- Tạp Chí Da Màu – Văn chương không biên giới - https://damau.org -

hình ảnh nghệ thuật tuần lễ 16.08 – 22.08. 2021: Afghanistan 2021 – Việt Nam Cộng Hòa 1975

 

chinook over us embassy august 2021  U.S. Marine helicopter lift off - US Embassy 1975 Saigon

trái: máy bay trực thăng Chinook cất cánh trên tòa Đại sứ Mỹ ở Kabul, Afghanistan (15/08/2021); phải: một cảnh tương tự nhưng xảy ra ở Sàigòn, tháng 4, 1975

IMG_0759

Quân Taliban phất cờ nền trắng chữ đen trên lưng xe vận tải chạy qua quảng trường Pashtunistan ở Jalalabad, Afghanistan. Reuters, 15/8/2021)

IMG_0761
Sàigòn trước ngày định mệnh 04-30-1975

Vai trò của người Mỹ ở Việt Nam đã ám ảnh năm tổng thống, bắt đầu với Harry Truman qua việc viện trợ chiến phí cho Pháp vào năm 1950, tiếp theo là các tổng thống Dwight Eisenhower, John Kennedy, Lyndon Johnson và cuối cùng là Richard Nixon. “Hội chứng Việt Nam” cũng đã làm suy sụp sự nghiệp chính trị của Johnson và Nixon. Johnson quyết định không tái ứng cử vì không thể kiềm chế sự leo thang của cuộc chiến, và Richard Nixon phải từ chức.

Hầu hết mọi người Mỹ đều biết rằng Nixon đã bị buộc phải rời Nhà Trắng do vụ Watergate — điều này tất nhiên là đúng  — nhưng có thể nói hạt giống Watergate đã được gieo mầm từ năm 1971, khi Hồ sơ Ngũ Giác Đài (The Pentagon Papers), bản tường trình dựa trên tài liệu mật về vai trò của chính quyền Mỹ tại Việt Nam, được nhà nghiên cứu Daniel Ellsberg chuyển cho ký giả Neil Sheehan của tờ báo New York Times phổ biến.

Theo như chương trình podcast xuất sắc – “Nixon Lâm Trận” (“Nixon at War”) – phân tích, “Chứng bệnh đa nghi và sự phẫn nộ của Nixon đối với những kẻ thù truyền kiếp, như báo chí — vì đã công bố những bí mật của chính phủ — và những tên “lẻo mép chống chính quyền,” đã khiến Nixon ra lệnh cho các tay sai của ông xâm nhập vào trụ sở của đảng Dân chủ ở Watergate vào mùa hè năm 1972 như một cách duy trì ưu thế chính trị.

Hạt giống của vụ Watergate đã được gieo mầm từ hội chứng Việt Nam, và từ đó sự nghiệp của Nixon cũng đóng sổ.

Mọi tổng thống Mỹ từ Nixon trở đi, dù muốn hay không, đều phải sống với di sản Việt Nam.

Như Hồ Sơ Ngũ Giác Đài của thập niên 1970 đã thay đổi quan điểm của người dân Mỹ về chiến tranh Việt Nam, Hồ Sơ Afghanistan (The Afghanistan Papers) — dựa trên công trình điều tra của ký giả Craig Whitlock — khi xuất hiện vào ngày 31 tháng 8 năm nay, cũng sẽ gây phản ứng mạnh trong quần chúng. Theo lời thông báo của Washington Post – trụ sở của ký giả Whitlock và cũng là nhà xuất bản Hồ Sơ Afghanistan: “Các cuộc phỏng vấn từ những lãnh đạo quân sự, đến những lính trơn và những nhân viên cứu trợ ở tiền tuyến, cho ta thấy rằng khác với cuộc chiến ở Việt Nam và Iraq, cuộc tiến quân vào Afghanistan năm 2001 của Hoa Kỳ đã có sự ủng hộ gần như đồng lòng của công chúng. Lúc đầu, các mục tiêu rất đơn giản và rõ ràng: đánh bại Al-Qaeda và ngăn chặn sự tái diễn của 11/9. Tuy nhiên, ngay sau khi Hoa Kỳ và các đồng minh đẩy lui quân Taliban, sứ mệnh của họ đã đi chệch hướng và các quan chức Hoa Kỳ cũng đánh mất mục tiêu ban đầu của họ. Bị chia trí bởi cuộc chiến ở Iraq, quân đội Hoa Kỳ đã sa lầy vào một cuộc xung đột du kích bất khả ở một quốc gia mà họ không am hiểu. Nhưng không một tổng thống nào muốn công nhận sự thất bại, đặc biệt là trong một cuộc chiến đã khởi đầu từ chính nghĩa. Thay vào đó, chính quyền Bush, Obama và Trump đã gửi ngày càng nhiều quân đến Afghanistan và liên tục nói rằng họ đang gặt hái thành quả, mặc dù họ biết rằng không có triển vọng thực tế nào cho một chiến thắng nhất định.

Từ đó các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự đã chọn cách chôn vùi sai lầm của họ để cuộc chiến tiếp diễn, rốt cuộc là Tổng thống Biden phải quyết định rút quân ra khỏi Afghanistan, trong lúc quân Taliban đã có cơ hội tạo thế lực mạnh hơn cả thời điểm 2001. Sự lụn bại của quân đội Afghanistan – cho dù đã được Mỹ viện trợ và huấn luyện từ 20 năm qua, vẫn không tránh khỏi tệ nạn tham nhũng và đào ngũ  — cũng xảy ra với vận tốc quá nhanh hơn dự tưởng.

Chính quyền Biden không còn cách nào hơn ngoài việc chấm dứt sự can thiệp chính trị ở Afghanistan để dồn tài nguyên và nhân lực vào việc chống đại dịch Covid và những khủng hoảng nội địa. Nhưng sẽ có những hậu quả khủng khiếp trên lãnh thổ Afghanistan, từ lâu mang tên là “nghĩa địa của các đế chế.” Đáng tiếc là việc rút quân của Hoa kỳ đã không được dự bị chu đáo hơn, để bảo vệ những thường dân, các nhà tranh đấu nhân quyền, các học giả phụ nữ đã cộng tác với Hoa kỳ trong hai thập kỷ qua để xây dựng nền tảng tự do và dân chủ cho xã hội Afghan. Từ nay quân Taliban sẽ áp dụng khuôn khổ vô cùng hà khắc và kỳ thị phụ nữ của luật Sharia để thống trị. Số người tỵ nạn sẽ lan sang những quốc gia Châu Á, Trung Đông và Châu Âu, gây thêm những xáo trộn chính trị, xã hội, và kinh tế cho các nước láng giềng — đây là chưa kể sự hy sinh vô giá về nhân mạng và tài chính của các công dân và quân nhân Mỹ từ 20 năm qua.

 

Trong tuần:

“Sinh Hoạt Giáo Dục Cộng Đồng Qua Zoom: Khóa Huấn Luyện & Tu Nghiệp Sư Phạm 32 – Hè 2021 – Ban Đại Diện Các Trung Tâm Việt Ngữ Nam California” – tường thuật của Trần C. Trí
“Sách, Phim: Van Gogh Không Hề Tự Tử”- giới thiệu tác phẩm của Trùng Dương
Tự Lực Văn Đoàn- Văn Học và Cách Mạng- kỳ 37- nghiên cứu/ biên khảo của Thuỵ Khuê
“Nghĩ Khi Chờ Ở Biên Giới Hoa Kỳ” “Nên Tiêm Loại Vaccine Nào”- nhận định của Nguyễn Đức Tùng