Trang chính » Dịch Thuật, Phỏng vấn, Sang Việt ngữ Email bài này

Haruki Murakami: ‘Tôi đã kinh qua nhiều điều kỳ lạ trong đời mình’

0 bình luận ♦ 6.10.2021

Petra Mayer thực hiện phỏng vấn

Trần Thị NgH chuyển ngữ

 

Tập truyện ngắn mới của Murakami có tên Nhân Vật Đại Danh Từ Ngôi Thứ Nhất Số Ít.

Những câu chuyện trong tác phẩm mới của ông có tính chất phân dạng – ta đang đọc một câu chuyện được một người đàn ông trung niên kể,  trong đó người Nhật trung niên này lại kể cho ta nghe một câu chuyện nữa (và đôi khi câu chuyện này lại khiến ông ta kể thêm những câu chuyện khác). Ta bị cuốn vào vòng xoáy, rồi chẳng bao lâu rơi tòm vào thế giới kỳ lạ ấy, nơi có rất nhiều câu chuyện kể, một thế giới đầy những thứ ông ta ưa thích (nhạc jazz, bóng chày, ban Tứ Quái The Beatles, ngạc nhiên là lần này lại có ít mèo hơn), nhưng là một thế giới kỳ quặc, hiện hữu ở góc độ khó giải thích so với thực tại.

Trong một cuộc phỏng vấn qua điện thư, Murakami cho tôi biết: “Trong quyển sách này, tôi muốn theo tuyến kể chuyện của ‘nhân vật đại danh từ ngôi thứ nhất số ít’, nhưng tôi không thích kể lại những kinh nghiệm theo cái cách đúng như chúng xảy ra, vì thể tôi định dạng lại những kinh nghiệm đó và tiểu thuyết hóa chúng đến mức, trong một vài tình huống, người đọc không thể nhận ra chúng đã được dựa theo hình mẫu nào. Qua các bước này, tôi có được hiểu biết sâu hơn về ý nghĩa của kinh nghiệm. Viết tiểu thuyết là một phần trong quá trình làm sáng tỏ những gì nằm bên trong ta.”

“Có một truyền thống lâu đời trong văn chương hiện đại Nhật về thể loại tự truyện, được gọi là tiểu-thuyết-xưng-tôi, cho rằng sự chân thành nằm trong cách viết về đời mình một cách trung thực và cởi mở, như một hình thức tự thú. Tôi không đồng ý với ý kiến này và muốn có cách viết dùng ‘đại từ ngôi thứ nhất số ít’ của riêng tôi.”

Ông hiếm khi đặt tên cho nhân vật kể chuyện – nhưng rồi ông làm thơ về trận bóng chày trong truyện “Đội Bóng Yakult Swallows”. Đâu là mối tương quan giữa Haruki Murakami và cái người mà tôi đang trò chuyện với?

“Điều này mâu thuẫn với trả lời của tôi dành cho câu hỏi trước đó của cô, nhưng những gì tôi viết trong một câu chuyện nào đó là những gì đã xảy ra đúng như thế với chính tôi. Tôi nghĩ cô có thể coi đó như một tiểu luận hơn là một truyện ngắn.

Tuy nhiên chi tiết về việc xuất bản tập thơ Đội Bóng Chày Yakult Swallows là hoàn toàn hư cấu. Tôi chưa bao giờ viết những bài thơ loại đó. Chỉ là phịa thôi. Do vậy, vì câu chuyện có yếu tố hư cấu, ít nhất, nó giữ lại được tính chất tiểu thuyết cho tác phẩm. Nhưng mà…liệu những gì tôi đang giải thích đây có đúng như vậy chăng?

Đây là một trong những thách thức mà nhà văn dành cho độc giả, làm thế nào để họ khám phá được ranh giới giữa hiện thực và hư cấu.”

Có tên (hoặc không có tên) là điểm xuyên suốt trong tập truyện ngắn này, nhưng rồi đùng một cái lại có tên của một con khí chuyên đánh cắp tên. Cảm tưởng như chính con khỉ là điểm mấu chốt của quyển sách. Xin cho biết thêm về nhân vật này và nó từ đâu mà ra.

“Khoảng 15 năm trước tôi có viết một truyện ngắn có tựa “Con Khỉ Shinagawa”, kể về một con khỉ bị ám ảnh thôi thúc phải đánh cắp tên của những người phụ nữ nó yêu. Con khỉ sống trong một ống cống ngầm của tỉnh Shinagawa, Tokyo (một thế giới dưới lòng đất). Ở phần kết, nó bị con người bắt và thả sâu tít trong núi.

Từ đó con khỉ cứ đeo đẳng mãi trong trí tôi khiến tôi tự hỏi chuyện gì xảy ra với nó sau đó, thế là lần này tôi viết phần tiếp theo. Trong suốt 15 năm, con khỉ trốn biệt trong tôi (một thế giới sâu hút bên dưới) và chờ đợi đúng thời điểm để tái xuất hiện.

Con khỉ tượng trưng cho cái gì, đối với tôi điều này hãy còn mơ hồ. Nó chắc chắn hiện hữu trong tôi, và bấy lâu nay không ngớt thúc giục tôi viết về nó.”

Ông cài vào truyện những khoảnh khắc siêu thực, đặc biệt là ở phần kết (dù vậy vẫn không phá hỏng câu chuyện), bằng cái cách khiến cho người ta sững sờ chết đứng; nhân vật kể chuyện của ông cứ miên man kể mà không đưa ra kết luận nào cả. Thế ông mong độc giả của ông sẽ nghĩ như thế nào về con khỉ và ông già bí ẩn trong công viên? Và vì sao ông cho là quan trọng phải thả nổi như thế trên trang sách?

“Tôi không nghĩ truyện tôi viết có yếu tố siêu thực. Vấn đề là, tôi càng cố viết cho thật và càng cố diễn đạt chính xác những gì nằm trong cốt lõi của sự việc, thì câu chuyện lại càng lạc phương hướng, rẽ sang lối khác. Tôi không hề cố ý dàn dựng cho chúng xảy ra như thế, nhưng rồi kiểu phát triển đó lại tự nhiên nẩy sinh, như một kết quả không thể tránh.

Khi tôi suy nghĩ về chuyện này, do tôi đã kinh qua nhiều điều kỳ lạ trong cuộc đời nên tôi cho là chính sự kỳ lạ mang lại ý nghĩa cho các câu chuyện kể. Tôi không tìm cách phân tích lý giải về sự kỳ lạ đó. Tiểu thuyết không làm công việc phân tích. Điều duy nhất tôi có thể làm là biến những kinh nghiệm của mình thành tiểu thuyết, cố hết sức làm cho chúng hiện thực được chừng nào hay chừng ấy.

Tôi để ý thấy rất nhiều trong những truyện của ông có ngưỡng kích thích sít sao về thời gian và không gian – trên đỉnh núi, cheo leo giữa trời và đất, vào buổi chạng vạng, ở thời điểm giao mùa, đặc biệt là mùa thu. Yếu tố này mang lại hiệu quả gì cho câu chuyện?

Câu hỏi thật thú vị. Khi tôi thực sự tập trung trong lúc viết, tôi có cảm tưởng như mình dịch chuyển từ thế giới này sang thế giới khác, rồi lại quay về thế giới này. Kiểu như đi tới đi lui ấy. Tôi đến đấy rồi lại về đây. Đi rất quan trọng, nhưng về lại càng thiết yếu hơn. Vì đi mà không về được thì kinh quá!

Vào đầu thế kỷ thứ 9, có một vị quý tộc ở Kyoto tên Ono no Takamura. Người ta đồn rằng ban ngày ông ta làm việc trong hoàng cung, ban đêm thì xuống địa ngục (thế giới dưới lòng đất) làm thư ký cho lãnh chúa Enma Daio. Hàng ngày ông ta đi tới đi lui giữa hai thế giới qua một cái giếng cổ, hiện nay vẫn còn ở Kyoto. Tôi rất thích câu chuyện này. Mặc dù tôi không nghĩ là mình thích leo lên leo xuống cái giếng đó mà chi.

 

Nguồn: https://www.gpb.org/news/2021/04/06/haruki-murakami-ive-had-all-sorts-of-strange-experiences-in-my-life

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc.
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)