Trang chính » Dịch Thuật, Giới thiệu tác giả, Giới thiệu tác phẩm, Nhận Định, Sang Việt ngữ Email bài này

Olga TOKARCZUK cất cánh cùng FLIGHTS với giải MAN BOOKER 2018


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 27.08.2018


clip_image002

Nhà văn Ba Lan Olga Tokarczuk phải chờ 28 năm mới có được thông hành ra nước ngoài. Giống như nhiều người Ba Lan khác, bà vui mừng thấy Liên-Bang Xô-Viết sau 40 năm cô lập với thế giới, cuối cùng đã sụp đổ. Điểm đến của bà chẳng có gì mới lạ – Đông Đức 1990 – nhưng nó đánh dấu thuở ban đầu của tình yêu bà dành cho khao khát được lang bạt kỳ hồ; chuyến đi đồng thời cũng đánh dấu điểm khởi hành của những tác phẩm viết về các bước lãng du ấy với một văn phong thú vị hứa hẹn sẽ còn đi rất xa.

Tháng Năm vừa qua, Tokarczuk đoạt giải Man Booker với Flights/Những Chuyến Bay, tác phẩm thể hiện độc đáo những kinh nghiệm thật của tác giả. Quyển sách gồm 116 hình minh hoạ, hư và thực, khởi đầu từ câu chuyện một người đàn ông Ba Lan tuyệt vọng tìm vợ con bị mất tích trong chuyến đi nghỉ của họ ở Croatia, cho đến tài liệu lịch sử về trái tim Chopin được lén lút đưa vào Warsaw dưới chiếc váy của người em gái. Các nhà phê bình so sánh tiểu thuyết và các truyện ngắn phi tuyến tính của Tokarczuk, vốn thường bị ngắt quãng bởi những bản đồ và sơ đồ bí ẩn, với tác phẩm của các tác giả nổi tiếng Châu Âu như W.G. Sebald và Milan Kundera.

Tokarczuk cho biết khi khởi sự viết Flights hơn mười hai năm trước, bà mô tả thế giới khác với cái thế giới chúng ta hiện đang sống. Bà nói, “tôi đã viết quyển tiểu thuyết đó lúc thế giới đang tìm cách mở cửa với tất cả mọi người; còn bây giờ chúng ta đang nhìn thấy khối Liên Minh Châu Âu dần suy yếu chỉ vì các chủ trương của các quốc gia như Ba Lan và Hung Gia Lợi chỉ lo khư khư giữ lấy biên giới của họ”.

Tokarczuk cũng đề cập đến kế hoạch của Donald Trump về việc xây bức tường ngăn nước Mỹ với Mễ Tây Cơ. “Mười hai năm trước không ai có ý niệm gì về tường ngăn hay biên giới vốn trước đây do chế độ độc tài chuyên chế đẻ ra. Phải thừa nhận rằng dạo ấy tôi tưởng thứ chế độ này đã thuộc về quá khứ rồi”.

Tác phẩm đầu tiên cỉa Tokarczuk là một tập thơ, Cities in mirrors/Những thành phố trong gương, xuất bản năm 1989. Bà tiếp tục viết thêm tám quyển tiểu thuyết cùng hai tập truyện ngắn và trở nên nổi tiếng trong văn giới Ba Lan. Rất nhiều trong số này – như quyển tiểu thuyết đột phá của bà Primeval and Other times/Thời nguyên thủy và những thời đại khác xuất bản ở Ba Lan 1996 – được viết theo văn phong giang hồ hảo hán truyền thống phản ảnh những biến động lịch sử của Ba Lan. Flights không phải là quyển tiểu thuyết duy nhất của bà được dịch sang tiếng Anh nhưng là tác phẩm đầu tiên đưa tên tuổi bà ra thế giới. Hành trình gian truân của quyển tiểu thuyết hàm ơn rất nhiều Jennifer Croft, dịch giả người Mỹ, người đã ròng rã 10 năm kiên trì thuyết phục các chủ bút và các nhà xuất bản.

Tokarczuk, có vài năm làm việc như một chuyên gia tâm lý sau khi tốt nghiệp đại học Warsaw 1985, đã một mình rày đây mai đó suốt thời gian bà sáng tác Flights.

“Tôi đã ly dị và có nhu cầu bức thiết phải thay đổi đời mình”. Bà nói, “những chuyến độc hành sẽ cho bạn một tâm thái khác, vì khi bạn có một người bạn đường, bạn luôn luôn có khuynh hướng trao đổi thông tin, cảm xúc và tương tác”.

Trong khi lang thang ở Châu Âu và Châu Á, Tokarczuk có một sổ tay du lịch ghi lại các kinh nghiệm, tuy nhiên bà cho rằng không thể nào viết du ký theo tuyến tính. “Tôi nhận ra chúng ta không còn du lịch theo cái kiểu ấy nữa mà nhảy cóc từ chỗ này sang chỗ khác và rồi quay trở lại”, bà nói. “Vì thế tôi có ý tưởng về một quyển tiểu thuyết như một “chùm truyện” kể lại những kinh nghiệm không dính líu gì nhau nhưng chúng vẫn có thể mắc xích vào nhau trên bình diện tâm lý, thể chất và chính trị”.

Flights được kể qua giọng một nữ du khách không tên nhưng nhân vật này không khác chi mấy với tác giả. “Người kể chuyện có một phần là tôi và là một cái gì đó nhiều hơn là tôi”, Tokarczuk nói.

Như một phần của công trình nghiên cứu nhằm hoàn thành quyển tiểu thuyết Flights, tác giả đã ghi danh ở đại học Amsterdam để học về lịch sử cơ thể học. Người kể chuyện trong tác phẩm Flights bị ám ảnh bởi những “lỗi lầm nối tiếp và những sai sót trong sáng tạo”. Vì vậy Flights hiển nhiên đầy dẫy những chuyến tham quan hấp dẫn đến các bảo tàng sáp và phòng thí nghiệm nơi các cơ thể bị lột da và những hình nhân dị dạng được trưng bày.

Nếu có một nhân vật trung tâm trong quyển tiểu thuyết Flights, thì đó chính là cơ thể con người vốn được tạo ra để chịu khổ đau, “nó là một phương tiện di chuyển tinh tế mà cùng với nó ta du hành xuyên thế giới và xuyên thời gian”, Tokarczuk nói.

Trong Flights “các cơ thể dịch chuyển” thường là của những con người có tương quan xã hội mong manh: một tài xế hỏa xa nghiện rượu, phảng phất tính cách Moby Dick, một bà mẹ đơn thân hoảng loạn quyết định rời bỏ gia đình và đứa con của mình.

“Trong những tác phẩm khác của tôi, độc giả cũng có thể tìm thấy một cái gì đó”, Tokarczuk nói. “Thực tại giống như một cái bánh rán doughnut, mọi thứ đều ngon ngọt vòng ngoài, còn ở giữa chỉ là một lỗ trống”.

clip_image004

Trần Thị NgH chuyển ngữ từ The Sydney Morning Herald, 26.08.2018

27.08.2018

bài đã đăng của Tobias Grey


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)