Isamu Noguchi /Danh Võ: “Mây và Hoa’ (A Cloud and Flowers) tại viện bảo tàng MUDAM (Musée d’art moderne Grand-Duc Jean), Luxembourg
(11 tháng 12, 2021 – 19 tháng 9, 2022)
Nghệ sĩ Danh Võ (s. 1975, Bà Rịa, Việt Nam) tiếp tục đối thoại với những tác phẩm của nhà điêu khắc Isamu Noguchi (1904-1988.) Đây là lần thứ nhì, sau lần triển lãm ở gallery M+ tại Kowloon, Hongkong, mà người nghệ sĩ gốc Việt lớn lên ở Đan Mạch, đã cộng tác/diễn dịch với di sản nghệ thuật của Noguchi.
Khuynh hướng của Noguchi –một nghệ sĩ Mỹ gốc Nhật–được thể hiện qua những tác phẩm kết hợp ảnh hưởng Đông Tây của ông, đồng thời cũng đối chiếu với những suy tư về nguồn gốc và biến tấu văn hóa trong nghệ thuật sắp đặt của Danh Võ. Tận dụng những đặc điểm kiến trúc của hành lang MUDAM như chiều cao trần nhà, ánh sáng cũng như khung cảnh bên ngoài của Công viên Dräi Eechelen – Danh Võ đã tạo tác một ngôi vườn triển lãm bằng cách kết hợp những loại đèn Akari đặc thù của Noguchi với khoáng chất và thực vật địa phương mà anh đã thu thập.
Isamu Noguchi vào năm 1955 (Louise Dahl-Wolf / The Noguchi Museum Archives)
Đèn giấy Akari của Noguchi đã hoàn thành ước nguyện của nghệ sĩ là nối kết công dụng của vật thể và tác phẩm nghệ thuật, đồng thời truyền hơi thở hiện đại vào các hình thể Á Đông truyền thống. Năm 1951, khi đến thăm Gifu, một thành phố ở Trung phần Nhật Bản, Noguchi đã quan sát những ngư dân theo tục lệ cổ truyền là dùng chim cốc đánh cá vào ban đêm. Trong những lần đánh cá, đèn lồng giăng cao phía trước một chiếc thuyền thường được ngư dân đốt cháy để dụ cá đến gần, rồi chim cốc từ trong những chiếc thúng nan cột gần thuyền sẽ nhảy vào nước bắt cá. Những chiếc đèn lồng mà ngư dân đốt cháy được làm theo kỹ thuật lâu đời của tổ tiên họ, với giấy washi lấy từ vỏ cây dướng (trong họ dâu tằm). Nét đẹp huyền ảo và nên thơ của đèn lồng lôi cuốn Noguchi đến mức ông đã tìm cách tái chế chúng như những tác phẩm điêu khắc hiện đại nhưng cũng mang chức năng trang trí và tỏa sáng cho đời sống hàng ngày, cùng lúc bảo toàn đặc tính thủ công của giấy washi. Thoáng mát và thơ mộng, Akari là những tác phẩm iconic của Noguchi vẫn được sản xuất hiện nay. Chúng tượng trưng cho nhịp cầu nối kết không gian và thời gian, di sản văn hóa, nghệ thuật, và thiết kế trang trí/kỹ nghệ của Noguchi.
Nằm dưới vòm trời Akari như thạch nhũ đăng quang là ngôi vườn conceptual của Danh Võ. Các tác phẩm điêu khắc của anh được làm với đá cổ và những mảnh đá cẩm thạch lấy từ các quặng mỏ ở Ý, cùng với các lán gỗ được lắp ráp chính xác mà không cần keo dính hoặc nút ốc. Một số tác phẩm điêu khắc được thiết kế như giá đỡ cho những cây, hoa thu gặt từ các khu rừng địa phương của Luxembourg, với cách trang trí thay đổi theo mùa và thời tiết, trong suốt 10 tháng triển lãm. Danh Võ thường đặc biệt chú tâm đến các thực vật trong các tác phẩm gần đây của anh, nhất là sự tồn tại, thích nghi, và biến hóa của chúng sau khi bị bứt rễ ra khỏi môi trường nguyên thủy.
Danh Võ nói chuyện với viện bảo tàng Hirshhorn (Washington, D.C.) về những tác phẩm sắp đặt của anh
Là nghệ sĩ tị nạn, Danh Võ đã tự tạo cho anh một chỗ đứng quan trọng trên diễn đàn nghệ thuật quốc tế của đầu thế kỷ 21. Các dự án đa diện của anh bao gồm các tác phẩm điêu khắc tạo tác từ những vật thể tìm thấy, nhiếp ảnh và văn bản, tư liệu, cùng với những công trình sản xuất được giao phó cho các thành viên trong gia đình và thân hữu. Mọi tác phẩm đều được kết hợp qua những dự án sắp đặt tinh tế, công phu, mang nhiều ẩn dụ, đan kết huyền thoại gia đình, sự tích văn hóa, dữ kiện lịch sử, chính trị, xã hội. Qua những dự án sắp đặt này, Danh Võ khai phá hành trình tạo tác bản thể cá nhân và cộng đồng trong đời sống di dân/tị nạn.
Nói chung, nỗ lực cộng tác là đặc tính nổi bật trong hầu hết mọi tác phẩm của Danh Võ. Khi kết hợp và đối chiếu những tác phẩm của các nghệ sĩ khác vào tác phẩm sắp đặt của mình, cùng những công trình lao động của người thân, và những vật liệu ngẫu nhiên mà gặp, anh bày tỏ lòng thành với đồng nghiệp, gia đình, bạn bè, cũng như khuynh hướng và di sản của họ, như cách anh hiện đối thoại với di sản của Isamu Noguchi.
Noguchi, như Danh Võ hiện theo gương ông, đã phá vỡ các biên giới và thứ bậc giữa nghệ thuật, trang trí, và kỹ nghệ. Cả hai nghệ sĩ đã và đang chuyển dịch các truyền thống văn hóa và liên hệ gia đình, địa phương, sang hình thể hiện đại và hoàn cầu, cùng lúc khẳng định vai trò của nghệ thuật như hiện thể cốt yếu trong đời sống nhân loại.
****
Lịch trình trong tuần:
Chủ đề tình yêu tiếp tục với
“Đông Miên“- truyện ngắn của Hồ Như
Yêu Nữ”- truyện ngắn của Nguyễn Thạch Giang
“Sinh Thiết”- truyện ngắn của Hoàng Chính
và
“Giọt Hồi Sinh”- ký của Nguyễn Thị Minh Ngọc
“Dương Tường“- ký của Tru Sa