Trang chính » Biên Khảo, Nghệ Thuật, Nhận Định, Tạo hình Email bài này

Joseph Cornell: Nghệ Thuật Từ Phế Thải

0 bình luận ♦ 15.06.2012

  
Cornell-Nghe-Thuat-Tu-Phe-Thai

 

Nghệ thuật thường được coi là cao cấp trong đời sống mà vật chất đang ngự trị, thao túng đa số nhân loại. Nghệ thuật trong nghĩa nôm na và bình dân là cách làm đẹp làm hay hơn. Hơn là từ ngữ quan trọng trong nghệ thuật. Một cụm hoa, tự nhiên đã đẹp, con người làm sao cho đẹp hơn, gọi là nghệ thuật trồng hoa. Một cảnh tượng có sẵn, con người cắt tầm nhìn trong một giới hạn, lựa góc cạnh ánh sáng, chọn điểm tập trung, để cảnh tượng kia bỗng dưng mang theo một ý nghĩa rồi ghi lại bằng máy chụp hình. Gọi là nghệ thuật nhiếp ảnh. Một câu chuyện thường thường xảy ra ngoài phố chợ, được trí óc gạn lọc chi tiết, sắp đặt tình tự, dàn dựng diễn biến, để câu chuyện đậm nét hơn, ý nghĩa hơn, hay hơn. Gọi là nghệ thuật viết truyện… Nghệ thuật nào cũng vậy. Đi qua nghệ thuật, sản phẩm sẽ đẹp hơn, hay hơn hoặc giá trị hơn.

Những vật liệu dùng để tạo ra nghệ thuật là những thứ rất tầm thường, bình thường chung quanh đời sống. Phải có tâm tình trí tuệ của con người và khả năng làm đẹp làm hay thì mới thành nghệ thuật.

Ở một góc cạnh suy tư hơn, nếu vật liệu này chính là nghệ thuật thì sao? Nói một cách khác, trước đây nghệ thuật dùng vật liệu để tạo ra tác phẩm. Bây giờ nghệ thuật dùng nghệ thuật để tạo ra tác phẩm. Tức là nghệ thuật từ nghệ thuật về nghệ thuật. Và từ vật liệu đến sản phẩm đều là của con người. Không có thiên nhiên dự phần.

Nghệ thuật của Joseph Cornell là nghệ thuật sử dụng vật liệu để tạo tác phẩm. Những vật liệu ông sử dụng là những đồ phế thải, những đồ vật bỏ rác của người dân New York. Trước ông cũng đã có những nghệ sĩ khác, lượm lặt sắt bỏ, những vật phế thải trong bãi tha ma xe, v.v. về hàn gắn làm nên những tác phẩm có tính cách tượng hình hoặc kiến trúc.

Ông Cornell chú trọng sự tương quan giữa các đồ vật và ông giới hạn sự tương quan này trong một khuôn khổ cái hộp. Thông thường mặt trước của hộp có kính che. Cũng như những bài thơ bị khuôn khổ và qui luật của thể thơ khiến cho thi sĩ nảy sinh những ngôn ngữ trong giới hạn mà có thể cưu mang những ý tứ lớn hoặc vô giới hạn. Đó là ưu điểm, độc điểm của thơ Hài Cú, Thơ Đường Luật, thơ cổ… Sự giới hạn của hộp gỗ đã tạo những dàn dựng kinh ngạc như “cái khó bó cái khôn”. Tinh thần và kỹ thuật của phương pháp sáng tạo mà ông Cornell thường sử dụng là tinh thần và kỹ thuật của phái Siêu Thực. Dĩ nhiên, cộng thêm cái cá tính cô độc xa lánh người chung quanh và sự dồn nén của vắng bóng phụ nữ trong cuộc sống. Ông Cornell diễn đạt cái nhìn từ nội tâm qua những dàn dựng đồ vật. Những đồ vật này xuất hiện như một cái duyên số khi ông bắt gặp đâu đó quanh đời sống.

 

Tuyển chọn trong nghệ thuật Hộp từ phế thải của Joseph Cornell:

Navigating-the-Imagination

Joseph Cornell, Navigating the Imagination (Lái Thuyền Tưởng Tượng)

 

cornell.hotel-eden

Joseph Cornell, Hotel Eden

 

cornell.defense-afficher

Joseph Cornell, Défense D’Afficher (Cấm Dán Hóa Đơn)

 

cornell.paul-virginia

Joseph Cornell, Paul & Virginia (lấy ý từ tiểu thuyết Paul et Virginie của Jacques-Henri Bernadin de Saint Pierre)

 

cornell.bebe-marie

Joseph Cornell, Bébé Marie

Joseph Cornell ra đời đúng vào lễ Giáng sinh năm 1903. Tạ thế ngày 29 tháng 12 năm 1972. Sinh ra tại Nyack, New York trong gia đình 4 anh em. Sau khi cha ông qua đời, cả gia đình dọn về Queens và ông ở đây suốt cuộc đời còn lại. Ông có theo vào đại học ở Massachusetts nhưng bỏ ngang nửa chừng. Về nghệ thuật, ông đã tự học và chọn một phong cách riêng.

 

cornell house in Queens

Căn nhà của Joseph Cornell ở Utopia Parkway (Đại Lộ Không Tưởng), quận Queens, Nữu Ước

Ông là người cô độc. Tính tình lạnh nhạt ít bạn bè và hầu như không có liên hệ mật thiết với phụ nữ. Ông để thời giờ săn sóc người em trai Robert, mang một chứng bịnh nan y. Robert qua đời năm 1965. Từ đó Cornell mới có nhiều thời giờ cho nghệ thuật. Vào gần cuối đời, nghệ thuật và tác phẩm của ông mới được nhìn nhận. Sự nổi tiếng và vinh quang cũng không làm ông thay đổi cách sống nghèo. Ngoài ra, ông còn là một đạo diễn phái Tiền Đạo trong giới phim trường cùng với Rudy Burckhart, Larry Jordan, Stan Brakhage… Lễ Giáng Sinh năm 1972 là lễ Giáng Sinh cuối cùng, ông đột quị vì bệnh tim ngày 29.

Trong trường hợp của Joseph Cornell, với sự độc đáo và đặc thù, phương pháp sáng tạo của ông dễ được nhìn thấy. Đa số ở những tài năng khác, nhất là những ngành nghệ thuật viết lách, khó nhìn thấy rõ ràng hơn.

twoheads

Trở về với quan điểm nghệ thuật dùng nghệ thuật để tạo ra tác phẩm. Vi dụ, những vật liệu như chữ nghĩa ý tứ được phương pháp sáng tạo đưa ra sản phẩm là bài thơ. Hành trình này là hành trình căn bản và thông dụng trong sáng tác. Nếu phương pháp sáng tạo, trong ví dụ này là phương pháp làm thơ, trở thành vật liệu được sử dụng để một phương pháp sáng tạo khác làm thành tác phẩm, hành trình này là hành trình sáng tạo trong phương pháp sáng tạo. Hành trình này được ngấm ngầm xảy ra bên trong nội tâm của người sáng tác.

Khi sáng tác đã trưởng thành, người sáng tác không chỉ quan tâm về tác phẩm mà còn chú trọng đến những cách thức bồi dưỡng, cải thiện phương pháp sáng tạo của mình. Phương pháp này có thể bị thay đổi hoặc biến dạng nhưng cốt lõi vẫn là cá tính, kiến thức và kinh nghiệm của người sáng tác.

bài đã đăng của Ngu Yên


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)