- Da Màu Magazine - https://damau.org/en -

Thăm hai ngôi nhà của nữ danh họa Mỹ Georgia O’Keeffe ở New Mexico

Posted By Trịnh Cung On In Hội Họa,Ký Sự,Nghệ Thuật | No Comments

*Nhận định ngắn viết sau chuyến đi New Mexico ngày 22 tháng 8-2021 từ OC California xuyên qua Arizona để thăm các danh thắng đặc biệt của vùng Tây Nam Hoa Kỳ, trong đó có bảo tàng O’Keeffe ở Santa Fe. Hình ảnh lấy từ cuốn sách Georgia O’Keeffe and Her Houses do ABRAMS The Art Book xuất bản.

 

 

O'Keeffe-02

 

Vào năm 1940, sau khi nổi tiếng là một nữ họa sĩ Mỹ hàng đầu, lúc này đã ngoài 40 và chia tay sau 11 năm chung sống với người chồng Alfred Stieglitz, vốn là một nhà nhiếp ảnh và cũng là nhà môi giới nghệ thuật có thế lực ở New York, người đã tổ chức nhiều cuộc triển lãm tranh cho bà, vì Stieglitz đã ngoại tình với một nữ trợ lý, Georgia O’Keeffe quyết định chọn New Mexico để sống phần còn lại của đời mình trong một cõi yên lặng đơn độc. Nơi bà chọn là trang trại Ranchos de los Burros và nhà bà nằm ở Ghost Ranch thuộc phía bắc New Mexico. Đó là một ngôi nhà cũ đã mục nát vì mưa, gió và tuyết.

 

O'Keeffe-07

 

Trong thư bà gửi cho Stieglitz có câu: “Em thà đến đây thay vì bất cứ nơi nào em biết. Đây là một cách để cho em sống rất thoải mái ở nơi chốn cuối đất thật xa xôi đến hầu như sẽ chẳng một ai đến gặp và em thích như vậy.”

Sau đó vài năm, một ngôi nhà ở Abiquiu mà bà tưởng không bao giờ là của mình bỗng được Giáo Hội Công Giáo tặng cho bà vào tháng 12 năm 1945, và bà đã đầu tư để làm mới ngôi nhà. Cuộc tân trang hoàn tất vào năm 1949. Bà chính thức rời bỏ New York dọn về New Mexico để sống mãi mãi.

 

O'Keeffe-09

 

Và như vậy, bà có được hai ngôi nhà ở vùng phía bắc New Mexico gồm có Ghost Ranch để sống cho mùa xuân và mùa hè, và Abiquiu House cho mùa thu và mùa đông.

Đặc biệt cả hai ngôi nhà đều xây theo kiểu nhà thổ dân với tường màu đất nâu hồng, màu đặc trưng của vùng núi đỏ chạy dài từ Utah xuống Arizona và New Mexico. Tường nhà rất dầy tròn cạnh như đất trét và đặc biệt mái không nhô lên như nhà ngói. Do đó mái nhà bằng hồ đầy và phẳng được gánh bởi ván gác trên những thân gỗ tròn được lấy từ rừng địa phương. Có lẽ với cách làm nhà này, người thổ dân Mỹ chống được sức nóng và lạnh, khí hậu rất khắc nghiệt của vùng sa mạc trải dài khắp phía tây nam Hoa Kỳ. Và kể từ khi O’Keeffe về ở trong hai ngôi nhà này, bà có một nửa cuộc đời sau thật đặc biệt, một điều làm cho bộ sưu tập hội họa O’Keeffe thật phong phú và đặc sắc.

 

O'Keeffe-10

 

Phần đông chúng ta thường biết đến hội họa của O’Keeffe là những bức tranh về các loài hoa như Phong Lan Castilla, Diên Vĩ (Iris) hay Loa Kèn ( Lili)… với cách thể hiện đầy gợi cảm về tính dục mà trong hội hoạ chưa từng có ai mở ra cánh cửa bí ẩn của thế giới phụ nữ một cách táo-bạo-tinh tế-vi diệu như O’Keeffe và cho đến hôm nay cũng chỉ có mỗi O’Keeffe.

 

O'Keeffe-Jack-in-the-Pulpit

Hoa Jack-in- the-Pulpit IV (1930)
sơn dầu trên bố 101.6 x 76.2 cm

 

O'Keeffe-CallaLilies

Hai đóa Calla Lilies hồng (1928)
sơn dầu trên bố 101.6 x 76.2 cm

 

Thật ra Bà không chỉ vẽ hoa mà còn có nhiều tác phẩm được vẽ cho những đề tài khác, từ hữu hình đến trừu tượng, từ sơn dầu trên canvas đến màu nước trên giấy. Tất cả đều mang hình ảnh rất tượng trưng cho núi, cát, cây cỏ, xương sọ, gạc sừng động vật hoang dã và mây trời của New Mexico, những điều duy chỉ có ở vùng nơi bà đã chọn làm nơi trú ẩn cuối đời và chúng đã nuôi dưỡng tâm hồn bà, một tâm hồn quạnh quẽ nhưng thanh tao cao cả trong lẽ đời biết nhận và cống hiến.

 

O'Keeffe-17

Họa sĩ với hiện vật

 

O'Keeffe-16

Sọ bò với hoa hồng Calico (1931)
sơn dầu trên bố 91.4 × 61 cm

 

Dẫu vậy, trên con đường ngàn dặm từ Nam California xuyên qua Arizona và New Mexico, kiểu nhà như thế này chúng tôi chỉ thấy nhiều ở Santa Fe, thủ phủ của bang New Mexico. Ngay cả những toà nhà 3-4 tầng cũng không cho thấy mái nhà như khách sạn Loretto (trong hình dưới) tại trung tâm Santa Fe.

 

O'Keeffe-05

 

Thật lòng, nhờ thấy tận mắt những tác phẩm hội họa đa dạng, khả năng làm việc như vô tận và việc O’Keeffe đã bỏ công rất nhiều cho việc sưu tập sọ bò rừng, sừng hươu và các loại đá thuộc núi rừng kỳ vĩ New Mexico như một cách tìm về cội nguồn sự sống và cái chết, cá nhân tôi như học được ở bà một bài học lớn. Tôi như được tiếp nạp một nguồn năng lượng tuyệt vời làm bùng lên ngọn lửa sáng tạo trong tôi mà hai năm qua vì buồn nản do sự tan rã toàn cầu đang diễn ra, vừa do đại dịch Covid-19 và cũng do bộ mặt các thế lực chính trị khắp hành tinh chưa bao giờ lòi ra sự tởm lợm, ác ôn đến như hôm nay, tôi như không còn muốn làm thêm gì nữa.

 

O'Keeffe-15   O'Keeffe-14

O'Keeffe-12  O'Keeffe-13

Đường quanh núi ngoài và trong tác phẩm

 

Là một người đi sau, tôi đã nhận được nguồn cảm hứng từ tài năng bậc thầy và một nhân cách lớn ở Georgia O’Keeffe. Xin cảm tạ về những gì mà nhà nữ danh họa đã để lại cho thế giới đúng như những lời bà đã tâm sự trước khi qua đời năm 1986:

“Hội họa của tôi là những gì tôi gửi lại cho thế giới bởi những gì mà thế giới đã cho tôi.”

 

OC, 28-2021

Articles by Trịnh Cung