Trang chính » Biên Khảo, Nhận Định, Tư Liệu Email bài này

Tế Hanh: Với Sân Ga Thời Thơ Ấu

 

Lời Giới Thiệu của Trần Trung Sáng: Từ thuở học trò, bắt đầu tập tễnh yêu thơ, khi cầm được trên tay tập Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh, bài thơ Vu Vơ (về sau đổi lại là Những ngày nghỉ học) của Tế Hanh là bài thơ tôi thích nhất, bởi nó gắn liền với những khát vọng, mơ mộng… của mình trong suốt buổi hoa niên. Chính vì vậy, có lần, khi nhà thơ Tế Hanh đến Đà Nẵng (theo lời mời của Nhà xuất bản Đà Nẵng để làm chủ biên Hội đồng biên soạn và tuyển chọn tập thơ Miền Trung thế kỷ hai mươi, 1994), gặp được ông, tôi chi thỉnh nguyện ông một vài câu hỏi chung quanh bài thơ này.

TeHanh1

Nhà thơ Tế Hanh bên sân ga cũ của thời Những ngày nghỉ học

Nhà thơ Tế Hanh cho biết: “Bài thơ Những ngày nghỉ học tôi viết vào năm 17 tuổi (1938). Lúc ấy tôi đang học ở Huế, nhà trọ cạnh đường ray xe lửa, mỗi lần nghe tiếng còi tàu rền rĩ ngang qua tôi rất nhớ nhà. Nhưng phải nói rằng, cảm xúc đầu tiên của tôi là được gợi ý từ một bài thơ của nhà thơ Pháp Sully Prudhomme (người đầu tiên trên thế giới đoạt giải Nobel Văn học, 1901 – TG chú thích). Lâu ngày, tôi không nhớ chính xác tựa đề bài thơ của ông, nhưng đại để nội dung cũng viết về sự chia ly ở sân ga, trong đó có câu: những người đi kẻ ở, tạo nên sợi dây làm con tàu chậm lại. Từ ý thơ này, tôi viết câu: Con tàu không đủ sức đi mau. Trong tập Thi nhân Việt Nam của Hoài Thanh, tôi đặt tên là Vu vơ, về sau tôi thấy Những ngày nghỉ học hợp với tuổi hoa niên hơn, nên đổi lại như cũ.

TeHanh2

Nhà thơ Tế Hanh và tác giả Trần Trung Sáng

Nhắc đến những kỷ niệm về Huế, nơi ra đời bài thơ, nhà thơ Tế Hanh lại xúc động nói:

– Theo tôi, đời người có ba cái quý nhất: tuổi trẻ, tình yêu, thơ ca.Với Huế, và chỉ Huế tôi có được cả ba cái đó, sau này tôi không tìm được nơi đâu. Đây là thời gian tôi làm được những bài thơ đầu tiên như : Quê hương, Con đường quê, Những ngày nghỉ học…Tôi vẫn còn nhớ chính xác vào ngày 15-5-1935, tôi gặp người bạn gái của tôi trong một ngõ hẻm. Cô ấy hỏi: “Kỳ nghỉ hè này anh định về quê để làm gì?” Tôi trả lời: “Tôi sẽ về quê hoàn thành một tập thơ”. Tập thơ này về sau có tên Nghẹn ngào, được giải thưởng Tự Lực văn đoàn (1940) – là viết để tặng cô bạn gái vừa nói, mặc dù nội dung tập hợp nhiều đề tài khác nhau.

Sau ngày hoà bình, vào năm 1985, tôi có trở lại thăm Huế, thăm cả cái sân ga ngày nào có chuyến tàu tôi đã làm bài thơ Những ngày nghỉ học, nhưng cảnh vật đã thay đổi quá nhiều. Tuy nhiên, có một điều đáng nhớ, ngay trong đêm trở lại đầu tiên, tôi nằm mơ gặp lại người bạn gái thời tuổi trẻ. Tôi có làm một bài thơ Giấc mộng xuân nói về cảm xúc này:

Trở lại Huế đêm đầu tiên
Chiêm bao lại thấy gặp em thế này
Mười lăm, mười sáu thơ ngây
Mắt đầy cả nắng, hồn đầy cả trăng
Con đường đi học sương giăng
Lung linh hoa phượng kết đèn lưu ly
Lòng như tiếng sóng rầm rì
Câu thơ trên giấy nói gì yêu đương
Diệu kỳ thay giấc mộng xuân
Bốn mươi năm lẻ đã ngừng không trôi
Hay đôi bạn trẻ ngoài đời
Gặp nhau trong giấc mơ tôi tình cờ
Cảm ơn thành phố tuổi thơ
Cho tôi sống lại những ngày xưa xa
Từ đây cùng với thi ca
Tình yêu tuổi trẻ không già trong tôi

Nhắc đến những kỷ niệm đáng nhớ trong đời làm thơ, nhà thơ Tế Hanh nói rằng, đó là khi vừa phổ biến bài thơ Nhớ con sông quê hương, ông đã nhận được thư một đôi vợ chồng trẻ cảm ơn về bài thơ đó. Họ cho biết qua bài thơ này, họ đã quen nhau và thông cảm lẫn nhau. Ngoài ra, một số lần đi nước ngoài, những người Việt xa nhà gặp ông, cũng thường yêu cầu đọc lại bài Những ngày nghỉ học với sự đón nhận hết sức xúc động…

Thời trẻ tuổi, Hoài Thanh, Hoài Chân từng viết về Tế Hanh: “Hôm đầu tôi gặp người thiếu niên ấy, người rụt rè ngượng nghịu như một chàng rể mới! Nhưng tôi vẫn nhớ đôi mắt. Đôi mắt nồng nàn lạ.”

Nghĩa là Tế Hanh có một đôi mặt rất đẹp. Tuy nhiên, thời gian và bệnh tật đã cướp đi của ông cái tài sản quý giá đó. Còn nhớ, lần ấy, dù tôi đã gắng công cùng ông trở lại bên sân ga cũ của thời Những ngày nghỉ học, song vẫn không biết được tâm trạng của ông có còn “… đứng bơ vơ xem tiễn biệt. Lòng buồn đau xót nỗi chia xa.” Ông chỉ nói: “Trong con mắt tôi, ngày đó, cái con tàu, cái sân ga ở Huế vẫn nhộn nhịp hơn, vẫn nôn nao hơn….”

bài đã đăng của Trần Trung Sáng


4 Bình luận »

  • Trần Ngọc Tấn says:

    Oh! Cám ơn anh Đặng Tiến. Anh tiết lộ vài chi tiết thú vị về nhà thơ Tế Hanh. Câu chuyện thật ngắn của anh về Tế Hanh có đủ cả vui lẫn buồn.

  • Đặng Tiến says:

    Đăng Tiến: Tế Hanh.
    Trả lời Trần Trung Sáng:
    Trao đổi kiến thức bao giờ cũng vui.
    Trước khi điều chỉnh, anh cũng nên rà lại: lỡ anh nói đúng, tôi viết sai, thì sao?
    Mách anh một chi tiết nhỏ, vui: Tế Hanh sinh đúng vào ngày Hạ Chí,
    15- 5- Tân Dậu, suy ra dưong lịch 20-6-1921 cũng nhằm ngày Hạ Chí, “solstice d’ete”, ứng vào những câu thơ, làm tháng 6-1956, đại khái: ” tâm hồn tôi là một buổi trưa hè”.
    Anh ấy ra đi, vào một buổi trưa mùa hạ…
    Thôi, chuyện bỗng hết vui.

    Đặng Tiến

  • trần trung sáng says:

    Xin cảm ơn anh Đặng Tiến.
    Nhận định của anh có lẽ là đúng. Tôi xem lại tư liệu ghi chép trong cuộc phỏng vấn hồi gặp nhà thơ Tế Hanh tại Đà Nẵng,thấy ông nói ở đoạn đầu là bài thơ NNNH viết năm 17 tuổi (1938), nhưng phần sau lại nói gặp người bạn gái nhớ chính xác là 15-5-1935 (phóng vấn này đã in trên báo Tuổi Trẻ Chủ Nhật 1994 và có gởi tặng ông). Như vậy là không lô gích. Có lẽ từ đầu tôi ghi nhầm con số, hoặc báo môrat nhầm, đến nay mới thấy anh phát hiện. Có dịp tôi sẽ điều chỉnh.

  • Đặng Tiến says:

    Về Tế Hanh, cần xem lại thời điểm:
    Gặp người bạn gái, có lẽ là 1939 thay vì 1935.
    Vì 1936 Tế Hanh mới đậu tiểu học, và từ Quảng Ngãi ra học Huế.
    1937 bắt đầu làm thơ. Tập bản thảo Nghẹn Ngào chủ yếu làm vào kỳ nghỉ Hè 1939,
    và được giải khuyến khích Tự Lực Văn Đoàn cùng năm đó.
    Đặng Tiến

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)