Trang chính » Biên Khảo, Các Số Da Màu định kỳ, Da Màu số 29, Diễn từ Email bài này

Nhã Ca nói chuyện về “Đường Tự Do Saigon”

0 bình luận ♦ 30.06.2007

 

Nhã Ca nói chuyện về “Đường Tự Do Saigon”
tại Thư Viện Tully, San Jose, 5-5-2007

(trích)

. . .

Chương trình Viet Reads do Học Viện Về Bảo Tàng và Thư Viện Hoa Kỳ bảo trợ hôm nay có ghi là dành cho Nhã Ca và tác phẩm mới. Đây là lần thứ hai tôi được ra mắt sách với bà con, bạn hữu ở San Jose.

Lần đầu, cách đây đã đúng 18 năm.

Vào thời ấy, sau 14 năm treo bút vì tù đày tại quê nhà, gia đình chúng tôi được Văn Bút Quốc Tế can thiệp và Thủ Tướng Ingvar Karlsonn trực tiếp bảo lãnh sang Thụy Điển định cư. Từ đất nước Bắc Âu đẹp như trong truyện thần tiên này, tôi được trở lại bàn viết và sau đó được sang thăm bà con, bạn hữu tại Hoa Kỳ với cuốn sách đầu tiên của phần đời lưu vong.

Tôi còn nhớ. Rất nhớ. Những cảm tình sâu nặng đã nhận được từ San Jose, khi sách Nhã Ca lần đầu được ra mắt bà con bạn đọc và thân hữu. Tên cuốn sách ngày ấy là “Hoa Phượng, Đừng Đỏ Nữa,” kể lại câu chuyện tan tác của một nhóm bạn nữ sinh trường Trưng Vương, khi Saigon đã đổi tên, đổi đời.

Tôi còn nhớ. Rất nhớ. Nhớ với lòng biết ơn. Nhờ sự thượng yêu tin cậy của người đọc, cuốn sách ngày ấy in lần đầu 4000 cuốn, đã bán hết ngay từ năm đầu tiên. Từ năm 1992, chúng tôi rời Thụy Điển sang Cali sống với nghề làm báo hàng ngày. Báo bổ bù đầu tới nỗi sách Nhã Ca có thêm bốn năm cuốn nữa đã in mà không còn thì giờ ra mắt, nhà sách yêu cầu tái bản sách cũ mà không còn thì giờ in. Bù lại, tờ Việt Báo, ấn bản Việt Báo San Jose và Việt Báo Online trên mạng internet vẫn được bà con đọc.

Tôi còn nhớ. Rất nhớ. Ngày họp mặt ra mắt sách lần đầu tại San Jose.

Đó là một buổi chiều cuối tuần tháng Mười, năm 1989. Giọng nói anh Mai Thảo ngày ấy còn mạnh mẽ, rất “bốc” mà rất tỉnh. Nay anh Mai Thảo không còn nữa.

Nhiều người của ngày ấy, thời ấy, hôm nay cũng không còn. Tôi nhớ vị Thiền sư thi sĩ Huyền Không Thích Mãn Giác. Nhớ anh Nguyên Sa. Nhớ anh Phạm Đình Chương. Nhớ anh Lê Đình Điểu, anh Đỗ Ngọc Yến. Nhớ biết bao người..

Hai lần ra mắt sách cách nhau 18 năm. Vừa đủ cho em bé sơ sinh thành thanh niên, thanh nữ. Và đủ cho chính tôi thấy mình bước qua tuổi về hưu.

Nhờ về hưu mà có ngày giờ coi lại việc viết lách và hôm nay có dịp được trình diện quí vị.

. . .

Người già, dù ăn cơm mới vẫn thường nhớ chuyện cũ.

Nhà văn về già, dù tác phẩm mới, vẫn là kể chuyện cũ.

Cuốn sách được ra mắt hôm nay là bộ chuyện về Saigon đổi đời.

Sau tháng Tư 1975, Cộng Sản biến cả nước thành nhà tù. Thành phố, đường phố bị đổi tên. Nhà nhà bị cướp bóc, người người bị đầy ải. Ngày ngày, tài sản Saigon bị ăn cướp. Đêm đêm, cư dân Saigon bị đẩy lên xe bít bùng đưa vào rừng sâu. Nhà binh, nhà báo, nhà giáo, nhà văn, nhà thơ và nhiều nghệ sĩ Saigon, hàng loạt bị bắt vào nhà tù. Nhiều nhân vật của văn học nghệ thuật Việt Nam bị đầy ải tới chết, trong đó có các tên tuổi như Vũ Hoàng Chương, Hồ Hữu Tường, Nguyễn Mạnh Côn, Hiếu Chân Nguyễn Hoạt, Trần Việt Sơn, Dương Hùng Cường, Hoàng Vĩnh Lộc.

Là kẻ sống sót trở về từ trại tù, nhà cửa bị tịch thu, tôi cùng đàn con tá túc trên con đường ngày xưa mang tên là Tự Do.

Tên cũ của nó, thời Pháp, là Catinat.

Tên mới, thời Cộng Sản là Đồng Khởi.

Không biết đã và sẽ còn những tên nào nữa.

Với tôi, mãi mãi con đường ấy mang tên là Tự Do.

Và cuốn sách mới được ra mắt quí vị hôm nay mang tên “Đường Tự Do, Saigon.”

Con đường ấy, lòng đường hẹp mà vỉa hè rộng, một đầu từ bờ sông Saigon, một đầu là nhà thờ Đức Bà. Đủ loại gót giầy, từ Nam chí Bắc, từ năm châu bốn biển đã nện trên vỉa hè Tự Do. Người Tầu, người Nhật, người Pháp, người Mỹ, người Nga … đủ mọi sắc dân, đủ mọi loại người, từ giầu nhất, sang nhất tới nghèo nhất, hèn nhất, từ ông to bà lớn tới ma cô đĩ điếm … tất cả, đều đã tới đó.

Suốt 25 năm cuối của Thế Kỷ 20, đây là con đường tiêu biểu cho đủ loại số phận của Saigon, khi thành phố, đường phố bị đổi tên, đổi đời. Bi thảm nhất mà cũng hài hước nhất. Tàn tệ nhất mà cũng tử tế nhất. Dễ ghét nhất mà cũng dễ thương nhất.

Vào những năm 70-80, khi tôi và các con sống trên đường Tự Do Saigon, con đường này tràn ngập dân vô gia cư và trẻ bụi đời từ khắp nơi kéo về. Trong những ngày tháng cùng quẫn nhất, có khi mấy mẹ con bị bỏ đói và cầm tù trong nhà, bản thân tôi đã nhận nhiều ơn nghĩa từ đám trẻ bụi đời.

“Đường Tự Do Saigon” là bộ tiểu thuyết tôi đã cặm cụi viết liên tục hơn 10 năm, gồm 4 cuốn. Mỗi cuốn là những cảnh đời riêng, những câu chuyện riêng, cóp nhặt từ chính đời sống thật, gom lại thành gần 3000 trang sách.

Giữa cả trăm mẫu người bốc đủ mùi thời thế, đám trẻ bụi đời là những nhân vật chính của đường Tự Do Saigon mà tôi trân trọng nhất. Trong đám trẻ này, như các bạn sẽ thấy khi đọc, có Thằng Bò, một em bé ăn mày, bằng cả bốn chân tay teo tóp, ngày đêm bò lê trên vỉa hè xin ăn.

Trong 10 năm viết bộ truyện này, tôi thấy mình thường nghĩ về nhân vật của mình thế này: “Không chỉ riêng em đâu, thằng Bò tội nghiệp, mà là chính tôi nữa, dù cách một đại dương, bằng tâm hồn teo tóp của mình, vẫn không ngừng lê la trên những vỉa hè cũ.

Thưa quí vị và các bạn,

Có thể có một số bạn trẻ có lòng tới họp mặt hôm nay, nghe tôi nói mãi, thấy ngán tận cổ. Các bạn đang tự hỏi “Sao cái bà nhà văn già khụ này nói toàn chuyện xưa như trái đất, chuyện của thế kỷ trước.”

Tôi hy vọng đám trẻ bụi đời của “Đường Tự Do Saigon”, cả trong đời sống năm xưa và trang sách hôm nay, vẫn tiếp tục đi về phía tương lai, và một ngày nào đó, các bạn sẽ gặp chúng. Gặp trong thế kỷ mới và trong vận hội mới.

. . .

bài đã đăng của Nhã Ca


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)