Trang chính » Âm Nhạc, Câu chuyện Nghệ thuật, Hội Họa, Tạo hình, Thơ Email bài này

Chiều thơ ca hiến dâng cho họa sĩ J. M. W. Turner

Year without Summer

 

Tháng năm trời Cali, chiều xuống chậm. Ánh hoàng hôn trên ngọn đồi vùng biển Santa Monica chưa kịp va đập vào đêm, đã vội vùng vẫy chút nắng muộn, le lói rải xuống những tàng cây bách diệp. Gió biển thổi lùa vào tóc tôi, cợt cười nhẹ lay tấm khăn quàng cổ của người đàn ông tóc bạc đứng xếp hàng vào cửa trước tôi. Tất cả đang chờ phút bước vào thính đường Harold M. Williams Auditorium, viện bảo tàng The Getty. Những khuôn mặt háo hức nhè nhẹ trò chuyện như sợ khuấy động bầu không khí trang nghiêm của thính đường. Những đôi mắt xanh, xám, nâu nhìn về phía trước như sẵn sàng để lắng nghe nhịp giao duyên giữa ngôn ngữ của thơ ca. Cả những giai điệu của âm nhạc sẽ lẫn vào sắc màu, bóng tối và ánh sáng của nghệ thuật tạo hình.

Buổi trình diễn này chính là buổi gặp gỡ tâm giao của âm nhạc, ảo thuật, hội hoạ và thơ ca. Chúng tôi được nghe và xem phần trình diễn của các nhà thơ đương đại nổi danh hiện nay. Họ là: Amber Tamblyn, một tài tử, nhà thơ nổi danh, tác giả của tập thơ "Dark Sparkler" được LAweekly khen ngợi như "một tuyệt tác sinh động đầy bí hiểm". Derrick Brown, một nhà trình diễn thơ khét tiếng với lối sử dụng ngôn ngữ ẩn dụ rất bốc lửa. Ông được giải thưởng Texas Book of the year Award năm 2014 cho tác phẩm gần đây nhất là "Our Poison Horse". Anis Mojgani, được biết đến với những vần thơ đầy thơ mộng qua những tác phẩm bán chạy nhất của ông kể cả cuốn "The Feather Room". Idris Goodwin là một nhà soạn kịch, một rapper, và là nhà thơ đã đem ngôn ngữ hiện đại vào thơ và thắng giải thơ ca trong cuốn thơ đầy cách tân của ông " These Are The Breaks". Cristin O’Keefe Aptowicz, tác giả của The Year of No Mistakes, được bán chạy nhất theo New York Times. Mindy Nettifee tác giả của tập thơ "Rise of the Trust Fall", người được đề nghị trao giải thơ The Pushcart for poetry. Phần nhạc đệm do Nick Thorburn, đảm trách. Anh là ca sĩ, nhà soạn nhạc cho The indie-rock band Islands. Ảo thuật gia Rob Zabrecky sẽ thực hiện vài màn ảo thuật để thay đổi không khí. Thi sĩ và hoạt náo viên Brendan Constantine sẽ hướng dẫn chương trình.

Tất cả họ, đều để tim mình rung động và bắt nhịp theo nét cọ thần sầu của nhà danh hoạ chuyên về phong cảnh bậc thầy J.W. Turner mà viết nên thơ, nhạc. Những vần thơ là những lời tâm sự, lãng mạn có, ngụt lửa, trần trụi, tục tằn, đương đại, đời thường có. Tất cả, đều được diễn đọc, trình bày hay hiến dâng lên J.W.Turner chiều nay như một tặng vật bằng một mối chân tình.

Chủ đề chiều nay “Year without A Summer”, “Năm, không có mùa hè”, nhằm ám chỉ năm 1816, một năm nổi tiếng với ánh mặt trời và bầu khí quyển bị tro và khói núi lửa che kín. Năm mà tháng Sáu tuyết còn đóng dày đặc và thành phố New York giống như đông cứng vào tháng Tám. Mùa màng thất thu, chạy dọc từ Âu Châu, Anh Quốc cho tới Bắc Mỹ, khiến cảnh đói khổ xảy ra khắp nơi. Cũng năm ấy, cảnh hoàng hôn thật huy hoàng rực rỡ tạo cảm hứng dữ dội cho Turner và những tuyệt phẩm của ông ra đời nhất là về phần ánh sáng.

Sau phần giới thiệu, những nhà thơ lên để diễn đọc thơ của mình. Những bài thơ dài khoảng từ 5 tới 7, 8 trang giấy. Họ viết theo từng thể thơ khác nhau nên nhạc sĩ đệm nhạc theo từng tiết tấu, nhịp đọc của tác giả. Khi bổng, khi trầm, khi đầy cảm tính, khi lý trí, lúc thất vọng, lúc vui tươi, lúc tục tằn, trần trụi. Ngón đàn guitar của Nick Thornburn bay nhảy, tấm tức, dập dìu, vang động, nhặt khoan, dẫy đầy sáng tạo. Tôi xin trích dịch vài đoạn thơ của một ít tác giả làm ví dụ tiêu biểu:

Cristin O’Keefe Aptowicz đã trình bày bài thơ của cô đầu tiên với tựa đề, “Burning of the Houses of Lords and Commons”. Cô lấy cảm hứng từ bức tranh có cùng tựa của Turner.

Bài thơ dài 6 trang giấy với nội dung của một câu chuyện kể về cô và cái máy tính laptop với một đoạn có liên hệ tới bức tranh. Cô kể việc cô lỡ tay đánh đổ ly nước vào chiếc máy tính là quà tặng Giáng Sinh bạn trai cho và nó bị hư. Cô tả nỗi khổ của người bị hư máy và sự nôn nóng đợi chờ cho tới khi máy được thợ sửa xong. Người bạn trai đề nghị mua cho cô cái máy mới nhưng cô từ chối vì tự ái. Anh ta bảo cô rằng “Hôm nay em phải học một bài học là, khi có người yêu em và muốn giang tay ra giúp em, em phải biết gật đầu”. Kế đến cô nói về nguyên nhân của ngọn lửa đã thiêu rụi toà Nghị Viện Anh (The Houses of Parliament) năm 1834.

turner_burning of london 1834

Đám Cháy ở Tòa Nghị Viện Anh (The Burning of the House of Parliament), J. M. W. Turner (1834)

“Ngày xưa vào trước năm 1800, người ta dùng những thanh dài làm bằng gỗ hay xương để ghi chép, đánh số và cũng được dùng như đơn vị tiền tệ. Sau đó hệ thống tiền tệ này bãi bỏ và chúng bị chất đống bỏ vào nhà kho ở toà nhà Nghị Viện. Đến năm 1834, người ta quyết định phải thanh toán toàn kho chứa những thanh gỗ bị mối mọt vô dụng này.Họ nhồi nhét tất cả vào lò và hoả thiêu chúng như một giải pháp tốt nhất.

Những thanh gỗ đã từ giã ra đi với một cuộc chống trả
Chẳng bao lâu, lò cháy, căn phòng cháy
Toà nhà cháy rồi tất cả đều cháy.
Những thanh gỗ cháy sáng rực đốt rụi lâu đài Westminster Palace,
Nhà nguyện ST. Stephen, The Lords Chamber , The Painted Chamber,
Nhà riêng của các nhà quý tộc cũng như thường dân
Lúc ấy J.W.W. Turner, đứng bên kia sông đã mục kích tất cả
Ngọn núi lửa ấy thiêu rụi mọi thứ với sự tàn phá dữ dội
Quá khứ, hiện tại, tương lai đều nổ tung trong lửa nóng
Turner đã chụp ngay cọ và vải bố, ghi lại được những gì ông thấy
Ôi cơn điên mãnh liệt của thần hoả, sức uy mãnh , cơn hỗn loạn,
nổi bật, tương phản, ánh lên trong làn nước lạnh cứu hoả an bình, lóng lánh.
Nước, chỉ có nước, giải pháp cuối cùng là tia hy vọng sáng long lanh cho cơn hoả hoạn.
………………………………………………………….”

Cuối câu chuyện cô để bạn trai mua máy tính mới cho cô và nghiệm ra một bài học. Giống lửa cháy, khi có nước cứu hoả, người ta phải chụp lấy. Phải biết nói “Yes”, nói “Thank You”, phải biết uyển chuyển. Học chấp thuận những thứ mà mình thấy không đáng giá. Bài học nước và lửa giúp chúng ta nghiệm ra được nhiều điều hay.

Amber Tamblyn với bài thơ “Coda, Etcetera”, “Hồi cuối, v..v…”. Cô đã xúc động trước mối tình đơn phương của Hanna Danby đối với Turner. Hanna là người quản gia nhà Turner, yêu ông mà không được đáp lại. Ông chỉ lợi dụng nàng và tìm đến nàng khi cần. Tuy nhiên nàng vẫn sống lặng lẽ bên ông, mến tài, yêu ông, hiến dâng tất cả cho ông. Amber diễn đọc tấm lòng của Hanna với một giọng đọc thật xúc cảm. Tiếng đàn đệm tài tình của Nick Thorburn khi như gió thoảng, lúc nức nở khóc than khiến người nghe dậy mối cảm thông.

Tôi cột đời tôi vào cột buồm cây cọ của anh
Và xin người hãy cứu vớt và tha thứ cho tôi
Hàng trăm du khách đi ngang qua cổ họng tôi
cố nói lên những vọng âm
hoà cùng những nét cọ của anh

Màu đỏ: tôi yêu anh xót xa
Màu đồng: tôi là sự dâng hiến, là cô dâu bí mật, không phải hiền thê
Màu trắng: tôi chỉ biết đến thân thể anh khi nó là chiếc bóng trong đêm,
anh không cần biết đến bóng tôi
Màu bạc: Tôi sẽ không bao giờ mang họ của anh
Màu đen: màn đêm

Anh,
Thầy của tranh biển động
Thầy của thiên nhiên và những phút giây thảm hoạ tai ương
Thầy của san hô, tro bụi, cá bể, sông, hồ
Thầy của thế kỷ
Thầy của tôi

Tôi muốn anh đọc
Không chỉ những ý tưởng trên da thịt tôi
Tôi muốn anh đọc nhiều hơn
Không chỉ những hàng chữ
giữa hai chân tôi
không cần biết đến người đàn bà tóc vàng đó
người hàng ngày trỗi dậy từ tấm drap trải giường của anh
tình yêu bất tận của cô ta giống ánh dương quang luôn va đập vào tôi
từ phương đông.

Và còn nữa những nhà thơ đã lần lượt lên kể câu chuyện của mình, kể câu chuyện của Turner. Những cơn bão dữ, con thuyền, mây đen, bầu trời, sấm chớp, chiến tranh, hoà bình. Cá và thân phận con người, tình yêu, quá khứ, tương lai. Tất cả đã biến thành chữ, hòa nhập vào đêm như một hiến dâng cho người thầy tài hoa của nghệ thuật tạo hình J. M.W. Turner. Mọi người ra về. Đêm thơm ngát hương hoa dại và sương đêm phả xuống vai tôi lành lạnh. Tôi chạnh lòng nghĩ tới mối tình thầm kín và chiếc bóng cô đơn của nàng Hanna lẩn khuất trong vườn nhà Turner hằng đêm.

 

Trong khi tác giả đang viết bài này thì một cuộc triển lãm tranh của J.M.W. Turner đang diễn ra tại Bảo tàng Mỹ thuật de Young ở San Francisco từ 20.06 tới 20.09, 2015. Địa chỉ: Golden Gate Park, 50 Hagiwara Tea Garden Drive, San Francisco, CA 94118, Tel. 415.750.3600.

bài đã đăng của Trịnh Thanh Thủy


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)