{"id":105687,"date":"2026-06-15T01:00:57","date_gmt":"2026-06-15T01:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=105687"},"modified":"2026-06-15T03:50:06","modified_gmt":"2026-06-15T03:50:06","slug":"tuong-dai-nu-than-kim-quy-cua-vu-khac-khoan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/105687\/tuong-dai-nu-than-kim-quy-cua-vu-khac-khoan","title":{"rendered":"T\u01af\u1ee2NG \u0110\u00c0I N\u1eee TH\u1ea6N KIM QUY C\u1ee6A V\u0168 KH\u1eaeC KHOAN"},"content":{"rendered":"<p><div id=\"attachment_105688\" style=\"width: 250px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/MAJESTIC-TURTLE.png\" rel=\"lightbox[105687]\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-105688\" class=\"wp-image-105688\" src=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/MAJESTIC-TURTLE.png\" alt=\"\" width=\"240\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/MAJESTIC-TURTLE.png 522w, https:\/\/damau.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/MAJESTIC-TURTLE-169x300.png 169w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-105688\" class=\"wp-caption-text\"><strong>Majestic Turtle<\/strong> (2025) &#8211; <strong>Eldre Delvie<\/strong><\/p><\/div><\/p>\n<p>V\u0169 Kh\u1eafc Khoan (1917-1986) l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf mi\u1ec1n Nam, th\u1eddi 54-75. \u00d4ng s\u1edbm b\u1ecf ng\u00e0nh k\u1ef9 s\u01b0 canh n\u00f4ng \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i \u0111am m\u00ea c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 m\u00f4n k\u1ecbch ngh\u1ec7. Th\u1eddi c\u00f2n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, ngo\u00e0i vi\u1ec7c d\u1ea1y m\u00f4n s\u1eed \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i v\u00e0 Chu V\u0103n An, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u00e3 s\u00e1ng t\u00e1c ba k\u1ecbch b\u1ea3n:\u00a0<em>Th\u1eb1ng Cu\u1ed9i ng\u1ed3i g\u1ed1c c\u00e2y \u0111a<\/em>\u00a0(1948),\u00a0<em>H\u1eadu tr\u01b0\u1eddng<\/em>\u00a0(1949) v\u00e0\u00a0<em>Giao Th\u1eeba<\/em>\u00a0(1949).\u00a0<em>Th\u1eb1ng Cu\u1ed9i ng\u1ed3i g\u1ed1c c\u00e2y \u0111a<\/em>\u00a0v\u00e0\u00a0<em>Giao Th\u1eeba<\/em>\u00a0\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh di\u1ec5n \u1edf Nh\u00e0 H\u00e1t L\u1edbn H\u00e0 N\u1ed9i, n\u0103m 1951 v\u00e0 n\u0103m 1952.<\/p>\n<p>Di c\u01b0 v\u00e0o Nam n\u0103m 1954, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong nhi\u1ec1u l\u0129nh v\u1ef1c: b\u00e1o ch\u00ed, gi\u00e1o d\u1ee5c, v\u0103n h\u1ecdc, k\u1ecbch ngh\u1ec7. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, \u00f4ng c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi nh\u1eadt b\u00e1o\u00a0<em>T\u1ef1 Do<\/em>. R\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi Nghi\u00eam Xu\u00e2n H\u1ed3ng, M\u1eb7c \u0110\u1ed7, \u00f4ng th\u00e0nh l\u1eadp nh\u00f3m\u00a0<em>Quan \u0110i\u1ec3m<\/em>, nh\u00f3m tr\u00ed th\u1ee9c ti\u1ec3u t\u01b0 s\u1ea3n, ph\u1ee5 tr\u00e1ch t\u1edd tu\u1ea7n b\u00e1o Quan \u0110i\u1ec3m v\u00e0 nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n mang c\u00f9ng t\u00ean. V\u0169 Kh\u1eafc Khoan c\u0169ng ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng nguy\u1ec7t san v\u0103n h\u1ecdc\u00a0<em>V\u1ea5n \u0110\u1ec1<\/em>\u00a0v\u1edbi Mai Th\u1ea3o. N\u1ed7i \u0111am m\u00ea k\u1ecbch ngh\u1ec7 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, nay \u0111\u01b0\u1ee3c V\u0169 Kh\u1eafc Khoan khai tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd, v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ecbch b\u1ea3n\u00a0:\u00a0<em>Th\u00e0nh C\u00e1t T\u01b0 H\u00e3n<\/em>\u00a0(1961),\u00a0<em>Ng\u1ed9 Nh\u1eadn<\/em>\u00a0(1969),\u00a0<em>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu<\/em>\u00a0<em>ch\u1ebft<\/em>\u00a0(1972),\u00a0<em>Ga X\u00e9p<\/em> v\u00e0\u00a0<em>L\u1ed9ng Ng\u00f4n<\/em>, v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u1ea3o c\u1ee9u nh\u01b0\u00a0:\u00a0<em>T\u00ecm hi\u1ec3u s\u00e2n kh\u1ea5u ch\u00e8o<\/em>\u00a0(1974),\u00a0<em>V\u1edf ch\u00e8o Quan \u00c2m Th\u1ecb K\u00ednh<\/em>\u00a0(1974). V\u0169 Kh\u1eafc Khoan gi\u1eef ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c K\u1ecbch ngh\u1ec7 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c Gia \u00c2m nh\u1ea1c v\u00e0 K\u1ecbch ngh\u1ec7 S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p>L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 gi\u00e1o, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan kh\u00f4ng h\u1ec1 r\u1eddi b\u1ee5c gi\u1ea3ng. V\u00e0o Nam, \u00f4ng v\u1eabn ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u1ea1y h\u1ecdc \u1edf hai tr\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Tr\u00e3i v\u00e0 Chu V\u0103n An \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eddi v\u00e0o Nam; r\u1ed3i t\u1eeb n\u0103m 1962, \u00f4ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u00f4n v\u0103n h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc S\u00e0i G\u00f2n, \u0110\u00e0 L\u1ea1t v\u00e0 Hu\u1ebf. \u00d4ng truy\u1ec1n cho h\u1ecdc sinh v\u00e0 sinh vi\u00ean c\u1ee7a \u00f4ng ni\u1ec1m y\u00eau th\u00edch k\u1ecbch ngh\u1ec7. T\u1ea1i Vi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc \u0110\u00e0 L\u1ea1t, d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u1ee7a \u00f4ng, ban k\u1ecbch Th\u1ee5 Nh\u00e2n \u0111\u00e3 l\u1eadp nhi\u1ec1u th\u00e0nh t\u00edch, qua vi\u1ec7c tr\u00ecnh di\u1ec5n nh\u1eefng v\u1edf k\u1ecbch c\u1ed5 \u0111i\u1ec3n Ph\u00e1p d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t, v\u1ec1 k\u1ecbch Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00e1ng k\u1ec3 nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edf k\u1ecbch\u00a0<em>Th\u00e0nh C\u00e1t T\u01b0 H\u00e3n<\/em>\u00a0c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u00e3 g\u00e2y nhi\u1ec1u h\u00e0o h\u1ee9ng.\u00a0<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i nh\u1eefng k\u1ecbch b\u1ea3n k\u1ec3 tr\u00ean, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan c\u00f2n l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 m\u1ed9t t\u1eadp truy\u1ec7n:\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a\u00a0<\/em>(1957), v\u00e0 m\u1ed9t t\u1eadp t\u00f9y b\u00fat m\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 t\u00fay b\u00fat\u00a0: t\u1eadp\u00a0<em>M\u01a1 H\u01b0\u01a1ng C\u1ea3ng\u00a0<\/em>(1971).<\/p>\n<p>Sau bi\u1ebfn c\u1ed1 th\u00e1ng 4 n\u0103m 1975, s\u1ed1ng \u1edf h\u1ea3i ngo\u1ea1i, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan c\u00f3 vi\u1ebft th\u00eam:\u00a0<em>\u0110\u1ecdc kinh<\/em>\u00a0v\u00e0\u00a0<em>\u0110o\u1ea3n v\u0103n xa n\u01b0\u1edbc<\/em>.<\/p>\n<p>V\u1ec1 truy\u1ec7n, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan kh\u00f4ng vi\u1ebft nhi\u1ec1u, ph\u1ea3i ch\u0103ng v\u00ec \u00f4ng lu\u00f4n lu\u00f4n kh\u1eafc kho\u1ea3i v\u1ec1 c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a ch\u1eef ngh\u0129a\u00a0? \u00d4ng \u0111\u00e3 t\u1eebng tuy\u00ean b\u1ed1:\u00a0<em>Ng\u00f4n ng\u1eef l\u00e0 ch\u1ea5t li\u1ec7u l\u00e0m ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7ach\u00fang t\u00f4i. Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00f9a v\u1edbi ch\u1eef<\/em>. \u00d4ng n\u00e2ng niu, m\u00e0i gi\u0169a ch\u1eef ngh\u0129a, \u00f4ng \u0111i t\u00ecm c\u00e1i \u0111\u1eb9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a t\u1eadp truy\u1ec7n\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p<\/em>\u00a0<em>R\u00f9a<\/em>, g\u1ed3m 4 truy\u1ec7n ng\u1eafn:\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a, Tr\u01b0\u01a1ng Chi, Nh\u1eadp Thi\u00ean Thai v\u00e0 Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p trong tranh<\/em>. B\u1ed1n truy\u1ec7n c\u00f9ng chung m\u1ed9t ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1edbn\u00a0l\u00e0\u00a0<em>L\u1ef1a Ch\u1ecdn<\/em>:<\/p>\n<p>* L\u1ef1a ch\u1ecdn t\u00e2m tr\u1ea1ng m\u00e3i b\u0103n kho\u0103n tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi th\u1ebf hay h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng d\u1ea5n th\u00e2n v\u00e0o th\u1eddi cu\u1ed9c (Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a).<\/p>\n<p>* L\u1ef1a ch\u1ecdn s\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng c\u1ea3nh hay s\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y \u00e1p l\u1ef1c v\u00e0 t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t t\u1ef1 do c\u1ee7a m\u00ecnh (Tr\u01b0\u01a1ng Chi).<\/p>\n<p>* L\u1ef1a ch\u1ecdn m\u1ed9t Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ea3 t\u1ea1o, t\u1ee9c Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ed9ng s\u1ea3n, hay cu\u1ed9c s\u1ed1ng hi\u1ec7n th\u1ef1c (Nh\u1eadp Thi\u00ean Thai).<\/p>\n<p>* L\u1ef1a ch\u1ecdn ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n hay c\u1ee9u c\u00e1nh, t\u1ee9c l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i hay tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i (Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p trong tranh).<\/p>\n<p>Ba truy\u1ec7n \u0111\u1ea7u l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi cu\u1ed9c v\u00e0 truy\u1ec7n cu\u1ed1i l\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00f3 t\u00ednh tri\u1ebft l\u00fd. S\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u1edf c\u00e1ch l\u1ed3ng nh\u1eefng l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u00f3 v\u00e0o m\u1ed9t h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ed5 x\u01b0a, c\u00f2n nguy\u00ean v\u1ebb \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n gian, \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ee9c huy\u1ec1n tho\u1ea1i (Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a, Tr\u01b0\u01a1ng Chi, Thi\u00ean Thai), ho\u1eb7c huy\u1ec1n tho\u1ea1i n\u1ea3y sinh t\u1eeb m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng (Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p trong tranh).\u00a0<\/p>\n<p>Trong 4 truy\u1ec7n, tr\u1ed9i nh\u1ea5t l\u00e0\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a<\/em>, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u00e3 hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u1ed5 truy\u1ec1n, v\u00e0 l\u00e0m cho truy\u1ec7n h\u01b0 c\u1ea5u c\u00f3 m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u xa v\u00e0 m\u1ed9t gi\u00e1 tr\u1ecb m\u1ef9 h\u1ecdc. D\u01b0\u1edbi ng\u00f2i b\u00fat c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan, Th\u1ea7n Kim Quy c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a g\u00ec\u00a0?<\/p>\n<p>Khi s\u00e1ng t\u00e1c truy\u1ec7n, nh\u00e0 v\u0103n d\u00f9 c\u00f3 \u00f3c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111i t\u1eeb m\u1ed9t t\u01b0 duy n\u00e0o, t\u1eeb m\u1ed9t ho\u00e0n c\u1ea3nh n\u00e0o c\u1ee7a hi\u1ec7n th\u1ef1c. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3n \u00e1nh hi\u1ec7n th\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng con ng\u01b0\u1eddi. N\u0103m 1954, khi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb chia \u0111\u00f4i, mi\u1ec1n B\u1eafc thu\u1ed9c ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng s\u1ea3n, mi\u1ec1n Nam ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ed9ng h\u00f2a, th\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c mi\u1ec1n B\u1eafc kh\u00f4ng t\u1eebng b\u1ecb ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c-x\u00edt m\u00ea ho\u1eb7c, \u0111\u00e2m ra b\u0103n kho\u0103n, tr\u0103n tr\u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh l\u1edbn lao kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c: ra \u0111i hay \u1edf l\u1ea1i\u00a0? Nhi\u1ec1u t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 n\u00f3i l\u00ean t\u00e2m tr\u1ea1ng \u01b0u t\u01b0 \u0111\u00f3\u00a0nh\u01b0:\u00a0<em>\u0110\u00eam gi\u00e3 t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i<\/em>\u00a0c\u1ee7a Mai Th\u1ea3o,\u00a0<em>B\u1ebfp L\u1eeda<\/em>\u00a0c\u1ee7a Thanh T\u00e2m Tuy\u1ec1n,\u00a0<em>\u00c1o m\u01a1 phai<\/em>\u00a0c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh To\u00e0n, v.v.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ph\u1ea7n V\u0169 Kh\u1eafc Khoan, \u00f4ng c\u0169ng n\u00f3i l\u00ean n\u1ed7i b\u0103n kho\u0103n, tr\u0103n tr\u1edf c\u1ee7a l\u1edbp ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c mi\u1ec1n B\u1eafc, nh\u01b0ng d\u01b0\u1edbi h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i Th\u1ea7n Kim Quy. T\u00e1c gi\u1ea3 v\u1ebd l\u00ean m\u1ed9t d\u00f2ng l\u1ecbch s\u1eed kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o n\u0103m th\u00e1ng c\u1ee7a t\u1edd d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch, m\u00e0 do m\u1ed9t chuy\u1ec7n th\u1ea7n tho\u1ea1i d\u1eabn d\u1eaft. Theo truy\u1ec1n thuy\u1ebft, Th\u1ea7n Kim Quy xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong huy\u1ec1n s\u1eed v\u00e0o hai th\u1eddi \u0111i\u1ec3m: th\u1eddi An D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng l\u1eadp n\u01b0\u1edbc v\u1edbi th\u00e0nh C\u1ed5 Loa, v\u00e0 th\u1eddi vua L\u00ea Th\u00e1i T\u1ed5 v\u1edbi thanh ki\u1ebfm Lam S\u01a1n \u1edf H\u1ed3 G\u01b0\u01a1m. V\u1eadn n\u01b0\u1edbc n\u1ed5i tr\u00f4i theo d\u00f2ng huy\u1ec1n s\u1eed \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Truy\u1ec7n c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan g\u1ed3m hai giai \u0111o\u1ea1n: tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau khi Th\u1ea7n Kim Quy xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p><strong>I <\/strong><strong>Th\u1eddi gian ch\u1edd \u0111\u1ee3i<\/strong><\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ea7n Kim Quy \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u1ed5 x\u01b0a, t\u00e1c gi\u1ea3 V\u0169 Kh\u1eafc Khoan d\u00e0n d\u1ef1ng m\u1ed9t b\u1ed1i c\u1ea3nh mang m\u00e0u s\u1eafc c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a: th\u1eddi gian l\u00e0 n\u0103m M\u00e3o r\u1ed3i n\u0103m Th\u00ecn, kh\u00f4ng gian l\u00e0 K\u1ebb Ch\u1ee3. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a g\u1ecdi K\u1ebb ch\u1ee3 l\u00e0 n\u01a1i th\u1ecb th\u00e0nh, l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00f4 h\u1ed9i. Ca dao c\u00f3 c\u00e2u:<\/p>\n<p><em>Ngh\u0129 em \u0111\u00e1ng l\u1ea1ng v\u00e0ng m\u01b0\u1eddi<\/em><\/p>\n<p><em>\u0110em ra k\u1ebb ch\u1ee3 k\u00e9m ng\u01b0\u1eddi tr\u0103m ph\u00e2n.<\/em><\/p>\n<p>Trong truy\u1ec7n, K\u1ebb ch\u1ee3 l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i v\u1edbi H\u1ed3 G\u01b0\u01a1m. Nh\u00e2n v\u1eadt duy nh\u1ea5t l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e0ng th\u01b0 sinh h\u1ecd \u0110\u1ed7, t\u1eeb l\u00e0ng qu\u00ea l\u00ean K\u1ebb Ch\u1ee3 \u0111\u1ec3 \u0111i h\u1ecdc, sau khi \u0111\u00e3 b\u00e1n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a b\u1ed1 m\u1eb9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. V\u0169 Kh\u1eafc Khoan mi\u00eau t\u1ea3 \u0110\u1ed7 nh\u01b0 m\u1ed9t\u00a0\u00a0nh\u00e2n v\u1eadt nho phong. \u1ede K\u1ebb Ch\u1ee3, \u0110\u1ed7 ng\u00e0y ng\u00e0y d\u1ea1y h\u1ecdc v\u00e0 \u0111i nghe gi\u1ea3ng v\u0103n. V\u1ec1 nh\u00e0 th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, kh\u00f4ng giao du v\u1edbi ai, t\u00ednh t\u00ecnh \u00edt n\u00f3i, nh\u01b0ng n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi \u01b0u th\u1eddi m\u1eabn th\u1ebf, mu\u1ed1n b\u00e0n lu\u1eadn, th\u00ec \u0110\u1ed7 l\u1ea1i thao thao b\u1ea5t tuy\u1ec7t. C\u01a1 h\u1ed9i x\u1ea3y \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn g\u1eb7p \u0110\u1ed7 \u0111\u1ec3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0 b\u00e0n lu\u1eadn v\u1ec1 th\u1eddi cu\u1ed9c. Ng\u00f4n ng\u1eef trao \u0111\u1ed5i c\u1ee7a \u0111\u00f4i b\u00ean l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a, ngay c\u1ea3 Karl Marx c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mang m\u1ed9t c\u00e1i t\u00ean do H\u00e1n h\u1ecdc ban cho\u00a0: M\u00e3 Kh\u1eafc T\u01b0. H\u1ecd \u0111em c\u1ed5 nh\u00e2n ra lu\u1eadn b\u00e0n v\u00e0 l\u00e0m d\u1eabn ch\u1ee9ng. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u1ed7 n\u00f3i:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<em>M\u00e3 Kh\u1eafc T\u01b0 c\u1ea7m b\u00fat m\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 ph\u00e2n \u0111\u00f4i. M\u1ed9t \u0111\u00e0ng t\u01b0 b\u1ea3n \u0111\u00e8 xu\u1ed1ng, m\u1ed9t \u0111\u00e0ng v\u00f4 s\u1ea3n v\u00f9ng l\u00ean. T\u1ea5n tu\u1ed3ng H\u00e1n S\u1edf tranh h\u00f9ng thu\u1edf x\u01b0a l\u1ea1i di\u1ec5n.<\/em><\/p>\n<p>\u00a0R\u1ed3i c\u1ee9 theo c\u00e1i \u0111\u00e0 c\u1ee7a M\u00e3 Kh\u1eafc T\u01b0 m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ebfn t\u01b0 s\u1ea3n v\u00e0 v\u00f4 s\u1ea3n. L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ebfn T\u00f4 T\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng Chu, \u1edf x\u1ee9 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 \u0111\u01b0a ra k\u1ebf \u00ab\u00a0hi\u1ec7p tung\u00a0\u00bb l\u00e0 hi\u1ec7p c\u00e1c n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf m\u00e0 c\u1ef1 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u1edbn l\u00e0 n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch c\u0169ng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn \u00ab\u00a0D\u00e2n vi qu\u00fd\u00a0\u00bb c\u1ee7a th\u1ea7y M\u1ea1nh T\u1eed hay l\u1ed1i \u00ab\u00a0v\u00f4 vi\u00a0\u00bb c\u1ee7a L\u00e3o T\u1eed. C\u00f2n \u0110\u1ed7 th\u00ec \u0111\u01b0a s\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef ra ph\u00e2n t\u00edch, \u0111i\u1ec1u d\u1eabn. \u0110\u1ed7 h\u1ecdc cao hi\u1ec3u r\u1ed9ng, lu\u00f4n theo d\u00f5i th\u1eddi cu\u1ed9c, l\u00f2ng \u0111\u1ea7y b\u0103n kho\u0103n. Nh\u01b0 l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c th\u1eddi x\u01b0a, \u0110\u1ed7 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi c\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u00ecm gi\u1ea3i ph\u00e1p cho th\u1eddi nay\u00a0; nh\u01b0ng c\u1ed5 nh\u00e2n d\u00f9 c\u00f3 thi\u00ean t\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng b\u1ea5t l\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nan gi\u1ea3i c\u1ee7a th\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng thao th\u1ee9c, tr\u0103n tr\u1edf c\u1ee7a \u0110\u1ed7 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1edd \u0111\u1ee3i, m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i thu\u1eadn ti\u1ec7n cho m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 s\u1eafp x\u1ea3y \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p><strong>II\u00a0\u00a0Kim Quy th\u1ea7n kh\u1ea3i<\/strong><\/p>\n<p>Trong khi \u0110\u1ed7 b\u0103n kho\u0103n ng\u00e0y \u0111\u00eam, th\u00ec \u1edf K\u1ebb Ch\u1ee3 ng\u00e0y nguy\u00ean ti\u00eau &#8211; ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng Gi\u00eang &#8211; n\u0103m M\u00e3o, c\u00f3 l\u1ec5 h\u1ed9i Ch\u1ee3 Hoa \u0111\u01b0\u1ee3c<strong>\u00a0<\/strong>di\u1ec5n ra t\u01b0ng b\u1eebng. D\u00e2n K\u1ebb Ch\u1ee3 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o k\u00e9o nhau \u0111\u1ebfn H\u1ed3 G\u01b0\u01a1m. \u0110\u1ec3 l\u1ec5 h\u1ed9i th\u00eam ph\u1ea7n h\u00e0o h\u1ee9ng, vi\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1edfng n\u1ea3y \u00fd cho k\u00e9o l\u01b0\u1edbi b\u1eaft R\u00f9a \u1edf h\u1ed3 l\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00e2n ch\u00fang xem.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 tr\u1ecd th\u1ea5y \u0110\u1ed7 ng\u00e0y c\u00e0ng h\u00e9o hon, b\u00e8n th\u00fac gi\u1ee5c \u0110\u1ed7 \u0111i xem l\u1ec5 h\u1ed9i. Th\u1ebf l\u00e0 \u0110\u1ed7 ra kh\u1ecfi nh\u00e0, v\u00e0o l\u00fac chi\u1ec1u xu\u1ed1ng, kh\u00e1ch xem r\u00f9a \u0111\u00e3 th\u01b0a d\u1ea7n. \u0110\u1ed7 \u0111i ven h\u1ed3, b\u1ed7ng th\u1ea5y R\u00f9a\u00a0<em>\u0111\u1ea7u c\u1ed5 s\u1ea7n s\u00f9i, b\u1ed1n ch\u00e2n b\u1ecb tr\u00f3i<\/em>. D\u01b0\u1edbi \u00e1nh tr\u0103ng nguy\u00ean ti\u00eau, R\u00f9a d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u1ee9a l\u1ec7. \u0110\u1ed7 b\u00e8n x\u0103n tay \u00e1o c\u1edfi tr\u00f3i cho R\u00f9a. R\u00f9a li\u1ec1n c\u00f3 c\u1eed ch\u1ec9 bi\u1ebft \u01a1n v\u00e0 d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 \u00e2u y\u1ebfm:<strong>\u00a0<\/strong><em>R\u00f9a <\/em><em>gi<\/em><em>\u1ee5i \u0111\u1ea7u v\u00e0o tay \u0110\u1ed7<\/em>.\u00a0<\/p>\n<p>Tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 \u0111\u00eam h\u00f4m \u0111\u00f3, \u0110\u1ed7 kh\u00f4ng t\u00e0i n\u00e0o \u0111\u1ecdc s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, v\u1eabn trong t\u00e2m tr\u1ea1ng ch\u01b0a t\u00ecm th\u1ea5y ch\u00e2n l\u00fd\u00a0; c\u1ed5 nh\u00e2n, qu\u00e1 kh\u1ee9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng \u00e1nh s\u00e1ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1eddi th\u01b0 sinh th\u1edf d\u00e0i, c\u1ea3m th\u1ea5y m\u00ecnh c\u00f4 \u0111\u01a1n. V\u1eeba l\u00fac \u0111\u00f3, m\u1ed9t m\u1ef9 nh\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft \u0110\u1ed7 v\u00e0 b\u1ea3o l\u00e0 \u0110\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f4 \u0111\u01a1n v\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u00e0ng. \u0110\u1ed7 kinh ng\u1ea1c, r\u1ed3i r\u01a1i v\u00e0o c\u01a1n m\u00ea. S\u00e1ng h\u00f4m sau, khi \u0110\u1ed7 th\u1ee9c t\u1ec9nh, h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p v\u1eabn c\u00f2n v\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i. Nh\u1eefng \u0111\u00eam sau, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p tr\u1edf l\u1ea1i, kh\u00f4ng kh\u00ed ma qu\u00e1i nh\u01b0 trong truy\u1ec7n B\u1ed3 T\u00f9ng Linh. \u0110\u1ed7 b\u1eaft \u0111\u1ea7u say m\u00ea ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p, b\u1ecf \u0103n u\u1ed1ng, s\u00e1ch v\u1edf, ng\u01b0\u1eddi ph\u1edd ph\u1ea1c, ch\u1ec9 s\u1ed1ng trong ch\u1edd \u0111\u1ee3i gi\u00e2y ph\u00fat g\u1eb7p g\u1ee1, y\u00eau \u0111\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng r\u1ed3i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p h\u00f3a th\u00e2n tr\u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh R\u00f9a tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ng\u1ee1 ng\u00e0ng c\u1ee7a \u0110\u1ed7. M\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i \u0111\u00f4i b\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u, trong khi \u0110\u1ed7 v\u1eabn m\u00f9 qu\u00e1ng v\u00ec t\u00ecnh y\u00eau, th\u00ec R\u00f9a cho bi\u1ebft \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi \u0110\u1ea5t N\u01b0\u1edbc qua nh\u1eefng bi\u1ebfn c\u1ed1 C\u1ed5 Loa, H\u1ed3 G\u01b0\u01a1m. \u0110\u1ed7 gi\u1eadt m\u00ecnh: th\u00ec ra \u0111\u00e2y l\u00e0 Th\u1ea7n Kim Quy. Th\u1ea7n gi\u1ea3i th\u00edch v\u1ec1 c\u00e1i n\u1ecf ban cho An D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng, thanh ki\u1ebfm Lam S\u01a1n, th\u1ea5t b\u1ea1i hay th\u00e0nh c\u00f4ng l\u00e0 do con ng\u01b0\u1eddi, Thi\u00ean \u0110\u00ecnh bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y ra nh\u01b0ng kh\u00f4ng can thi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00e2m tr\u1ea1ng c\u1ee7a \u0110\u1ed7 d\u1ea7n d\u1ea7n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i. \u0110\u1ed7 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xin thanh ki\u1ebfm \u0111\u1ec3\u00a0<em>m\u01b0u \u0111\u1ea1i s\u1ef1<\/em>. R\u1ed3i b\u1ed7ng nhi\u00ean \u0110\u1ed7 \u0111\u1ed1t h\u1ebft s\u00e1ch qu\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u00f3 l\u00e0 cu\u1ed9c ph\u00e2n th\u01b0 m\u00e0 Th\u1ea7n Kim Quy cho l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh vi quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a \u0110\u1ed7, h\u00e0nh vi n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn Thi\u00ean \u0110\u00ecnh.\u00a0<\/p>\n<p><em>Trong t\u1ecbch m\u1ecbch c\u1ee7a \u0111\u00eam \u0111\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi con trai b\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u00e1c ng\u1ed9\u00a0: gi\u1eefa b\u00e3i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng nh\u1ecdn ho\u1eaft \u0111ao g\u01b0\u01a1m, \u0110\u1ed7 l\u1ea7n l\u1ea7n nh\u1eadn r\u00f5 ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng c\u1ee7a m\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7n n\u1eef \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a ch\u00e0ng. N\u00e0ng b\u00e8n l\u00ean ti\u1ebfng\u00a0:<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; Trong binh ph\u00e1p, th\u01b0\u1eddng nh\u1eafc \u0111\u1ebfn th\u1ebf b\u1ed1i th\u1ee7y. Ch\u00e0ng nh\u1eadn th\u1ea5y ch\u01b0a\u00a0? Kh\u00f4ng ti\u1ebfn c\u0169ng ch\u1ebft. M\u00e0 \u0111\u1ee9ng y\u00ean l\u1ea1i c\u00e0ng ch\u00f3ng ch\u1ebft.<\/em><\/p>\n<p>Nh\u1eadn ki\u1ebfm th\u1ea7n l\u00e0 nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5, \u0110\u1ed7 t\u1ef1 h\u1ecfi m\u1ed9t m\u00ecnh bi\u1ebft l\u00e0m n\u1ed5i kh\u00f4ng\u00a0?<\/p>\n<p>Th\u1ea7n Kim Quy th\u00fac gi\u1ee5c\u00a0:\u00a0<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<em>Sao l\u1ea1i m\u1ed9t m\u00ecnh\u00a0? Th\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, \u1eaft l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf chung cho ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng thi\u00ean h\u1ea1. V\u1ea3 l\u1ea1i ki\u1ebfm th\u1ea7n s\u1ebd giao t\u1eadn tay, ch\u00e0ng ng\u1ea7n ng\u1ea1i \u01b0\u00a0?<\/em><\/p>\n<p>\u0110\u1ed7 b\u00e8n h\u0103ng h\u00e1i nh\u1eadn ki\u1ebfm th\u1ea7n. Th\u1ea7n Kim Quy h\u1eb9n:\u00a0<em>gi\u1eefa \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch n\u0103m nay\u2026<\/em><\/p>\n<p>N\u0103m Th\u00ecn, gi\u1eefa \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch m\u1ed9t bi\u1ebfn c\u1ed1 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn: c\u1ea7u Th\u00ea H\u00fac d\u1eabn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n Ng\u1ecdc S\u01a1n b\u1ed7ng b\u1ecb g\u00e3y ngang, m\u1eb7c d\u00f9 g\u1ed7 c\u1ea7u c\u00f2n t\u1ed1t. \u0110\u00f4ng \u0111\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111i xin l\u1ed9c \u1edf \u0111\u1ec1n Ng\u1ecdc S\u01a1n b\u1ecb ng\u00e3 xu\u1ed1ng h\u1ed3.\u00a0<\/p>\n<p>C\u00f2n \u0110\u1ed7 c\u0169ng v\u00e0o \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch \u0111\u00e3 bi\u1ebfn m\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ra kh\u1ecfi chuy\u1ec7n th\u1ea7n tho\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi trang s\u1eed th\u1eddi nay. M\u1eb7c d\u00f9 t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 kh\u00e9o l\u00e9o cho th\u1eddi x\u01b0a v\u00e0 th\u1eddi nay \u0111an v\u00e0o nhau, c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u1ea5u hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng cho th\u1ea5y \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1ecbch s\u1eed Vi\u1ec7t Nam v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u1eeda sau th\u1ebf k\u1ef7 20. T\u00e1c gi\u1ea3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn n\u0103m M\u00e3o t\u1ee9c n\u0103m 1951 v\u00e0 n\u0103m Th\u00ecn, n\u0103m 1952; v\u00e0o th\u1eddi \u0111\u00f3, ch\u1ee7 ngh\u0129a c\u1ed9ng s\u1ea3n g\u00e2y bao tr\u0103n tr\u1edf, lo \u00e2u, r\u1ed3i c\u1ea7u Th\u00ea H\u00fac g\u00e3y, khi\u1ebfn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n b\u00e1n nh\u00e0 \u0111\u1ec3 v\u00e0o Nam. R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc chia \u0111\u00f4i, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c di c\u01b0 v\u00e0o Nam. C\u1ea7u Th\u00ea H\u00fac g\u00e3y t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho s\u1ef1 ph\u00e2n \u0111\u00f4i l\u00e3nh th\u1ed5, v\u00e0 chi\u1ebfc c\u1ea7u n\u00e0y l\u00e0m li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u1ea7u\u00a0\u00a0Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng tr\u00ean s\u00f4ng B\u1ebfn H\u1ea3i, ranh gi\u1edbi gi\u1eefa hai mi\u1ec1n Nam B\u1eafc. M\u1ed9t chi ti\u1ebft kh\u00e1c c\u0169ng g\u1ee3i l\u00ean b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc b\u1ecb chia \u0111\u00f4i: khi \u0110\u1ed7 qu\u00e1 say m\u00ea Th\u1ea7n Kim Quy, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0111\u00f4i b\u00ean xa nhau.\u00a0<em>\u0110\u1ed7 ng\u1eadm ng\u00f9i h\u1ecfi:<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; Xa nhau m\u00e3i \u01b0\u00a0?<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; S\u1edbm l\u1eafm c\u0169ng kho\u1ea3n hai n\u0103m. C\u00f2n ch\u1eadm, th\u1eadt ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd.<\/em><\/p>\n<p>Theo Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh Gen\u00e8ve th\u00ec hai n\u0103m sau ng\u00e0y k\u00fd k\u1ebft Hi\u1ec7p \u0111\u1ecbnh s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed5ng tuy\u1ec3n c\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u01b0a ch\u1eafc theo Th\u1ea7n Kim Quy.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng chi ti\u1ebft tr\u00ean \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y \u0110\u1ed7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng v\u1edbi \u0110\u1ea5t N\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ea7n Kim Quy c\u1ed5 v\u0169. \u0110\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f2n b\u0103n kho\u0103n, do d\u1ef1 n\u1eefa. \u0110\u1ed7 c\u01b0\u01a1ng quy\u1ebft l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1eadp cu\u1ed9c,\u00a0<em>m\u01b0u \u0111\u1ea1i s\u1ef1<\/em>.\u00a0\u00a0<\/p>\n<p>Th\u1ea7n Kim Quy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p li\u00eau trai, \u0111em s\u1eafc \u0111\u1eb9p quy\u1ebfn r\u0169 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thanh ni\u00ean c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c r\u1ed9ng, c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc. Th\u1ea7n Kim Quy l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em \u0111\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 thi\u1ec7n t\u00e2m m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ec3 c\u1ee9u v\u00e3n \u0110\u1ea5t N\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u00a0<strong>III\u00a0\u00a0Huy\u1ec1n tho\u1ea1i trong s\u00e1ng t\u1ea1o c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan<\/strong><\/p>\n<p>C\u00e1i \u0111\u1eb9p m\u00e0 V\u0169 Kh\u1eafc Khoan mu\u1ed1n b\u1ea3o t\u1ed3n ch\u00ednh l\u00e0 huy\u1ec1n tho\u1ea1i. N\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a n\u01b0\u1edbc n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t kho t\u00e0ng huy\u1ec1n tho\u1ea1i. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, huy\u1ec1n tho\u1ea1i l\u00e0 g\u00ec\u00a0? Theo \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a c\u1ee7a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec huy\u1ec1n tho\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t truy\u1ec7n k\u1ec3 m\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ecb th\u1ea7n ho\u1eb7c nh\u1eefng b\u1eadc anh h\u00f9ng h\u00e0o ki\u1ec7t thu\u1ed9c th\u1eddi qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng v\u0103n h\u00f3a. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i kh\u1edfi \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng h\u00ecnh th\u1ee9c truy\u1ec1n kh\u1ea9u, r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n v\u1edbi \u0111\u00e0 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u0103n minh, huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p v\u00e0 t\u1ed3n t\u1ea1i. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i\u00a0<em>S\u01a1n Tinh Th\u1ee7y Tinh<\/em>, huy\u1ec1n tho\u1ea1i\u00a0<em>Th\u00e1nh Gi\u00f3ng<\/em>\u00a0trong ti\u1ec1n s\u1eed c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1p \u1ee9ng v\u1edbi \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a n\u00e0y. V\u1edbi t\u00ednh c\u00e1ch l\u00e0 truy\u1ec7n k\u1ec3 v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ecb th\u1ea7n, huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt cao si\u00eau, m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt l\u1ecbch s\u1eed.<\/p>\n<p>V\u1ec1 sau huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p d\u01b0\u1edbi nhi\u1ec1u h\u00ecnh th\u1ee9c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 s\u1eed thi, bi k\u1ecbch, th\u01a1 tr\u1eef t\u00ecnh\u2026 Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y, huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng (Ph\u00e1p g\u1ecdi l\u00e0\u00a0<em>le mythe<\/em>\u00a0<em>litt\u00e9raire<\/em>). V\u1eady ng\u00f2i b\u00fat c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u00e3 bi\u1ebfn Th\u1ea7n Kim Quy th\u00e0nh m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Theo h\u1ecdc gi\u1ea3 Marc Eigeldinger, t\u00e1c gi\u1ea3 cu\u1ed1n\u00a0<em>Lumi\u00e8res du Mythe<\/em>\u00a0(\u00c1nh s\u00e1ng c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i) (1), th\u00ec khi huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n t\u1ea3i, huy\u1ec1n tho\u1ea1i tr\u1edf n\u00ean m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef. T\u00e1c gi\u1ea3 c\u0169ng n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng khi huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ee9c c\u1ee7a m\u1ed9t truy\u1ec7n k\u1ec3 h\u01b0 c\u1ea5u th\u00ec huy\u1ec1n tho\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c th\u1ef1c, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt c\u00f3 t\u00ednh gi\u1ea3 thuy\u1ebft, l\u00e0 \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a m\u1ed9t ni\u1ec1m tin, huy\u1ec1n tho\u1ea1i th\u1ec3 hi\u1ec7n c\u00e1i kh\u1ea3 thi. Do \u0111\u00f3 ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u00f3 t\u00ednh bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 lo\u1ea1i suy, ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m gi\u1ed1ng nhau gi\u1eefa n\u1ed9i dung truy\u1ec7n k\u1ec3 v\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>C\u0169ng theo Marc Eigeldinger, huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng bao g\u1ed3m t\u1ea5t c\u1ea3 kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian, c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 s\u1ef1 l\u01b0u luy\u1ebfn th\u1eddi nguy\u00ean th\u1ee7y m\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai \u1ea3o. Huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed3ng v\u00e0o m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f3 t\u00ednh chu k\u1ef3, phi th\u1eddi gian. Kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian, qua s\u1ef1 trung gian c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n chi\u1ebfu trong m\u1ed9t t\u1ed5ng th\u1ec3 theo v\u00f2ng tr\u00f2n l\u00e0 t\u1ed5ng th\u1ec3 c\u1ee7a s\u1ef1 m\u00e3i m\u00e3i tr\u1edf l\u1ea1i (l\u2019\u00e9ternel retour).<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, huy\u1ec3n tho\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111a d\u1ea1ng, m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u1eb7c th\u00f9, thay th\u1ebf h\u00ecnh th\u1ee9c truy\u1ec1n kh\u1ea9u. Ng\u00f4n ng\u1eef \u0111a d\u1ea1ng v\u00e0 \u0111\u1eb7c th\u00f9 \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn h\u00f3a, l\u00e0m m\u1edbi huy\u1ec1n tho\u1ea1i b\u1eb1ng c\u00e1ch d\u00f9ng \u1ea9n d\u1ee5 v\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Huy\u1ec1n tho\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef \u0111\u00f4i: m\u1ed9t m\u1eb7t, huy\u1ec1n tho\u1ea1i \u0111\u1eb7t ra m\u1ed9t di\u1ec5n ng\u00f4n th\u1ec3 hi\u1ec7n nh\u1eefng t\u01b0\u01a1ng quan gi\u1eefa con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i; m\u1eb7t kh\u00e1c, huy\u1ec1n tho\u1ea1i tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o s\u1ef1 vi\u1ebft \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u1ea1i th\u1ef1c th\u1ec3 c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i cho \u0111\u1eddi sau.<\/p>\n<p>V\u1eady \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac ch\u00fang ta \u0111i v\u00e0o huy\u1ec1n tho\u1ea1i Th\u1ea7n Kim Quy m\u00e0 V\u0169 Kh\u1eafc Khoan, v\u1edbi v\u0103n phong c\u1ee7a \u00f4ng, \u0111\u00e3 bi\u1ebfn th\u00e0nh m\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i, ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed3ng v\u00e0o huy\u1ec1n tho\u1ea1i Th\u1ea7n Kim Quy. T\u00e1c gi\u1ea3 \u0111\u00e3 kh\u00e9o chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ea7n Kim Quy v\u00e0 vai tr\u00f2 s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a v\u1ecb th\u1ea7n n\u00e0y.<\/p>\n<p>Trong truy\u1ec7n, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan t\u1ea1o m\u1ed9t tr\u00f2 ch\u01a1i v\u1edbi th\u1eddi gian: qu\u00e1 kh\u1ee9 v\u00e0 hi\u1ec7n t\u1ea1i \u0111an v\u00e0o nhau nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng t\u00e1c gi\u1ea3 \u0111i t\u1eeb \u0111\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi nay, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m th\u1ea5p tho\u00e1ng th\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i trong b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a. Truy\u1ec7n m\u1edf \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng c\u00e2u:\u00a0<em>N\u0103m lo\u1ea1n \u0111\u1ea7u h\u1eadu b\u00e1n th\u1ebf k\u1ef7 hai m\u01b0\u01a1i d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ebb tu\u1ed5i h\u1ecd \u0110\u1ed7 b\u00e1n ru\u1ed9ng b\u1ecf v\u00f9ng qu\u00ea l\u00ean K\u1ebb Ch\u1ee3 tr\u1ecd h\u1ecdc.<\/em>\u00a0Ngay trong c\u00e2u n\u00e0y, th\u1eddi nay \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e1p v\u1edbi th\u1eddi x\u01b0a qua nh\u00e2n v\u1eadt \u0110\u1ed7. V\u00e0 khi \u0110\u1ed7 b\u00e0n lu\u1eadn v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1ch, th\u00ec qua nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau l\u00ean, gi\u1eefa nh\u1eefng t\u00ean tu\u1ed5i c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n b\u1ed7ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng t\u00ean tu\u1ed5i \u0111\u1ebfn t\u1eeb T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng: t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Pascal, quan ni\u1ec7m ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u1ee7a Kant. R\u1ed3i l\u1ea1i c\u00f3 H\u1ed3 H\u1eefu T\u01b0\u1eddng c\u1ee7a th\u1eddi nay mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c-x\u00edt. B\u00ean c\u1ea1nh L\u00e3o T\u1eed l\u1ea1i c\u00f3 Sartre. Th\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111a d\u1ea1ng, linh tinh, theo d\u00f2ng ch\u1ea3y c\u1ee7a th\u1eddi gian. Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u1eb1ng t\u00e1c gi\u1ea3 mu\u1ed1n t\u1ea1o n\u00ean s\u1ef1 g\u1eb7p g\u1ee1 gi\u1eefa \u0110\u00f4ng v\u00e0 T\u00e2y, s\u1ef1 g\u1eb7p g\u1ee1 c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a c\u1ee7a c\u1ed5 nh\u00e2n v\u1edbi th\u1eddi nay m\u00e0 v\u0103n h\u00f3a \u0111\u00e3 m\u1edf ra v\u1edbi T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng. Cu\u1ed1i truy\u1ec7n th\u1ea5p tho\u00e1ng phong tr\u00e0o di c\u01b0 t\u1eeb B\u1eafc v\u00e0o Nam:\u00a0<em>n\u0103m Th\u00ecn, gi\u1eefa \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi K\u1ebb Ch\u1ee3 th\u1ea5y c\u1ea7u Th\u00ea H\u00fac s\u1ee5p \u0111\u1ed5, cho r\u1eb1ng Th\u1ea7n R\u00f9a b\u00e1o o\u00e1n v\u00e0 t\u00ednh chuy\u1ec7n b\u00e1n nh\u00e0, v\u00e0o Nam<\/em>. C\u0169ng n\u0103m Th\u00ecn, gi\u1eefa \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch\u00a0<em>\u0110\u1ed7 \u0111\u00e3 b\u1ecf kinh th\u00e0nh, bi\u1ec7t v\u00f4 \u00e2m t\u00edn<\/em>. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc c\u0169ng d\u1ec5 \u0111o\u00e1n l\u00e0 \u0110\u1ed7 \u0111\u00e3 ch\u1ecdn l\u1ef1a l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o Nam.<\/p>\n<p>B\u1eb1ng \u1ea9n d\u1ee5, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a huy\u1ec1n tho\u1ea1i Th\u1ea7n Kim Quy v\u00e0o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00e1i sinh huy\u1ec1n tho\u1ea1i ngay trong th\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a \u0110\u1ea5t N\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi v\u1eeba nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng kho t\u00e0ng v\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a d\u00e2n gian, v\u1eeba cho Th\u1ea7n Kim Quy vai tr\u00f2 s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a Thi\u00ean \u0110\u00ecnh, s\u1ee9 gi\u1ea3 mang th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111\u1ebfn cho k\u1ebb y\u00eau n\u01b0\u1edbc.\u00a0<\/p>\n<p>Nh\u00e0 v\u0103n Ph\u00e1p Michel Tournier \u0111\u00e3 t\u1eebng tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a huy\u1ec1n tho\u1ea1i:\u00a0<em>C\u00e1i ch\u1ee9c n\u0103ng s\u00e1ng t\u1ea1o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00e0ng quan tr\u1ecdng h\u01a1n khi nh\u1eefng huy\u1ec1n tho\u1ea1 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 l\u00e0m m\u1edbi n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd ch\u1ebft. M\u1ed9t huy\u1ec1n tho\u1ea1i ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00fang d\u1ee5.<\/em>\u00a0(2)<\/p>\n<p>Ph\u00fang d\u1ee5 l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c k\u1ec3 m\u1ed9t truy\u1ec7n v\u1ec1 sau b\u1ecb \u0111\u00f3ng khung, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u1ee5 ng\u00f4n. \u1ea8n d\u1ee5 l\u00e0 c\u00e1ch th\u1ee9c k\u1ec3 m\u1ed9t truy\u1ec7n l\u00e0m li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c, v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i truy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 ch\u00fang ta \u0111\u00e3 th\u1ea5y, huy\u1ec1n tho\u1ea1i c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan l\u00e0 m\u1ed9t \u1ea9n d\u1ee5, tr\u00e1i v\u1edbi ph\u00fang d\u1ee5. S\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn gi\u1eefa hai ch\u1ebf \u0111\u1ed9 B\u1eafc Nam \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y qua \u1ea9n d\u1ee5 Th\u1ea7n Kim Quy.<\/p>\n<p><strong>IV V\u0169 Kh\u1eafc Khoan m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n duy m\u1ef9<\/strong><\/p>\n<p>B\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u00e1i \u0111\u1eb9p trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n, m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n duy m\u1ef9 t\u00e0i hoa trong v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam. V\u00e0o th\u1eddi ti\u1ec1n chi\u1ebfn, Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n \u0111\u00e3 n\u1ed5i ti\u1ebfng v\u1edbi t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u tay\u00a0<em>Vang b\u00f3ng m\u1ed9t<\/em>\u00a0<em>th\u1eddi<\/em>\u00a0(1940) g\u1ed3m 12 t\u00f9y b\u00fat v\u00e0 truy\u1ec7n ng\u1eafn. L\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n c\u00f3 t\u00e2m h\u1ed3n ho\u00e0i c\u1ed5, Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n \u0111i t\u00ecm c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a n\u1ebfp s\u1ed1ng phong l\u01b0u trong x\u00e3 h\u1ed9i nho phong th\u1eddi x\u01b0a, v\u1edbi nh\u1eefng th\u00fa thanh tao nh\u01b0 th\u00fa u\u1ed1ng tr\u00e0, th\u00fa ch\u01a1i hoa lan v\u00e0 \u0103n k\u1eb9o m\u1ea1ch nha, th\u00fa th\u1ea3 th\u01a1, \u0111\u00e1nh th\u01a1, th\u00fa th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n n\u00e9t ch\u1eef \u0111\u1eb9p, v.v.<\/p>\n<p>\u00a0T\u00f3m l\u1ea1i, v\u1edbi m\u1ed9t v\u0103n phong uy\u00ean b\u00e1c, tao nh\u00e3, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u00f4n vinh c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a, khi v\u0103n h\u00f3a T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a tr\u00e0n v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta.<\/p>\n<p>Trong v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam, V\u0169 Kh\u1eafc Khoan, v\u1edbi t\u1eadp truy\u1ec7n\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a<\/em>, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n duy m\u1ef9. V\u0169 Kh\u1eafc Khoan l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi y\u00eau c\u00e1i \u0111\u1eb9p. \u00d4ng \u0111i t\u00ecm c\u00e1i \u0111\u1eb9p trong gi\u1ecdng h\u00e1t c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Chi, trong c\u1ea3nh th\u1ea7n ti\u00ean Thi\u00ean Thai, qua ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef \u0111\u1eb9p trong tranh, \u00f4ng bi\u1ebfn m\u1ed9t con r\u00f9a \u0111\u1ea7u c\u1ed5 s\u1ea7n s\u00f9i th\u00e0nh m\u1ed9t m\u1ef9 nh\u00e2n, m\u1ed9t N\u1eef Th\u1ea7n ki\u1ec1u di\u1ec5m. V\u0169 Kh\u1eafc Khoan qu\u00fd ch\u1eef ngh\u0129a, nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, ch\u1eef ngh\u0129a ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c trau chu\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi c\u00e1i \u0111\u1eb9p. V\u0103n phong c\u1ee7a \u00f4ng uy\u00ean b\u00e1c, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ea1o l\u1ea1i x\u00e3 h\u1ed9i c\u1ee7a th\u1eddi x\u01b0a, bao g\u1ed3m kh\u00f4ng gian, th\u1eddi gian v\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt, v\u00e0 t\u1ea1o l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u00ed li\u00eau trai.\u00a0<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n v\u00e0 V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111\u1ec1u ho\u00e0i c\u1ed5, nh\u01b0ng h\u00ecnh th\u1ee9c v\u00e0 n\u1ed9i dung c\u1ee7a hai ni\u1ec1m ho\u00e0i c\u1ed5 kh\u00e1c h\u1eb3n nhau. Ho\u00e0i c\u1ed5 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Tu\u00e2n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 th\u1eddi nho phong, d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf nh\u1eefng c\u00e1i \u0111\u1eb9p c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>C\u00f2n ho\u00e0i c\u1ed5 c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan \u0111i xa h\u01a1n, \u0111\u1ebfn t\u1eadn ngu\u1ed3n di s\u1ea3n v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u00f3 l\u00e0 huy\u1ec1n tho\u1ea1i, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t huy\u1ec1n tho\u1ea1i Th\u1ea7n Kim Quy. Sau chuy\u1ec7n c\u00e1i n\u1ecf ban cho An D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thanh ki\u1ebfm Lam S\u01a1n \u1edf H\u1ed3 G\u01b0\u01a1m, Th\u1ea7n Kim Quy kh\u00f4ng v\u0129nh bi\u1ec7t d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam. D\u01b0\u1edbi ng\u00f2i b\u00fat c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan, Th\u1ea7n Kim Quy tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 mang m\u1ed9t th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p v\u00e0 \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau \u0110\u1ea5t N\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u00a0V\u0169 Kh\u1eafc Khoan kh\u00f4ng nh\u1eefng tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi huy\u1ec1n tho\u1ea1i m\u00e0 c\u00f2n hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u00f3a huy\u1ec1n tho\u1ea1i, \u0111em c\u00e1i \u0111\u1eb9p x\u01b0a v\u1ec1 v\u1edbi th\u1eddi nay, v\u00e0 cho c\u00e1i \u0111\u1eb9p m\u1ed9t \u00fd ngh\u0129a thi\u00eang li\u00eang: s\u1ef1 t\u00e1i hi\u1ec7n c\u1ee7a Th\u1ea7n Kim Quy l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u0169 tinh th\u1ea7n y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0a huy\u1ec1n tho\u1ea1i v\u00e0o v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch v\u1eeba l\u00e0m m\u1edbi huy\u1ec1n tho\u1ea1i, cho huy\u1ec1n tho\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i l\u00e2u d\u00e0i, v\u1eeba phong ph\u00fa h\u00f3a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng.\u00a0<\/p>\n<p>Truy\u1ec7n\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a\u00a0<\/em>th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u01b0 duy v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt k\u1ec3 truy\u1ec7n tinh vi c\u1ee7a V\u0169 Kh\u1eafc Khoan. Ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a\u00a0<em>Th\u1ea7n Th\u00e1p R\u00f9a<\/em>\u00a0l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef x\u01b0a \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 th\u1eddi nay, m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng g\u1ee3i l\u00ean nhi\u1ec1u h\u00ecnh \u1ea3nh, nhi\u1ec1u li\u00ean t\u01b0\u1edfng, m\u1edf ra m\u1ed9t ch\u00e2n tr\u1eddi m\u1edbi v\u1edbi m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi h\u1ec7 tr\u1ecdng: n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam v\u1eeba b\u1ecb chia \u0111\u00f4i, l\u00fd t\u01b0\u1edfng n\u00e0o, h\u1ec7 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng n\u00e0o cho gi\u1edbi tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ea5n th\u00e2n cho T\u1ed5 Qu\u1ed1c\u00a0?<\/p>\n<p>____________________________________________________________<\/p>\n<ol>\n<li>Marc Eigeldinger,\u00a0<em>Lumi\u00e8res du Mythe<\/em>, Nxb PUF, 1983.<\/li>\n<li>Michel Tournier,\u00a0<em>Le Vent Paraclet<\/em>, Nxb Gallimard, 1977.<\/li>\n<\/ol>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u0169 Kh\u1eafc Khoan (1917-1986) l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf mi\u1ec1n Nam, th\u1eddi 54-75. \u00d4ng s\u1edbm b\u1ecf ng\u00e0nh k\u1ef9 s\u01b0 canh n\u00f4ng \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i \u0111am m\u00ea c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 m\u00f4n k\u1ecbch ngh\u1ec7. Th\u1eddi &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":921,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[5,25],"tags":[],"class_list":["post-105687","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bien-khao","category-nhan-dinh"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105687","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/921"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105687"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105687\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105736,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105687\/revisions\/105736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105687"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105687"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105687"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}