{"id":102807,"date":"2025-04-02T05:00:23","date_gmt":"2025-04-02T05:00:23","guid":{"rendered":"https:\/\/damau.org\/?p=102807"},"modified":"2025-04-09T17:49:13","modified_gmt":"2025-04-09T17:49:13","slug":"thuy-khue-phong-van-dang-tien-ve-van-hoc-hai-ngoai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/damau.org\/en\/102807\/thuy-khue-phong-van-dang-tien-ve-van-hoc-hai-ngoai","title":{"rendered":"Thu\u1ef5 Khu\u00ea ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn v\u1ec1 V\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i"},"content":{"rendered":"<p>(<em>B\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tr\u00ean \u0111\u00e0i RFI <\/em><em>ng\u00e0y 8.5.1994)<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Xin anh cho bi\u1ebft \u00fd c\u1ee7a anh v\u1ec1 b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a anh Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cV\u00e0i c\u1ea3m nh\u1eadn V\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u201d \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n h\u1ecdc s\u1ed1 2-1994 v\u1eeba qua.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>\u00a0<strong><em>\u201cV\u00e0i c\u1ea3m nh\u1eadn: V\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u201d<\/em><\/strong>\u00a0c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i b\u00e1o, tr\u00ean\u00a0<em>T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n\u00a0H\u1ecdc<\/em>, m\u1ed9t c\u01a1 quan nghi\u00ean c\u1ee9u \u00edt ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. T\u1ef1 th\u00e2n b\u00e0i b\u00e1o kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng. Nh\u01b0ng \u0111\u00e2y l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 n\u00f3i l\u00ean t\u00ecnh tr\u1ea1ng v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i, vi\u1ec7c giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1, vai tr\u00f2 nh\u00e0 v\u0103n Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. B\u00e0i bi\u00ean kh\u1ea3o nghi\u00eam t\u00fac, mang l\u1ea1i nhi\u1ec1u th\u00f4ng tin ch\u00ednh x\u00e1c cho ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 n\u00eau l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng, \u0111\u01b0a ra c\u00e1i nh\u00ecn m\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i. Nh\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u00fang m\u1ee9c n\u00f3 th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t n\u00f3 v\u00e0o vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m nay v\u00e0 \u0111\u1eb7t v\u00e0o ho\u00e0n c\u1ea3nh Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n nay.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Anh v\u1eeba n\u00f3i \u0111\u1ebfn ch\u1eef \u201cm\u1edbi\u201d? Ch\u1eef m\u1edbi c\u1ee7a anh n\u00ean hi\u1ec3u nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong>\u00a0Ngay c\u00e1i t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u0111\u00e3 m\u1edbi. Trong n\u01b0\u1edbc, cho t\u1edbi nay, d\u00f9ng t\u1eeb ng\u1eef ch\u00ednh th\u1ee9c l\u00e0\u00a0<em>th\u01a1\u00a0v\u0103n ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\u00a0<\/em>hay\u00a0<em>v\u0103n h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t \u1edf ngo\u00e0\u00ed n\u01b0\u1edbc<\/em>; m\u1edbi nghe qua th\u00ec \u0111\u1ed3ng ngh\u0129a, nh\u01b0ng \u00e2m vang kh\u00e1c v\u1edbi\u00a0<em>v\u0103n\u00a0h\u1ecdc<\/em>\u00a0<em>Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i.\u00a0<\/em>Ch\u1eef\u00a0<em>h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u00a0<\/em>l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a ch\u00fang ta d\u00f9ng \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 t\u1ef1 phong cho m\u00ecnh. T\u00f4i l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 sau 1975, khi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f2n n\u00f3i \u0111\u1ebfn<em>\u00a0v\u0103n<\/em>\u00a0<em>h\u1ecdc l\u01b0u vong.<\/em><em>\u00a0<\/em>M\u00e3i \u0111\u1ebfn 1985, nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n S\u00f4ng Thu \u1edf M\u1ef9 m\u1edbi xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n\u00a0<em>Truy\u1ec7n ng\u1eafn H\u1ea3i ngo\u1ea1\u00ed\u00a0<\/em>v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n T\u00e2n Th\u01b0 \u1edf M\u1ef9 mu\u1ed1n h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n V\u0103n h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc c\u00f9ng xu\u1ea5t b\u1ea3n\u00a0<em>Tuy\u1ec3n t\u1eadp V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng H\u1ea3i ngo\u1ea1i\u00a0<\/em>nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y ph\u00e9p. Nay Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi d\u00f9ng ch\u1eef\u00a0<em>v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u00a0<\/em>l\u00e0 b\u01b0\u1edbc th\u00eam b\u01b0\u1edbc n\u1eefa. Anh Hu\u1ec7 Chi l\u00e0 tay s\u00e0nh ng\u00f4n ng\u1eef, gi\u1ecfi ch\u1eef H\u00e1n; c\u00e1ch d\u00f9ng t\u1eeb c\u1ee7a anh \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t tr\u00ean \u0111\u1ec1 cho th\u1ea5y t\u00e2m h\u1ed3n c\u1edfi m\u1edf, ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u00e0 \u01b0u \u00e1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi \u0111\u00e3 t\u1eebng vi\u1ebft nhi\u1ec1u b\u00e0i d\u00e0i \u0111\u1ec3 khoanh v\u00f9ng hai ch\u1eef\u00a0<em>v\u0103n h\u1ecdc\u00a0<\/em>nh\u01b0\u00a0<em>v\u0103n h\u1ecdc th\u1eddi L\u00fd Tr\u1ea7n, v\u0103n h\u1ecdc H\u00e0 B\u1eafc.\u00a0<\/em>Nay anh d\u00f9ng l\u1ea1i t\u1eeb v\u0103n\u00a0<em>h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u00a0<\/em>l\u00e0 c\u00f3 c\u01a1 s\u1edf v\u00e0 t\u00f4i hoan ngh\u00eanh.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: V\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi \u0111\u00e3 \u0111i ra ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n kh\u00f4ng?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p<\/strong>: T\u00f4i mong nh\u01b0 th\u1ebf, hy v\u1ecdng l\u00e0 th\u1ebf. M\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1eafc. T\u00f4i ch\u1ec9 s\u1ee3 r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c b\u1ea1n trong Vi\u1ec7n V\u0103n h\u1ecdc \u0111ang chu\u1ea9n b\u1ecb m\u1ed9t s\u1ed1\u00a0<em>T\u1ea1p ch\u00ed V\u0103n h\u1ecdc\u00a0<\/em>chuy\u00ean \u0111\u1ec1 v\u1ec1 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng l\u00fd lu\u1eadn c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, s\u1ebd r\u01a1i v\u00e0o k\u1ebf ho\u1ea1ch ki\u1ec1u v\u1eadn c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u0111ang ve v\u00e3n Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, mu\u1ed1n c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng Hoa Ki\u1ec1u, g\u1eedi ti\u1ec1n, g\u1eedi chuy\u00ean vi\u00ean v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf. B\u00f9 l\u1ea1i, ch\u00ednh quy\u1ec1n in \u1ea5n m\u1ed9t s\u1ed1 t\u00e1c ph\u1ea9m v\u1edb v\u1ea9n g\u00ec \u0111\u1ea5y, thu\u1ed9c lo\u1ea1i v\u00f4 th\u01b0\u1edfng v\u00f4 ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 ve vu\u1ed1t Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, cho h\u1ecd c\u00e1i \u1ea3o gi\u00e1c l\u00e0 h\u1ecd v\u1eeba c\u00f3 t\u00fai ti\u1ec1n, v\u1eeba c\u00f3 t\u00fai th\u01a1, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ef9 kim l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ef9 thu\u1eadt.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Anh c\u00f3 \u00e1c \u00fd kh\u00f4ng khi d\u00f9ng ch\u1eef nh\u01b0 v\u1eady?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p<\/strong>: \u00c1c kh\u1ea9u ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u00e1c \u00fd. T\u00f4i v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ecdc cu\u1ed1n\u00a0<em>K\u1ef7 y\u1ebfu H\u1ed9i ngh\u1ecb Vi\u1ec7t ki\u1ec1u th\u00e1ng 2.1993,\u00a0<\/em>250 trang kh\u1ed5 l\u1edbn, \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft:<\/p>\n<p>* Ti\u1ec1n v\u00e0 qu\u00e0 Vi\u1ec7t ki\u1ec1u g\u1eedi v\u1ec1 cho gia \u0111\u00ecnh n\u0103m 1991 \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eeb 500 tri\u1ec7u \u0111\u1ebfn 700 tri\u1ec7u \u0111\u00f4la, khi h\u00e0ng xu\u1ea5t kh\u1ea9u Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh n\u0103m 1992 ch\u1ec9 ngo\u00e0i 500 tri\u1ec7u \u0111\u00f4la.<\/p>\n<p>* \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u00e3 gi\u1ea3i quy\u1ebft kh\u00f3 kh\u0103n t\u00e0i ch\u00e1nh c\u00e1ch \u0111\u00e2y 3 n\u0103m nh\u1edd ti\u1ec1n \u1ea4n ki\u1ec1u t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i g\u1eedi v\u1ec1.<\/p>\n<p>* Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng Trung Qu\u1ed1c L\u00fd B\u1eb1ng ch\u00ednh th\u1ee9c k\u00eau g\u1ecdi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc Hoa ki\u1ec1u h\u1ed3i h\u01b0\u01a1ng b\u1ea5t lu\u1eadn ch\u00ednh ki\u1ebfn, v.v&#8230;<\/p>\n<p>B\u00e1o\u00a0<em>Nouvel Observateur\u00a0<\/em>s\u1ed1<em>\u00a0<\/em>g\u1ea7n \u0111\u00e2y (7-13 avril 1994) cho bi\u1ebft 80% ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u t\u01b0 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0o l\u1ee5c \u0111\u1ecba Trung Hoa l\u00e0 ti\u1ec1n c\u1ee7a Hoa ki\u1ec1u.<\/p>\n<p>H\u1ed9i ngh\u1ecb Vi\u1ec7t ki\u1ec1u n\u0103m r\u1ed3i ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 n\u00f3i chuy\u1ec7n kinh t\u1ebf, quy\u1ec1n mua nh\u00e0, mua \u0111\u1ea5t, v.v.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Th\u1ebf h\u1ecd kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn v\u0103n h\u1ecdc, giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1 \u00e0?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p<\/strong>: Kh\u00f4ng. \u00c0, c\u00f3 ch\u1ee9: \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Tr\u00e2n, Tr\u01b0\u1edfng ban Vi\u1ec7t ki\u1ec1u Trung \u01b0\u01a1ng, trong b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n khai m\u1ea1c d\u00e0i 7.000 ch\u1eef, c\u00f3 d\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e2u 14 ch\u1eef cho v\u0103n ho\u00e1. 14 ch\u1eef \u1ea5y l\u00e0:\u00a0<em>gi\u1edbi thi\u1ec7u c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a ki\u1ec1u b\u00e0o\u00a0v\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc\u00a0<\/em>(tr. 29). T\u00f4i mu\u1ed1n h\u1ecfi l\u1ea1i anh Tr\u00e2n:\u00a0<em>c\u00f3\u00a0gi\u00e1<\/em>\u00a0<em>tr\u1ecb\u00a0<\/em>l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb g\u00ec? v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ngh\u1ec7 thu\u1eadt hay t\u00e2m l\u00fd Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, hay tuy\u00ean truy\u1ec1n ch\u00ednh tr\u1ecb? v\u00e0 ai th\u1ea9m \u0111\u1ecbnh c\u00e1i gi\u00e1 tr\u1ecb \u0111\u00f3?\u00a0<em>Gi\u1edbi thi\u1ec7u\u00a0v\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc\u00a0<\/em>l\u00e0 gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1edbi ai? v\u1edbi qu\u1ea7n ch\u00fang hay v\u1edbi c\u1ea5p tr\u00ean? B\u00e1o\u00a0<em>Qu\u00ea H\u01b0\u01a1ng\u00a0<\/em>thu\u1ed9c Ban Vi\u1ec7t ki\u1ec1u Trung \u01b0\u01a1ng c\u1ee7a anh Tr\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u00edch \u0111\u0103ng l\u1ea1i b\u00e0i t\u00f4i m\u00e0 kh\u00f4ng xin ph\u00e9p, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t x\u1ee9, kh\u00f4ng g\u1eedi b\u00e1o bi\u1ebfu, v\u1eady b\u00e0i \u1ea5y c\u00f3\u00a0<em>gi\u00e1 tr\u1ecb\u00a0<\/em>g\u00ec kh\u00f4ng? N\u1ebfu nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n n\u00e0o \u0111\u00f3 mu\u1ed1n in th\u00e0nh s\u00e1ch th\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p kh\u00f4ng? V\u00e0 n\u00f3i chung, c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n, nh\u00e0 th\u01a1 Vi\u1ec7t Nam \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, mu\u1ed1n in t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a m\u00ecnh trong n\u01b0\u1edbc, trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n ph\u00e1p \u0111\u1ecbnh, li\u1ec7u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>Anh Tr\u00e2n c\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1\u00a0<em>\u201c t\u1ea1o \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n thu\u1eadn l\u1ee3i cho ki\u1ec1u b\u00e0o v\u1ec1 th\u0103m v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc\u201d.\u00a0<\/em>V\u1eady h\u1ecfi anh: nh\u1ea1c s\u0129 Ph\u1ea1m Duy, 73 tu\u1ed5i, mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u0103m Vi\u1ec7t Nam, \u0111\u1ec3 th\u1eafp h\u01b0\u01a1ng tr\u00ean m\u1ed9 ph\u1ea7n \u00f4ng c\u1ee5 th\u00e2n sinh l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n ti\u1ec1n phong Ph\u1ea1m Duy T\u1ed1n v\u00e0 th\u0103m c\u00e1c b\u1ea1n c\u1ed1 tri g\u1ea7n \u0111\u1ea5t xa tr\u1eddi l\u00e0 c\u00e1c nh\u1ea1c s\u0129 L\u00ea Th\u01b0\u01a1ng, V\u0103n Cao, v\u1eady c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? Ho\u1eb7c Ph\u1ea1m Duy mu\u1ed1n v\u1ec1 lu\u00f4n, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng nh\u1eefng n\u0103m cu\u1ed1i \u0111\u1eddi tr\u00ean qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? S\u1edf d\u0129 t\u00f4i h\u1ecfi anh Tr\u00e2n v\u00ec th\u1eddi tr\u1ebb anh \u0111\u00e3 h\u00e1t nh\u1ea1c Ph\u1ea1m Duy.<\/p>\n<p>T\u00f4i c\u0169ng xin n\u00f3i \u0111i\u1ec1u \u1ea5y v\u1edbi \u00f4ng Tr\u1ea7n Ho\u00e0n, nh\u1ea1c s\u0129, b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng, trung \u01b0\u01a1ng u\u1ef7 vi\u00ean.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: L\u00fac n\u00e3y nghe anh c\u01b0\u1eddi, t\u1ea1i sao?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p<\/strong>: C\u01b0\u1eddi c\u00e1i h\u1ed9i ngh\u1ecb. Ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t n\u00f3i \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u1ee7 l\u00e0 Th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng V\u00f5 V\u0103n Ki\u1ec7t; \u00f4ng d\u00f9ng 5 l\u1ea7n ch\u1eef d\u00e2n ch\u1ee7 trong b\u00e0i di\u1ec5n v\u0103n 5.000 ch\u1eef, v\u00e0 \u00f4ng c\u00f3 nh\u1eafc \u0111\u1ebfn\u00a0<em>v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt.\u00a0<\/em>C\u00f2n 54 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u \u0111\u1ecdc tham lu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c in ra, th\u1eddi kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00f3i \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn hai ch\u1eef d\u00e2n ch\u1ee7. Ngh\u0129a l\u00e0 Th\u1eeba t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0a c\u00e1i b\u00e1nh d\u00e2n ch\u1ee7 ra m\u1eddi, m\u00e0 qu\u00fd v\u1ecb kh\u00f4ng ai d\u00e1m \u0103n, ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u00f4i, l\u00e0 \u0111\u1ee7 no \u0111\u1ee7 s\u01b0\u1edbng. D\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng ai n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u0103n h\u1ecdc ngh\u1ec7 thu\u1eadt.<\/p>\n<p>V\u00ec v\u1eady m\u00e0 t\u00f4i c\u01b0\u1eddi, v\u00e0 c\u00e0ng \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao ch\u00e0ng Ngh\u1ec7 T\u0129nh qu\u00ea m\u00f9a l\u00e0 b\u1ea1n Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Anh \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cao b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a anh Chi. Cao nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? v\u00e0 t\u1ea1i sao cao? Xin anh nh\u1eefng nh\u1eadn x\u00e9t c\u1ee5 th\u1ec3.<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong> B\u00e0i Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi g\u1ed3m ba ph\u1ea7n: nh\u1eafc l\u1ea1i t\u00ecnh tr\u1ea1ng v\u0103n th\u01a1 h\u1ea3i ngo\u1ea1i, r\u1ed3i gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng bi\u1ebfn chuy\u1ec3n, v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u00e1c th\u1ea3o nh\u1eefng \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb. S\u01b0\u1eddn b\u00e0i bi\u1ec7n ch\u1ee9ng v\u00e0 n\u1ed9i dung x\u00e2y d\u1ef1ng.<\/p>\n<p>D\u0129 nhi\u00ean l\u00e0 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t. Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i g\u00ec th\u00ec \u0111\u1ecdc c\u00e1i n\u1ea5y v\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1i \u1ea5y. Anh c\u00f3 l\u00e0m ch\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 li\u1ec7u \u0111\u00e2u? Nh\u01b0ng b\u1ea3n th\u00e2n c\u00f3 thi\u1ec7n t\u00e2m, l\u1ea1i nghi\u00eam trang v\u00e0 nghi\u00eam t\u00fac, c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 th\u01b0\u1edfng ngo\u1ea1n n\u00ean anh kh\u00f4ng d\u1eebng l\u1ea1i c\u00e1i nh\u1ea3m nh\u00ed; m\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i th\u00ec thi\u1ebfu g\u00ec c\u00e1i nh\u1ea3m nh\u00ed? V\u1ec1 nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m m\u00e0 anh bi\u1ebft, anh vi\u1ebft \u0111\u00fang, d\u00f9 r\u1eb1ng anh ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc nhanh. Ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean v\u1ec1 c\u1ed5 v\u0103n nh\u01b0 anh m\u00e0 ch\u1ecbu kh\u00f3 \u0111\u1ecdc nhanh, v\u00e0 ch\u1ecbu vi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1i m\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc nhanh l\u00e0 m\u1ed9t thi\u1ec7n ch\u00ed, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 hy sinh. C\u00f9ng ngh\u1ec1 v\u1edbi nhau, t\u00f4i bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Ph\u1ea7n tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f3 nh\u1eefng thi\u1ebfu s\u00f3t nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u00e0 v\u0103n Tr\u1ea7n V\u0169 cho r\u1eb1ng thi\u1ebfu ph\u1ea7n h\u1ed3i k\u00fd, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u00e2u. H\u1ea3i ngo\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ed3i k\u00fd v\u0103n h\u1ecdc quan tr\u1ecdng l\u00e0 ba t\u1eadp c\u1ee7a Ph\u1ea1m Duy, Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi c\u00f3 nh\u1eafc. Nh\u1eefng h\u1ed3i k\u00fd ch\u00ednh tr\u1ecb v\u1edb v\u1ea9n kh\u00f4ng thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc \u2013 tuy r\u1eb1ng b\u00e1n ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Ch\u1ed7 y\u1ebfu c\u1ee7a b\u00e0i b\u00e1o l\u00e0 Hu\u1ec7 Chi kh\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i qua ba giai \u0111o\u1ea1n:<\/p>\n<p><strong>Giai \u0111o\u1ea1n 1<\/strong>\u00a0: \u0111\u1ea1i b\u1ed9 ph\u1eadn c\u00e1c v\u0103n ngh\u1ec7 s\u0129 S\u00e0i G\u00f2n di t\u1ea3n \u1ed3 \u1ea1t t\u1eeb th\u00e1ng 4-75: L\u00fac \u0111\u00f3 h\u1ecd ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u1eddi s\u1ed1ng s\u1ebd ra sao v\u00e0 c\u1ea7n t\u1ea1o ra ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn v\u0103n ho\u00e1 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ti\u1ebfng m\u1eb9 \u0111\u1ebb. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1eddi V\u00f5 Phi\u1ebfn vi\u1ebft\u00a0<strong><em>Th\u01b0 g\u1eedi b\u1ea1n<\/em><\/strong><em>,\u00a0<\/em>L\u00ea T\u1ea5t \u0110i\u1ec1u l\u00e0m th\u01a1 k\u00fd t\u00ean Cao T\u1ea7n, c\u1ea3 hai h\u1ee3p t\u00e1c l\u00e0m b\u00e1o\u00a0<strong><em>V\u0103n h\u1ecdc Ngh\u1ec7 thu\u1eadt<\/em><\/strong><em>.<\/em><\/p>\n<p><strong>Giai \u0111o\u1ea1n 2<\/strong>\u00a0: l\u00e0 th\u1eddi thuy\u1ec1n nh\u00e2n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc sau 1980, th\u1eddi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c, Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, Mai Th\u1ea3o. L\u00fac n\u00e0y, c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t t\u1ea1i M\u1ef9 \u0111\u00e3 an c\u01b0, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 tinh th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c nh\u00e0 v\u0103n nh\u00e0 th\u01a1 \u0111\u00e3 ch\u00ed th\u00fa l\u00e0m v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng. Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c vi\u1ebft li\u00ean ti\u1ebfp 5 t\u1eadp\u00a0<strong><em>M\u00f9a bi\u1ec3n\u00a0\u0111\u1ed9ng<\/em><\/strong>, Nh\u1eadt Ti\u1ebfn vi\u1ebft c\u00e1c t\u1eadp truy\u1ec7n ng\u1eafn\u00a0<strong><em>Ti\u1ebfng k\u00e8n, C\u00e1nh c\u1eeda<\/em><\/strong>. C\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb ngh\u1ec7 thu\u1eadt, nh\u00e2n \u0111\u1ea1o, d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 ho\u00e0 gi\u1ea3i ho\u00e0 h\u1ee3p, nh\u1ea5t l\u00e0 \u1edf Nh\u1eadt Ti\u1ebfn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m s\u00e2u v\u00e0 \u00fd th\u1ee9c cao. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c anh \u1ea5y b\u1ecb ch\u1ee5p m\u0169 th\u00e2n C\u1ed9ng, Nh\u1eadt Ti\u1ebfn vi\u1ebft \u00edt h\u01a1n, Nguy\u1ec5n M\u1ed9ng Gi\u00e1c d\u00e8 d\u1eb7t v\u00e0 d\u1ea7n d\u1ea7n chuy\u1ec3n h\u01b0\u1edbng, thu m\u00ecnh v\u00e0o v\u0103n th\u01a1 di t\u1ea3n.<\/p>\n<p>N\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc n\u00e0y d\u1ea7n d\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n, d\u1ed3i d\u00e0o, s\u1eafc c\u1ea1nh v\u00e0 \u0111\u1ea1t t\u1edbi \u0111\u1ec9nh cao kho\u1ea3ng 1985-87, sau \u0111\u00f3 th\u00ec t\u00e0 t\u00e0.<\/p>\n<p><strong>Giai \u0111o\u1ea1n 3<\/strong>\u00a0: T\u1eeb 1987 c\u00f3 th\u00eam nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft m\u1edbi, tr\u1ebb tu\u1ed5i h\u01a1n ho\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, ho\u1eb7c \u0111i ch\u00ednh th\u1ee9c, ho\u1eb7c \u0111i du h\u1ecdc t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc 1975 r\u1ed3i l\u1eadp nghi\u1ec7p t\u1ea1i \u00c2u M\u1ef9: \u0111\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng Tr\u1ea7n V\u0169, \u0110\u1ed7 Kh. v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb Ho\u00e0ng B\u1eafc, Phan Th\u1ecb Tr\u1ecdng Tuy\u1ebfn, V\u0169 Qu\u1ef3nh N.H., Tr\u00e2n Sa v\u00e0 nh\u00e0 l\u00e0m phim Tr\u1ea7n Anh H\u00f9ng, t\u00e1c gi\u1ea3 phim\u00a0<strong><em>M\u00f9i \u0111u \u0111\u1ee7 xanh.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>H\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng ng\u00f2i b\u00fat t\u01b0\u01a1i t\u1eafn, t\u00e0i hoa, m\u1ea1nh b\u1ea1o, \u00edt b\u1ecb v\u01b0\u1edbng m\u1eafc v\u00e0o d\u0129 v\u00e3ng v\u1ec1 hai m\u1eb7t ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb h\u1ecd kh\u00f4ng c\u0103m th\u00f9, \u00edt c\u1ea3m th\u1ea5y m\u1ea5t m\u00e1t, kh\u00f4ng cho r\u1eb1ng m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1ea5t s\u1ef1 nghi\u1ec7p, m\u1ea5t t\u00e0i s\u1ea3n hay ch\u1ee9c v\u1ee5, danh v\u1ecdng, quy\u1ec1n l\u1ee3i. H\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ea3i qua c\u00e1c tr\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp, c\u00e1c lao t\u00f9. V\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc, h\u1ecd kh\u00f4ng n\u1ee3 n\u1ea7n v\u1edbi d\u0129 v\u00e3ng, h\u1ecd vi\u1ebft v\u0103n tu\u1ef3 th\u00edch, h\u1ecd vi\u1ebft cho nh\u1eefng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1edbi, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 trong n\u01b0\u1edbc c\u00e0ng t\u1ed1t, c\u00e0ng vui; h\u1ecd kh\u00f4ng h\u1ec7 lu\u1ef5 v\u1edbi c\u00e1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng S\u00e0i G\u00f2n c\u0169. Nh\u1eefng\u00a0<strong><em>Ch\u00e2n tr\u1eddi t\u00edm, \u0110\u00eam m\u00e0u h\u1ed3ng, L\u1ec7 \u0111\u00e1 xanh\u00a0, \u0110\u1ed9ng hoa v\u00e0ng, V\u00e0nh \u0111ai tr\u1eafng<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em>\u0111\u00e3 phai m\u00e0u nh\u1ea1t s\u1eafc. T\u00ean c\u1ee7a nh\u1eefng t\u1edd b\u00e1o\u00a0<em>S\u00e1ng\u00a0T\u1ea1o<\/em>,\u00a0<em>B\u00e1ch\u00a0Khoa<\/em>,\u00a0<em>V\u0103n\u00a0<\/em>kh\u00f4ng kh\u01a1i d\u1eady m\u1ed9t v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng n\u00e0o. Trong khi v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Bolsa l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t n\u1ed1i d\u00e0i, th\u00ec h\u1ecd mu\u1ed1n m\u1edf ra nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi, xuy\u00ean l\u1ee5c \u0111\u1ecba, xuy\u00ean \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 m\u1edbi. Trong tinh th\u1ea7n \u0111\u00f3, h\u1ecd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i may m\u1eafn \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng trong n\u01b0\u1edbc, r\u1ea5t hay r\u1ea5t m\u1edbi c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Huy Thi\u1ec7p, B\u1ea3o Ninh, L\u00ea L\u1ef1u, D\u01b0\u01a1ng Thu H\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m Th\u1ecb Ho\u00e0i. L\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng l\u1ee9a, h\u1ecd ch\u00f3ng tr\u1edf th\u00e0nh b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng \u00e2m, \u0111\u1ed3ng t\u00e2m. T\u1eeb \u0111\u00f3 h\u1ecd ph\u00e1 tung nh\u1eefng th\u00e0nh ki\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1, ho\u00e0 h\u1ee3p v\u0103n ngh\u1ec7. C\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ee3p l\u01b0u, giao l\u01b0u l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1eeb s\u1ef1\u00a0<em>\u201c th\u1ee9c t\u1ec9nh\u201d<\/em>\u00a0n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u01b0 Hu\u1ec7 Chi \u0111\u00e3 n\u00f3i trong ph\u1ea7n 2. C\u00f3 ai ng\u1ee7 bao gi\u1edd \u0111\u00e2u m\u00e0 th\u1ee9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, ph\u1ea7n thi\u1ebfu s\u00f3t trong b\u00e0i Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi l\u00e0 ph\u1ea7n th\u01a1; anh c\u00f3 nh\u1eafc t\u00e1c gi\u1ea3 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m, nh\u01b0\u00a0<strong><em>Th\u01a1 Cao T\u1ea7n, Th\u01a1 Thanh Nam\u00a0<\/em><\/strong>day d\u1ee9t n\u1ed7i bu\u1ed3n xa x\u1ee9,\u00a0<strong><em>Th\u01a1 Mai Th\u1ea3o<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em>u \u00e1m tu\u1ed5i gi\u00e0 x\u1ebf b\u00f3ng, hay m\u1edbi m\u1ebb h\u01a1n l\u00e0 th\u01a1 Ngu Y\u00ean, Th\u01b0\u1eddng Qu\u00e1n, Tr\u00e2n Sa, \u0110\u1ed7 Kh. &#8230; Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn nh\u1eefng bi\u00ean kh\u1ea3o v\u1ec1 th\u01a1 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n H\u01b0ng Qu\u1ed1c, \u0110\u1ed7 Qu\u00fd To\u00e0n, v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam c\u1ee7a V\u00f5 Phi\u1ebfn. Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3 kh\u0103n: v\u1eeba tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1eeba t\u1ed5ng lu\u1eadn, v\u1eeba m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf ph\u1ea7n ba:<\/p>\n<p>Anh h\u00f4 h\u00e0o\u00a0<em>\u201cho\u00e0 h\u1ee3p giao l\u01b0u gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong n\u01b0\u1edbc v\u1edbi trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong n\u01b0\u1edbc v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\u201d.<\/em>\u00a0\u0110\u1ecdc l\u1ea1i t\u1eebng ch\u1eef, ch\u00fang ta nh\u1eadn l\u00e0 anh th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 s\u00e2u s\u1eafc. Ch\u00ednh trong n\u1ed9i \u0111\u1ecba Vi\u1ec7t Nam \u0111\u00e3 c\u1ea7n giao l\u01b0u r\u1ed3i, n\u00f3i chi \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c ho\u00e0 h\u1ee3p v\u00e0 giao l\u01b0u \u1ea5y, b\u1ea3n th\u00e2n t\u00f4i \u0111\u00e3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1c thi t\u1eeb hai m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, nay nghe c\u00e1c \u00f4ng \u0110\u1ed7 M\u01b0\u1eddi v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ki\u1ec7t n\u00f3i, th\u00ec t\u00f4i v\u1eabn ch\u01b0a tin, nh\u01b0ng nghe Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi n\u00f3i, th\u00ec t\u00f4i tin t\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea5n kh\u1edfi l\u1eafm l\u1eafm.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng Hu\u1ec7 Chi k\u1ebft lu\u1eadn y\u1ebfu. Vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 anh ph\u1ea3i vi\u1ec7n d\u1eabn l\u1eddi Kh\u1ed5ng T\u1eed\u00a0<em>\u201c qu\u00e2n t\u1eed ho\u00e0 nhi b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 n\u00f3i chuy\u1ec7n ho\u00e0 h\u1ee3p, giao l\u01b0u th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec qu\u00e2n t\u1eed v\u1edbi kh\u00f4ng qu\u00e2n t\u1eed. C\u00f3 chi\u1ebfn bao gi\u1edd \u0111\u00e2u m\u00e0 ph\u1ea3i ho\u00e0. V\u00e0 c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng. B\u1ea5t \u0111\u1ed3ng th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9 \u0111\u1ed3ng th\u00ec th\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch, gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u.<\/p>\n<p>\u1ede tr\u00ean, t\u00f4i n\u00f3i t\u00f4i tin Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi v\u00ec t\u00ecnh \u0111\u1eddi v\u1eabn th\u1ebf. Ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ecdc Nguy\u1ec5n Du, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ch\u1ee9 ai \u0111\u1ecdc th\u00e1nh chi\u1ebfu c\u1ee7a Gia Long, Minh M\u1ec7nh. V\u00ec Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi l\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n, m\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfng n\u00f3i. Gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb ti\u1ebfng n\u00f3i, l\u1eddi n\u00f3i, c\u00e1ch n\u00f3i. C\u00f2n gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m. T\u00f4i ch\u1edd \u0111\u1ee3i v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c \u00f4ng \u0110\u1ed7 M\u01b0\u1eddi v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Ki\u1ec7t qua vi\u1ec7c c\u00e1c \u00f4ng \u1ea5y l\u00e0m trong c\u00f4ng cu\u1ed9c ho\u00e0 h\u1ee3p gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, qua vi\u1ec7c giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1 th\u1eadt s\u1ef1, giao l\u01b0u hai chi\u1ec1u v\u00e0 t\u1ef1 do.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Ch\u00ednh anh c\u0169ng c\u00f3 b\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o ch\u00ed trong n\u01b0\u1edbc tr\u00edch \u0111\u0103ng, v\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi anh ch\u01b0a \u0111\u1ee7 giao l\u01b0u sao?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong> Nh\u01b0 v\u1eady ch\u01b0a \u0111\u1ee7. Kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 m\u00e0 c\u00f2n xuy\u00ean t\u1ea1c v\u00ec v\u0103n h\u1ecdc h\u1ea3i ngo\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1eady. M\u1ed9t ph\u1ea7n c\u1ee7a \u1ed5 b\u00e1nh m\u00ec l\u00e0 b\u00e1nh m\u00ec, m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1ef1 th\u1eadt kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 th\u1eadt. Xu\u1ea5t b\u1ea3n m\u1ed9t cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a m\u1ed9t Vi\u1ec7t ki\u1ec1u, v\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 cu\u1ed1n\u00a0<strong><em>Nguy\u1ec5n \u00c1i Qu\u1ed1c \u1edf Paris<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em>(n\u0103m 1991) th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1. Nh\u1eafc l\u1ea1i v\u00ed d\u1ee5 c\u0169: nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n V\u0103n H\u1ecdc \u1edf Th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh c\u1ee7a Ho\u00e0ng L\u1ea1i Giang mu\u1ed1n h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n T\u00e2n Th\u01b0 c\u1ee7a Kh\u00e1nh Tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1i M\u1ef9 in cu\u1ed1n\u00a0<strong><em>Tuy\u1ec3n t\u1eadp v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em>th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i tr\u1ea3 v\u1ed1n l\u1ea1i cho Kh\u00e1nh Tr\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng m\u1ed9t v\u00e0i nh\u00e0 xu\u1ea5t b\u1ea3n kh\u00e1c, ho\u1eb7c c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c gi\u1ecfi ch\u1ea1y ch\u1ecdt, gi\u1ecfi v\u1eadn \u0111\u1ed9ng, th\u00ec in \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed1n\u00a0<strong><em>Khi tan n\u1eafng<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em>(1993). N\u00f3i kh\u00e1c \u0111i, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 cho xu\u1ea5t b\u1ea3n nh\u1ecf gi\u1ecdt, nh\u1eefng gi\u1ecdt th\u1eadt nh\u1ecf, m\u1ed9t v\u00e0i truy\u1ec7n ng\u1eafn khi ho\u00e0n to\u00e0n ki\u1ec3m so\u00e1t n\u1ed9i dung v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ee7 vi\u1ec7c in \u1ea5n. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ef1 do, kh\u00f4ng c\u00f3 giao l\u01b0u. Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u1ec5n Minh Ch\u00e2u \u0111\u00e3 t\u1ed1 gi\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng minh ho\u1ea1 trong n\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, ch\u00ednh quy\u1ec1n mu\u1ed1n c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n\u00a0<em>v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng b\u01b0u \u1ea3nh<\/em>, m\u1ed9t th\u1ee9\u00a0<em>litt\u00e9rature carte<\/em>\u00a0<em>postale\u00a0<\/em>\u0111\u1ec3 trang tr\u00ed cho vi\u1ec7c thu nh\u1eadp ngo\u1ea1i t\u1ec7 h\u00e0ng ho\u00e1 v\u00e0 k\u1ef9 thu\u1eadt, theo ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng\u00a0<em>\u201ccho gi\u1ea5y l\u1ea5y \u0111\u1ed3\u201d.<\/em>\u00a0Kh\u00f4ng ph\u1ea3i giao l\u01b0u.<\/p>\n<p>Mu\u1ed1n giao l\u01b0u, t\u00f4i ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00f4i. Anh ph\u1ea3i ch\u1ea5p nh\u1eadn c\u00e1i t\u00f4i c\u1ee7a t\u00f4i, c\u00e1i h\u1ea3i ngo\u1ea1i c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi h\u1ea3i ngo\u1ea1i. \u0110\u1eb1ng n\u00e0y nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 y\u00eau c\u1ea7u m\u1ed9t lo\u1ea1i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u00a0<em>\u201cnh\u1edb n\u01b0\u1edbc \u0111au l\u00f2ng con cu\u1ed1c cu\u1ed1c\u201d<\/em>; \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng qu\u1ed1c n\u1ed9i th\u00ec ph\u1ea3i\u00a0<em>\u201c\u0111\u1eb9p v\u00f4 c\u00f9ng t\u1ed5 qu\u1ed1c ta \u01a1i\u201d<\/em>. \u0110\u1ea1i kh\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf. Anh kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n ph\u00ea ph\u00e1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f2i h\u1ecfi t\u1ef1 do, d\u00e2n ch\u1ee7, nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111a nguy\u00ean. \u0110a quan th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111a nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u1eebng. Anh kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng cho Ho\u00e0ng Minh Ch\u00ednh, Nguy\u1ec5n H\u1ed9, B\u00f9i T\u00edn. \u0110\u01b0\u1ee3c v\u1eady, b\u00e0i v\u0103n c\u1ee7a anh c\u00f3 th\u1ec3 in l\u1ea1i trong n\u01b0\u1edbc, anh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc d\u1ec5 d\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eddi to\u1ea1 \u0111\u00e0m \u0111\u00e2y \u0111\u00f3, u\u1ed1ng tr\u00e0 \u0103n m\u1ee9t h\u1ea1t sen v\u00e0 ch\u1ee5p h\u00ecnh v\u1edbi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng quan ni\u1ec7m m\u1ed9t v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00e3 l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i th\u00ec ph\u1ea3i g\u1eafn b\u00f3 v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u1edbi d\u00e2n t\u1ed9c, v\u1edbi sinh m\u1ec7nh c\u1ee7a t\u1ed5 qu\u1ed1c, ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00ean ti\u1ebfng n\u00f3i thi\u1ebft th\u00e2n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n, ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 nh\u00e0 v\u0103n trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng n\u00f3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, tuy r\u1eb1ng v\u1eabn bi\u1ebft v\u00e0 v\u1eabn ngh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf. C\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i n\u00f3i l\u00ean ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a t\u1ef1 do d\u00e2n ch\u1ee7, n\u00f3i l\u00ean t\u01b0 c\u00e1ch c\u1ee7a tr\u00ed th\u1ee9c, nhi\u1ec7m v\u1ee5 cao qu\u00fd c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n. Ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u0103n h\u1ea3i ngo\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c hai l\u1ea7n t\u1ef1 do. T\u1ef1 do ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00ec m\u00ecnh mu\u1ed1n vi\u1ebft g\u00ec th\u00ec vi\u1ebft, kh\u00f4ng ai ki\u1ec3m duy\u1ec7t v\u00e0 ki\u1ec3m th\u1ea3o. T\u1ef1 do kinh t\u1ebf v\u00ec vi\u1ebft v\u0103n kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u01a1m \u00e1o, hay \u0111\u1ecba v\u1ecb. Tr\u00ean hai c\u01a1 may \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i n\u00f3i ti\u1ebfng n\u00f3i trung th\u1ef1c c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng tri v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, v\u00ec quy\u1ec1n l\u1ee3i g\u1ea7n v\u00e0 xa c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c trong m\u1ed9t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng nh\u00e2n lo\u1ea1i \u0111ang m\u1edf l\u00f2ng m\u1edf c\u1eeda. Nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u00f3i a dua, n\u1ecbnh b\u1ee3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng kh\u00f4ng a t\u00f2ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng c\u1ed9ng r\u1ebb ti\u1ec1n. Anh c\u00f3 quy\u1ec1n ch\u1ed1ng c\u1ed9ng, v\u00ec anh c\u00f3 quy\u1ec1n ch\u1ed1ng \u0111\u1ed9c t\u00e0i, th\u1eadm ch\u00ed anh ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 ch\u1ed1ng c\u01b0\u1eddng quy\u1ec1n v\u00e0 b\u1ea1o l\u1ef1c. \u0110\u1ed9c t\u00e0i g\u00ec th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ed9c t\u00e0i. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00ean m\u01b0\u1ee3n danh ngh\u0129a ch\u1ed1ng c\u1ed9ng m\u00e0 \u0111\u1ed1t xe, ph\u00e1 nh\u00e0, \u0111\u00e2m ch\u00e9m, b\u1eafn gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi ta, v\u00e0 nh\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean m\u01b0\u1ee3n c\u00e1i \u00e1o r\u1eb1n ri ch\u1ed1ng c\u1ed9ng m\u00e0 ch\u1ed1ng l\u1ea1i quy\u1ec1n l\u1ee3i c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u00ed d\u1ee5 t\u1ea9y chay h\u00e0ng ho\u00e1 Vi\u1ec7t Nam, h\u00f4 h\u00e0o M\u1ef9 gi\u1eef v\u1eefng c\u1ea5m v\u1eadn, kh\u00f4ng bang giao, ho\u1eb7c ch\u1ed1ng ph\u00e1 nh\u1eefng c\u1ed1 g\u1eafng giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1, \u0111\u1ed1t x\u00e9 s\u00e1ch b\u00e1o in trong n\u01b0\u1edbc, ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c ph\u00f2ng tri\u1ec3n l\u00e3m h\u1ed9i h\u1ecda. L\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00e1c anh t\u1ef1 lo\u1ea1i m\u00ecnh ra kh\u1ecfi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng d\u00e2n t\u1ed9c v\u00e0 nh\u00e2n lo\u1ea1i v\u0103n minh.<\/p>\n<p><strong>H\u1ecfi: Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi vi\u1ec7c giao l\u01b0u v\u0103n ho\u00e1 v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng h\u1ea3i ngo\u1ea1i, anh c\u00f3 y\u00eau c\u1ea7u g\u00ec c\u1ee5 th\u1ec3?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0110\u00e1p:<\/strong> Y\u00eau c\u1ea7u t\u1ed5ng b\u00ed th\u01b0 \u0110\u1ed7 M\u01b0\u1eddi v\u00e0 th\u1ee7 t\u01b0\u1edbng V\u00f5 V\u0103n Ki\u1ec7t m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u th\u00f4i:\u00a0<em>l\u00e0m nh\u1eefng\u00a0g\u00ec<\/em>\u00a0<em>m\u00ecnh n\u00f3i.\u00a0<\/em>M\u1ed9t c\u00e2u n\u0103m ch\u1eef :\u00a0<em>L\u00e0m\u00a0nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh n\u00f3i,\u00a0<\/em>n\u0103m ch\u1eef th\u00f4i. \u0110\u1ea1i kh\u00e1i c\u00e1c \u00f4ng \u0111\u00e3 n\u00f3i l\u00e0\u00a0<em>\u201c \u0111o\u00e0n k\u1ebft, ho\u00e0 h\u1ee3p trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc, xo\u00e1 b\u1ecf m\u1eb7c c\u1ea3m, h\u1eadn th\u00f9\u201d<\/em>.<\/p>\n<p>Thay v\u00ec n\u00f3i \u0111\u1ebfn v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u01b0 hi\u1ec7n nay, ch\u00ednh th\u1ee9c s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ee5m t\u1eeb\u00a0<em>v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam h\u1ea3i ngo\u1ea1i\u00a0<\/em>nh\u01b0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi \u0111\u00e3 l\u00e0m. V\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c, n\u00f3 mang n\u1ed9i dung v\u00e0 kh\u00e1t v\u1ecdng Vi\u1ec7t Nam. N\u00f3 n\u1eb1m trong y\u00eau c\u1ea7u\u00a0<\/p>\n<p><em>\u201c\u0111o\u00e0n k\u1ebft v\u00e0 ho\u00e0 h\u1ee3p\u201d<\/em> m\u00e0 ch\u00ednh ph\u1ee7 \u0111\u00e3 n\u00eau ra t\u1eeb hai n\u0103m nay.<\/p>\n<p><strong>Thu\u1ef5 Khu\u00ea (<\/strong>th\u1ef1c hi\u1ec7n)<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(B\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tr\u00ean \u0111\u00e0i RFI ng\u00e0y 8.5.1994)<br \/>\n&nbsp;<br \/>\nH\u1ecfi: Xin anh cho bi\u1ebft \u00fd c\u1ee7a anh v\u1ec1 b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a anh Nguy\u1ec5n Hu\u1ec7 Chi t\u1ef1a \u0111\u1ec1 \u201cV\u00e0i c\u1ea3m nh\u1eadn V\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1108,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"h5ap_radio_sources":[],"footnotes":""},"categories":[2744,30,25,133],"tags":[],"class_list":["post-102807","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-50-nam-van-hoc-viet-nam-hai-ngoai-1975-2025","category-chuyen-de","category-nhan-dinh","category-phong-van"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102807","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1108"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=102807"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":102939,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/102807\/revisions\/102939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=102807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=102807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/damau.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=102807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}