{"id":105054,"date":"2026-02-20T08:15:00","date_gmt":"2026-02-20T08:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=105054"},"modified":"2026-02-21T03:39:57","modified_gmt":"2026-02-21T03:39:57","slug":"thng-hai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/105054\/thng-hai","title":{"rendered":"Th&aacute;ng Hai"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Th\u00e1ng Hai, th\u00e1ng c\u1ee7a t\u00ecnh y\u00eau.<\/p>\n<p>V\u00e0 s\u1ef1 ch\u1ebft. <\/p>\n<p>L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u00f3 g\u00ec hay?<\/p>\n<p>AI h\u1ecfi nh\u01b0 v\u1eady. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng Hai, xe h\u01a1i c\u1ee7a t\u00f4i \u0111ang d\u1eebng l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e8n \u0111\u1ecf sau khi r\u1ebd v\u00e0o exit t\u1eeb xa l\u1ed9 cao t\u1ed1c, b\u1ecb \u0111\u1ee5ng r\u1ea5t m\u1ea1nh t\u1eeb ph\u00eda sau b\u1edfi m\u1ed9t xe kh\u00e1c. T\u00f4i b\u1ecb t\u1ee9c ng\u1ef1c, m\u1eaft hoa l\u00ean, nh\u01b0ng airbag kh\u00f4ng b\u1eadt ra. Do c\u1ea3 hai tay \u0111ang c\u1ea7m v\u00f4 l\u0103ng, t\u00f4i kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t, ch\u1ec9 \u0111au bu\u1ed1t c\u1ed5 tay, run b\u1ea7n b\u1eadt. T\u00f4i \u0111\u1ecbnh th\u1ea7n, m\u1edf c\u1eeda, th\u1ea5y xe m\u00ecnh ch\u1ec9 x\u00e2y x\u01b0\u1edbc nh\u1eb9, an t\u00e2m. T\u00f4i v\u00f2ng ra ph\u00eda sau, xe sau nh\u1ecf h\u01a1n, \u0111\u1ea7u xe b\u1eb9p d\u00fam, v\u1ecf kim lo\u1ea1i v\u1ee1, d\u1ea7u m\u1ee1 c\u1ee7a n\u00f3 ch\u1ea3y l\u00eanh l\u00e1ng m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i xe, m\u1ed9t ph\u1ee5 n\u1eef, \u00f4m m\u1eb7t kh\u00f3c. T\u00f4i m\u1edf c\u1eeda m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00f3 kh\u0103n, k\u00eau ch\u1ecb ra ngo\u00e0i. T\u00f4i g\u1ecdi c\u1ea3nh s\u00e1t. T\u00f4i h\u1ecfi ch\u1ecb c\u00f3 mu\u1ed1n t\u00f4i g\u1ecdi cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1ee7a m\u00ecnh kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>Ch\u1ecb ng\u1ea7n ng\u1ea1i. Ch\u1ecb kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n n\u00e0o c\u1ea3.<\/p>\n<p>B\u1ea1n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n m\u00e0 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m phi\u1ec1n h\u1ecd l\u00fac hai gi\u1edd s\u00e1ng, t\u00f4i ngh\u0129 nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i. <\/p>\n<p>Ch\u1ed3ng t\u00f4i v\u1eeba m\u1edbi ch\u1ebft. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng Hai, h\u00f4m nay, James Joyce sinh \u1edf \u00c1i Nh\u0129 Lan, 1882. Ai m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft cha \u0111\u1ebb c\u1ee7a b\u00fat ph\u00e1p d\u00f2ng \u00fd th\u1ee9c, v\u1edbi Ulysses, Ch\u00e2n dung ch\u00e0ng ngh\u1ec7 s\u0129 tr\u1ebb, t\u00f4i \u0111\u1ecdc th\u1eddi b\u00e9 \u1edf mi\u1ec1n Nam, nh\u01b0ng t\u00e1c ph\u1ea9m Finnegans Wake c\u1ee7a James Joyce m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u1ecdc sau n\u00e0y, m\u1edbi th\u1eadt k\u1ef3 d\u1ecb. Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng Hai, sinh Xu\u00e2n Di\u1ec7u. Ng\u00e0y 7 th\u00e1ng Hai, Charles Dickens. Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng Hai, Victor Hugo. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng Hai, 2003, m\u01b0\u1eddi s\u00e1u ph\u00fat tr\u01b0\u1edbc khi h\u1ea1 c\u00e1nh, phi thuy\u1ec1n con thoi Columbia b\u1ed1c ch\u00e1y tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi Texas, mang theo 7 phi h\u00e0nh gia. Ng\u00e0y 9 th\u00e1ng Hai, 1964, ban nh\u1ea1c The Beatles l\u1ea7n \u0111\u1ea7u xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf M\u1ef9. Beatles h\u00e1t: Anh mu\u1ed1n c\u1ea7m tay em? Ng\u00e0y 19, th\u00e1ng Hai, n\u0103m 1917, Carson McCullers ra \u0111\u1eddi. M\u00f9a h\u00e8 1972, m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i l\u1ed9 kinh ho\u00e0ng, trong t\u00f2a so\u1ea1n nh\u1eadt b\u00e1o <i>S\u00f3ng Th\u1ea7n<\/i> \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5, t\u00f4i mua cu\u1ed1n <i>Tr\u00e1i tim l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u0103n \u0111u\u1ed5i c\u00f4 \u0111\u01a1n<\/i> (<i>The Heart Is a Lonely Hunter<\/i>) c\u1ee7a Carson McCullers. B\u00e0 vi\u1ebft: T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 b\u1ecdn ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e0 \u0111i lang thang kh\u1eafp n\u01a1i n\u00f3i v\u1ec1 s\u1ef1 th\u1eadt. <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 17, th\u00e1ng Hai, n\u0103m 1979, Trung C\u1ed9ng b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u00e1nh v\u00e0o bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc, v\u1edbi 600 ng\u00e0n qu\u00e2n. Qu\u00e0 ra m\u1eaft c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng Ti\u1ec3u B\u00ecnh d\u00e0nh cho Hoa Th\u1ecbnh \u0110\u1ed1n. Chi\u1ebfn tranh b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ed5 qu\u1ed1c b\u00f9ng n\u1ed5. C\u00e1c \u0111i\u1ec3m ch\u00ednh bao g\u1ed3m L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 m\u1eb7t tr\u1eadn V\u1ecb Xuy\u00ean t\u1eeb n\u0103m 1984, n\u01a1i nh\u00e2n d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam d\u0169ng c\u1ea3m b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u1ee7 quy\u1ec1n.&nbsp; C\u00e1c tr\u1eadn \u0111\u00e1nh l\u1edbn di\u1ec5n ra t\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh L\u00e0o Cai, Lai Ch\u00e2u, Cao B\u1eb1ng, H\u00e0 Giang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Qu\u1ea3ng Ninh. C\u00e1c \u0111\u01a1n v\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i v\u00e0 du k\u00edch \u0111\u00e3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u anh d\u0169ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n qu\u00e2n x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn n\u00e0y th\u1ec3 hi\u1ec7n l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 quy\u1ebft t\u00e2m gi\u1eef \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n Vi\u1ec7t Nam d\u00f9 hai n\u01b0\u1edbc c\u00f3 chung th\u1ec3 ch\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a. Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng Hai l\u00e0 ng\u00e0y Groundhog Day, v\u00e0 ng\u00e0y 3 th\u00e1ng Ba l\u00e0 Ng\u00e0y \u0110\u1ed9ng V\u1eadt Hoang D\u00e3. Groundhog l\u00e0 con chu\u1ed9t ch\u0169i, hay g\u1eb7p \u1edf Canada v\u00e0 M\u1ef9. Trong b\u00e0i th\u01a1 sau \u0111\u00e2y l\u00e0 hedgehog, con nh\u00edm, hay g\u1eb7p \u1edf ch\u00e2u \u00c2u, tr\u00f4ng c\u0169ng h\u01a1i gi\u1ed1ng groundhog, nh\u01b0ng ch\u00fang thu\u1ed9c hai lo\u00e0i kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u00e1y C\u1eaft C\u1ecf<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;&nbsp; * Philip Larkin<\/p>\n<p><i>M\u00e1y c\u1eaft c\u1ecf ch\u1ebft hai l\u1ea7<\/i><i>n, <\/i><i>qu\u1ef3 xu\u1ed1ng, t\u00f4i th\u1ea5y<br \/><\/i><i>M\u1ed9t con nh\u00edm m\u1eafc k\u1eb9t v\u00e0o l\u01b0\u1ee1i dao, <\/i><i><br \/>\u0110\u00e3 ch\u1ebft. N\u00f3 \u1edf trong \u0111\u00e1m c\u1ecf <\/i><i>cao<\/i><\/p>\n<p><i>T\u00f4i<\/i><i> <\/i><i>t\u1eebng nh\u00ecn th\u1ea5y n\u00f3, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u00e3 cho \u0103n m\u1ed9t l\u1ea7n<br \/>Gi\u1edd \u0111\u00e2y t\u00f4i t\u00e0n ph\u00e1 th\u1ebf gi\u1edbi <\/i><i>h\u1ed3n nhi\u00ean<\/i><i> c\u1ee7a n\u00f3 <br \/>Kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00f4n c\u1ea5t \u01b0, c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edch g\u00ec <\/i><i><\/i><\/p>\n<p><i>S\u00e1ng h\u00f4m sau t\u00f4i th\u1ee9c d\u1eady <\/i><i>khi <\/i><i>n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n n\u1eefa <br \/><\/i><i>Ng\u00e0y \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau c\u00e1i ch\u1ebft, s\u1ef1 v\u1eafng m\u1eb7t m\u1edbi <\/i><i><br \/>Lu\u00f4n gi\u1ed1ng nhau; ch\u00fang ta n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn <\/i><i><\/i><\/p>\n<p><i>V\u1edbi nhau, ch\u00fang ta n\u00ean t\u1eed t\u1ebf <\/i><i><br \/>Khi <\/i><i>ng\u01b0\u1eddi <\/i><i>v\u1eabn c\u00f2n th\u1eddi gian. <\/i><\/p>\n<p><em>&nbsp;<\/em><i><\/i><\/p>\n<p><i><\/i><\/p>\n<p><strong>The Mower<\/strong> <\/p>\n<p>&nbsp;&nbsp; * Philip Larkin<\/p>\n<p><i>The mower stalled, twice; kneeling, I found<br \/>A hedgehog jammed up against the blades,<br \/>Killed. It had been in the long grass.<\/i><\/p>\n<p><i>I had seen it before, and even fed it, once.<br \/>Now I had mauled its unobtrusive world<br \/>Unmendably. Burial was no help:<\/i><\/p>\n<p><i>Next morning I got up and it did not.<br \/>The first day after a death, the new absence<br \/>Is always the same; we should be careful<\/i><\/p>\n<p><i>Of each other, we should be kind<br \/>While there is still time.<\/i><\/p>\n<p><em>&nbsp;<\/em><\/p>\n<p>Ng\u00e0y 15, th\u00e1ng Hai, 399 tr\u01b0\u1edbc CN, Socrates ch\u1ebft v\u00ec thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c. Socrates b\u1ecb x\u1eed t\u1eed v\u00ec t\u1ed9i l\u00e0m h\u01b0 h\u1ecfng c\u00f4ng ch\u00fang, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t thanh ni\u00ean, v\u00ec gieo r\u1eafc \u1edf h\u1ecd th\u00f3i t\u1ef1 do t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng nghe theo nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n. Theo lu\u1eadt c\u1ee7a t\u00f2a \u00e1n th\u1eddi \u0111\u00f3, h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y thi h\u00e0nh \u00e1n, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n b\u1ecf ch\u1ea1y, nh\u01b0ng \u00f4ng t\u1eeb ch\u1ed1i. N\u0103m t\u00f4i h\u1ecdc l\u1edbp \u0110\u1ec7 Tam, trong gi\u1edd lu\u1eadn l\u00fd h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean, th\u1ea7y Ph\u1ea1m S\u1eedu gi\u1ea3ng v\u1ec1 tam \u0111o\u1ea1n lu\u1eadn (syllogism) c\u1ee7a Aristotes. <\/p>\n<p>L\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, ai c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ebft<br \/>Socrates l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi<br \/>V\u1eady Socrates ph\u1ea3i ch\u1ebft<\/p>\n<p>Tam \u0111o\u1ea1n lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t ph\u00e1t minh quan tr\u1ecdng c\u1ee7a nh\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc Aristotes trong l\u0129nh v\u1ef1c lu\u1eadn l\u00fd h\u1ecdc. Quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tam \u0111o\u1ea1n lu\u1eadn, quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t l\u00e0 Socrates \u0111\u00e3 theo \u0111\u00fang tam \u0111o\u1ea1n lu\u1eadn \u1ea5y. \u00d4ng t\u1eeb ch\u1ed1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n, b\u1ecb bu\u1ed9c ph\u1ea3i u\u1ed1ng c\u00e2y c\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c (poison hemlock). Tr\u01b0\u1edbc khi ch\u1ebft, Socrates quay l\u1ea1i d\u1eb7n h\u1ecdc tr\u00f2: N\u00e0y Cristo, ch\u00fang ta c\u00f2n n\u1ee3 Asclepius m\u1ed9t con g\u00e0 tr\u1ed1ng, con \u0111\u1eebng qu\u00ean tr\u1ea3 m\u00f3n n\u1ee3 \u1ea5y cho ta. <\/p>\n<p>Th\u00e1ng Hai c\u1ee7a b\u01b0\u1edbm: th\u1eddi gian l\u00e0m th\u1ea7y thu\u1ed1c n\u00f4ng th\u00f4n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Canada t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft th\u1ed5 d\u00e2n da \u0111\u1ecf tin r\u1eb1ng n\u1ebfu h\u1ecd g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con b\u01b0\u1edbm bay v\u1ec1 t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng nam v\u00e0o th\u00e1ng Hai, su\u1ed1t n\u0103m \u1ea5y h\u1ecd s\u1ebd may m\u1eafn. \u0110\u00fang v\u00e0o Ng\u00e0y L\u1ec5 T\u00ecnh Nh\u00e2n (Valentine\u2019s Day), 14 th\u00e1ng Hai n\u0103m 1989, gi\u00e1o ch\u1ee7 Iran Ayatolalah Khomeini ra l\u1ec7nh t\u1eed h\u00ecnh nh\u00e0 v\u0103n Salman Rushdie, l\u00fac \u0111\u00f3 \u0111ang \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, v\u00ec t\u1ed9i b\u00e1ng b\u1ed5 t\u00f4n gi\u00e1o trong cu\u1ed1n <i>V\u1ea7n th\u01a1 c\u1ee7a qu\u1ef7 Sa t\u0103ng<\/i> (<i>The Satanic Verses<\/i>), xu\u1ea5t b\u1ea3n 1988. \u0110i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 b\u00e1o ch\u00ed Iran \u0111\u1ec1u \u1ee7ng h\u1ed9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u1ed1ng quy\u1ec1n t\u1ef1 do bi\u1ec3u \u0111\u1ea1t n\u00e0y v\u00e0 k\u00eau g\u1ecdi h\u1ea1 s\u00e1t nh\u00e0 v\u0103n. Salman Rushdie ch\u1ea1y tr\u1ed1i ch\u1ebft. Cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 2022, 33 n\u0103m sau, trong khi gi\u1ea3ng b\u00e0i trong l\u1edbp h\u1ecdc, Rushdie b\u1ecb t\u00ean Hadi Mata c\u1ea7m dao lao l\u00ean b\u1ee5c gi\u1ea3ng v\u00e0 \u0111\u00e2m \u00f4ng nhi\u1ec1u nh\u00e1t v\u00e0o m\u1eb7t, v\u00e0o ng\u1ef1c. Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng Hai, 2004, ch\u00e0ng trai 20 tu\u1ed5i Mark Zuckerberg t\u1ea1o ra Facebook. T\u1eeb \u0111\u00f3 th\u1ebf gian thay \u0111\u1ed5i. Th\u1ebf l\u00e0 sau 156 n\u0103m, thi\u1ebfu 18 ng\u00e0y, k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y 26 th\u00e1ng Hai, 1848, ng\u00e0y hai ch\u00e0ng trai tr\u1ebb m\u01a1 m\u1ed9ng Karl Marx, 30 tu\u1ed5i, v\u00e0 Friedrich Engels, 28 tu\u1ed5i, vi\u1ebft b\u1ea3n <i>Tuy\u00ean Ng\u00f4n C\u1ed9ng S\u1ea3n<\/i> (<i>Communist Manifesto<\/i>), l\u1eddi nguy\u1ec1n x\u00f3a b\u1ecf t\u01b0 h\u1eefu v\u00e0 \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p nay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1o b\u1ecf \u1edf c\u00e1c qu\u1ed1c gia may m\u1eafn. Marx v\u00e0 Mark \u0111\u1ec1u g\u1ed1c Do Th\u00e1i, d\u00e2n t\u1ed9c l\u01b0u vong. T\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u t\u1eeb m\u1ed9t n\u01a1i xa n\u00e0o t\u1edbi. N\u0103m 2025, n\u0103m m\u01b0\u01a1i tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean kh\u1eafp th\u1ebf gi\u1edbi b\u1ecb xua \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi c\u0103n nh\u00e0 c\u1ee7a h\u1ecd v\u00ec chi\u1ebfn tranh, b\u1ea1o l\u1ef1c, ho\u1eb7c thi\u00ean tai, \u0111\u00f3i kh\u00e1t. Ng\u00e0y 4 th\u00e1ng Hai, n\u0103m 1913, ng\u00e0y sinh c\u1ee7a Rosa Parks, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e0 m\u1eb9 c\u1ee7a cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng d\u00e2n s\u1ef1, khi, ng\u00e0y 1 th\u00e1ng 12 n\u0103m 1955, Rosa ra kh\u1ecfi n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u00ean xe bu\u00fdt l\u00fac n\u0103m gi\u1edd ba m\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ebfn ng\u1ed3i kho\u1ea3ng gi\u1eefa xe bu\u00fdt g\u1ea7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng da \u0111en v\u00e0 \u0111\u1ed1i di\u1ec7n hai ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef da \u0111en. M\u1ed9t s\u1ed1 kh\u00e1ch da tr\u1eafng l\u00ean xe nh\u01b0ng khoang d\u00e0nh cho h\u1ecd \u0111\u00e3 h\u1ebft ch\u1ed7, m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng. T\u00e0i x\u1ebf y\u00eau c\u1ea7u c\u00e1c kh\u00e1ch da \u0111en nh\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 cho h\u1ecd. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c tu\u00e2n theo nh\u01b0ng Rosa v\u1eabn ng\u1ed3i im. Sau n\u00e0y c\u00f4 n\u00f3i: L\u00fac \u1ea5y t\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y n\u1ebfu t\u00f4i \u0111\u1ee9ng l\u00ean, t\u1ee9c l\u00e0 t\u00f4i \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u1edbi c\u00e1ch c\u01b0 x\u1eed nh\u01b0 v\u1eady, nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd. T\u00e0i x\u1ebf li\u1ec1n g\u1ecdi c\u1ea3nh s\u00e1t, h\u1ecd b\u1eaft gi\u1eef Rosa Parks. Rosa l\u00e0 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi da \u0111en \u0111\u00f2i quy\u1ec1n b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng \u1edf M\u1ef9. C\u00f4 n\u00f3i: Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng l\u00ean v\u00ec t\u00f4i qu\u00e1 m\u1ec7t, sau m\u1ed9t ng\u00e0y d\u00e0i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. T\u00f4i m\u1edbi b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i hai tu\u1ed5i. N\u1ebfu t\u00f4i c\u00f3 m\u1ec7t m\u1ecfi l\u00e0 m\u1ec7t m\u1ecfi v\u1edbi s\u1ef1 h\u00e8n nh\u00e1t c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Ng\u00e0y 6 th\u00e1ng Hai n\u0103m 1911, Ronald Reagan ra \u0111\u1eddi. T\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Nh\u00e0 B\u1ea3o T\u00e0ng Reagan \u1edf Santa Barbara. Trong nhi\u1ec7m k\u1ef3 c\u1ee7a \u00f4ng, n\u01b0\u1edbc M\u1ef9 h\u00f9ng c\u01b0\u1eddng tr\u1edf l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 Th\u1eddi \u0110\u1ea1i Reagan (The Reagan Era). Gi\u00e1ng Sinh n\u0103m 1981, \u0111\u00e0i ph\u00e1t thanh BBC tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1eddi c\u00e1m \u01a1n d\u00e0nh cho ba nh\u00e2n v\u1eadt: T\u1ed5ng Th\u1ed1ng Reagan, Th\u1ee7 T\u01b0\u1edbng Margaret Thatcher v\u00e0 C\u00f4ng \u0110o\u00e0n \u0110o\u00e0n k\u1ebft Balan. Reagan l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebft th\u00fac cu\u1ed9c Chi\u1ebfn Tranh L\u1ea1nh, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft tay v\u1edbi T\u1ed5ng B\u00ed Th\u01b0 Li\u00ean X\u00f4 Mikhail Gorbachev huy\u1ec1n tho\u1ea1i, m\u1edf ra m\u1ed9t th\u1eddi k\u1ef3 m\u1edbi c\u1edfi m\u1edf, x\u00f3a nh\u00f2a bi\u00ean gi\u1edbi \u0110\u00f4ng T\u00e2y, l\u00e0m s\u1ee5p \u0111\u1ed5 ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i \u1edf Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 \u0110\u00f4ng \u00c2u, mang l\u1ea1i t\u1ef1 do cho h\u00e0ng tr\u0103m tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi. Trong Nh\u00e0 B\u1ea3o T\u00e0ng Reagan t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00ecn th\u1ea5y t\u1eadn m\u1eaft nh\u1eefng b\u1ee9c th\u01b0 vi\u1ebft tay c\u1ee7a \u00f4ng g\u1edfi th\u1ebf h\u1ec7 tr\u1ebb \u1edf M\u1ef9. Ng\u01b0\u1eddi ta k\u1ec3 r\u1eb1ng d\u00f9 b\u1eadn r\u1ed9n c\u00f4ng vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u00e0y \u00f4ng \u0111\u1ec1u vi\u1ebft m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 tay nh\u01b0 v\u1eady. Reagan n\u00f3i: \u201cNh\u1eefng ch\u1eef sau \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a r\u1ea5t \u0111\u00e1ng s\u1ee3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ch\u00fang ta: T\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n, t\u00f4i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 b\u00e0 con, b\u00e0 con h\u00e3y tin t\u00f4i.\u201d <\/p>\n<p>Ng\u00e0y 22 th\u00e1ng Hai n\u0103m 1968, tr\u01b0\u1edbc s\u1ee9c \u00e9p c\u1ee7a c\u00e1c ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n Th\u1ee7y Qu\u00e2n L\u1ee5c Chi\u1ebfn M\u1ef9 v\u00e0 Nh\u1ea3y D\u00f9 Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a, l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a M\u1eb7t Tr\u1eadn Gi\u1ea3i Ph\u00f3ng Mi\u1ec1n Nam r\u00fat ho\u00e0n to\u00e0n ra kh\u1ecfi Hu\u1ebf, sau 25 ng\u00e0y \u0111\u00eam chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng kinh \u0111\u00f4. M\u1eb9 t\u00f4i \u0111i theo d\u00ec t\u00f4i l\u00ean khe \u0110\u00e1 M\u00e0i, l\u00ean B\u00e3i D\u00e2u, t\u00ecm d\u01b0\u1ee3ng t\u00f4i, ch\u1ed3ng c\u1ee7a d\u00ec, b\u1ecb d\u1eabn \u0111i m\u1ea5t t\u00edch. M\u00f9a xu\u00e2n t\u00e0n, t\u00f4i nghe Th\u00e1i Thanh h\u00e1t:<\/p>\n<p><i>B\u1ea7y con nay l\u1edbn kh\u00f4n mang g\u01b0\u01a1m \u0111ao v\u1ec1 x\u00f3m l\u00e0ng<\/i><\/p>\n<p>T\u00ecm kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c d\u01b0\u1ee3ng, d\u00ec t\u00f4i m\u1ea5t tr\u00ed, qu\u1ea5n kh\u0103n tang tr\u1eafng ngang \u0111\u1ea7u, \u0111i lang thang nh\u1eefng chi\u1ec1u B\u1ebfn Ng\u1ef1.<\/p>\n<p>T\u1ea1p ch\u00ed <i>Time<\/i> n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a M\u1ef9 cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u201cNh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a n\u0103m 2025\u201d (\u201cPerson of the Year 2025\u201d): AI (Artificial Intelligence).  AI s\u1ebd \u0111\u1eb7t nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi sau \u0111\u00e2y cho ch\u00fang ta:  <\/p>\n<p>V\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00f3 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u1ed1t kh\u00f4ng? C\u00f3 b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1eb9p kh\u00f4ng?  C\u00e2u h\u1ecfi ti\u1ebfp: V\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m kh\u00f4ng? <\/p>\n<p>V\u00e0 c\u00e2u h\u1ecfi cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a AI: L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00e0 g\u00ec? <\/p>\n<p>AI l\u00e0 gi\u1ea5c m\u1ed9ng c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i, l\u00e0 tham v\u1ecdng l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi. AI l\u00e0 \u0111\u1ec9nh th\u00e1p c\u1ee7a s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n. Tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi hi\u1ec7n nay, v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ef1 kh\u1ea9n thi\u1ebft k\u1ef3 l\u1ea1, cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua r\u00e1o ri\u1ebft nh\u1ea5t, l\u1edbn nh\u1ea5t, kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 ch\u1ea1y \u0111ua v\u0169 kh\u00ed nguy\u00ean t\u1eed m\u00e0 l\u00e0 s\u1ef1 t\u00ecm ki\u1ebfm tr\u00ed th\u00f4ng minh nh\u00e2n t\u1ea1o. M\u1edbi ch\u1ec9 trong v\u00f2ng v\u00e0i n\u0103m, AI \u0111\u00e3 chi\u1ebfm l\u0129nh m\u1ecdi l\u0129nh v\u1ef1c s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 s\u00e1ng t\u1ea1o. Kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn AI cho m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a m\u00ecnh. L\u1eddi h\u1ee9a h\u1eb9n c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 AI l\u00e0 v\u00f4 t\u1eadn, n\u00f3 s\u1ebd gi\u1ea3i quy\u1ebft nh\u1eefng b\u00e0i to\u00e1n kh\u00f3 kh\u0103n nh\u1ea5t, t\u00ecm ra c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u1eefa b\u1ec7nh m\u1edbi nh\u1ea5t, s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i nh\u1eefng h\u1ed3 s\u01a1 h\u1ed7n \u0111\u1ed9n nh\u1ea5t, s\u1ebd d\u1ecbch h\u00e0ng ng\u00e0n trang s\u00e1ch ch\u1ec9 trong m\u1ed9t gi\u00e2y, ph\u01a1i ra \u00e1nh s\u00e1ng c\u00e1c huy\u1ec1n tho\u1ea1i, lo\u1ea1i b\u1ecf s\u1ef1 ngh\u00e8o \u0111\u00f3i, s\u1ebd th\u0103m d\u00f2 v\u0169 tr\u1ee5. AI l\u1edbn h\u01a1n s\u1ef1 ph\u00e1t minh ra \u0111i\u1ec7n, l\u00e0m cho th\u1ebf gi\u1edbi g\u1ea7n l\u1ea1i h\u01a1n c\u1ea3 xe h\u01a1i v\u00e0 m\u00e1y bay, chuy\u1ec3n h\u00f3a con ng\u01b0\u1eddi h\u01a1n internet, xuy\u00ean qua c\u00e1c c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng v\u00e0 nh\u1eefng r\u1eb7ng n\u00fai h\u01a1n c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng xe l\u1eeda, l\u00e0m th\u01a1 hay h\u01a1n c\u00e1c nh\u00e0 th\u01a1 d\u1edf c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta. <\/p>\n<p>AI s\u1ebd ng\u1ed1n m\u1ed9t ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ee7ng khi\u1ebfp, s\u1ebd \u0111\u00f2i h\u1ecfi s\u1ef1 t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac c\u1ee7a x\u00e3 h\u1ed9i, s\u1ef1 ph\u00e1 v\u1ee1 c\u00e1c h\u1ea1 t\u1ea7ng kinh t\u1ebf v\u00e0 l\u00e0m m\u1edbi l\u1ea1i ch\u00fang, n\u00f3 s\u1ebd l\u00e0m gi\u00e0u cho c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ea7u t\u01b0 c\u00f3 t\u1ea7m nh\u00ecn xa v\u00e0 l\u00e0m cho h\u1ecd t\u1ef1 t\u1eed nh\u1ea3y l\u1ea7u hay t\u1ef1 treo c\u1ed5 h\u00e0ng lo\u1ea1t. V\u00e0o th\u00e1ng Hai n\u0103m 2026, v\u1ed1n \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o c\u00f4ng ngh\u1ec7 AI \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 500 t\u1ef7 \u0111\u00f4 la v\u00e0 s\u1ebd c\u00f2n h\u01a1n th\u1ebf n\u1eefa. D\u1ef1 \u0111o\u00e1n trong v\u00f2ng 5 n\u0103m t\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u t\u01b0 v\u00e0o AI s\u1ebd \u0111\u1ea1t t\u1edbi 5000 t\u1ef7, g\u1ea5p m\u1ea5y tr\u0103m l\u1ea7n to\u00e0n b\u1ed9 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh th\u00e1m hi\u1ec3m kh\u00f4ng gian c\u1ee7a Hoa K\u1ef3. AI s\u1ebd \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c n\u1ec1n c\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh tr\u00ed \u00f3c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, thay \u0111\u1ed5i c\u00e1c n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c t\u1eeb m\u1eabu gi\u00e1o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i h\u1ecdc, l\u00e0m cho tr\u1ebb con ch\u00fang ta tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb kh\u00e1c. Ch\u00fang s\u1ebd l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i c\u00e1c cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh, t\u1ee9c l\u00e0 l\u00e0m cho con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft c\u00e1ch gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p kh\u00e1c. Nh\u01b0ng AI kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. Hay l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y kia n\u00f3 c\u0169ng s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m ch\u00fang ta?<\/p>\n<p>AI: s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 s\u1ef1 tham lam, l\u1eddi h\u1ee9a h\u1eb9n v\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac. <\/p>\n<p>Cho \u0111\u1ebfn h\u00f4m nay khi t\u00f4i vi\u1ebft nh\u1eefng d\u00f2ng n\u00e0y, AI kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00fang c\u00e1i g\u00ec sai. Trong y khoa vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng AI ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u1ed5 bi\u1ebfn. C\u00f3 l\u1ea7n m\u1ed9t b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u01b0a cho t\u00f4i m\u1ed9t b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o s\u1ee9c kh\u1ecfe v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng tim m\u1ea1ch c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3n b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft b\u1eb1ng AI d\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 c\u00f3 th\u1eadt. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef 69 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u00ean l\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng nhi\u1ec1u rong bi\u1ec3n, c\u00e1c th\u1ee9c \u0103n c\u00f3 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u rau tr\u00e1i, c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c \u00c1 ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho tim m\u1ea1nh m\u1ebd h\u01a1n, tho\u00e1t ch\u1ee9ng ph\u00f9 n\u1ec1. T\u00f4i nh\u00ecn xu\u1ed1ng \u0111\u00f4i ch\u00e2n s\u01b0ng ph\u00f9 c\u1ee7a b\u00e0, nh\u00ecn ch\u1ec9 s\u1ed1 tim \u0111ang xu\u1ed1ng d\u1ed1c, \u0111\u01b0a v\u00e0o l\u1eadp tr\u00ecnh c\u00e1c ch\u1ec9 s\u1ed1 v\u00e0 \u0111\u1eb7t ra gi\u1ea3 thuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i 69 tu\u1ed5i m\u00e0 l\u00e0 39 tu\u1ed5i, th\u00ec gi\u1ea3i ph\u00e1p l\u00e0 nh\u1eadp b\u1ec7nh vi\u1ec7n kh\u1ea9n c\u1ea5p trong v\u00f2ng 24 gi\u1edd. S\u1ef1 tai h\u1ea1i c\u1ee7a AI trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y l\u00e0 gh\u00ea g\u1edbm. <\/p>\n<p>AI mu\u1ed1n thay th\u1ebf con ng\u01b0\u1eddi. N\u00f3 h\u1ecfi:<\/p>\n<p>Con ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u00f3 g\u00ec hay?<\/p>\n<p>M\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111ang t\u1ef1 h\u1ecfi nh\u01b0 v\u1eady. Mark Twain t\u1eebng n\u00f3i: M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ecdc nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ecdc th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef. Nh\u01b0ng t\u1ea1i sao ch\u00fang ta \u0111\u1ecdc? C\u00e2u h\u1ecfi kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 \u0111\u1ecdc hay kh\u00f4ng m\u00e0 l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecdc nh\u1eefng c\u00e1i g\u00ec. \u0110\u1ecdc b\u00e1o, \u0111\u1ecdc c\u00e1c tin t\u1ee9c tr\u00ean m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i, kh\u00e1c v\u1edbi \u0111\u1ecdc s\u00e1ch. Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i AI ng\u00e0y nay, gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc do con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ra l\u00e0 nh\u1eefng gi\u00e1 tr\u1ecb n\u00e0o?  V\u0103n h\u1ecdc nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng t\u00e2m h\u1ed3n c\u1ee7a ch\u00fang ta. M\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc bi\u1ebft c\u00e1ch tr\u00f2 chuy\u1ec7n v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi khi con ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft chu\u1ea9n b\u1ecb cho n\u00f3. \u0110\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft v\u00e0 th\u01a1 ca chi\u1ebfu s\u00e1ng b\u1ea3n ng\u00e3 c\u1ee7a ch\u00fang ta, cho ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t ph\u1ea7n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng n\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh. M\u1eb7c d\u00f9 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt l\u00e0 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1c c\u00e2u chuy\u1ec7n h\u1ea7u h\u1ebft l\u00e0 t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng, c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt, xung \u0111\u1ed9t c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt, kh\u1ed5 \u0111au v\u00e0 h\u1ea1nh ph\u00fac c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt. V\u00ec v\u1eady m\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a ch\u00e0ng trai Jack l\u00e0m ch\u00fang ta \u0111au \u0111\u1edbn trong phim <i>Titanic<\/i> v\u00e0 s\u1ef1 hy sinh c\u1ee7a ch\u00e0ng l\u00e0m ch\u00fang ta t\u1ef1 h\u00e0o v\u1ec1 ph\u1ea9m gi\u00e1 nh\u00e2n lo\u1ea1i. Nh\u01b0ng t\u00f4i kh\u00f4ng ch\u1ec9 d\u1eebng l\u1ea1i \u1edf c\u1ea3m x\u00fac, t\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt c\u00f2n l\u00e0m ch\u00fang ta hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u s\u1eafc cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. <\/p>\n<p>Th\u00e1ng Hai, ho\u1eb7c cu\u1ed1i th\u00e1ng M\u1ed9t, l\u00e0 th\u1eddi gian c\u1ee7a t\u1ebft Nguy\u00ean \u0110\u00e1n. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ee5c l\u1ec7 hay l\u00e0 d\u00f9 ngh\u00e8o hay gi\u00e0u, quanh n\u0103m t\u1ea5t b\u1eadt bao nhi\u00eau th\u00ec c\u0169ng r\u00e1n c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e0nh mai hay m\u1ed9t c\u00e0nh \u0111\u00e0o hay m\u1ed9t ch\u1eadu c\u00fac v\u1ea1n th\u1ecd \u0111\u1ec3 tr\u00ean b\u00e0n th\u1edd c\u00fang \u00f4ng b\u00e0, ch\u00e0o kh\u00e1ch \u0111\u1ea1p \u0111\u1ea5t \u2013 c\u00e1ch \u1edf qu\u00ea t\u00f4i, c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cx\u00f4ng \u0111\u1ea5t.\u201d Nh\u00e0 n\u00e0o sang h\u01a1n th\u00ec c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1eadu lan tr\u1ed5 b\u00f4ng t\u00edm t\u00edm h\u1ed3ng h\u1ed3ng. M\u1ed9t n\u0103m ba t\u00f4i mang v\u1ec1 nh\u00e0 m\u1ed9t ch\u1eadu m\u00e3n \u0111\u00ecnh h\u1ed3ng r\u1ef1c r\u1ee1. \u0110\u00f3 s\u1ebd l\u00e0 c\u00e1i t\u1ebft cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam C\u1ed9ng H\u00f2a. Ng\u00e0y t\u1ebft \u0111\u00e3 vui m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc t\u1ebft c\u00f2n vui h\u01a1n n\u1eefa. Vui \u1edf c\u00e1i chu\u1ea9n b\u1ecb. Nghi\u1ec7m th\u1ea5y \u1edf \u0111\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ebf c\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc t\u1ebft m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ec5 c\u00fang \u00d4ng T\u00e1o, c\u1ea3 nh\u00e0 lau d\u1ecdn, m\u1eb9 t\u00f4i sai t\u00f4i \u0111em r\u1eeda c\u00e1c ch\u00e2n \u0111\u00e8n, lau ch\u00f9i b\u00e0n gh\u1ebf, s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i t\u1ee7 s\u00e1ch c\u1ee7a cha t\u00f4i, cho d\u1ea7u v\u00e0o nh\u1eefng ng\u1ecdn \u0111\u00e8n l\u1edbn tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n th\u1edd, th\u1eed l\u1ea1i c\u00e2y \u0111\u00e8n m\u0103ng x\u00f4ng, c\u00e2y \u0111\u00e8n b\u00e3o. Th\u1eddi \u1ea5y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ngh\u00e8o, \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0ng th\u00f4n qu\u00ea c\u00f2n l\u1ea7y l\u1ed9i, \u0111i ch\u1ee3 ph\u1ea3i qua hai ba chuy\u1ebfn \u0111\u00f2, chen ch\u00e2n kh\u00f4ng l\u1ecdt. Th\u1ebf m\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi vui qu\u00e1 l\u00e0 vui. Th\u00ec ra c\u00e1i vui c\u1ee7a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, c\u1ee7a m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i, c\u1ee7a t\u1eebng gia \u0111\u00ecnh, tuy c\u0169ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o mi\u1ebfng c\u01a1m manh \u00e1o, ti\u1ec1n b\u1ea1c v\u1eadt ch\u1ea5t, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7t c\u0103n b\u1ea3n nhi\u1ec1u h\u01a1n tr\u00ean c\u00e1i t\u00ecnh gia \u0111\u00ecnh, t\u00ecnh h\u00e0ng x\u00f3m, c\u00e1i nh\u00e2n ngh\u0129a c\u1ee7a m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ef1 do v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng nhau. Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i m\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec t\u1ef1 do v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a c\u00f3 n\u1ec1 n\u1ebfp th\u00ec cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u tr\u00f2 vui nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ef1 s\u1ed1ng m\u1edbi h\u1ea5p d\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00e1c phi\u00ean ch\u1ee3 \u0111\u1ea7y ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u1ea1i, \u00e1o qu\u1ea7n m\u1edbi x\u1ed9t xo\u1ea1t, khi\u1ebfn cho m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb th\u00f4n qu\u00ea nh\u01b0 t\u00f4i c\u0169ng h\u1ed3i h\u1ed9p sung s\u01b0\u1edbng, m\u1ea3i nh\u00ecn \u0111\u1ea5t tr\u1eddi. T\u00f4i s\u1ed1ng c\u00e1i t\u1ee5c l\u1ec7 c\u1ee7a th\u00f4n qu\u00ea, c\u00e1i kh\u00f4ng kh\u00ed c\u1ee7a v\u00f9ng n\u00f4ng th\u00f4n Ph\u1eadt gi\u00e1o, tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0o c\u00e1i tin t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u00e0 con l\u00e0ng x\u00f3m, t\u00f4i tin c\u00f3 Ng\u1ecdc Ho\u00e0ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf, c\u00f3 \u00d4ng T\u00e1o v\u1ec1 tr\u1eddi, c\u00f3 Th\u1ed5 \u0110\u1ecba, c\u00f3 th\u1ea7n c\u00e2y \u0111a, v\u00e0 m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111i qua c\u00e1i mi\u1ebfu hoang t\u00f4i v\u1eeba \u0111i v\u1eeba ch\u1ea1y v\u00ec tin r\u1eb1ng \u1edf tr\u00ean c\u00e2y \u0111a c\u00f3 con ma t\u00f3c d\u00e0i, m\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u00eam tr\u0103ng \u0111\u1ec1u ng\u1ed3i v\u1eaft v\u1ebbo \u1edf \u0111\u00f3. T\u00f4i y\u00eau nh\u1eefng l\u00f2ng tin ng\u00e2y th\u01a1 \u1ea5y bi\u1ebft bao, t\u00f4i y\u00eau ng\u00e0y t\u1ebft bi\u1ebft bao. B\u00e2y gi\u1edd \u1edf xa, l\u00f2ng kh\u00f4 h\u00e9o \u0111i kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec xa c\u00e1ch m\u00e0 v\u00ec c\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i th\u00ec qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng x\u01b0a \u0111\u00e2u c\u00f2n n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e2u c\u00f2n n\u1eefa. M\u00f9a xu\u00e2n, t\u00f4i ngh\u0129 v\u1ec1 Nguy\u1ec5n B\u00ednh.  C\u00f3 nh\u00e0 th\u01a1 n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta y\u00eau m\u1ebfn nhi\u1ec1u h\u01a1n Nguy\u1ec5n B\u00ednh?<\/p>\n<p><i>Em l\u00e0 con g\u00e1i trong khung c\u1eedi<br \/>D\u1ec7t l\u1ee5a quanh n\u0103m v\u1edbi m\u1eb9 gi\u00e0.<br \/>L\u00f2ng tr\u1ebb c\u00f2n nh\u01b0 c\u00e2y l\u1ee5a tr\u1eafng,<br \/>M\u1eb9 gi\u00e0 ch\u01b0a b\u00e1n ch\u1ee3 l\u00e0ng xa.<\/i><\/p>\n<p><i>B\u1eefa \u1ea5y m\u01b0a xu\u00e2n ph\u01a1i ph\u1edbi bay,<br \/>Hoa xoan l\u1edbp l\u1edbp r\u1ee5ng v\u01a1i \u0111\u1ea7y.<br \/>H\u1ed9i ch\u00e8o l\u00e0ng \u0110\u1eb7ng \u0111i ngang ng\u00f5,<br \/>M\u1eb9 b\u1ea3o: Th\u00f4n \u0110o\u00e0i h\u00e1t t\u1ed1i nay.<\/i><i> <\/i><\/p>\n<p>T\u00e1c gi\u1ea3 ghi n\u0103m 1936. Nh\u01b0ng h\u1ed9i ch\u00e8o l\u00e0ng \u0110\u1eb7ng l\u00e0 g\u00ec? L\u00e0ng \u0110\u1eb7ng \u1edf \u0111\u00e2u? \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00e0ng \u0110\u1eb7ng X\u00e1, x\u00e3 M\u1ef9 H\u01b0ng, huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t l\u00e0ng c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng h\u00e1t ch\u00e8o. Huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c x\u01b0a c\u00f3 ba g\u00e1nh h\u00e1t n\u1ee9c ti\u1ebfng xa g\u1ea7n, l\u00e0m v\u1ebb vang n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a d\u00e2n t\u1ed9c, l\u00e0 c\u00e1c g\u00e1nh h\u00e1t ch\u00e8o c\u1ee7a l\u00e0ng Quang S\u00e1n, l\u00e0ng \u0110\u1eb7ng X\u00e1 v\u00e0 l\u00e0ng Nh\u00e2n Hu\u1ebf, trong \u0111\u00f3 \u0110\u1eb7ng X\u00e1 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>V\u1eady th\u00ec t\u00f4i y\u00eau n\u0103m 1936 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n B\u00ednh. <\/p>\n<p>L\u1ecbch s\u1eed v\u0103n ho\u00e1 Vi\u1ec7t Nam cho th\u1ea5y r\u1eb1ng m\u1ed9t n\u1ec1n kinh t\u1ebf t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n cho v\u0103n ho\u00e1 ph\u00e1t tri\u1ec3n, nh\u01b0ng kinh t\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ea7n m\u1ed9t thi\u1ebft ch\u1ebf x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ef1 do. Th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 t\u1ef1 do tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, nh\u01b0ng ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 c\u00f3 t\u1ef1 do \u0111\u1ee7 cho nhi\u1ec1u ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u0103n ho\u00e1, nh\u01b0 h\u00e1t ch\u00e8o, nh\u01b0 Th\u01a1 M\u1edbi, nh\u01b0 \u00e1o d\u00e0i. Ng\u00e0y 1 th\u00e1ng Hai, v\u0103n h\u1ecdc thi\u1ebfu nhi. Ng\u00e0y 5 th\u00e1ng Hai, th\u1ebf gi\u1edbi \u0111\u1ecdc truy\u1ec7n. Ng\u00e0y 14 th\u00e1ng Hai, ng\u00e0y c\u1ee7a nh\u1eefng con m\u1ecdt s\u00e1ch, bookworms. Ng\u00e0y 26 th\u00e1ng Hai, c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ed5 t\u00edch. T\u1ee5c l\u1ec7 \u0103n t\u1ebft ng\u00e0y x\u01b0a kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i n\u00e0o c\u0169ng t\u1ed1t, nh\u01b0 t\u1ee5c ki\u00eang qu\u00e9t nh\u00e0 \u0111\u1ea7u n\u0103m, hay t\u1ee5c cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o x\u00f4ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea7u ti\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y s\u1ebd \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn c\u1ea3 gia \u0111\u00ecnh. Tuy v\u1eady, nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u0103m vi\u1ebfng, th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng, t\u1eb7ng qu\u00e0 l\u00ec x\u00ec cho con ch\u00e1u, con ch\u00e1u ch\u00fac m\u1eebng cha m\u1eb9 \u00f4ng b\u00e0 l\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. Ch\u1eebng n\u00e0o vi\u1ec7c l\u00ec x\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebfn th\u00e0nh l\u00f2ng tham v\u00e0 s\u1ef1 khoe khoang. \u1ede S\u00e0i G\u00f2n, m\u1ed9t d\u1ecbp t\u1ebft, tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh lang chung c\u01b0 t\u00f4i \u1edf, t\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t nh\u00e0 s\u01b0 \u0111\u1ee9ng l\u00ec x\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i qua m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0n \u0111\u1ed3ng v\u00e0o th\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ti\u1ec1n r\u1ea5t l\u1edbn. T\u00f4i kh\u00f4ng bi\u1ebft ti\u1ec1n \u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u ra, nh\u01b0ng s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ec1n l\u00ec x\u00ec t\u1ebft v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb tinh th\u1ea7n. V\u00e0i n\u01a1i c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i t\u1ee5c tr\u1ed3ng c\u00e2y n\u00eau, treo b\u00f9a tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda xua \u0111u\u1ed5i t\u00e0 ma, \u0111\u1ed1t ph\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ed1t b\u00e1nh n\u1ed5 \u0111\u1ec3 cho qu\u1ef9 d\u1eef kh\u00f4ng t\u1edbi nh\u00e0. T\u00f4i ngh\u0129 r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng t\u1ee5c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng y\u00eau. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ed9t v\u00e0i tai n\u1ea1n m\u00e0 c\u1ea5m \u0111\u1ed1t ph\u00e1o l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, v\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 lu\u1eadt l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t n\u00f3, c\u00f3 n\u1ec1n y t\u1ebf gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u00f3. \u1ede Canada v\u00e0 M\u1ef9, nh\u01b0 \u1edf Little Saigon, h\u00e0ng n\u0103m ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi Hoa v\u1eabn \u0111\u1ed1t ph\u00e1o. Ch\u00fang ta k\u1ebf th\u1eeba qu\u00e1 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p t\u1eeb cha \u00f4ng, ng\u00e0y nay ch\u1ec9 gi\u1ea3m b\u1edbt th\u1ee9 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u m\u00ea t\u00edn, v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i quen t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecfi t\u00f4i: Th\u1ebf th\u00ec tr\u1ed3ng c\u00e2y n\u00eau \u0111\u1ec3 xua \u0111u\u1ed5i t\u00e0 ma c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00ea t\u00edn hay kh\u00f4ng? <\/p>\n<p>T\u00f4i kh\u00f4ng ngh\u0129 th\u1ebf. X\u00e9t v\u1ec1 m\u1eb7t khoa h\u1ecdc, r\u1ea5t nhi\u1ec1u ni\u1ec1m tin t\u1eeb ng\u00e0n n\u0103m nay c\u00f3 th\u1ec3 sai l\u1ea7m. Nh\u01b0ng ch\u1eef m\u00ea t\u00edn c\u00f3 ngh\u0129a x\u1ea5u, kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1ec1 khoa h\u1ecdc l\u00e0 sai l\u1ea7m m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c h\u1ea1i. Tr\u1ed3ng n\u00eau tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n, xin c\u00e2u \u0111\u1ed1i v\u1ec1 th\u1edd trong nh\u00e0, \u0111\u1ed1t v\u00e0ng m\u00e3 tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda, \u0111\u1ed1t ph\u00e1o, c\u00fang t\u1ebf \u0111\u1ea5t tr\u1eddi ng\u00e0y r\u1eb1m m\u1ed3ng m\u1ed9t, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed1n k\u00e9m ch\u00fat th\u00ec gi\u1edd ti\u1ec1n b\u1ea1c nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec v\u1ec1 v\u0103n h\u00f3a \u0111\u1eddi s\u1ed1ng, c\u00f2n l\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u00e2n t\u1ed9c sao g\u1ecdi l\u00e0 m\u00ea t\u00edn? Ng\u00e0y t\u1ebft m\u1eb9 t\u00f4i l\u1eb7n l\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111i xem h\u00e1t b\u1ed9i xem v\u1edf tu\u1ed3ng S\u01a1n H\u1eadu, Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh Long C\u1ee9u Ch\u00faa, Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng C\u00e1c, Ph\u1ee5ng Nghi \u0110\u00ecnh, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng xem \u0111i xem l\u1ea1i t\u1eebng \u1ea5y v\u1edf tu\u1ed3ng, x\u00e9t v\u1ec1 m\u1eb7t s\u00e1ng t\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng ti\u1ebfn b\u1ed9 th\u1eadt, nh\u01b0ng c\u00f3 ph\u1ea3i s\u1ef1 ti\u1ebfn b\u1ed9 l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u00e2u, c\u00f2n nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c n\u1eefa.  \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c nghi th\u1ee9c t\u00e2m h\u1ed3n, c\u00e1c \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 v\u0103n h\u00f3a. Ng\u00e0y xu\u00e2n, trong m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc n\u00f4ng nghi\u1ec7p, ng\u01b0\u1eddi ta r\u1ea3nh r\u1ed7i, c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 \u0111i t\u1eeb l\u00e0ng n\u00e0y qua l\u00e0ng kh\u00e1c, xem h\u1ebft l\u1ec5 n\u1ecd t\u1edbi l\u1ec5 kia, \u0103n m\u1ee9t b\u00e1nh v\u1edbi nhau u\u1ed1ng ch\u00fat r\u01b0\u1ee3u m\u1eebng, ng\u1ed3i s\u00e0 xu\u1ed1ng m\u1ed9t chi\u1ebfc chi\u1ebfu \u0111\u00e1nh b\u00e0i t\u1ee9 s\u1eafc, b\u1ea7u cua, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t sinh ho\u1ea1t \u0111\u00e1ng y\u00eau, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i xa ngo\u1ea3nh l\u1ea1i nh\u1edb \u0111i\u00ean ng\u01b0\u1eddi. Nguy\u1ec5n B\u00ednh c\u00f3 L\u1ee1 b\u01b0\u1edbc sang ngang, T\u00e2m h\u1ed3n t\u00f4i, Th\u01b0\u01a1ng c\u1ed1 nh\u00e2n, M\u1ed9t ngh\u00ecn c\u1eeda s\u1ed5, Ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1edf l\u1ea7u hoa, M\u00e2y T\u1ea7n, M\u01b0\u1eddi hai b\u1ebfn n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00ean nhi\u1ec1u th\u1ee9 nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 qu\u00ean th\u01a1 Nguy\u1ec5n B\u00ednh, v\u1edbi gi\u00e0n tr\u1ea7u kh\u00f4ng, con thuy\u1ec1n nh\u1ecf, anh l\u00e1i \u0111\u00f2, c\u00f4 th\u00f4n n\u1eef. T\u00ecnh y\u00eau nam n\u1eef h\u00f2a quy\u1ec7n v\u00e0o t\u00ecnh y\u00eau qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, th\u01a1 l\u1ee5c b\u00e1t v\u00e0 th\u1ea5t ng\u00f4n mang \u0111\u1ea7y phong v\u1ecb qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, c\u1ea3m ho\u00e0i, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f3 h\u01a1i h\u01b0\u1edbng hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. Nguy\u1ec5n B\u00ednh s\u1ed1ng \u1edf th\u1ecb th\u00e0nh nh\u01b0ng l\u1edbn l\u00ean \u1edf th\u00f4n qu\u00ea Nam \u0110\u1ecbnh. Bu\u1ed5i giao th\u1eddi, \u00f4ng \u0111i gi\u1eefa hai n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a, \u0111i gi\u1eefa c\u00e1i m\u1ed9c m\u1ea1c ch\u00e2n th\u00e0nh th\u00f4n d\u00e3, kh\u00f4ng ng\u1eebng th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb, l\u1ea1i y\u00eau say \u0111\u1eafm cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1edbi. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ph\u00e2n th\u00e2n gi\u1eefa hai th\u1eddi \u0111\u1ea1i, hai l\u1ed1i s\u1ed1ng. Nguy\u1ec5n B\u00ednh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111a t\u00ecnh, y\u00eau c\u00e1i \u0111\u1eb9p, ch\u00e0ng l\u00e0 c\u00e1nh b\u01b0\u1edbm bay trong gi\u1ea5c chi\u00eam bao, m\u1ed9t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng ng\u1edbt tr\u1edf l\u1ea1i v\u01b0\u1eddn x\u01b0a, nh\u00e0 c\u0169. Ngo\u00e0i th\u01a1 t\u00ecnh, \u00fd th\u1ee9c x\u00e3 h\u1ed9i \u1edf Nguy\u1ec5n B\u00ednh r\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd th\u1ee9c m\u1ea1nh m\u1ebd, nh\u01b0 trong \u201cH\u00e0nh ph\u01b0\u01a1ng Nam.\u201d Kh\u00ed ph\u00e1ch \u1ea5y kh\u00f4ng kh\u00e1c m\u1ea5y v\u1edbi Th\u00e2m T\u00e2m, Tr\u1ea7n Huy\u1ec1n Tr\u00e2n. Nh\u00e0 th\u01a1 ch\u00e2n qu\u00ea s\u1ed1ng trung th\u1ef1c cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u00ecnh, v\u00e0 v\u00ec v\u1eady, \u0111\u00e3 ch\u1ebft tha h\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1m tang kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ti\u1ec5n.  <\/p>\n<p>Th\u1ebf r\u1ed3i g\u1ea7n n\u1eeda \u0111\u00eam tr\u1eeb t\u1ecbch, ng\u1ed3i b\u00ean n\u1ed3i b\u00e1nh t\u00e9t b\u00e1nh ch\u01b0ng s\u1eafp ch\u00edn, s\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbt ra, nghe ti\u1ebfng ph\u00e1o giao th\u1eeba t\u1eeb xa v\u1ecdng l\u1ea1i, m\u1edbi \u0111\u1ea7u l\u1ebb t\u1ebb l\u1eb9t \u0111\u1eb9t, v\u1ec1 sau ng\u00e0y c\u00e0ng to ng\u00e0y c\u00e0ng li\u00ean h\u1ed3i, nghe ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi g\u1ecdi nhau \u01a1i \u1edbi ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1eb7t \u0111\u1ea5t t\u1ef1a nh\u01b0 c\u00f3 l\u00e0n kh\u00f3i m\u1ecfng bay l\u00ean, v\u00e0 tr\u00ean l\u00e0n kh\u00f3i m\u1ecfng \u1ea5y d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00f3 m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng ngan ng\u00e1t, ti\u1ebfng ph\u00e1o giao th\u1eeba r\u1ed9 l\u00ean trong l\u00e0ng x\u00f3m, ti\u1ebfng ch\u00f3 s\u1ee7a, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed3ng n\u00e2ng ly r\u01b0\u1ee3u l\u00ean m\u00e0 b\u1ea3o v\u1ee3 r\u1eb1ng anh xin m\u1eddi em m\u1ed9t ch\u00e9n, ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 m\u1ec9m c\u01b0\u1eddi n\u00f3i em kh\u00f4ng bi\u1ebft u\u1ed1ng nh\u01b0ng c\u0169ng u\u1ed1ng v\u1edbi anh. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u00fd \u1ee9c c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 song th\u00e2n c\u1ee7a t\u00f4i, n\u0103m n\u00e0o c\u0169ng tr\u1edf l\u1ea1i. Ngu\u1eddi ta s\u1ed1ng \u0111\u1eb9p v\u1edbi nhau m\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1eddi c\u0169ng m\u00ea ly nh\u01b0 th\u1ebf. B\u00e2y gi\u1edd l\u00e0m sao c\u00f2n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng ph\u00e1o n\u1ed5 xa xa, ti\u1ebfng ch\u00f3 s\u1ee7a xa xa, ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00e1nh b\u00e0i v\u1ec1 khuya, l\u00e0m sao c\u00f2n nghe \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9i h\u01b0\u01a1ng m\u00ea ly t\u1eeb m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, h\u1ee1i c\u00f4 g\u00e1i m\u1eb7c \u00e1o m\u00e0u h\u1ed3ng \u0111\u00e0o \u0111i qua tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda. Ng\u00e0y m\u1ed3ng hai t\u1ebft, c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111i coi tu\u1ed3ng, coi h\u00e1t b\u1ed9i. Th\u1eddi \u1ea5y ph\u1ea3i v\u00e0o Hu\u1ebf m\u1edbi coi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1edf h\u00e1t b\u1ed9i hay v\u1edf tu\u1ed3ng. Ba m\u1eb9 t\u00f4i c\u00f3 n\u0103m d\u1eabn b\u1ecdn tr\u1ebb v\u00e0o Hu\u1ebf xem tu\u1ed3ng S\u01a1n H\u1eadu, Gi\u1ea3i Oan, Tri\u1ec7u \u0110\u00ecnh Long Th\u1eed V\u1ee3, Tr\u1ea7m H\u01b0\u01a1ng C\u00e1c, Ng\u0169 H\u1ed5 B\u00ecnh T\u00e2y, L\u00fd Ph\u1ee5ng \u0110\u00ecnh, Tr\u01b0ng N\u1eef V\u01b0\u01a1ng. Th\u1eadt l\u00e0 nh\u1eefng ng\u00e0y th\u01a1 m\u1ed9ng, cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u1eb9p ng\u00e2y ng\u1ea5t khi b\u1ea1n l\u00ean m\u01b0\u1eddi ba tu\u1ed5i, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i xem h\u00e1t b\u1ed9i cung \u0111\u00ecnh Hu\u1ebf, ng\u1ed3i nhai k\u1eb9o s\u1eefa Ph\u00e1p, ch\u1eb3ng hi\u1ec3u v\u1edf tu\u1ed3ng di\u1ec5n c\u00e1i g\u00ec, \u00fd ngh\u0129a ra sao, ch\u1ec9 th\u1ea5y vui l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ra v\u1ec1, qua s\u00f4ng, gi\u00f3 th\u1ed5i tay \u00e1o bay l\u1ed3ng l\u1ed9ng. <\/p>\n<p>T\u1eeb th\u00e1ng m\u1ed9t \u0111\u1ebfn th\u00e1ng Ba, n\u0103m 2026, Walk for Peace, Cu\u1ed9c \u0111i b\u1ed9 v\u00ec h\u00f2a b\u00ecnh c\u1ee7a nhi\u1ec1u nh\u00e0 s\u01b0 g\u1ed1c ch\u00e2u \u00c1, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a Vi\u1ec7t Nam t\u1ea1i Texas, xuy\u00ean qua m\u01b0\u1eddi ti\u1ec3u bang, d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh m\u1ea5t h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn th\u1ee7 \u0111\u00f4 Washington n\u01b0\u1edbc M\u1ef9. Tr\u00ean TV t\u00f4i th\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi da tr\u1eafng, da \u0111en, da m\u00e0u, \u0111\u1ee9ng b\u00ean nhau kh\u00f3c. T\u00f4i nh\u1edb th\u1ea7y Th\u00edch Minh Tu\u1ec7, nh\u1edb nh\u1eefng ng\u00e0y th\u1ea7y \u0111i b\u1ed9 qua Thanh H\u00f3a, \u0110\u00e8o Ngang, \u0110\u1ed3ng H\u1edbi, \u0110\u00f4ng H\u00e0, th\u1ecb x\u00e3 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Hu\u1ebf, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00fai \u0111\u1ea7u d\u00e2ng hoa sen b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ng\u00e0y d\u00e2n t\u1ed9c \u0111\u1eb9p nh\u01b0 m\u01a1.<\/p>\n<p>Ch\u00e9n tr\u00e0 hoa l\u00e0i, qu\u00e0 b\u1ea1n trong n\u01b0\u1edbc g\u1edfi cho, lavender t\u00edm kh\u00f4, l\u1eeda trong l\u00f2 s\u01b0\u1edfi, cu\u1ed1n phim c\u1ee7a Harrison Ford, \u00e2m nh\u1ea1c c\u1ee7a bu\u1ed5i chi\u1ec1u. Th\u00e1ng Hai \u1edf \u0111\u00e2y, tr\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1nh, m\u01b0a nhi\u1ec1u, \u1ea9m \u01b0\u1edbt, m\u00f3n qu\u00e0 t\u1eb7ng c\u1ee7a n\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i bao gi\u1edd c\u0169ng d\u1ec5 nh\u1eadn ra. \u00dd ngh\u0129a c\u1ee7a kh\u1ed5 \u0111au l\u1edbn h\u01a1n ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 \u1ea5y. \u1ede h\u1ea3i ngo\u1ea1i, t\u1ebft Nguy\u00ean \u0110\u00e1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u00e0y l\u1ec5. N\u1ebfu kh\u00f4ng r\u01a1i v\u00e0o cu\u1ed1i tu\u1ea7n, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. T\u00f4i v\u1ec1 nh\u00e0 s\u1edbm khi tr\u1eddi c\u00f2n ch\u01b0a t\u1ed1i. T\u00f4i m\u1edf c\u1eeda, th\u1ea5y c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111ang l\u00fai h\u00fai trong b\u1ebfp, chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 c\u00fang. Tr\u00ean b\u1ebfp, m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u1ebfn thay cho b\u00e1t nhang, ch\u00e1y lung linh, m\u00e2m ng\u0169 qu\u1ea3, d\u1eeba, m\u00e3ng c\u1ea7u, xo\u00e0i, theo ki\u1ec3u ng\u01b0\u1eddi Nam, d\u0129a x\u00f4i g\u1ea5c c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n g\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i, con g\u00e0 lu\u1ed9c. T\u00f4i \u0111i t\u00ecm chai vodka, gi\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u tr\u1eafng \u1edf qu\u00ea, r\u00f3t ra. R\u01b0\u1ee3u c\u0169ng l\u00e0 qu\u00e0 t\u1eb7ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cho r\u01b0\u1ee3u nay \u0111\u00e3 \u0111i xa. T\u00f4i c\u1ea3m th\u1ea5y t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u1edf g\u1ea7n t\u00f4i v\u00e0 \u1edf r\u1ea5t xa, t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ed1i v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng x\u1ee9 s\u1edf, khi b\u1ea1n y\u00eau m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 n\u01a1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u1eddi m\u1edbi. T\u00f4i \u0111\u00e3 ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh, th\u1ebf gi\u1edbi \u1ea5y \u0111\u1eb9p h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ebf gi\u1edbi kh\u00e1c. B\u1ea1n c\u0169ng v\u1eady, b\u1ea1n ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh, c\u0103n b\u1ebfp c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ee9a con g\u00e1i \u0111\u00e1ng y\u00eau c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ee9a con trai ngh\u1ecbch ng\u1ee3m. B\u1ea1n \u0111\u00e3 ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n th\u00e2n thi\u1ebft, nh\u1eefng cu\u1ed1n s\u00e1ch, s\u00e2n b\u00f3ng, c\u00e1i gh\u1ebf ng\u1ed3i c\u00e0 ph\u00ea th\u1ea5p, quen thu\u1ed9c. B\u1ea1n ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng t\u00ecnh y\u00eau \u0111\u1ee9t gan \u0111\u1ee9t ru\u1ed9t. B\u1ea1n ki\u1ebfn t\u1ea1o n\u00ean th\u01a1 ca v\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft. B\u1eb1ng c\u00e1ch vi\u1ebft xu\u1ed1ng, b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ecdc, b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, b\u1ea1n l\u00e0m n\u00ean m\u1ed9t th\u1ebf gi\u1edbi c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ebf gi\u1edbi \u1ea5y song song t\u1ed3n t\u1ea1i, h\u00e0ng ng\u00e0n, h\u00e0ng tri\u1ec7u. Sau c\u00e1i ch\u1ebft, m\u00f9a hoa gi\u00eang hai n\u1edf r\u1ef1c r\u1ee1. Ch\u00fang ta ch\u1ec9 ti\u00ean \u0111o\u00e1n v\u00e0 hy v\u1ecdng, gi\u1edd \u0111\u00e2y ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 sai l\u1ea7m, nh\u01b0ng ch\u00fang ta ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt ti\u1ec1n s\u1eed nh\u1ea3y v\u1ecdt l\u00ean tr\u00ean \u0111\u00f4i ch\u00e2n trong \u0111\u00eam t\u1ed1i, nh\u01b0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean tr\u00ean tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u00ecm ra l\u1eeda v\u00e0 thay nhau gi\u1eef ng\u1ecdn l\u1eeda \u1ea5y, t\u00ecm ra ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 l\u00e0m cho ti\u1ebfng n\u00f3i \u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed9t ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n, ng\u00e0y m\u1ed9t gi\u00e0u c\u00f3 h\u01a1n, ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u1eb9p h\u01a1n. C\u00f4 b\u00e9 h\u00e0ng x\u00f3m ng\u00e0y x\u01b0a, m\u1eaft \u0111en l\u00e1y hay nh\u00ecn t\u00f4i m\u00e0 c\u01b0\u1eddi, b\u00e2y gi\u1edd t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng xa em c\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i, c\u00f3 \u0111i d\u1ecdc b\u1ebfn \u0111\u00f2 ng\u00e0y c\u0169, \u0111\u1ed9i c\u00e1i n\u00f3n l\u00e1 quai th\u1eaft n\u01a1 r\u1ed9ng v\u00e0nh khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i ngh\u0129 r\u1eb1ng bao nhi\u00eau l\u00e0 nh\u1ea7m l\u1eabn r\u1ed3i s\u1ebd c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 h\u1ebft. <\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"right\">.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ng\u00e0y 2 th\u00e1ng Hai, xe h\u01a1i c\u1ee7a t\u00f4i \u0111ang d\u1eebng l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e8n \u0111\u1ecf sau khi r\u1ebd v\u00e0o exit t\u1eeb xa l\u1ed9 cao t\u1ed1c, b\u1ecb \u0111\u1ee5ng r\u1ea5t m\u1ea1nh t\u1eeb ph\u00eda sau b\u1edfi m\u1ed9t xe kh\u00e1c. T\u00f4i b\u1ecb t\u1ee9c ng\u1ef1c, m\u1eaft hoa l\u00ean, nh\u01b0ng airbag kh\u00f4ng b\u1eadt ra. Do c\u1ea3 hai tay \u0111ang c\u1ea7m v\u00f4 l\u0103ng, t\u00f4i kh\u00f4ng b\u1ecb ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t, ch\u1ec9 \u0111au bu\u1ed1t c\u1ed5 tay, run b\u1ea7n b\u1eadt.<\/p>\n","protected":false},"author":816,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[22,124],"tags":[],"class_list":["post-105054","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sang-tac","category-tuy-but"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105054","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/816"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105054"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105054\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105055,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105054\/revisions\/105055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105054"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105054"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105054"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}