- Tạp chí Da Màu – Văn chương không biên giới - https://damau.org -

Ngọn đồi chúng ta leo

Lời người dịch: Amanda Gorman, 22 tuổi, đọc bài thơ của cô trong buổi nhậm chức tổng thống Mỹ của Joe Biden ngày 20/01/2021. Cô là người trẻ nhất nối tiếp truyền thống ấy sau Robert Frost, Maya Angelou, Miller Williams, Elizabeth Alexander và Richard Blanco. Vì không tìm được bài thơ do chính tác giả phổ biến, bản dịch sau đây dựa theo cảm nhận riêng khi nghe và xem nhà thơ đọc trên màn hình, và tổng hợp nhiều bản tiếng Anh trên mạng. Gorman đọc bài thơ ngay sau lời chào: “Mr. President, Dr. Biden, Madam Vice President, Mr. Emhoff, Americans and the world”

O2MS66VVJFGHPMWZ722DJTEVKQ

Khi ngày rạng, chúng ta tự hỏi, chúng ta có thể tìm ở đâu ánh sáng trong bóng tối không dứt này, mất mát mà chúng ta mang theo, đại dương mà chúng ta phải lội?
Chúng ta vừa mới đương đầu với hiểm nguy, chúng ta vừa mới biết rằng yên lặng không luôn luôn là yên bình. Và các chuẩn mực cùng các khái niệm về công bằng không luôn luôn là công lý. Nhưng bình minh là của chúng ta trước khi chúng ta nhận ra nó, bằng cách nào đó chúng ta nhận ra nó. Bằng cách nào đó chúng ta vừa trải qua và chứng kiến một tổ quốc không hề tan vỡ, nhưng còn dang dở.
Chúng ta, những người thừa hưởng một tổ quốc, mà nơi đó có lần một cô gái da đen gầy guộc vốn dòng dõi nô lệ được một bà mẹ đơn chiếc nuôi dưỡng, cô gái ấy có thể mơ trở thành tổng thống, để rồi thấy mình đang đọc bài thơ cho một vị tổng thống.
Và đúng vậy, chúng ta không bóng bẩy, không tinh khôi, nhưng không có nghĩa là chúng ta đang cố hình thành một liên bang hoàn hảo. Chúng ta đang cố trui rèn liên bang của mình với quyết tâm tạo ra một quốc gia đón nhận mọi nền văn hoá, mọi màu da, mọi cá tính và mọi hoàn cảnh trong cõi người.
Vì thế, chúng ta không chăm chú vào những gì chia cách chúng ta, mà nâng tầm mắt mình tới những gì phía trước. Chúng ta khép khoảng cách lại, vì chúng ta biết đặt tương lai mình lên trên hết, trước hết chúng ta phải gạt sự khác biệt qua một bên. Chúng ta đặt vũ khí trên tay xuống để có thể mở rộng vòng tay với nhau. Chúng ta không tìm cách làm hại ai mà tìm sự hòa hợp với mọi người.
Không gì hơn là để thế giới nói điều sau đây là đúng: rằng chúng ta lớn lên ngay cả khi chúng ta buồn khổ, chúng ta hy vọng ngay cả khi chúng ta đau đớn, chúng ta gắng sức ngay cả khi chúng ta kiệt lực, chúng ta sẽ mãi mãi gắn bó cùng nhau trong cuộc khải hoàn, không phải vì chúng ta sẽ không bao giờ gặp thất bại nữa, mà vì chúng ta sẽ không bao giờ gieo mầm chia rẽ nữa.
Kinh thánh bảo chúng ta hãy hình dung rằng mọi người sẽ ngồi dưới gốc nho và cây vả của mình, và sẽ không còn ai làm họ sợ hãi [1]. Nếu chúng ta sống xứng đáng với thời đại của mình, khi ấy cuộc khải hoàn sẽ không nằm ở lưỡi gươm mà ở mọi chiếc cầu chúng ta vừa mới xây.
Đó là lời hứa sẽ vượt qua ngọn đồi chúng ta leo nếu chúng ta dám leo, vì chúng ta không chỉ thừa hưởng niềm tự hào là người Mỹ – mà vì chúng ta còn dấn bước vào quá khứ và vì cách chúng ta sửa lại lầm lẫn trước kia.
Chúng ta vừa thấy một thế lực định làm tan nát đất nước chúng ta thay vì cùng hưởng cùng chịu, nó định hủy hoại tổ quốc chúng ta bằng cách cản trở nền dân chủ. Và nỗ lực ấy gần thành công. Mặc dù nền dân chủ có thể có lúc bị ngăn trở, nhưng nó không bao giờ bị đánh bại vĩnh viễn.
Với chân lý này, với niềm tin này, khi cặp mắt của chúng ta nhìn về tương lai, chúng ta tin rằng cặp mắt của lịch sử đang nhìn chúng ta [2]. Đây là kỷ nguyên chuộc lỗi mà chúng ta sợ hãi lúc nó mới bắt đầu. Chúng ta cảm thấy chưa sẵn sàng đón nhận giờ khắc kinh hoàng ấy, nhưng trong giờ khắc ấy, chúng ta tìm thấy sức mạnh để viết lên một chương mới, để bày tỏ niềm hy vọng và tiếng cười cho chính chúng ta. Vì vậy, tuy đã có lần chúng ta hỏi làm sao chúng ta có thể vượt qua thảm họa, nhưng bây giờ chúng ta khẳng định rằng làm sao thảm họa có thể đánh bại được chúng ta?
Chúng ta sẽ không quay lại quá khứ, mà hướng tới tương lai: một đất nước bầm dập nhưng toàn vẹn, nhân ái mà táo bạo, quyết liệt và tự do. Mọi lời đe dọa sẽ không ngăn cản hoặc làm chúng ta chùn bước, vì chúng ta biết nếu chúng ta bất động và trì trệ thì thế hệ sau sẽ phải gánh chịu, sai lầm của chúng ta sẽ trở thành gánh nặng cho sau này. Nhưng một điều chắc chắn là nếu chúng ta kết hợp tình thương với sức mạnh, kết hợp sức mạnh với lẽ phải, thì di sản của chúng ta sẽ là tình yêu thương, một điều mà con cái chúng ta có quyền được hưởng khi chúng ra đời.
Vì vậy, chúng ta hãy để lại một đất nước tốt đẹp hơn đất nước chúng ta đã thừa hưởng. Với từng hơi thở thình thịch trong lồng ngực sạm đồng của tôi, chúng ta sẽ đưa thế giới bị thương tích này lên thành một cõi diệu kỳ. Chúng ta sẽ vươn lên từ những ngọn đồi nhuốm vàng ở Miền Tây, chúng ta sẽ vươn lên từ vùng Đông Bắc lộng gió nơi tổ tiên chúng ta lần đầu tiên làm cuộc cách mạng, chúng ta sẽ vươn lên từ những thành phố ven hồ của các tiểu bang vùng Trung Tây, chúng ta sẽ vươn lên từ Miền Nam rực nắng. Chúng ta sẽ tái thiết, sẽ hòa giải và sẽ phục hồi ở mọi ngóc ngách của tổ quốc và ở mọi nơi trong đất nước chúng ta. Dân tộc chúng ta đa dạng và xinh đẹp sẽ trỗi dậy bầm dập và xinh đẹp.
Khi ngày rạng, chúng ta bước ra khỏi bóng tối, rực sáng và không sợ hãi. Một rạng đông mới sẽ nở rộ khi chúng ta mở cửa cho nó, vì ánh sáng luôn hiện hữu nếu chúng ta đủ dũng cảm để nhìn thấy nó, nếu chúng ta đủ can đảm là nó.

——————————-
Chú thích:
[1] Sách Micah 4:4.
[2] Gorman cho biết câu này lấy từ một câu hát trong vở nhạc kịch Hamilton của Lin-Manuel Miranda, khi George Washington nói lời từ giã: “History has its eyes on me”.

The Hill We Climb

Mr. President, Dr. Biden, Madam Vice President, Mr. Emhoff, Americans and the world:
When day comes we ask ourselves, where can we find light in this never-ending shade, the loss we carry, a sea we must wade?
We’ve braved the belly of the beast, we’ve learned that quiet isn’t always peace. And the norms and notions of what just is isn’t always justice. And yet the dawn is ours before we knew it, somehow we do it. Somehow we’ve weathered and witnessed a nation that isn’t broken, but simply unfinished.
We, the successors of a country and a time where a skinny Black girl descended from slaves and raised by a single mother can dream of becoming president only to find herself reciting for one.
And yes, we are far from polished, far from pristine, but that doesn’t mean we are striving to form a union that is perfect. We are striving to forge our union with purpose, to compose a country committed to all cultures, colors, characters and conditions of man.
And so we lift our gazes not to what stands between us, but what stands before us. We close the divide, because we know to put our future first, we must first put our differences aside. We lay down our arms so we can reach out our arms to one another. We seek harm to none and harmony for all.
Let the globe, if nothing else, say this is true: that even as we grieved, we grew; that even as we hurt, we hoped; that even as we tired, we tried; that we’ll forever be tied together victorious, not because we will never again know defeat but because we will never again sow division.
Scripture tells us to envision that everyone shall sit under their own vine and fig tree and no one shall make them afraid. If we’re to live up to our own time, then victory won’t lie in the blade but in all the bridges we’ve made.
That is the promise to glade the hill we climb if only we dare it, because being American is more than a pride we inherit – it’s the past we step into and how we repair it.
We’ve seen a force that would shatter our nation rather than share it, would destroy our country if it meant delaying democracy. And this effort very nearly succeeded. But while democracy can be periodically delayed, it can never be permanently defeated.
In this truth, in this faith we trust for while we have our eyes on the future, history has its eyes on us. This is the era of just redemption we feared at its inception. We did not feel prepared to be the heirs of such a terrifying hour, but within it we found the power to author a new chapter, to offer hope and laughter to ourselves. So while once we asked how could we possibly prevail over catastrophe, now we assert how could catastrophe possibly prevail over us?
We will not march back to what was, but move to what shall be: a country that is bruised but whole, benevolent but bold, fierce and free. We will not be turned around or interrupted by intimidation, because we know our inaction and inertia will be the inheritance of the next generation, our blunders become their burdens. But one thing is certain: If we merge mercy with might, and might with right, then love becomes our legacy in change, our children’s birthright.
So let us leave behind a country better than the one we were left. With every breath from my bronze, pounded chest, we will raise this wounded world into a wondrous one. We will rise from the golden hills of the West, we will rise from the wind-swept Northeast where our forefathers first realized revolution, we will rise from the lake-rimmed cities of the Midwestern states, we will rise from the sun-baked South. We will rebuild, reconcile, and recover in every known nook of our nation and every corner called our country, our people diverse and beautiful will emerge battered and beautiful.
When day comes, we step out of the shade, aflame and unafraid. The new dawn blooms as we free it, for there is always light if only we’re brave enough to see it, if only we’re brave enough to be it.

bài đã đăng của Amanda Gorman