc v\u1edbi thiên h\u1ea1, tr\u1eeb v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 và tr\u1eeb nh\u1eefng k\u1ebb có liên quan v\u1edbi ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p ông ta . Ông ta v\u1eabn bi\u1ebft Natalie Clifford Barney thích \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111ó mà nh\u1eb1m nhò chi \u0111\u1ed1i v\u1edbi ông ta khi ông ta \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp xuc v\u1edbi cô nàng n\u1eef s\u0129 g\u1ed1c Hoa K\u1ef3 có cái tinh th\u1ea7n c\u1ee9ng r\u1eafn c\u1ee7a trang h\u1ea3o hán tr\u01b0\u1ee3ng phu nh\u01b0ng v\u1eabn gi\u1eef m\u1ed9t thân vóc ki\u1ec1u m\u1ecb uy\u1ec3n chuy\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed9t m\u1ef9 nhân kia.<\/p>\n

Trong lúc k\u1ebft b\u1ea1n tâm giao, Natalie Clifford Barney quy\u1ebft kéo Remy de Gourmont th\u1ec9nh tho\u1ea3ng ra kh\u1ecfi cái th\u1ebf gi\u1edbi bút m\u1ef1c và cái th\u1ebf gi\u1edbi th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb b\u1ebfn tàu Voltaire, \u0111\u1ebfn hai ti\u1ec7m cà-phê de Flore và Aux Deux Magots và \u0111\u1ebfn bàn gi\u1ea5y ông ta \u0111\u1ec3 ông ta ti\u1ebfp xúc v\u1edbi \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, v\u1edbi thiên nhiên. Cô ta lôi ông ra kh\u1ecfi tháp ngà \u1ea9n c\u01b0 , r\u1ed3i dùng ô-tô \u0111\u01b0a ông \u0111i d\u1ea1o r\u1eebng Boulogne d\u1eadp dìu tài t\u1eed giai nhân, \u0111\u1ec3 ông ta ng\u1eafm ánh tr\u0103ng lóng lánh trên h\u1ed3. Cô t\u1eb7ng cho ông b\u1ea1n trí th\u1ee9c kia nàolà b\u01b0u \u1ea3nh, gi\u1ea5y Nh\u1eadt B\u1ea3n cho ông vi\u1ebft th\u01b0, cái tráp nh\u1ecf \u0111an b\u1eb1ng cói và nh\u1ea5t là hoa. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t nh\u1ea5t là cây \u0111èn t\u1ecda \u0111\u0103ng \u0111\u1ec3 ông ta th\u1eafp trên án th\u01b0, \u0111\u1ec3 ông ta \u0111\u1ecdc sách hay vi\u1ebft lách.<\/p>\n

Remy g\u1eedi th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c cho Natalie Clifford Barney nh\u1eefng b\u1ee9c th\u01b0 t\u1eeb tháng giêng d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 19912 \u0111\u1ebfn tháng 10 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 19913 \u0111\u0103ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t trên t\u1ea1p chí Le Mercure de France. \u0110ó là nh\u1eefng b\u1ee9c th\u01b0 sau này \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi là ‘‘Lettres Intimes A L’Amazone’’ ( Nh\u1eefng B\u1ee9c Th\u01b0 Thân M\u1eadt G\u1eedi Cô Nàng Amazone).<\/p>\n

\u0110\u1ec7 nh\u1ea5t Th\u1ebf Chi\u1ebfn bùng n\u1ed5. Natalie không ch\u1ea1y tr\u1ed1n qua Hoa K\u1ef3. Cô ta c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft \u1edf l\u1ea1i n\u01b0\u1edbc Pháp và cho r\u1eb1ng Remy c\u1ea7n cô ta. Nh\u01b0ng cô ta không có d\u1ecbp th\u0103m vi\u1ebfng Remy Gourmont khi ông ta n\u1eb1m t\u1ea1i b\u1ecbnh vi\u1ec7n Boucicault và ông ta t\u1eeb tr\u1ea7n vào ngày 27\/09\/1915. Natalie xin v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi em c\u1ee7a Remy là Jean de Gourmont tr\u1ea3 l\u1ea1i cây \u0111èn t\u1ecda \u0111\u0103ng mà cô ta \u0111ã t\u1eb7ng cho Remy. Và t\u1ea1i bi\u1ec7t th\u1ea5t c\u1ee7a mình, \u0111êm \u0111êm cô ta th\u1eafp \u0111èn lên hoài ni\u1ec7m m\u1ed9t v\u0103n nhân tuy k\u1ebft b\u1ea1n v\u1edbi mình ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao n\u0103m nh\u01b0ng m\u1ed1i thâm giao vô cùng n\u1ed3ng th\u1eafm.<\/p>\n

Trong th\u1eddi gian dan díu v\u1edbi Renée Vivien và trong th\u1eddi k\u1ef3 làm b\u1ea1n Remy de Gourmont, Natalie Clifford Barney t\u1eb1ng t\u1ecbu v\u1edbi v\u1edbi và vài ph\u1ee5 n\u1eef n\u1eef khác, ch\u1eb3ng h\u1ea1n: N\u1eef Công t\u01b0\u1edbc Elizabeth de Gramont, n\u1eef s\u0129 Lucie Delarue Madrus, Dolly Wilde (cháu gái c\u1ee7a v\u0103n hào Oscar Wilde)… V\u1ed1n là con gái c\u1ee7a Công T\u01b0\u1edbc Duc de Gramont và Qu\u1eadn Chúa Beauveau-Craon, Elisabeth de Gramont sinh n\u0103m 1875, l\u1edbn h\u01a1n Natalie m\u1ed9t tu\u1ed5i. Bà k\u1ebft hôn v\u1edbi Công T\u01b0\u1edbc Philippert de Clermont-Tonnerre vào n\u0103m 1896 và ly d\u1ecb vào n\u0103m 1920. K\u1ebft qu\u1ea3 cu\u1ed9c hôn nhân kéo dài 24 n\u0103m là hai cô con gái Diane và Beatrix. Khi vi\u1ebft lách, bà không l\u1ea5y t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u quý t\u1ed9c c\u1ee7a ch\u1ed3ng làm bút danh mà l\u1ea5y t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u quý t\u1ed9c c\u1ee7a mình là Elisabeth de Gramont. B\u1ea1n bè thân c\u1ee7a bà g\u1ecdi bà là Lily. Bà ham mê \u0111\u1ecdc sách g\u1ea7n nh\u01b0 cu\u1ed3ng tín. Ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ee7a bà r\u1ed9ng mênh mông. S\u1eafc di\u1ec7n bà r\u1ef1c ánh h\u1ed3ng tu\u01a1i, m\u1eaft bà xanh nh\u01b0 thúy ng\u1ecdc nh\u01b0ng có ánh ph\u1ea3n chi\u1ebfu màu bích ng\u1ecdc. Các anh bà \u0111ùa: ‘‘Lily có c\u1eb7p m\u1eaft con sò’’. B\u1ee9c chân dung c\u1ee7a bà do n\u1eef danh h\u1ecda ‘‘l\u1ebft’’ Romaine Brooks v\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c in trên nhi\u1ec1u báo chí và nh\u1ea5t là trong sách v\u1edf c\u1ee7a v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi. Bà vi\u1ebft quy\u1ec3n h\u1ed3i ký d\u1ea7y c\u1ed9m t\u1ef1a \u0111\u1ec1 là ‘‘Souvenirs du monde’’ (K\u1ef7 Ni\u1ec7m c\u1ee7a Th\u1ebf Gi\u1edbi) g\u1ed3m 4 quy\u1ec3n: ‘‘ Au Temps Des Équipages’’ (Vào Th\u1eddi Gian C\u1ee7a Các Hành \u0110oàn), ‘‘Les Maronniers en Fleur’ (Cây Ma-rông N\u1edf Hoa), ‘‘Clair de Lune et Taxi-auto’’ (Ánh Tr\u0103ng và Xe T\u1eafc-xi), ‘‘La Troisième Heurre’’ (Gi\u1edd Th\u1ee9 Ba). T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do nhà xu\u1ea5t b\u1ea3n Grasset ch\u0103m lo. Bà còn vi\u1ebft m\u1ed9t quy\u1ec3n v\u1ec1 v\u0103n hào Proust, tài li\u1ec7u không \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhiêu, nh\u01b0ng k\u1ef7 ni\u1ec7m giao du gi\u1eefa v\u0103n hào và bà thì khá nhi\u1ec1u. Bà \u0103n xài hào phóng, giao du v\u1edbi các v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 n\u1ed5i danh \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, t\u1eeb Maurice Barrès cho \u0111\u1ebfn Anatole France. Trong nhóm dân mondaine kia, bà g\u1eb7p ông Rappoport. \u0110ó là m\u1ed9t chánh tr\u1ecb gia dùng \u0111\u1ee7 m\u1ecdi \u0111iêu ngôn x\u1ea3o ng\u1eef \u0111\u1ec3 lôi kéo bà vào vòng tin t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng ch\u1ee7 ngh\u0129a C\u1ed9ng S\u1ea3n s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i cho nhân lo\u1ea1i m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi. Thích thú tr\u01b0\u1edbc cam ngôn m\u1ef9 t\u1eeb c\u1ee7a Rappoport, bà b\u1ecb l\u1ecdt vào tròng c\u1ee7a nhà chính tr\u1ecb say mê ch\u1ee7 thuy\u1ebft Mác & Lê kia. Sau \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t Th\u1ebf Chi\u1ebfn, bà sang vi\u1ebfng Nga hai l\u1ea7n, r\u1ed3i ch\u1eb3ng hi\u1ec3u bà có sáng m\u1eaft sáng lòng v\u1edbi cái ch\u1ee7 ngh\u0129a bánh v\u1ebd kia không, nh\u01b0ng bà không \u01b0a màu \u0111\u1ecf. M\u1ed7i khi có nhóm di\u1ec5n hành ngoài \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, thoáng th\u1ea5y màu c\u1edd \u0111\u1ecf là bà sa s\u1ea7m nét m\u1eb7t. Bà n\u1ed5i ti\u1ebfng là nhà ngo\u1ea1i giao tài ba \u0111ã t\u1eebng hòa gi\u1ea3i cu\u1ed9c h\u1eddn gi\u1eadn gi\u1eefa Bá T\u01b0\u1edbc Robert de Montesquiou (thi s\u0129, tác gi\u1ea3 thi t\u1eadp n\u1ed5i ti\u1ebfng ‘‘Hortensia Bleu’’\/ Hoa D\u01b0\u01a1ng Tú C\u1ea7u Xanh) và v\u0103n hào Marcel Proust, tác gi\u1ea3 b\u1ed9 tr\u01b0\u1eddng giang ti\u1ec3u thuy\u1ebft ‘‘A la Recherche du Temps Perdu’’ (\u0110i Tìm Th\u1eddi Gian \u0110ã M\u1ea5t) khi c\u1ea3 hai ông ‘‘gai’’ n\u1ea7y tranh cãi thi\u1ebfu \u0111i\u1ec1u c\u1eafn xé v\u1edbi nhau.<\/p>\n

Lucie Delarue Madrus là m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1eb9p không thua Natalie Clifford Barney. Nàng \u0111ã t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1i Úy Pétain (sau này nhào qua lãnh v\u1ef1c chánh tr\u1ecb leo lên \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Th\u1ed1ng Ch\u1ebf) c\u1ea7u hôn, nh\u01b0ng song thân bà t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi ch\u01b0a ch\u1ed3ng, nàng \u1ed1m y\u1ebfu, nh\u1ea5t là y\u1ebfu ph\u1ed5i. Khi Bác s\u0129 Madrus c\u01b0\u1edbi nàng v\u1ec1 thì vào \u0111êm tân hôn, ông khám phá ra v\u1ee3 mình ch\u1edbm b\u1ecb b\u1ecbnh lao, mình còn da b\u1ecdc x\u01b0\u01a1ng. Ông s\u0103n sóc nàng cho t\u1edbi khi lành b\u1ecbnh, mình m\u1ea9y \u0111\u1ea7y \u0111\u1eb7n. Nàng c\u1ea1o nh\u1ed5 lông m\u0103ng \u0111\u1ec3 có m\u1ed9t t\u1ea5m thân tr\u1eafng ng\u1ed3n ng\u1ed9n nh\u01b0 b\u1ed9t và m\u1ecbn mát nh\u01b0 l\u1ee5a, nh\u01b0 xa-teng.<\/p>\n

Lucie Delarue Madrus \u0111\u01b0\u1ee3c Bá T\u01b0\u1edbc Robert de Montesquiou l\u0103ng xê vào trong các bu\u1ed5i h\u1ed9i h\u1ecdp v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. S\u1ed1 là ông ta ghét cay ghét \u0111\u1eafng ng\u01b0\u1eddi em h\u1ecd n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1ec1 th\u01a1 là Bá T\u01b0\u1edbc Phu Nhân Anna de Noailles (v\u1ed1n là Qu\u1eadn Chúa Brancovan, tác gi\u1ea3 thi t\u1eadp n\u1ed5i ti\u1ebfng ‘‘ L’Ombre des Jours’’ (Bóng T\u1ed1i C\u1ee7a Nh\u1eefng Ngày). M\u1ee5 em này hay \u0111\u1ecfng \u0111\u1ea3nh phách l\u1ed1i v\u1edbi ông. Cho nên ông mu\u1ed1n \u0111em Lucie Delarue Madrus làm kh\u1eafc tinh c\u1ee7a m\u1ee5, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 làm hào quang m\u1ee5 phai úa chút ít. Ai ng\u1edd s\u1ef1 thành công c\u1ee7a Lucie Delarue Madrus dù không l\u1ea5n át n\u1ed5i Anna de Noailles, nh\u01b0ng n\u1ed5i ti\u1ebfng l\u1eebng l\u1eaby trong gi\u1edbi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.<\/p>\n

Lucie Delarue Madrus c\u1ea7m lòng không \u0111\u1eadu tr\u01b0\u1edbc cái \u0111\u1eb9p s\u1eafc s\u1ea3o và tr\u01b0\u1edbc cái duyên dáng thâm tr\u1ea7m c\u1ee7a Natalie Clifford Barney. Cho nên trong thi t\u1eadp ‘‘Nos Secrètes Amours’’**** (Nh\u1eefng M\u1ed1i Tình Bí \u1ea8n C\u1ee7a Chúng Tôi), Lucie h\u1ea1 bút \u0111\u1ec1 th\u01a1 nh\u01b0 sau:<\/p>\n

Nh\u1eefng s\u1ee3i tóc em còn mãi trong \u0111áy th\u1eb3m c\u1ee7a cái nhìn c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n

C\u0169ng nh\u01b0 k\u1ef7 ni\u1ec7m c\u1ee7a ánh tr\u0103ng<\/em><\/p>\n

Và tôi yêu d\u1ea5u cái \u0111\u1ed1m quái ch\u01b0\u1edbng \u1ea5y<\/em><\/p>\n

Nó tr\u1ea3i nh\u1eb9 kh\u1eafp n\u01a1i và chi\u1ebfu sáng l\u1ea1i trong bu\u1ed5i chi\u1ec1u.<\/em><\/p>\n

Riêng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p tóc hung Eva Palmer và n\u1eef thi s\u0129 Renée Vivien c\u0169ng thèm mu\u1ed1n \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi Lucie Deladrue Madrus.<\/p>\n

Lucie Delarue Madrus là m\u1ed9t n\u1eef s\u0129 có trên 70 tác ph\u1ea9m v\u1eeba th\u01a1, v\u1eeba truy\u1ec7n ng\u1eafn, truy\u1ec7n dài, ti\u1ec3u s\u1eed, biên kh\u1ea3o, phê bình. \u0110ó là không k\u1ec3 nh\u1eefng bài v\u1edf nh\u01b0 nh\u1eefng câu chuy\u1ec7n k\u1ec3, nh\u1eefng bài phê bình v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng và âm nh\u1ea1c, nh\u1eefng bài t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 nh\u1eefng chuy\u1ebfn du l\u1ecbch \u0111\u0103ng trên báo chí. V\u1ec1 ti\u1ec3u thuy\u1ebft, Lucie \u0111ã cho xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1eefng cu\u1ed1n tiêu bi\u1ec3u nh\u01b0 sau: ‘‘Marie, fille-mère’’ (Marie, Cô Gái M\u1eb9), ‘‘L’Ange et le Perverse’’ (Thiên Th\u1ea7n và Thói X\u1ea5u), ‘‘Une Femme d’Âge Mur’’ (Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà Lu\u1ed1ng Tu\u1ed5i’’… Còn v\u1ec1 th\u01a1, nàng \u0111ã có nh\u1eefng thi t\u1eadp tiêu bi\u1ec3u, \u0111\u1ea1i khái nh\u01b0 sau: ‘‘A Maman’’ (G\u1eedi V\u1ec1 M\u1eb9), ‘‘Mort et Printemps’’ ( Cái Ch\u1ebft Và Mùa Xuân)… Ti\u1ebfc thay tên tu\u1ed5i nàng d\u1ea7n dà b\u1ecb mai m\u1ed9t trong bóng t\u1ed1i quá kh\u1ee9 m\u1ed9t cách b\u1ea5t công.<\/p>\n

Bác s\u0129 Madrus, ch\u1ed3ng c\u1ee7a Lucie Delarue Madrus có l\u1ea7n th\u1ed5 l\u1ed9 v\u1edbi Natalie Clifford Barney là mu\u1ed1n có m\u1ed9t \u0111\u1ee9a con v\u1edbi cô ta, và \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb cô ta cùng s\u1ed1ng v\u1edbi v\u1ee3 ch\u1ed3ng ông theo ki\u1ec3u b\u1ed9 ba (ménage à trois) nh\u01b0ng Natalie d\u1ea3y \u0111ành \u0111\u1ea1ch không \u01b0ng. Riêng cái \u0111àn ông tính r\u1ef1c r\u1ee1 c\u1ee7a ông càng làm cho Renée Vivien thêm t\u1edfm thêm ghét.<\/p>\n

Natalie Clifford Barney còn dung d\u0103ng dung d\u1ebb v\u1edbi v\u1edbi n\u1eef s\u0129 Yvonne Vernon, t\u1ee9c là N\u1eef bá t\u01b0\u1edbc Sabini \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh danh là ‘‘ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p tóc hoàng kim’’ (la beauté blonde). N\u1eef s\u0129 quý t\u1ed9c n\u1ea7y \u01b0a du l\u1ecbch x\u1ee9 Trung Hoa và x\u1ee9 Nh\u1eadt B\u1ea3n, vi\u1ebft sách v\u1ec1 hai x\u1ee9 này \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u khách du l\u1ecbch \u01b0a m\u01a1 t\u1edbi mi\u1ec1n Vi\u1ec5n \u0110ông. Yvonne Vernon bi\u1ebfn c\u0103n appartment c\u1ee7a mình thành ra m\u1ed9t thiên \u0111\u01b0\u1eddng \u0110ông ph\u01b0\u01a1ng. Nhà th\u01a1 Paul Leclercq mô t\u1ea3 thiên \u0111\u01b0òng \u1ea5y nh\u01b0 sau:<\/p>\n

‘‘ … m\u1ed9t c\u0103n phòng nh\u1ecf huy\u1ec1n bí \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103ng nh\u1eefng th\u1ee9 l\u1ee5a x\u01b0a (…), n\u01a1i \u0111ó mùi tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng th\u1ea5m sâu kh\u1ee9u giác tr\u1ed9n l\u1eabn mùi trà xanh, và có tr\u1ea3i nh\u1eefng chi\u1ebfc chi\u1ebfu Trung Hoa trên th\u1ea3m’’.<\/p>\n

Bày bi\u1ec7n trang hoàng theo ki\u1ec3u Vi\u1ec5n \u0110ông này v\u1ec1 sau \u0111\u01b0\u1ee3c Renée Vivien n\u1ed1i gót. Yvonne Vernon nghi\u1ec7n ng\u1eadp b\u1ea1ch phi\u1ebfn, v\u1ec1 sau ch\u1ebft vào n\u0103m 1918, b\u1edfi tiêm nhi\u1ec1u b\u1ea1ch phi\u1ebfn. Nhà v\u0103n Paul Morand th\u01b0\u1eddng lui t\u1edbi v\u1edbi Yvonne Vernon và \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho chúng ta b\u1ee9c phác th\u1ea3o v\u1ec1 c\u1ea3nh chích choác c\u1ee7a Yvonne Vernon trong quy\u1ec3n ‘‘Journal d’Un Attaché d’Ambassade’’ ( Nh\u1eadt Ký C\u1ee7a Ng\u01b0\u1eddi Tùy Viên S\u1ee9 Quán):<\/p>\n

‘‘Yvonne l\u1ee5i sâu \u1ed1ng tiêm vào l\u01b0ng run r\u1ea9y nh\u01b0 m\u0169i tên c\u1eafm vào mông con s\u01b0 t\u1eed cái vùng Suse ( bút gi\u1ea3 chú thích: thu\u1ed9c \u0111\u1ea1i l\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Ý); m\u1ed9t m\u1ea9u thu\u1ed1c lá \u1edf ng\u1eadm xéo \u1edf góc môi, nàng d\u1ea1o trong appartment, m\u1ea9u bông gòn c\u1ea7m trong tay’’.<\/p>\n

Trong quy\u1ec3n ‘‘Une Femme m’Apparut’’ (M\u1ed9t Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà Xu\u1ea5t Hi\u1ec7n \u0110\u1ebfn Tôi) trong k\u1ef3 tái b\u1ea3n, Renée Vivien t\u1ea3 Yvonne Vernon huy hoàng h\u01a1n, v\u1ebb vang h\u01a1n: ‘‘Nàng thi\u1ebfu n\u1eef có n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi g\u1ee3i thèm c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111àn bà si tình’’.<\/p>\n

Yvonne Vernon \u0111i vi\u1ebfng Nh\u1eadt, vi\u1ebfng Trung Hoa và Th\u1ed5-nh\u0129-k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc Renée Vivien. Nàng ng\u1ee3i ca Mytilène m\u1ed9t eo bi\u1ec3n g\u1ea7n \u0111\u1ea3o Lesbos. N\u01a1i \u0111ây, các cô ‘‘l\u1ebft’’ c\u0169ng \u0111\u1ebfn chiêm bái N\u1eef th\u1ea7n Thi ca Sapho c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf t\u1ea1i Lesbos. Yvonne có óc quan sát tinh nhu\u1ec7 trong công vi\u1ec7c mô t\u1ea3 không kém n\u1eef s\u0129 M\u1ed9ng Tuy\u1ebft Th\u1ea5t Ti\u1ec3u Mu\u1ed9i c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng chúng ta:<\/p>\n

‘‘Mytilène có cái hình th\u1ee9c u\u1ed1n cong và c\u0103ng th\u1eb3ng nh\u01b0 cây th\u1ee5 c\u1ea7m b\u1eadp b\u1ec1nh trên sóng. Nh\u1eefng m\u0169i nhô ra \u0111\u1eabm ánh tr\u0103ng d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 b\u1ecdc v\u1ea3y. Không khí no b\u1ee9 mùi h\u01b0\u01a1ng vanille, và bi\u1ec3n b\u1eb1ng ph\u1eb3ng nh\u01b0 in nh\u1eefng v\u1ec7t nhi\u1ec5u khúc khu\u1ef7u, nh\u1eefng v\u1ec7t \u1ea5y gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng v\u1ebft móng tay v\u1ebd trên m\u1ed9t kh\u1ed1i h\u1ed3ng ng\u1ecdc’’.<\/p>\n

Yvonne Vernon có hai quy\u1ec3n du ký \u0111\u1ec3 Jean-Paul Goujon vi\u1ebft v\u1ec1 Renée Vivien. \u0110ó là ‘‘Terre de Lumière’’ (\u0110\u1ea5t Ánh Sáng do Ollendorf xu\u1ea5t b\u1ea3n (1902) và quy\u1ec3n di c\u1ea3o Chine-Japon- Stamboul ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u1edbi 1920 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c Tolmer xu\u1ea5t b\u1ea3n. Nàng thích trang hoàng ch\u1ed7 \u1edf theo ki\u1ec3u Vi\u1ec5n \u0110ông \u0111ã \u0111ành, mà còn thích ph\u1ee5c s\u1ee9c theo gái \u0110ông Ph\u01b0\u01a1ng Á Châu. Xin cùng \u0111\u1ecdc nh\u1eefng giòng ghi chú c\u1ee7a Paul Morand vào tháng ch\u1ea1p d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 1916 :<\/p>\n

‘‘T\u1ed1i hôm qua, ghé qua nhà Yvonne Sibini. Nàng \u0103n m\u1eb7c theo gái An Nam, qu\u1ea7n áo b\u1eb1ng l\u1ee5a \u0111en bóng, c\u1ed5 \u0111eo xâu trân châu; tóc nàng ch\u1ea3i ng\u01b0\u1ee3c ra sau, nàng quá xanh xao, quá thay \u0111\u1ed5i’’.<\/em><\/p>\n

V\u1ed1n thích du l\u1ecbch các x\u1ee9 ph\u01b0\u01a1ng \u0110ông, Yvonne Vernon mô t\u1ea3 x\u1ee9 Th\u1ed5-nh\u0129-k\u1ef3 vào n\u0103m 1907 nh\u01b0 sau:<\/p>\n

‘‘Cái x\u1ee9 s\u1edf mà n\u01a1i \u1ea5y còn gi\u1eef l\u1ea1i thú th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, dáng v\u1ebb xanh biêng bi\u1ebfc, nh\u1eefng h\u1ee3p \u0111i\u1ec7u màu s\u1eafc b\u1ecfng cháy, êm d\u1ecbu và d\u1eef d\u1ed9i \u0111\u1ed3ng th\u1eddi thú ng\u1eafm s\u1ef1 xa hoa \u0111\u01a1n gi\u1ea3n và thi v\u1ecb do s\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ee7a \u0111á hoa c\u01b0\u01a1ng và thú ng\u1eafm v\u1ebb hoa m\u1ef9 c\u1ee7a ngh\u1ec7 thu\u1eadt th\u1ee7 bút ho\u1eb7c là l\u1ea5y \u1edf m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n kinh Coran vi\u1ebft b\u1eb1ng ch\u1eef hoàng kim \u0111\u1ec3 trang hoàng m\u1ed9 bia và \u1edf su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1, ho\u1eb7c \u1edf m\u1ed9t quán xá hoàng gia, và còn nét \u0111\u01b0\u1eddng vi\u1ec1n c\u1ee7a m\u1ed9t trong các thánh \u0111i\u1ec7n v\u1edbi men s\u1ee9 r\u1ea1ng ng\u1eddi lên t\u1ea5t c\u1ea3 v\u1ebb d\u1ecbu dàng c\u1ee7a bi\u1ec3n c\u1ea3 qua nh\u1eefng cái bóng ph\u1ea3n chi\u1ebfu c\u1ee7a rong bi\u1ec3n và c\u1ee7a lam ng\u1ecdc n\u1eefa chi’’.<\/p>\n

M\u1ed1i tình lâu dài nh\u1ea5t c\u1ee7a Natalie Clifford Barney là m\u1ed1i tình gi\u1eefa n\u1eef danh h\u1ecda Romaine Brooks và cô ta. H\u1ecd g\u1eb7p nhau vào n\u0103m 1912 hay vào n\u0103m 1915, không m\u1ee5 nào nh\u1edb rõ. \u1ea2 này tuyên b\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t Th\u1ebf Chi\u1ebfn. Cô kia tuyên b\u1ed1 là trong th\u1eddi gian \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t Th\u1ebf Chi\u1ebfn. G\u1eb7p \u1edf \u0111âu? H\u1ecd c\u0169ng quên n\u1ed1t. C\u1ea3 hai ch\u1ec9 nh\u1edb mang máng hình nh\u01b0 trong bu\u1ed5i ti\u1ec7c trà t\u1ea1i t\u01b0 th\u1ea5t c\u1ee7a Lady Anglesay và c\u0169ng có th\u1ec3 t\u1ea1i bi\u1ec7t th\u1ea5t huy hoàng c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng phi Lucien Murat. M\u1ed1i tình này kéo dài n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7, tr\u1ea3i qua hai cu\u1ed9c th\u1ebf chi\u1ebfn. Tuy dan díu v\u1edbi nhau, nh\u01b0ng nhà ai \u1ea5y \u1edf. Natalie Clifford Barney \u1edf \u0111\u01b0òng Jacob, còn Romaine Brooks \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng Passy.<\/p>\n

Trong tác ph\u1ea9m ‘‘Souvenirs Indiscrets’’; Natalie Clifford Barney có \u0111o\u1ea1n th\u01a1 trang t\u1eb7ng:<\/p>\n

\n

G\u1eedi v\u1ec1 Romaine, v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129 duy nh\u1ea5t và cô \u0111\u01a1n<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

M\u1ed7i k\u1ebb trong nh\u1eefng b\u1ee9c chân dung c\u1ee7a nàng thú nh\u1eadn ni\u1ec1m bí m\u1eadt c\u1ee7a nàng.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Cái nhìn c\u1ee7a nàng là c\u1ee7a thiên th\u1ea7n — m\u1ed9t thiên th\u1ea7n có cá tánh m\u1ea1nh<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Nh\u1edd tình b\u1ea1n c\u1ee7a chúng tôi, nh\u1edd nh\u1eefng m\u1ed1i tình \u0111\u1ea7u c\u1ee7a chúng tôi<\/em><\/p>\n

Tôi th\u1ea5y l\u1ea1i quá kh\u1ee9 b\u1eebng cháy l\u1eeda c\u1ee7a tôi và sau \u0111ó nó r\u1ef1c r\u1ee1 ánh sáng<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Romaine Brooks t\u1eeb nh\u1ecf b\u1ecb m\u1eb9 b\u1ecf ph\u1ebf cho cô th\u1ee3 gi\u1eb7t \u1ee7i \u1edf New York và sau \u0111ó \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi cô cho \u1edf n\u1ed9i trú \u0103n h\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc khi qua Âu Châu sum h\u1ecdp v\u1edbi m\u1eb9. M\u1eb9 cô ch\u1ec9 th\u01b0\u01a1ng yêu th\u1eb1ng em m\u1eafc b\u1ecbnh th\u1ea7n kinh c\u1ee7a cô thôi và t\u1ecf ra nghi\u1ec7t ngã \u0111\u1ed1i v\u1edbi cô. T\u1eeb tu\u1ed5i \u1ea5u th\u01a1 cô ch\u1ecbu c\u1ea3nh b\u1ecf r\u01a1i, nghèo \u0111ói, s\u1ee3 hãi tr\u01b0\u1edbc vi\u1ec5n \u1ea3nh t\u1ed1i \u0111en. Cô tình nguy\u1ec7n tr\u1ed1n tránh trong th\u1ebf gi\u1edbi màu s\u1eafc và hàng \u0111\u1ed1ng núi sách. V\u1ec1 ph\u1ee5c s\u1ee9c, cô ch\u1ecdn ba th\u1ee9 màu \u0111en, xám và tr\u1eafng. Cô b\u1ecf h\u1ecdc hát và ch\u1ecdn môn h\u1ed9i h\u1ecda. N\u0103m 1902, m\u1eb9 cô qua \u0111\u1eddi, cô k\u1ebft hôn v\u1edbi ngh\u1ec7 s\u0129 d\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m John Ellingham Brooks, b\u1ecb ch\u1ed3ng chèn ép ph\u1ea3i b\u1ecb \u0111\u1ea9y \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i pháp ly d\u1ecb. \u0110\u1ec3 có ti\u1ec1n sanh nhai, cô v\u1ebd chân dung cho các m\u1ec7nh ph\u1ee5 phu nhân. N\u0103m 1910, cô cho tri\u1ec5n lãm tranh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a mình t\u1ea1i Durand-Ruel, g\u1eb7t hái thành công r\u1ef1c r\u1ee1. Báo Figaro nói v\u1ec1 s\u1ef1 ch\u1ed5i d\u1eady, cái \u0111\u1eb9p nguyên th\u1ee7y cùng nh\u1eefng nét duyên dáng c\u1ee7a h\u1ecda ph\u1ea9m cô. Báo Gil Blas cho r\u1eb1ng:<\/p>\n

‘‘ … T\u1eeb sau các bà [h\u1ecda s\u0129 ] Cecilia Beaux và Mary Cassat, cái tên Romaine Brooks là cái tên \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u1eefng tên ki\u1ec1u khách \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed3n t\u1ea1i’’.<\/em><\/p>\n

Thi s\u0129 Guillaume Apollinaire thì cho r\u1eb1ng:<\/p>\n

‘‘N\u1eef h\u1ecda gia này v\u1ebd m\u1ed9t cách kín \u0111áo, nh\u01b0ng bu\u1ed3n bã, vâng, th\u1eadt quá bu\u1ed3n bã!’<\/em>’.<\/p>\n

N\u1ed7i bu\u1ed3n \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Natalie Clifford bôi xóa trong cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u1ee9a \u0111ôi c\u1ee7a c\u1ea3 hai, nh\u01b0ng nó v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c Romaine Brooks th\u1ec3 hi\u1ec7n lên các h\u1ecda ph\u1ea9m chân dung mà cô ta v\u1ebd thi s\u0129 kiêm \u0111i\u1ec7n \u1ea3nh gia Jean Cocteau và thi hào n\u01b0\u1edbc Ý Gabriele d’Annunzio. Ông thi hào này c\u0169ng \u0111ã có m\u1ed9t thu\u1edf t\u1eb1ng t\u1ecbu v\u1edbi n\u1eef danh h\u1ecda M\u1ef9 ki\u1ec1u kia. Ông có c\u1ea3m khái 4 câu th\u01a1 v\u1ec1 cô ta nh\u01b0 sau:<\/p>\n

\n

Không có \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh nào ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c em, không do s\u1eaft c\u0169ng không do l\u1eeda<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u01a0i, viên kim c\u01b0\u01a1ng bí m\u1eadt c\u1ee7a trái tim th\u01a1 trinh em<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u0110\u1ee9ng s\u1eefng gi\u1eefa khung tr\u1eddi s\u1eabm bu\u1ed3n và sóng b\u1ea1c \u0111\u1ea7u<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Em không s\u1ee3 cú va ch\u1ea1m c\u1ee7a \u0111\u1ee3t sóng th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Trong th\u1eddi gian k\u1ebft b\u1ea1n chi\u1ebfu ch\u0103n v\u1edbi Romaine Brooks, Natalie Clifford Barney v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c sáng tác thêm các tác ph\u1ea9m quan tr\u1ecdng nh\u01b0 sau: ‘‘Les Nouvelles Pensées de l’Amazone’’ (T\u01b0 T\u01b0\u1edfng M\u1edbi c\u1ee7a Cô Amazone) , ‘‘Le Trait d’Union’’ (G\u1ea1ch N\u1ed1i),‘‘Traits et Portraits’’ (\u0110u\u1eddng Nét và Chân Dung)… Trong cu\u1ed1n ti\u1ec3u s\u1eed vi\u1ebft v\u1ec1 v\u0103n hào Marcel Proust, Georges D. Painter cho r\u1eb1ng Natalie Clifford Barney cùng Colette, Bá t\u01b0\u1edbc Phu nhân Anna de Noailles và N\u1eef Bá T\u01b0\u1edbc Marthe Bibesco là 4 nhà v\u0103n l\u1edbn. Natalie khiêm t\u1ed1n b\u1ea3o nhà v\u0103n Jean Chalon, ng\u01b0\u1eddi \u0111ã vi\u1ebft cu\u1ed1n ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a cô ta (cu\u1ed1n ‘‘ Portrait d’Une Séductrice’’ (Chân Dung Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà Quy\u1ebfn R\u0169) nh\u01b0 sau: ‘‘ Ông Painter \u0111\u01b0a tôi lên t\u1eadn mây xanh, nh\u01b0ng t\u1eeb trên \u0111ó tôi mu\u1ed1n r\u1edbt tr\u1edf l\u1ea1i tr\u1ea7n gian \u0111\u1ec3 hôn b\u1ea1n \u0111\u1ea5y’’.<\/p>\n

Renée Vivien (tên thi\u1ec7t là Pauline Tarn) làm m\u1ed9t n\u1eef s\u0129 có th\u1ec3 cùng Anna de Noailles, Natalie Clifford, Lucie Delarue Madrus x\u1ebfp hàng \u0111\u1ea7u vào th\u1eddi La Belle Epoque. Nàng là tr\u01b0\u1edfng n\u1eef c\u1ee7a John Tarn, v\u1ed1n giàu sang vì k\u1ebf nghi\u1ec7p ti\u1ec7m bán bàn gh\u1ebf và \u0111\u1ed3 trang hoàng nhà c\u1eeda do ph\u1ee5 thân ông \u0111\u1ec3 l\u1ea1i . M\u1eb9 c\u1ee7a Renée Vivien là Mary Gillett Bennett v\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9 sinh \u1edf Detroit (Michigan), nh\u01b0ng thiên c\u01b0 qua Honolulu (Hawai) t\u1eeb nh\u1ecf. Bà này v\u1ed1n l\u1ef1u \u0111\u1ea1n, dâm \u0111ãng, ích k\u1ef7,thích \u0111\u01b0\u1ee3c thiênh\u1ea1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9. Khi ch\u1ed3ng bà còn s\u1ed1ng, bà \u0111ã c\u1eb7m s\u1eebng ch\u1ed3ng r\u1ed3i . D\u01b0\u1edbi Renée Vivien còn có cô em Harriet Antoinette Tarn mà ng\u01b0\u1eddi thân thu\u1ed9c g\u1ecdi là Toinette. Hai ch\u1ecb em m\u1ed3 côi cha lúc Renée Vivien 9 tu\u1ed5i. G\u1eb7p ph\u1ea3i bà m\u1eb9 \u0111àng \u0111i\u1ebfm, tiêu xài hào phóng cho mình mà keo ki\u1ec7t v\u1edbi con cái nên hai ch\u1ecb em th\u01b0\u01a1ng yêu nhau l\u1eafm. Nhung Toinette thì nhu thu\u1eadn. Còn cô ch\u1ecb thì \u01b0a ph\u1ea3n kháng nên bà m\u1eb9 thêm thù ghét. T\u1edbi khi g\u1ea7n t\u1eaft h\u01a1i, trên gi\u01b0\u1eddng b\u1ecbnh, Renée Vivien ch\u1ec9 nói m\u1ed9t câu \u0111\u1ed9c nh\u1ea5t: ‘‘Tôi nguy\u1ec1n r\u1ee7a m\u1eb9 tôi’’. Tuy nhiên tr\u01b0\u1edbc \u0111ó, khi ch\u01b0a n\u1ed5i ti\u1ebfng Renée Vivien có tr\u01b0\u1edbc tác bài th\u01a1 ‘‘ A Ma Mère Chérie’’ (G\u1eedi M\u1eb9 Yêu) nh\u01b0 sau :<\/p>\n

\n

M\u1eb9 gi\u1ed1ng hoa soan tr\u1eafng<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Khi tháng t\u01b0 mòn khuy\u1ebft t\u01b0ng b\u1eebng hoa n\u1edf,<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ôi b\u01b0\u1edbc chân m\u1eb9 nh\u1eb9 nhàng, êm ái<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Thiên h\u1ea1 s\u1ebd b\u1ea3o r\u1eb1ng êm nh\u01b0 hoa r\u1ee5ng.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u0110úng ra m\u1eb9 r\u1ea5t t\u01b0\u01a1i tr\u1ebb nh\u01b0 \u0111ó là ch\u1ecb c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Lúc nào c\u0169ng óng vàng mái tóc, lúc nào c\u0169ng xinh \u0111\u1eb9p<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

M\u1eaft m\u1eb9 t\u01b0\u01a1i c\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cách d\u1ecbu dàng<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

V\u1ebb duyên dáng c\u1ee7a m\u1eb9 man mác bu\u1ed3n.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u0110ó là m\u1eb9! Nàng tiên m\u1eaft xanh l\u01a1<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

R\u1ea5t d\u1ec5 th\u01b0\u01a1ng và t\u1ef1 hào b\u01b0\u1edbc qua<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

N\u1eafng chi\u1ebfu trên tóc vàng c\u1ee7a m\u1eb9<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Bi\u1ebfn thành nh\u1eefng s\u1ee3i ch\u1ec9 ánh sáng.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Dù có \u0111au kh\u1ed5 lâu dài<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

M\u1eb9 v\u1eabn gi\u1eef mùa xuân v\u0129nh c\u1eefu<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Trong n\u1ed7i s\u1ea7u mu\u1ed9n, trong trái tim<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Gi\u1eef mùa xuân vô t\u1eadn<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Trên v\u1ea7ng trán.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

M\u1eaft m\u1eb9 v\u1edbi bóng r\u1ee3p m\u1ecbn nhung<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

M\u1eb9 th\u01b0\u1eddng an \u1ee7\u1ec9 và không h\u1ec1 nói gì c\u1ea3<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Và ta s\u1ebd nh\u1edb mãi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Cái \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u1ee5 c\u01b0\u1eddi m\u1eb9.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Khi ta \u0111au \u0111\u1edbn b\u1edfi ni\u1ec1m b\u1ea5t h\u1ea1nh sâu n\u1eb7ng<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

M\u1eb9 là k\u1ebb \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u0110\u1eb7t tay mát d\u1ecbu lên v\u1ea7ng trán c\u1ee7a b\u1ea1n<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Nh\u01b0 m\u1ed9t thiên th\u1ea7n b\u1ea1n nguy\u1ec7n c\u1ea7u.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Cô em Harriet Antoinette c\u1ee7a Renée Vivien khi ch\u1ecb cô còn sanh ti\u1ec1n, v\u1ed1n không thích v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u1ecb cô nên không \u0111\u1ecdc nh\u1eefng gì ch\u1ecb cô \u0111ã vi\u1ebft. Cô yêu th\u01b0\u01a1ng ch\u1ecb, b\u1ecf ngoài tai ti\u1ebfng \u0111\u1ed3n b\u1ea5t l\u1ee3i cho ch\u1ecb. Cô k\u1ebft hôn v\u1edbi m\u1ed9t viên \u0111\u1ea1i úy c\u1eadn v\u1ec7 hoàng gia Francis Alston. Th\u1eadt là m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u h\u1ea1nh phúc tràn tr\u1ec1 cho Renée Vivien vì t\u1ef1 b\u1ea5y lâu, nàng s\u1ee3 em mình quá l\u1ee9a l\u1ee1 th\u1eddi vì tai ti\u1ebfng không t\u1ed1t c\u1ee7a nàng. Toinette b\u1ea5t ch\u1ea5p m\u1eb9 và m\u1ecdi th\u1ecb phi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1eddi ch\u1ecb mình làm phù dâu cho mình. Gi\u1eefa Renée Vivien và chàng em r\u1ec3 có m\u1ed1i thi\u1ec7n c\u1ea3m sâu s\u1eafc. Renée Vivien coi chàng nh\u01b0 m\u1ed9t ân nhân c\u1ee9u em nàng thoát kh\u1ecfi c\u1ea3nh \u0111\u1ed9c thân do cái l\u1ed7i ‘‘yêu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng phái tính’’ c\u1ee7a chính nàng gây ra.<\/p>\n

Sau khi Renée Vivien qua \u0111\u1eddi, chính Toinette Alston c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 cho cô t\u1edb gái trung thành c\u1ee7a ch\u1ecb mình. Cô cùng v\u1edbi Bá T\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen k\u1ebb thu th\u1eadp tài li\u1ec7u v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Renée Vivien và v\u1eadn \u0111\u1ed9ng v\u1edbi nhà xu\u1ea5t bàn Sansot, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ti\u1ec1n ra in nh\u1eefng di c\u1ea3o c\u1ee7a Renée Vivien.<\/p>\n

Ng\u01b0\u1eddi yêu \u0111\u1ea7u tiên c\u1ee7a Renée Vivien là Violette Shillito, \u01b0a \u0111ào luy\u1ec7n ki\u1ebfn th\u1ee9c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng tri\u1ebft h\u1ecdc. Cô ta h\u1ecdc ti\u1ebfng La-mã \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc các tác ph\u1ea9m c\u1ee7a Dante, h\u1ecdc ti\u1ebfng Hy-l\u1ea1p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdc nh\u1eefng sách c\u1ee7a Platon. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p Mabel Dodge cho r\u1eb1ng:<\/p>\n

‘‘Violette có v\u1ebb \u0111ã s\u1ed1ng b\u1eb1ng t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng khác và \u0111ã hàn g\u1eafn m\u1ecdi h\u1ed1 th\u1eb3m…Trong nh\u1eefng k\u1ebb mà tôi quen bi\u1ebft, nàng là m\u1ed9t k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c khai tri\u1ec5n ki\u1ebfn th\u1ee9c r\u1ed9ng l\u1edbn nh\u1ea5t và là k\u1ebb \u0111i xa h\u01a1n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi khác…’’.<\/p>\n

Khi v\u1eeba m\u1edbi t\u1eadp làm th\u01a1, Renée Vivien nh\u1edd cô b\u1ea1n gái tên Marie Charneau k\u1ebft b\u1ea1n v\u1edbi Amédée Mouillé tu\u1ed5i ng\u0169 tu\u1ea7n có v\u1ebb quy\u1ebfn r\u0169 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Renée Vivien g\u1eedi cho ông ta l\u1ed1i trên 20 b\u1ee9c th\u01b0 kèm theo trên 60 bài th\u01a1 h\u1ecdc trò và nh\u1eefng bài th\u01a1 do nàng d\u1ecbch th\u01a1 c\u1ee7a Dante. T\u1ea5t c\u1ea3 th\u01b0 và th\u01a1 do Marie Charneau gi\u1eef l\u1ea5y và sau này \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 t\u1eb7ng h\u1ebft cho Qu\u1ed1c Gia Th\u01b0 Vi\u1ec7n. Chính ông Mouillé nhu\u1eadn s\u1eafc các bài th\u01a1 \u0111âu mùa c\u1ee7a Renée Vivien.<\/p>\n

Tr\u01b0\u1edbc khi b\u01b0\u1edbc vào thi \u0111àn v\u0103n gi\u1edbi, Renée Vivien k\u1ebft b\u1ea1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u1edbi thi s\u0129 Charles Brun( 1870 – 1946), c\u1ea3 hai trao \u0111\u1ed5i th\u01b0 th\u01b0\u1eddng xuyên, gi\u1eef tình b\u1ea1n chân thành và thu\u1ea7n khi\u1ebft cho \u0111\u1ebfn khi Renée Vivien qua \u0111\u1eddi. Nàng g\u1edfi cho ông trên 500 b\u1ee9c th\u01b0. Charles Brun l\u1edbn h\u01a1n nàng vài tu\u1ed5i, nh\u01b0ng nàng yêu kính ông nh\u01b0 s\u01b0 ph\u1ee5. Charles Brun \u0111\u1ed7 th\u1ea1c s\u0129 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng vào n\u0103m 1893, là tác gi\u1ea3 các thi t\u1eadp: ‘‘Chants d’Ephèbe’’ (Ti\u1ebfng Hát c\u1ee7a C\u1eadu Trai M\u1edbi L\u1edbn, 1891), ‘‘Onyx et Pastel’’ (Huy\u1ec1n Mã Não và Tranh Vi\u1ebft Chì Màu, 1895), ‘‘Le Sang des Vignes’’ (Máu c\u1ee7a Dây Nho, 1907).<\/p>\n

Khi dan díu v\u1edbi Natalie Clifford Barney, Renée Vivien lui t\u1edbi Violette th\u01b0a d\u1ea7n. Khi Violette n\u1eb1m ch\u1edd ch\u1ebft trên gi\u01b0\u1eddng b\u1ec7nh t\u1ea1i Nice, nàng \u0111\u1ebfn s\u0103n sóc b\u1ea1n. Khi b\u1ea1n qua \u0111\u1eddi, nàng có tr\u01b0\u1edbc tác nh\u1eefng câu th\u01a1 trong thi t\u1eadp ‘‘Brumes de Fjords’’ (S\u01b0\u01a1ng Mù c\u1ee7a Fjords) nh\u01b0 sau:<\/p>\n

\n

M\u1ed9t nàng trinh n\u1eef ng\u1ee7 trong quan tài b\u1eb1ng ngà<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Nàng ng\u1ee7 m\u1ed9t gi\u1ea5c thanh khi\u1ebft<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

………………………………………………………………….<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

V\u1edbi bông hoa huy\u1ec1n bí tôi áp nh\u1eb9 lên môi nàng<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Bông hoa m\u1ecdc r\u1ec5 trong trái tim nh\u1eefng k\u1ebb ch\u1ebft<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Và Th\u1ea7n Ch\u1ebft nói b\u1eb1ng gi\u1ecdng dã d\u01b0\u1ee3i:<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

‘‘Tôi ng\u1ee7 không chiêm bao d\u01b0\u1edbi l\u1edbp \u0111\u1ea5t ngát h\u01b0\u01a1ng<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

‘‘B\u1edfi vì tôi ch\u1eb3ng có tình yêu<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

H\u1ea7u t\u01b0\u1edbc phu nhân Anglesey (Lady Anglesey) r\u1ea5t thông c\u1ea3m n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a Renée Vivien khi nàng chia tay v\u1edbi Natalie Clifford Barney. Cho nên vào n\u0103m 1901, trong m\u1ed9t bu\u1ed5i h\u1ecdp m\u1eb7t t\u1ea1i nhà phu nhân, phu nhân gi\u1edbi thi\u1ec7u Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Ruylen de Nyevelt cho nàng. Bà này l\u1edbn h\u01a1n Renée 14 tu\u1ed5i, m\u1eadp m\u1ea1p, g\u1ecdn gàng, nh\u1eb7m l\u1eb9, sinh \u0111\u1ed9ng, h\u0103ng hái, ch\u1edb không ph\u1ea3i m\u1eadp ú và m\u1ec1m xèo nh\u01b0 cái bánh ‘‘la brioche’’ theo nh\u01b0 s\u1ef1 dèm si\u1ec5m c\u1ee7a Liane de Pougy và nh\u1eefng c\u1eeda mi\u1ec7ng \u0103n m\u1eafm \u0103n mu\u1ed1i \u0111\u1ed9c \u0111\u1ecba gán cho bà. Chính bà c\u0169ng thu\u1ed9c dòng dõi quý t\u1ed9c g\u1ed1c Do Thái, v\u1ed1n là N\u1eef nam t\u01b0\u1edbc Hélène-Betty-Louise-Caroline de Rothschild, con c\u1ee7a Nam t\u01b0\u1edbc Salomon-Charles de Rothschild de Francfort. Ch\u1ed3ng bà là Nam t\u01b0\u1edbc Etienne-Gustave-Frédéric Van Ruylen van Nyevelt v\u1ed1n dòng quý t\u1ed9c x\u1ee9 B\u1ec9. Ông ch\u01a1i môn polo th\u1eadt c\u1eeb khôi, thích xe h\u01a1i và tr\u1edf nên n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u1eafp hoàn c\u1ea7u nh\u1edd ngh\u1ec1 mua bán \u0111\u1ea7u t\u01b0 xe h\u01a1i.<\/p>\n

Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène có khuôn m\u1eb7t uy quy\u1ec1n, qu\u1ea3 c\u1ea3m, kiên trì, có m\u1ed9t n\u0103ng \u0111\u1ed9ng d\u1ed3i dào. Bà vi\u1ebft lách say s\u01b0a, v\u1eeba buông bút là c\u1ea7m vô-l\u0103ng lái xe vùn vut. Bà là k\u1ebb không bi\u1ebft m\u1ec7t v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n th\u1ec3 ch\u1ea5t c\u0169ng nh\u01b0 tinh th\u1ea7n. Bà vui v\u1ebb, ham \u0111àm \u0111\u1ea1o, thích du l\u1ecbch c\u0169ng nh\u01b0 thích ngh\u1ec9 ng\u01a1i, thích n\u01a1i \u1ea9n c\u01b0 c\u0169ng nh\u01b0 thích n\u01a1i náo \u0111\u1ed9ng. Công vi\u1eb9c nào \u0111\u1ed1i v\u1edbi bà c\u0169ng là trò ch\u01a1i thích thú và thành kh\u1ea9n. Ch\u1ed7 nào \u0111\u1ed1i v\u1edbi bà c\u0169ng là thiên \u0111\u01b0\u1eddng ánh sáng c\u1ee7a bà. B\u1edfi cái m\u1eb7t uy quy\u1ec1n c\u1ee7a bà, thiên h\u1ea1 cho r\u1eb1ng bà x\u1ea5u gái. H\u1ecd còn \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng bà th\u1ed1ng tr\u1ecb Renée Vivien nh\u01b0 m\u1ed9t b\u1ea1o chúa. N\u1eef s\u0129 Colette còn v\u1ebd thêm cho bà hàng ria mép và các nói n\u0103ng ngang tàng thô l\u1ed7 c\u1ee7a tên lính ba gai trong m\u1ed9t th\u01b0 mà n\u1eef s\u0129 g\u1edfi cho nhà báo kiêm nhà v\u0103n Léon Hamel.<\/p>\n

Không \u0111âu, Hélène de Zuylen yêu th\u01b0\u01a1ng s\u0103n sóc Renée Vivien nh\u01b0 m\u1ed9t bà m\u1eb9 th\u1ee9 hai nhân h\u1eadu và khoan dung. S\u1ed1ng chung v\u1edbi bà, nàng tìm \u0111\u01b0\u1ee3c tâm h\u1ed3n bình \u1ed5n, ni\u1ec1m tin v\u1eefng ch\u1ea3i r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i cho s\u1ef1 vi\u1ebft lách c\u1ee7a nàng.<\/p>\n

Không có sách nào nói phu nhân ly d\u1ecb ch\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c dan díu v\u1edbi Renée Vivien. H\u1ecd ch\u1ec9 cho bi\u1ebft r\u1eb1ng Nam T\u01b0\u1edbc Etienne de Zuylen có th\u1ecd m\u1ea1ng lâu dài, r\u1ea5t h\u1ea1nh phúc trong cu\u1ecdc s\u1ed1ng gia \u0111ình. Còn phu nhân v\u1eabn là m\u1ed9t t\u1eeb m\u1eabu \u0111\u1ed1i v\u1edbi con cái.<\/p>\n

\u0110ây là bài th\u01a1 ‘‘A la Bien-Aimée (G\u1eedi Ng\u01b0\u1eddi Yêu D\u1ea5u) mà Renée Vivien trang t\u1eb7ng phu nhân Hélène de Zuylen v\u1edbi bi\u1ebft bao hình \u1ea3nh di\u1ec5m l\u1ec7 thêu thùa lên t\u1eebng câu th\u01a1:<\/p>\n

\n

Ng\u01b0\u1eddi là lâu \u0111ài c\u1ee7a tôi, là bu\u1ed5i chi\u1ec1u và mùa thu c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Và là màn l\u1ee5a và v\u01b0\u1eddn hoa hu\u1ec7 c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Là bình ng\u1ef1 h\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng vàng và cây c\u1ed9t màu b\u1ea1ch ph\u1ea5n c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Là hoa viên, là chi\u1ebfc \u0111\u1ea7m \u0111i\u1ec3m lau s\u1eady và hoa dã lan c\u1ee7a tôi.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ng\u01b0\u1eddi là h\u01b0\u01a1ng h\u1ed5 phách và h\u01b0\u01a1ng m\u1eadt ong c\u1ee7a tôi, là lá kè c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Là nh\u1eefng tàn lá cây c\u1ee7a tôi, là ti\u1ebfng hát ve s\u1ea7u c\u1ee7a tôi trong b\u1ea7u thanh khí<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Là tuy\u1ebft b\u0103ng c\u1ee7a tôi rã tan \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c cao ng\u1ea1o và l\u1eb7ng tr\u1ea7m<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Và là rong bi\u1ec3n và c\u1ea3nh v\u1eadt mi\u1ec1n duyên h\u1ea3i c\u1ee7a tôi.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ng\u01b0\u1eddi là cái chuông c\u1ee7a tôi v\u1edbi ti\u1ebfng n\u1ee9c n\u1edf \u0111\u01a1n \u0111i\u1ec7u<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Là m\u1ed9t h\u1ea3i \u0111\u1ea3o t\u01b0\u01a1i mát và là m\u1ed9t \u1ed1c \u0111\u1ea3o c\u1ee9u \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ng\u01b0\u1eddi là lâu \u0111ài c\u1ee7a tôi, là bu\u1ed5i chi\u1ec1u và mùa thu c\u1ee7a tôi.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Và là màn l\u1ee5a và v\u01b0\u1eddn hu\u1ec7 c\u1ee7a tôi…<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Khi chung s\u1ed1ng v\u1edbi Renée Vivien, Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân b\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u01b0\u1edbc vào v\u0103n gi\u1edbi \u0111\u1ec3 vung vít bút ng\u1ecdc, múa may bút hoa. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, trên thi \u0111àn xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t tên n\u1eef s\u0129 m\u1edbi. \u0110ó là Paule Riversdale. Thiên h\u1ea1 \u0111\u1ed5 hô r\u1eb1ng \u0111ó là Renée Vivien sáng tác cho Hélène de Zuylen. Thi t\u1eadp ‘‘Vers l’Amour’’ (G\u1ea7n Tình Yêu, 1903) do Maison des Poètes xu\u1ea5tt b\u1ea3n. Sau \u0111ó là thi t\u1eadp ‘‘Echos et Reflets’’ (Ti\u1ebfng Vang và Nh\u1eefng Bóng Ph\u1ea3n Chi\u1ebfu, 1904) do Lemerre xu\u1ea5t b\u1ea3n. Hai thi t\u1eadp này \u0111\u01b0\u1ee3c báo chí nh\u1eafc t\u1edbi nhi\u1ec1u. Thi t\u1eadp \u0111\u1ea7u vào n\u0103m 1908 \u0111\u01b0\u1ee3c Sansot tái b\u1ea3n. Thi s\u0129 Charles Brun ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1eb1ng Paul Riversdale là Bá t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen. Hai thi t\u1eadp \u1ea5y không có bàn tay c\u1ee7a Renée Vivien nhúng vào, không cây bút c\u1ee7a Renée xía \u1ea9u vào. Hi\u1ec1m vì n\u1ed7i phu nhân không n\u1eafm v\u1eefng v\u1ea7n \u0111i\u1ec7u, cho nên ông ph\u1ea3i b\u1ecf công ra nhu\u1eadn s\u1eafc dùm cho bà ta. Th\u1ebf thôi!<\/p>\n

Sau \u0111ó Hélène de Zuylen sáng tác \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vài tác ph\u1ea9m, dùng cái tên nguyên v\u1eb9n c\u1ee7a mình làm bút hi\u1ec7u: Hélène de Zuylen de Nyevelt . Xin k\u1ec3:<\/p>\n

1\/ ‘‘Effeuillements’’ (Lác \u0110ác Lá R\u01a1i, th\u01a1, 1904) do Lemerre xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/p>\n

2\/ ‘‘Copeaux (Nh\u1eefng Phi\u1ebfn M\u1ecfng, truy\u1ec7n k\u1ec3, 1904), do Lemerre xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/p>\n

3\/ ‘‘L’impossible Sincérité’’ (S\u1ef1 Chân Thành Không Th\u1ec3 \u0110\u01b0\u1ee3c, ti\u1ec3u thuy\u1ebft, 1905) do Calmann-Levy xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/p>\n

4\/ ‘‘ La Mascarade Interrompue’’ ( Nhóm Ng\u01b0\u1eddi Mang M\u1eb7t N\u1ea1 Không Ng\u1eebng Ngh\u1ec9, k\u1ecbch, 1906) do Stock xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/p>\n

5\/ ‘‘Le Chemin du Souvenir’’ (Con \u0110\u01b0\u1eddng K\u1ef7 Ni\u1ec7m, ti\u1ec3u thuy\u1ebft, 1907) do Juven xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/p>\n

6\/ ‘‘Béryl’’ (k\u1ecbch, 1908) do Le Beffroi xu\u1ea5t b\u1ea3n,<\/p>\n

7\/ ‘‘L’ Oubliée (Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà B\u1ecb B\u1ecf Quên, t\u1eadp truy\u1ec7n, 1910) do Sansot xu\u1ea5t b\u1ea3n.<\/p>\n

V\u0103n th\u01a1 c\u1ee7a Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân b\u1ecb Jean-Paul Goujon, tác gi\u1ea3 quy\u1ec3n ‘‘ Tes Blessures Sont Plus Douces Que Leurs Caresses’’ (Nh\u1eefng V\u1ebft Th\u01b0\u01a1ng C\u1ee7a Em Êm D\u1ecbu H\u01a1n Nh\u1eefng Cái Vu\u1ed1t Ve C\u1ee7a H\u1ecd) cho r\u1eb1ng do Renée Vivien n\u1ebfu không ‘‘gà’’ cho bà thì c\u0169ng vi\u1ebft thay th\u1ebf cho bà. \u0110i\u1ec1u n\u1ea7y, ông ta khó thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3. Trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7t Nam, khi vi\u1ebft nh\u1eefng tác ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u, Th\u1ee5y V\u0169 và L\u1ec7 H\u1eb1ng ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng Túy H\u1ed3ng. Còn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Tu\u1ea5n Huy và Nguy\u1ec5n th\u1ecb Hoàng ph\u1ea3ng ph\u1ea5t m\u1ed9t chút khói s\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u01a1ng ph\u1ea5n c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Mai Th\u1ea3o. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n th\u1ecb Vinh, c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Anh Th\u1ee5y há không có chút h\u01a1i h\u01b0\u1edbm b\u1ea3ng l\u1ea3ng c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Th\u1ea1ch Lam hay sao?<\/p>\n

Tôi xin trích m\u1ed9t vài \u0111o\u1ea1n th\u01a1 c\u1ee7a Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen:<\/p>\n

\n

Thanh khí l\u1eafng nghe… Làn h\u01a1i \u0111iêu x\u1ea3o c\u1ee7a ti\u1ebfng hát<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

R\u1ec9 r\u1ea3 tuôn ch\u1ea7m ch\u1eadm cái l\u01b0u loát gi\u1ea3 v\u1edd c\u1ee7a nó<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Và tôi th\u1ea5y ng\u1ea1o ngh\u1ec5 trên chi\u1ebfc ngai vàng c\u1ee7a chi\u1ec1u hôm<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Màu nâu \u0111\u1ecf c\u1ee7a th\u1ee9 l\u1ee5a kiêu sa \u1edf thành ph\u1ed1 Florence.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

(Fiorenza)<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Tình yêu c\u1ee7a nh\u1eefng ni\u1ec1m cô \u0111\u01a1n tuy\u1ec7t \u0111\u1eb9p<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

\u0110ã len vào trái tim cay \u0111\u1eafng c\u1ee7a tôi<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Này \u0111ây t\u1eadp h\u1ee3p chuông hòa âm xanh l\u01a1 c\u1ee7a mùa \u0110ông<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\n

Ném vào khúc nh\u1ea1c d\u1ea1o.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

(Le Tisseur de Givre\/ Ng\u01b0\u1eddi Th\u01a1 D\u1ec7t S\u01b0\u01a1ng Giá)<\/p>\n

Có m\u1ed9t thu\u1edf Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân ch\u1ea1y theo bóng h\u1ed3ng c\u1ee7a m\u1ed9t cô gái quí t\u1ed9c g\u1ed1c Nga tên là Alexandra Antokolsky Ricoy mà th\u1eddi nhân g\u1ecdi là Sacha (h\u1ed5n danh). Cô ta là con c\u1ee7a Bá t\u01b0\u1edbc Mark Antokolsky, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft k\u1ebft hôn v\u1edbi nhà quí t\u1ed9c M\u1ec5-tây-c\u01a1, t\u1ee9c là Bá t\u01b0\u1edbc Ricoy. Ch\u1ed3ng ch\u1ebft, cô ta tái giá v\u1edbi Qu\u1eadn công Sforza, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u quí t\u1ed9c n\u1ea7y kh\u1ea3 nghi l\u1eafm vì có l\u1eafm mi\u1ec7ng \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng ch\u1ed3ng sau c\u1ee7a Sacha là qu\u1eadn công d\u1ed5m, là nhà quí t\u1ed9c gi\u1ea3 hi\u1ec7u.<\/p>\n

Sau \u0111ó, th\u1ea5y Renée Vivien \u0111au bu\u1ed3n, m\u01b0\u1ee3n t\u1eedu bôi gi\u1ea3i phá thành s\u1ea7u nên sanh b\u1ecbnh, Bá t\u01b0\u1edbc phu nhân h\u1ed3i tâm tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi nàng \u0111\u1ec3 ch\u0103m sóc nàng.<\/p>\n

Sacha Antokolsky Ricoy có xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n h\u1ee3p tuy\u1ec3n các nhà v\u0103n \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi t\u1ef1a là ‘‘Le Salon Bleu d’Arthénice’’ (Phòng Khách Xanh c\u1ee7a Arthénice). Nh\u01b0ng thi\u1ec7t ra, trong lúc \u0103n \u1edf v\u1edbi phu nhân, Renée Vivien c\u0169ng \u0111ã th\u01b0 t\u01b0 qua l\u1ea1i v\u1edbi Natalie Clifford Barney và v\u1edbi Kérimé Turkhan-Pacha, m\u1ed9t thiên kim ti\u1ec3u th\u01b0 tuy\u1ec7t s\u1eafc, con c\u1ee7a nhà \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Th\u1ed5 -nh\u0129-k\u1ef3. Vào nh\u1eefng d\u1ecbp \u0111i vi\u1ebfng Lesbos ho\u1eb7c vi\u1ebfng Th\u1ee7 \u0111ô Constantinople, trong chuy\u1ebfn tr\u1edf v\u1ec1 Paris, nàng tìm cách ghé th\u0103m Kérimé Turkhan-Pacha và ái ân vùi d\u1eadp v\u1edbi cô ta. Khi phu nhân say tình m\u1edbi v\u1edbi Sacha, nàng c\u0169ng \u0111ã \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi Émilienne d’Alençon và m\u1ed9t cô gái \u0111i\u1ebfm tên Jeanne de Bellune.<\/p>\n

V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n sáng tác, Renée Vivien thu\u1ed9c lo\u1ea1i \u0111\u1ebb sai. Khi còn sanh ti\u1ec1n, nàng \u0111ã có trên 20 tác ph\u1ea9m g\u1ed3m th\u01a1, ti\u1ec3u thuy\u1ebft, th\u01a1 d\u1ecbch. Nh\u1eefng quy\u1ec3n sách x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng sáng chói c\u1ee7a nàng g\u1ed3m có thi t\u1eadp ‘‘Études et Préludes’’ (Khúc Nh\u1ea1c Luy\u1ec7n và Khúc Nh\u1ea1c D\u1ea1o)(1901), ‘‘Cendres et Poussières’’ ( Tro và B\u1ee5i, 1902), t\u1ea5t c\u1ea3 do Lemerre xu\u1ea5t b\u1ea3n. Ngoài ra cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft ‘‘Une Femme m’Apparut’’ (M\u1ed9t Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà Xu\u1ea5t Hi\u1ec7n Cho Tôi, c\u0169ng do Lemerre xu\u1ea5t b\u1ea3n). Hai n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi nàng lìa tr\u1ea7n, thi t\u1eadp ‘’Flambeaux Éteints’’ (Nh\u1eefng Cây \u0110u\u1ed1c T\u1eaft, n\u0103m 1907) do Sansot xu\u1ea5t b\u1ea3n c\u0169ng gây ti\u1ebfng vang l\u1ea3nh lót và sâu r\u1ed9ng trong v\u0103n gi\u1edbi. Các thi ph\u1ea9m c\u1ee7a nàng \u0111\u01b0\u1ee3c Charles Brun cho là s\u1ef1 giao thoa và ph\u1ed1i h\u1ee3p gi\u1eefa thi ph\u1ea9m c\u1ee7a Charles Beaudelaire và Paul Verlaine. Còn h\u1ecdc gi\u1ea3 Salomon Reinech thì ái m\u1ed9 thi tài nàng vô \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n. R\u1ed3i t\u1eeb ch\u1ed7 yêu tài, ông tr\u1ed3ng cây si và \u0111\u1ec3 cho r\u1ec5 si \u0103n sâu vào cu\u1ed9c \u0111\u1eddi và vào hành trình v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nàng.<\/p>\n

Khi Renée Vivien qua \u0111\u1eddi, 5 thi t\u1eadp b\u1eb1ng ch\u1eef Pháp c\u1ee7a nàng \u0111\u01b0\u1ee3c Sansot l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ea5t b\u1ea3n, còn toàn t\u1eadp thi ca c\u1ee7a nàng g\u1ed3m 2 quy\u1ec3n thì do Lemerre xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1934, do Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen b\u1ecf ti\u1ec1n ra in. Tr\u01b0\u1edbc khi lìa tr\u1ea7n , Renée Vivien có so\u1ea1n cu\u1ed1n ti\u1ec3u s\u1eed v\u1ec1 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a hoàng h\u1eadu Anne Boleyn, v\u1ee3 c\u1ee7a vua Anh Qu\u1ed1c Henri VIII. Sau này, vào n\u0103m 1982, cu\u1ed1n này m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c A l’Ecart xu\u1ea5t b\u1ea3n.<\/p>\n

Vào nh\u1eefng ngày tháng cu\u1ed1i cùng, Reneée Vivien do chính tay Hélène de Zuylen s\u0103n sóc. \u0110ám táng c\u1ee7a nàng c\u0169ng do chính phu nhân cùng em gái và em r\u1ec3 nàng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m. Nàng \u0111u\u1ee3c chôn trong m\u1ed9 huy\u1ec7t gia \u0111ình \u1edf ngh\u0129a trang Passy, n\u01a1i \u0111ó cha nàng \u0111ã an ngh\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc kia. M\u1eb9 nàng t\u1eeb ch\u1ed1i mang tang ph\u1ee5c \u0111en. Bà m\u1eb7c qu\u1ea7n áo màu ma-rông và tuyên b\u1ed1 r\u1eb1ng mình s\u1eafm không k\u1ecbp áo qu\u1ea7n \u0111en. Sau khi t\u1eeb ngh\u0129a trang Passy v\u1ec1 nhà, trong b\u1eefa ti\u1ec7c trà bánh th\u1ebft \u0111ãi nh\u1eefng k\u1ebb d\u1ef1 \u0111ám, bà ta c\u01b0\u1eddi gi\u1ee1n om sòm, \u0111ú \u0111\u1edfn v\u1edbi các ng\u01b0\u1eddi kia k\u1ebb n\u1ecd, coi \u0111ám tang vui ch\u1eb3ng khác gì \u0111ám c\u01b0\u1edbi.<\/p>\n

Nam t\u01b0\u1edbc phu nhân Hélène de Zuylen do s\u1ef1 th\u1ecfa thuân c\u1ee7a gia \u0111ình Renée Vivien, cho xây c\u1ea5t n\u01a1i ph\u1ea7n m\u1ed9 nàng m\u1ed9t cái \u0111\u1ec1n nh\u1ecf theo ki\u1ec3u gothique m\u1edbi và cho kh\u1eafc bên trong nh\u1eefng câu th\u01a1 c\u1ee7a nàng do Charles Brun ch\u1ecdn l\u1ecdc.<\/p>\n

Toinette Alston v\u1ed1n ghét Natalie Clifford Barney. Trong m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 \u0111\u1ea7y n\u1ed9 khí bùng v\u1ee1 nh\u01b0 s\u1ea5m sét, \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ef1 c\u1ea5m Natalie t\u1ed5 ch\u1ee9c bu\u1ed5i l\u1ec5 m\u1ed9t gi\u1edd t\u01b0\u1edfng ni\u1ec7m Renée Vivien vào \u0111\u1ea7u tháng 6 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 1912. Natalie \u0111ành \u0111\u1ee3i d\u1ecbp trong lúc chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 làm l\u1ec5 \u1ea5y vào ngày 26 tháng 7 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch, n\u0103m 1915.<\/p>\n

Michèle Sarde trong cu\u1ed1n ‘‘Colette, Libre et Entravée (Colette \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ef1 Do và B\u1ecb Trói Bu\u1ed9c) và Marc Andry trong cu\u1ed1n ‘‘Chère Colette’’ ch\u1ec9 nói Colette giao du v\u1edbi Natalie Clifford và khám phá ra (có kinh nghi\u1ec7m \u0111úng h\u01a1n) v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái phái n\u1eef, ch\u1edb không nói hai \u0111àng \u0111ã c\u1ee5p l\u1ea1c theo ki\u1ec3u r\u1ed3ng giao \u0111\u1ea7u ph\u1ee5ng giao \u0111uôi. Trong quy\u1ec3n ‘‘Pur et Impur’’ (Thanh Khi\u1ebft và Ô Tr\u1ecdc), Colette có nói v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef nh\u01b0 sau:<\/p>\n

‘‘Không \u0111úng là tình c\u1ea3m n\u1ea9y sinh ra s\u1ef1 chung tình c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u0111àn bà, mà nh\u01b0 do m\u1ed9t lo\u1ea1i tình c\u1ed1t nh\u1ee5c… tôi xin vi\u1ebft \u0111ó là tình c\u1ed1t nh\u1ee5c \u0111áng l\u1ebd ph\u1ea3i nói là s\u1ef1 gi\u1ed1ng nhau m\u1edbi \u0111úng. S\u1ef1 khoái l\u1ea1c nh\u1ee5c c\u1ea3m tr\u1edf nên v\u1eefng m\u1ea1nh h\u01a1n khi c\u1ea3 hai gi\u1ed1ng nhau nhi\u1ec1u. Trong ni\u1ec1m tin ch\u1eafc ch\u1eafn, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n gái thích vu\u1ed1t ve m\u1ed9t thân th\u1ec3 mà cô ta th\u1eeba bi\u1ebft nh\u1eefng cái bí m\u1eadt; nh\u1eefng cái \u1ea5y do thân th\u1ec3 cô ch\u1ec9 cho cô bi\u1ebft nh\u1eefng gì mà cô \u01b0a thích h\u01a1n h\u1ebft…’’.<\/p>\n

Ch\u01b0a th\u1ea5y quan ni\u1ec7m này \u0111\u1ee7 soi sáng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng mình, Colette \u0111i xa h\u01a1n:<\/p>\n

‘‘… Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddn bà si mê nhau làm sao tránh thú khoái l\u1ea1c nh\u1ee5c c\u1ea3m và c\u0169ng không sao tránh kh\u1ecfi m\u1ed9t th\u1ee9 g\u1ee3i c\u1ea3m lan r\u1ed9ng h\u01a1n và nóng b\u1ecfng h\u01a1n s\u1ef1 o ép. \u0110ó là th\u1ee9 g\u1ee3i c\u1ea3m không c\u1ed1 ý và không bó bu\u1ed9c, th\u1ee9 g\u1ee3i c\u1ea3m sung s\u01b0\u1edbng c\u1ee7a cái nhìn \u0111\u1ed5i trao, c\u1ee7a cánh tay \u0111\u1eb7t trên vai, th\u1ee9 xúc \u0111\u1ed9ng mùi lúa \u1ea5m cúng n\u01b0\u01a1ng náu trên mái tóc, \u0111ó là nh\u1eefng khoái l\u1ea1c do s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n h\u1eb1ng c\u1eedu c\u1ee7a thói quen, nh\u1eefng khoái l\u1ea1c \u1ea5y s\u1ea3n sinh và buông tha ni\u1ec1m chung th\u1ee7y’’.<\/p>\n

Colette tên th\u1eadt là Sidonie-Gabrielle Colette, cha là Jules-Joseph Colette. M\u1eb9 là Sidonie Landoy. N\u1eef s\u0129 sinh vào ngày 28 tháng giêng d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 1873, t\u1ea1i Saint-Sauveur en Puisaye (thu\u1ed9c vùng Yonne). Bà m\u1eb9 nàng tr\u01b0\u1edbc \u0111ó k\u1ebft hôn v\u1edbi ông Jules-Domineau Duclos sinh m\u1ed9t gái \u0111\u1ea7u lòng và m\u1ed9t trai k\u1ebf ti\u1ebfp. Ông ch\u1ed3ng \u0111\u1ea7u tiên ch\u1ebft, bà tái hôn v\u1edbi ông Jules-Joseph Colette, lúc \u0111ó là m\u1ed9t th\u01b0\u01a1ng ph\u1ebf binh \u0111ã g\u1eedi l\u1ea1i quân y vi\u1ec7n m\u1ed9t chân trúng \u0111\u1ea1n. Bà sinh cho ông m\u1ed9t trai tên Léopold (g\u1ecdi t\u1eaft là Léo), r\u1ed3i m\u1edbi t\u1edbi Sidonie-Gabrielle t\u1ee9c là n\u1eef s\u0129 l\u1eebng danh vào \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 20 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Pháp sau n\u1ea7y. Khi vào v\u0103n \u0111àn, nàng l\u1ea5y ch\u1eef Colette v\u1ecfn v\u1eb9n v\u1ed1n là h\u1ecd c\u1ee7a mình làm bút hi\u1ec7u. N\u0103m 16 tu\u1ed5i, Colette \u0111\u1ed7 b\u1eb1ng Brevet Élémentaire, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi b\u1eb1ng Trung h\u1ecdc \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t c\u1ea5p (Brevet du Premier Cycle). N\u0103m 20 tu\u1ed5i nàng k\u1ebft hôn v\u1edbi Henry Gauthier-Villars (g\u1ecdi thân m\u1eadt là Willy), m\u1ed9t th\u1ed5 công trong gi\u1edbi v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt. Nh\u1edd ch\u1ed3ng mà Colette quen các v\u0103n gia nh\u01b0 Anatole France, Marcel Proust, Pierre Louys, Jean Lorrain, các n\u1eef s\u0129 ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Lucie Delarue Madrus, Rachide cùng nh\u1ea1c s\u0129 Reynaldo Hahn, n\u1eef k\u1ecbch s\u0129 Marguerite Moréno…<\/p>\n

Nh\u1eefng tác ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u tay c\u1ee7a Colette nh\u01b0 ‘‘Claudine à l’École’’ (Cô Claudine \u0110i H\u1ecdc) , ‘‘Claudine à Paris (Cô Claudine t\u1ea1i Paris), ‘‘Claudine en Ménage’’ (Cô Claudine trong Cu\u1ed9c s\u1ed1ng L\u1ee9a \u0110ôi), ‘‘Claudine s’En Va’’ (Claudine Ra \u0110i) \u0103n khách kinh kh\u1ee7ng. Nhung tên ch\u1ed3ng gian hùng x\u1ea3o huy\u1ec7t l\u1ea1i thêm \u0111i\u1ebfm mi\u1ec7ng \u0111\u0129 m\u1ed3m c\u1ee7a nàng b\u1eaft nàng \u0111\u1ec3 cho y ta \u0111\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ee9ng tên tác gi\u1ea3. Nh\u1eefng tác ph\u1ea9m này l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c Willy \u0111\u01b0a lên sân kh\u1ea5u. T\u1edbi n\u0103m 1904, khi cho xu\u1ea5t b\u1ea3n quy\u1ec3n ‘‘Dialogues de Bêtes’’ (Nh\u1eefng Cu\u1ed9c \u0110\u1ed1i Tho\u1ea1i C\u1ee7a Súc V\u1eadt), Colette nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh dùng cái tên Colette Willy làm bút hi\u1ec7u. Bút hi\u1ec7u này \u0111u\u1ee3c bà dùng cho t\u1edbi n\u0103m 1923. Dù sao, tuy không tr\u1ea3 cái tên tác gi\u1ea3 cho các tác ph\u1ea9m c\u1ee7a b\u1ed9 ‘‘Claudine’’, nh\u01b0ng v\u1ec1 sau lo\u1ea1t sách \u1ea5y dù tr\u01b0\u1edbc kia do Wlilly \u0111úng tên, nh\u01b0ng khi chúng \u0111\u01b0\u1ee3c tái b\u1ea3n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 tên tác gia nh\u01b0 sau: Willy et Colette Willy. R\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n tên Willy và Colette r\u01a1i r\u1ee5ng, cho \u0111\u1ebfn nay, sách nào c\u1ee7a Colette có cái tên Willy xía \u1ea9u vào mà \u0111\u01b0\u1ee3c tái b\u1ea3n ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a lên màn b\u1ea1c c\u0169ng ch\u1ec9 \u0111\u1ec1 cái tên Colette là tác gi\u1ea3 mà thôi.<\/p>\n

Willy trong khi v\u1ee3 vi\u1ebft v\u0103n và \u0111\u1ec3 cho y ta \u0111\u1ee9ng tên tác gi\u1ea3, lai d\u0103ng d\u1ec7t h\u1ebft cô này sang cô khác nh\u1ed3 cái tài x\u1ea1o \u0111ía tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a y ta, dù y ta m\u1eadp ú nh\u01b0 con cá voi. Colette \u0111au kh\u1ed5 b\u1ecf tr\u1ed1n kh\u1ecfi t\u1ed5 uyên \u01b0\u01a1ng khi Willy say mê cô \u0111ào hát thu\u1ed9c lo\u1ea1i mén tên Meg, nh\u1ecf h\u01a1n y ta g\u1ea7n 40 tu\u1ed5i. Th\u1ebf r\u1ed3i Colette r\u1eddi t\u1ed5 uyên \u01b0\u01a1ng, tr\u1ed1n \u1edf nhà m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef quý t\u1ed9c. \u0110ó là N\u1eef công t\u01b0\u1edbc Mathilde, v\u1ed1n là con gái c\u1ee7a Công t\u01b0\u1edbc Morny (Duc de Morny); ông này là em m\u1ed9t m\u1eb9 khác cha v\u1edbi Hoàng \u0110\u1ebf Napoléon III (cha là t\u01b0\u1edbng Flahaut, m\u1eb9 là Hoàng h\u1eadu Hortense). Bà Mathilde (mà b\u1ea1n bè thân quy\u1ebfn g\u1ecdi là Missy) k\u1ebft hôn v\u1edbi \u0111\u1ee9c Qu\u1eadn công Belbeuf (Duc de Belbeuf) ch\u1eb3ng bao lâu thì ly d\u1ecb. Bà thông minh, h\u1ecdc th\u1ee9c r\u1ed9ng, c\u1ee1i ng\u1ef1a gi\u1ecfi, thích th\u1ec3 thao, v\u0103n ch\u01b0ong, k\u1ecbch ngh\u1ec7. Bà c\u0169ng thích \u0103n m\u1eb7c nam trang, tóc húi ng\u1eafn nh\u01b0 \u0111àn ông và thích \u0103n n\u1eb1m v\u1edbi ph\u1ee5 n\u1eef. Th\u1ebf là bà \u0111ánh th\u1ee9c \u1edf Colette khuynh h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a tình c\u1ea3m ng\u01b0\u1eddi n\u1eef yêu ng\u01b0\u1eddi n\u1eef (sentiment saphique). Missy \u0111ã t\u1eebng là ng\u01b0\u1eddi yêu c\u1ee7a Qu\u1eadn chúa Poniatowska, c\u1ea3 hai \u0111ã gây \u1ed3n ào ti\u1ebfng b\u1ea5c ti\u1ebfng chì trong gi\u1edbi quí t\u1ed9c và trong v\u0103n gi\u1edbi m\u1ed9t d\u1ea1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111ó, trong H\u1ed9i quán Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt và Th\u1eddi Trang (Cercle des Arts et de la Mode), Willy gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ee3 mình cho Missy. Missy có v\u1ebb quy\u1ebfn luy\u1ebfn thi\u1ebft tha v\u1edbi Colette. Gi\u1edd \u0111ây, b\u1ecb Willy s\u1ec9 nh\u1ee5c, Colette tìm an \u1ee7i trong vòng tay ân tình c\u1ee7a Missy. Cho nên trong quy\u1ec3n ‘‘Les Vrilles de la Vigne’’ (Nh\u1eefng Vòi c\u1ee7a Dây Nho), Colette có vi\u1ebft m\u1ed9t bài nhan \u0111\u1ec1 là ‘‘Nuit Blanche’’ (\u0110êmTr\u1eafng) \u0111\u1ec3 trang t\u1eb7ng Missy.<\/p>\n

Khi còn chung s\u1ed1ng v\u1edbi Willy, Colette \u0111ã t\u1eebng lui t\u1edbi v\u1edbi nh\u1eefng ngh\u1ec7 s\u0129, nh\u1eefng so\u1ea1n gi\u1ea3, nh\u1eefng \u0111\u1ea1o di\u1ec5n trong k\u1ecbch gi\u1edbi nên \u0111âm ra \u01b0a thích môn k\u1ecbch. Nàng mu\u1ed1n lao vào ngành hát ‘‘mime’’ (di\u1ec5n xu\u1ea5t b\u1eb1ng \u0111i\u1ec7u b\u1ed9 ch\u1ee9 không có \u0111\u1ed9c tho\u1ea1i \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i gì ráo). Missy khuy\u1ebfn khích nàng. Nàng tìm t\u1edbi k\u1ecbch s\u0129 kiêm \u0111\u1ea1o di\u1ec5n l\u1eebng danh Georges Wague, xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecd giáo v\u1edbi chàng và gi\u1edbi thi\u1ec7u Missy \u0111\u1ec3 chàng thu nh\u1eadn và hu\u1ea5n luy\u1ec7n ngh\u1ec7 thu\u1eadt di\u1ec5n xu\u1ea5t cho c\u1ef1u phu nhân Belbeuf kia luôn th\u1ec3.<\/p>\n

Colette kh\u1edfi nghi\u1ec7p di\u1ec5n viên qua v\u1edf k\u1ecbch ‘‘Le Désir, l’Amour et la Chimère’’ (D\u1ee5c V\u1ecdng, Ái Tình và \u1ea2o V\u1ecdng) trình di\u1ec5n t\u1ea1i hí vi\u1ec7n Théâtre Michel. V\u1edf k\u1ecbch n\u1ea7y rút trong ý th\u01a1 c\u1ee7a Francis de Croisset, m\u1ed9t thi s\u0129 có dáng d\u1ea5p hào hoa phong nhã \u0111ã t\u1eebng ái m\u1ed9 Colette m\u1ed9t cách n\u1ed3ng nhi\u1ec7t.. Trong v\u1edf k\u1ecbch ‘‘La Chair’’ (Xác Th\u1ecbt), Colette m\u1eb7c chi\u1ebfc robe x\u1ebb \u0111ùi bên trái, t\u1eeb háng tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tri\u1ec5n lãm m\u1ed9t cái \u0111ùi r\u1ea5t h\u1ea5p d\u1eabn tuy không th\u1eadt thon ch\u1eafc nh\u01b0 \u0111ùi ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1eb9p t\u1eeb th\u1eadp niên 30 tr\u1edf v\u1ec1 sau này. Trong v\u1edf k\u1ecbch có m\u1ed9t màn \u0111\u1ec3 k\u1ecbch s\u0129 Georges Wague xé áo ng\u1eafn c\u1ee7a nàng \u0111\u1ec3 l\u1ed9 m\u1ed9t cái vú tròn tr\u1eb7n s\u0103n ch\u1eafc mà các c\u1ee5 ta g\u1ecdi là ‘‘vú mâm xôi’’ (lo\u1ea1i vú ch\u1eb3ng nh\u1eefng không nhão, không x\u1ec7, mà l\u1ea1i vun chùn nh\u01b0 mâm xôi). \u0110úng là m\u1ed9t th\u1ee9 b\u1eedu b\u1ed1i tuy\u1ec7t v\u1eddi c\u1ee7a n\u1eef s\u0129. \u0110i\u1ec1u \u0111ó làm cho Colette \u0111\u01b0\u1ee3c hoan nghinh bên c\u1ea1nh nh\u1eefng cái nguýt háy, nh\u1eefng cái b\u0129u môi c\u1ee7a m\u1ea5y m\u1ee5 s\u1ed3n s\u1ed3n ó \u0111âm. Nh\u01b0ng t\u1edbi v\u1edf k\u1ecbch ‘‘ Rêve d’Egypte’’ (Gi\u1ea5c M\u1ed9ng X\u1ee9 Ai C\u1eadp) trình di\u1ec5n trên sân kh\u1ea5u Moulin Rouge, Missy và Colette gây m\u1ed9t xì-c\u0103n \u0111an làm rúng \u0111\u1ed9ng Kinh \u0110ô Ánh Sáng Paris nói riêng, Âu Châu nói chung. \u0110ây là s\u1ef1 tích chàng trai thám hi\u1ec3m (do Missy, l\u1ea5y ngh\u1ec7 danh là Yssim \u0111\u1ec3 \u0111óng thay cho George Wague) qua Ai C\u1eadp qu\u1eadt m\u1ed3 m\u1ed9t thiên c\u1ed5 m\u1ef9 nhân \u0111\u1ec3 tìm cái xác \u01b0\u1edbp c\u1ee7a nàng. Chàng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tháo m\u1edf nh\u1eefng vòng v\u1ea3i bó xác \u01b0\u1edbp thì th\u1ea5y hi\u1ec7n ra m\u1ed9t m\u1ef9 nhân lõa th\u1ec3 (do Colette \u0111óng). Chàng hôn nh\u1eb9 lên môi nàng. Xác \u01b0\u1edbp ph\u1ee5c sinh cùng khiêu v\u0169 v\u1edbi chàng. \u0110àn bà hôn \u0111àn bà trên sân kh\u1ea5u có khác nào hôn gi\u1eefa ch\u1ed1n công c\u1ed9ng. Xì-c\u0103n-\u0111an v\u1ee5t n\u1ed5 chát chúa. Khán gi\u1ea3 v\u1ed7 gh\u1ebf, la hét, huýt sáo ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i. Th\u1ebf là gia quy\u1ebfn c\u1ee7a Công Tu\u1edbc Morny ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u \u0111ình \u0111\u1ec3 cho Georges Wague thay th\u1ebf Yssim (\u0111\u1ea3o l\u1ed9n ch\u1eef Missy) và \u0111\u1ed5i t\u1ef1a ‘‘Rêve d’Egypte’’ thành ‘‘Nuit d’Orient’’ (\u0110êm \u0110ông Ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n

V\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n sáng tác, Colette thu\u1ed9c lo\u1ea1i \u0111\u1ebb sai nh\u01b0 cá chái d\u1ebb tr\u1ee9ng, nh\u01b0 chu\u1ed9t b\u1ea1ch \u0111\u1ebb con. Nàng cho xu\u1ea5t b\u1ea3n g\u1ea7n 70 tác ph\u1ea9m, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 7 di c\u1ea3o \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xu\u1ea5t v\u1ec1 sau này. Ngoài tr\u1eeb b\u1ed9 ‘‘Claudine’’ và nh\u1eefng quy\u1ec3n ‘‘Dialogue de Bêtes’’, ‘‘Sept Dialogues de Bêtes (B\u1ea3y Cu\u1ed9c \u0110\u1ed1i Tho\u1ea1i C\u1ee7a Thú V\u1eadt), ‘‘Les Vrilles de la Vigne’’, Colette còn có nh\u1eefng v\u0103n ph\u1ea9m tuy\u1ec7t tác khác nh\u01b0: ‘‘L’Ingénue Libertine’’ (Cô Xuân N\u1eef Phóng \u0110\u1ea3ng), ‘‘La Vagabonde’’ (Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà Lang B\u1ea1t K\u1ef3 H\u1ed3), ‘’Chéri’’ (Bé C\u01b0ng), ‘‘Blé en Herbe’’ (M\u1ea1 Non), ‘‘La Chatte’’ (Con Mèo Cái).<\/p>\n

Quy\u1ec3n ‘‘La Vagabonde’’ là quy\u1ec3n k\u1ec3 l\u1ea1i cu\u1ed9c tình c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111àn bà b\u1ecb tên ch\u1ed3ng lu\u1ed1ng tu\u1ed5i c\u1eafm s\u1eebng nên c\u1ea3 hai \u0111ua \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ly d\u1ecb. R\u1ed3i ng\u01b0\u1eddi \u0111àn bà b\u1ea5t h\u1ea1nh kia g\u1eb7p m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111àn ông \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn, \u0111\u1ed3ng trang l\u1ee9a v\u1edbi nàng. Chàng ta c\u1ea7u hôn nàng, nh\u01b0ng nàng nh\u01b0 con chim b\u1ecb tên th\u1ea5y v\u1eadt gì cong cong c\u0169ng s\u1ee3 \u0111ó là cây cung. Cho nên nàng t\u1eeb ch\u1ed1i l\u1eddi c\u1ea7u hôn kia và d\u1ea5n b\u01b0\u1edbc lang thang… \u0110ây là quy\u1ec3n sách k\u1ec3 l\u1ea1i cu\u1ed9c tình gi\u1eefa Willy và Colette và tiên tri cu\u1ed9c hôn nhân gi\u1eefa Colette v\u1edbi Nam t\u01b0\u1edbc Henry de Jouvenel. Ông ta bô trai, nh\u1ecf h\u01a1n nàng vài tu\u1ed5i. Lúc c\u1ea3 hai g\u1eb7p nhau, Colette \u0111ã 37 tu\u1ed5i (n\u0103m 1910). C\u1ea3 hai k\u1ebft hôn vào n\u0103m 1912. Colette sanh cho ch\u1ed3ng cô con gái tên là Colette de Jouvenel, ti\u1ec3u danh là Bel Gazou (n\u0103m 1913). H\u1ea1nh phúc l\u1ee9a \u0111ôi c\u1ee7a hai v\u1ee3 ch\u1ed3ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao lâu, ông ta say mê chính tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c làm t\u1edbi ch\u1ee9c B\u1ed9 Tr\u01b0\u1edfng B\u1ed9 Giáo D\u1ee5c Công C\u1ed9ng (Ministre de l’Instruction Publique)… Colette cô \u0111\u01a1n, ngo\u1ea1i tình v\u1edbi con trai ch\u1ed3ng là Bertrand de Jouvenel, r\u1ed3i xin ly d\u1ecb v\u1edbi ông Henry. Còn Bertrand b\u1ecb gia \u0111ình rúng ép ph\u1ea3i dang xa Colette \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbi v\u1ee3, nh\u01b0ng chàng không bao gi\u1edd quên ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 gh\u1ebb tài hoa và luy\u1ec7n \u0111\u1ea1t trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 tình yêu kia. Cu\u1ed9c dan díu gi\u1eefa Colette và th\u1eb1ng con gh\u1ebb x\u1ea3y ra \u0111úng nh\u01b0 câu chuy\u1ec7n trong quy\u1ec3n ‘‘Chéri’’h\u1ebft 90%. Quy\u1ec3n n\u1ea7y chào \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc khi Colette tái hôn v\u1edbi Henry de Jouvenel. Nh\u01b0 v\u1eady ‘‘La Vagabonde’’ và ‘‘Chéri’’ là hai tác ph\u1ea9m tiên tri v\u1ec1 cu\u1ed9c tình ái và hôn nhân c\u1ee7a tác gi\u1ea3 v\u1eady.<\/p>\n

V\u1ec1 sau, vào n\u0103m 1935, Colette lúc \u0111ó 65 tu\u1ed5i, tái hôn l\u1ea7n th\u1ee9 hai v\u1edbi anh chàng Marice Goudeket g\u1ed1c Do Thái, nh\u1ecf h\u01a1n bà 16 tu\u1ed5i. Bà \u0111\u01b0a anh ta vào ngành báo chí và anh ta kh\u1edfi s\u1ef1 vi\u1ebft báo vào n\u0103m 1938. N\u0103m 1949, Colette \u0111\u1eafc c\u1eed ch\u1ee9c Ch\u1ee7 t\u1ecbch Hàn Lâm Vi\u1ec7n Goncourt k\u1ebf v\u1ecb nhà v\u0103n Lucien Descaves. T\u1eeb ngày 2 \u0111\u1ebfn ngày 9 tháng 5 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch n\u0103m 1953, ông Douglas Dillon, \u0110\u1ea1i s\u1ee9 Huê K\u1ef3 trao v\u0103n b\u1eb1ng Qu\u1ed1c Gia H\u1ecdc Vi\u1ec7n Ngh\u1ec7 Thu\u1eadt và V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng (National Institute of Arts and Letters) cho Colette, tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ông Hoàng Rainier de Monaco và nhi\u1ec1u nhân v\u1ea1t tai to m\u1eb7t b\u1ef1 trong v\u0103n gi\u1edbi c\u0169ng nh\u01b0 trong chính quy\u1ec1n.<\/p>\n

Colette qua \u0111\u1eddi vào ngày 3 tháng 8 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch. L\u1ec5 t\u1ed1ng táng c\u1ee7a bà tr\u1edf thành qu\u1ed1c táng vào ngày 7 tháng 8 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u0110\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái phái nam l\u1eabn phái n\u1eef tr\u01b0\u1edbc th\u1eadp niên 80 c\u1ee7a Th\u1ebf k\u1ef7 19 cho t\u1edbi cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 20, \u1edf m\u1ed9t vài \u0111\u1ecba danh, \u1edf m\u1ed9t vài ti\u1ec3u bang trên \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc H\u1ee3p Chúng Qu\u1ed1c, \u1edf nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc H\u1ed3i Giáo b\u1ecb xem là thiên tai c\u1ee7a Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ebf. Nh\u01b0ng trên \u0111\u1ea5t Pháp, t\u1eeb th\u1eadp niên cu\u1ed1i c\u1ee7a Th\u1ebf k\u1ef7 19 cho t\u1edbi Th\u1eddi \u0110\u1ea1i M\u1ef9 L\u1ec7 (La Belle Époque), có nh\u1eefng nàng ‘‘l\u1ebft’’, nàng ‘‘bi’’ tô \u0111i\u1ec3m v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt Pháp b\u1eb1ng nh\u1eefng v\u0103n ph\u1ea9m làm giàu cho v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed n\u01b0\u1edbc Pháp, b\u1eb1ng nh\u1eefng công trình ngh\u1ec7 thu\u1eadt chi\u1ebfu sáng r\u1ef1c r\u1ee1 m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1ea1i. H\u1ecd là nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef ngo\u1ea1i h\u1ea1ng, coi th\u01b0\u1eddng l\u1ec1 thói, ch\u1ed1ng nh\u1eefng nguyên t\u1eafc c\u1ee9ng ng\u1eafc và khô khan \u0111\u1ec3 cho tâm tình và c\u1ea3m h\u1ee9ng c\u1ee7a mình n\u1edf hoa. Và có nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ecd m\u1edbi tr\u1edf thành, nói theo n\u1eef s\u0129 Ngân Giang, nh\u1eefng k\u1ebb ‘‘s\u1ed1ng v\u1edbi th\u1eddi gian v\u01b0\u1ee3t th\u1ebf gian’’.<\/p>\n

Nh\u1eefng ngôi sao v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng g\u1ed3m các bà ‘‘l\u1ebft’’ hay các bà quen thân c\u1ee7a h\u1ecd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u1eddi. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 theo tu\u1ea7n t\u1ef1: Violette Shillito (1901), Renée Vivien (1909), Yvonne Vernon (1918), Sacha Ricoy (1930), Lucie Delarue Madrus (1943), Olive Custance (1944), Hélène de Zuylen (1947), Liane de Pougy (1950), Eva Palmer (1952), Colette (1954), Elzabeth de Gramont (1954), Mabel Dodge Luhan (1956), Lady Anglesey (1961), Romaine Brooks (1970). Riêng Natalie Clifford Barney có th\u1ecd m\u1ea1ng dài lâu h\u01a1n h\u1ebft. Cái ch\u1ebft c\u1ee7a n\u1eef s\u0129 (1972) làm t\u1eaft l\u1ecbm d\u01b0 \u1ea3nh huy hoàng c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng các bà n\u1eef s\u0129 ‘‘l\u1ebft’’ vào Th\u1eddi \u0110\u1ea1i M\u1ef9 L\u1ec7.<\/p>\n

———————————————<\/p>\n

A\/ Chú thích:<\/p>\n

* Opale \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch là ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p ( b\u01b0\u1edbm ng\u1ecdc). \u0110ó là m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u1ecdc trong v\u1eaft nh\u01b0 th\u1ee7y tinh, phía trong ru\u1ed9t có nh\u1eefng ch\u1ea5m \u0111\u1ecf, xanh, vàng, tím, l\u1ee5c sáng l\u1ea5p lánh. Ng\u01b0\u1eddi Nam K\u1ef3 v\u1eabn dùng ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 n\u1ea1m vào nh\u1eabn \u0111eo tay.<\/p>\n

** N\u1eef s\u0129 Marcelle Tinayre có vi\u1ebft v\u1ec1 Renée Vivien qua 3 quy\u1ec3n sách: ‘‘Tros Images de Renée Vivien’’ (Ba Hình \u1ea2nh C\u1ee7a Renée Vivien) do Schéhérazade xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1910, ‘‘Notes d’Une Voyageuse en Turquie’’ (Ghi Chú C\u1ee7a N\u1eef Khách Du L\u1ecbch \u0110\u1ebfn X\u1ee9 Th\u1ed5-nh\u0129-k\u1ef3) do Calmann-Lévy xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1910, ‘‘Une Soirée Chez Renée Vivien’’ (M\u1ed9t bu\u1ed5i T\u1ed1i T\u1ea1i Nhà Rénée Vivien) do Messidor xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1981.<\/p>\n

***Amazones là gi\u1ed1ng dân ph\u1ee5 n\u1eef \u1edf vùng Caucase ho\u1eb7c \u1edf mi\u1ec1n B\u1eafc vùng Ti\u1ec3u Á ( Asie Mineure) hay \u1edf vùng Scythie. H\u1ecd là nh\u1eefng th\u1ee3 s\u0103n tài ba, nh\u1eefng chi\u1ebfn s\u0129 can tr\u01b0\u1eddng. H\u1ecd ghét \u0111àn ông, nh\u01b0ng c\u1ea7n \u0111àn ông, b\u1eaft \u0111àn ông gây gi\u1ed1ng cho h\u1ecd. H\u1ec5 sinh con trai thì h\u1ecd \u0111em gi\u1ebft, ho\u1eb7c làm cho chúng tàn t\u1eadt \u0111\u1ec3 dành làm nô l\u1ec7. Còn sinh con gái thì h\u1ecd nuôi cho t\u1edbi tr\u01b0\u1edfng thành, t\u1eadp chúng võ ngh\u1ec7 và tài s\u0103n b\u1eafn. Dân Amazone ch\u1ec9 yêu \u0111\u01b0\u01a1ng nhau theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng \u0111\u1ed3ng tính luy\u1ebfn ái phái n\u1eef.<\/p>\n

**** Ti\u1ebfng ‘‘Amour’’ khi \u1edf nh\u1eb1m s\u1ed1 ít (singulier) thì thu\u1ed9c gi\u1ed1ng \u0111\u1ef1c (masculin), nh\u01b0ng<\/p>\n

khi \u1edf nh\u1eb1m s\u1ed1 nhi\u1ec1u (pluriel) thì thu\u1ed9c gi\u1ed1ng cái (féminin).<\/p>\n

***** Trong th\u1ea7n tho\u1ea1i Hy L\u1ea1p, Mercure (còn g\u1ecdi là Hermès) là v\u1ecb th\u1ea7n \u1ee1 trên Thiên \u0110\u1ec9nh<\/p>\n

ng\u1ecdn núi Olympia. Ông chuyên coi v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng mãi, giao t\u1ebf, du l\u1ecbch, s\u1ee9 gi\u1ea3…n\u01a1i tr\u1ea7n th\u1ebf..<\/p>\n

B\/ Tài li\u1ec7u tham kh\u1ea3o:<\/p>\n

1\/ T\u1ef1 di\u1ec3n ‘‘Petit Robert’’,<\/p>\n

2\/ ‘‘Portrait d’une Séductrice’’ (Chân Dung Ng\u01b0\u1eddi \u0110àn Bà Quy\u1ebfn R\u0169) c\u1ee7a Jean Chalon (Lo\u1ea1i b\u1ecf Túi\/Livre de Poche) do Stock xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1976. Quy\u1ec3n này \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Gaze (Prix Gaze) c\u0169ng vào n\u0103m1976,<\/p>\n

3\/ ‘‘Mes Cahiers Bleus’’ (Nh\u1eefng T\u1eadp Gi\u1ea5y Xanh C\u1ee7a Tôi), nh\u1eadt ký c\u1ee7a Liane de Pougy do Plon xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1977,<\/p>\n

4\/ ‘‘Colette, Libre et Entravée’’ (Colette, \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ef1 Do và b\u1ecb Ràng Bu\u1ed9c) c\u1ee7a Michèle Sarde do Stock xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1978,<\/p>\n

5\/ ‘‘Chère Collette’’ ( Colette Thân M\u1ebfn, c\u1ee7a Marc Andry) do Presse de la Cité xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1983,<\/p>\n

6\/ ‘‘Tes Blessures sont plus Douces que leurs Caresses’’ (Nh\u1eefng V\u1ebft Th\u01b0\u01a1ng C\u1ee7a Em Êm D\u1ecbu H\u01a1n Nh\u1eefng Cái Vu\u1ed1t Ve C\u1ee7a H\u1ecd) c\u1ee7a Jean-Paul Goujon, do Régine Desforges xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1986,<\/p>\n

7\/ ‘‘Liane de Pougy, Courtisane, Princesse et Sainte’’ (Liane de Pougy, Danh K\u1ef9, V\u01b0\u01a1ng Phi và N\u1eef Thánh) c\u1ee7a Jean Chalon do France Loisirs xu\u1ea5t b\u1ea3n vào n\u0103m 1994. Quy\u1ec3n này \u0111o\u1ea1t gi\u1ea3i Marcel Proust (Prix Marcel Proust) c\u0169ng vào n\u0103m 1994.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nh\u1eefng n\u1eef s\u0129 thu\u1ed9c lo\u1ea1i \u2018\u2018lesbians\u2019\u2019 tr\u00ean ho\u00e0n v\u0169 tr\u1ea3i qua bao tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, th\u1eddi \u0111\u1ea1i tuy kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng vi\u1ebft v\u1ec1 h\u1ecd k\u00e8m theo v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd, t\u00f4i e r\u1eb1ng b\u00e0i vi\u1ebft trong khu\u00f4n kh\u1ed5 t\u1eeb 30 \u0111\u1ebfn 40 trang c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong c\u00e1c h\u1ea1ng n\u1eef l\u01b0u c\u1ea7m b\u00fat kia, theo s\u1ef1 \u0111\u00e3i l\u1ecdc c\u1ee7a th\u1eddi gian, theo s\u1ef1 ph\u00ea ph\u00e1n v\u00e0 th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 phu\u01a1ng di\u1ec7n ngh\u1ec7 thu\u1eadt, th\u00ec ph\u1ea7n tinh hoa c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau.<\/p>\n","protected":false},"author":655,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,30,31],"tags":[],"class_list":["post-1071","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-chuyen-de","category-gioi-tinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1071","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/655"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1071"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1071\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56299,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1071\/revisions\/56299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1071"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1071"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1071"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}