Trang chính » Âm Nhạc, Dịch Thuật, Nghệ Thuật, Song ngữ Email bài này

BÀI HỌC DƯƠNG CẦM


♦ Chuyển ngữ:
12 bình luận ♦ 18.02.2020

 



Goodwin-1 - Copy

giáo sư dương cầm Goodwin Sammel

Bản “dịch chớp” Bài Học Dương Cầm dành tặng Rick Diamond – một nhạc sĩ violin và piano, học trò của thầy Goodwin Sammel qua đời ngày 16 tháng 01, 2020 tại Berkeley sau 50 năm gắn bó với sự nghiệp giảng dạy âm nhạc . Chân thành chia sẻ nỗi buồn mất mát cùng anh và các nhạc sĩ đã thành danh xuất thân từ lò Goodwin. Bài Học Dương Cầm là một thông điệp nhỏ xíu mở ra biết bao điều lớn lao cho những ai, trên đường đời bôn ba, đã lỡ quên đi cái gì từ đâu. (Trần Thị NgH.)

 

 

 

 

 

 

 

Lu thân mến,

Tôi nhớ đã có lần nói với bạn rằng em trai Rick của tôi là một nhạc sĩ vĩ cầm và dương cầm, thầy piano của cậu ấy vừa mới qua đời. Rick liên lạc với tất cả các học trò của thầy và đang chuẩn bị một buổi lễ tưởng niệm dành cho người quá cố. Nhân tiện tôi hỏi cậu ấy, một bài học dương cầm thì gồm có những thứ gì trong đó, và đây là câu trả lời. Tôi nghĩ có lẽ bạn sẽ thích.

 

Chị Cat,

Chị hỏi một thầy giáo dương cầm, thầy Goodwin chẳng hạn, sẽ dạy gì – câu hỏi này sẽ mất đến 15 phút để giải đáp và em không chắc có thể trả lời liền. Nhưng đại khái là vầy:

 

1 – Căn bản. Hẳn là giáo viên sẽ chỉ cho học viên thấy nốt nào sai, nhịp nào lạc, chỗ nào rầm rầm không cần thiết, và những phát biểu kiểu “tác phẩm được viết như thế nào thì phải đàn như thế ấy”. Tất nhiên mọi việc không đơn giản như vậy – có cả một câu chuyện dài dòng nhiều năm trời về việc các nhà xuất bản chẳng những phạm nhiều lỗi typo mà còn thay đổi bản gốc nữa! Các ấn bản chuẩn viết cho dương cầm từ thế kỷ thứ 19 đến giờ đã có biết bao thay đổi đến nỗi những đợt xuất bản về sau các vị biên tập đề nghị phải “chỉnh lại cho đúng” với nguyên tác. Một số sai sót có thể rất chân thật – kiểu nghiên cứu bản thảo của Beethoven rồi giải mã xem ông ấy có ý muốn nói gì! Nhưng hầu hết đều được “diễn dịch” hoặc “cải thiện” theo ý các vị biên tập. Những vị quá nhiệt tình trong việc tu chỉnh các tác phẩm âm nhạc thuở trước thường nhấn mạnh là đã theo sát bản gốc hoặc đã nghiên cứu kỹ bản thảo của tác giả. Thầy Goodwin có một bộ sưu tập các bản gốc lẫn các bản đã được tu chỉnh, thầy cũng chẳng lạ gì chuyện này.

 

2 – Diễn đạt. Em và bạn bè đã có những cuộc tranh cãi – nhất là với các nhạc sĩ chơi Jazz – về việc cho rằng các nhạc sĩ chơi nhạc cổ điển chỉ cần thể hiện trung thực những gì được viết sẵn – chẳng có dính líu chi đến nghệ thuật. Em nhớ chính Aaron Copeland đã nói âm nhạc cổ điển giống như kịch nghệ, đó là nghệ thuật diễn đạt. Không ai bảo diễn viên phải đọc thao thao những lời Shakespeare viết. Diễn viên – cũng như người chơi đàn, phải cảm nhận những gì được gợi ra trên trang giấy rồi diễn dịch nội dung tác phẩm biến nó thành một công cụ chuyển tải cảm xúc, hoặc cố gắng kết nối tác phẩm với khán giả. Điều này vừa khó làm vừa khó truyền đạt cho người học, và em thiết nghĩ nó cũng y như thế đối với các diễn viên – nhưng chắc phải có phương cách gì đó để thưc hiện chứ.

 

3 – Kỹ thuật. Chúng ta quên rằng chơi nhạc hay diễn xuất đều là hoạt động lý tính. Có những cách cơ thể phải chuyển động để tạo hiệu quả mong muốn. Thầy Goodwin, cũng như Claudio Arrau, thầy của thầy, bàn về những chuyển động “tự nhiên” của ngón tay, cổ tay, cánh tay, cơ thể và cả bàn chân nữa, và mặc dù có những phương pháp hướng dẫn sao cho đạt được kết quả tốt nhất, nhưng dường như cũng có cách này hay hơn cách kia. Cái bực của em đối với các thầy cô dạy đàn hai bè là em muốn hiểu kỹ thuật luyện bè như thế nào, nhưng trong kỹ thuật này dường như có khái niệm cho rằng “hoặc là được hoặc là không/một ăn một thua”. Thế là sau một năm học, em không nắm được những gì đã học mà cũng chẳng thấy mình tiến bộ.

 

4 – Ý thức. Một tác phẩm có thể được thể hiện một cách vô cùng linh động. Vài tuần một lần em lại mang vài bản nhạc mới tới thầy Goodwin, và luôn luôn thấy có những cái mới trong những bản nhạc đã rất quen thuộc, thí dụ như Fur Elise, cứ mỗi lần đàn thì cách thể hiện lại khác đi. Goodwin là bậc thầy trong việc vạch rõ các mối quan hệ và cấu trúc qua đó một bản nhạc đã được hình thành như thế nào, khiến cho việc thưởng thức tròn vẹn hơn và khả năng chuyển tải “cái tổng thể thay vì các phần rời rạc” trở nên hoàn hảo hơn. Thầy có một cô học viên mỗi tuần đến học chỉ đàn đi đàn lại vỏn vẹn một bài duy nhất trong suốt 30 năm (Carnival của Schumann), vậy mà hai thầy trò chẳng bao giờ thấy chán vì luôn khám phá thêm những điều mới mẻ trong tác phẩm đó.

 

Trong buổi lễ tưởng nhớ thầy Goodwin (*), em có đưa vào chương trình vài lời chỉ dẫn mà sinh thời thầy rất ưa thích:

Lắng nghe cái mình thấy [trên bản nhạc];

Thể hiện cái mình nghe;

Lắng nghe cái mình thể hiện.

 

Rick

 

 

Đối với kịch nghệ hay flamenco có lẽ cũng giống như thế.

Vui nhé Lu,

Catherine Diamond

 

______________________________________________________________________________________________________________________________________________

 

PIANO LESSONS

 

Goodwin-2017

 

 

 

 

 

Dear Lu,

 

I think I have told you my brother is a violinist and pianist, and his piano teacher just died. Rick has been meeting with all the students and preparing the memorial service. I asked him what a piano lesson consisted of, and this is what he answered. I thought you might find it interesting.

 

Hi Cat,

Your question about what does a music teacher–like Goodwin–teach would take more than 15 minutes and I’m not sure I can begin to answer. But here’s a stab:
1. Basics. Obviously a teacher will point out if a student is playing wrong notes, the counting is off, the dynamics are wrong, and other “just play what’s on the page” comments. Of course this is not as simple as it seems–there is a long history of printed editions carrying both mistakes, (typos) as well as changes introduced by editors over the years. Standard piano editions from the 19th c have countless changes that editors introduced to “correct” what the composers wrote. Some may be honest mistakes–look at a Beethoven manuscript and try to decipher what he meant! But mostly these are “interpretations” and “improvements” introduced by the editors. One improvement from the “early music” enthusiasts has been the emphasis on “original intent” and the interest in looking at original manuscripts. Goodwin had an enormous collection and familiarity with original and edited scores.
2. Interpretation. I’ve had arguments–mostly with jazz musicians–about how classical musicians just play what’s written–there’s no art involved. I think it was Aaron Copeland that pointed out classical music is like theater–it’s an interpretative art. No one says an actor is just reading the words that Shakespeare wrote. The actor, like the player–has to take what is suggested on the page, and interpret the work into a vehicle for conveying the emotional (?) content of work–or what it takes to connect to an audience. This is both hard to do and to teach, and I imagine the same is true for actors–but I’m sure there are volumes on how to do it.
3. Mechanics. We forget that playing music–like acting–is a physical act. There are ways that the body has to move to produce the desired effect. Goodwin, like his teacher, Claudio Arrau, talks about the “natural” movement of the fingers, wrists, arms, and body (and foot), and despite the many theories on how this should best be done, there are some ways that seem to be more “natural” than others. My frustration with the two voice teachers I’ve had so far is that I want to understand the mechanics of voice training, but it seems that there’s a real “hit or miss” approach to basic vocal technique. And after a year of lessons, I’m not sure what I’ve learned, and no sign that I’ve improved!
4. Awareness. There appears to be a near infinite subtlety of how a great piece of music is constructed. I would bring new pieces to Goodwin every few weeks, and see new things in the most familiar pieces–like your story of the different performances of Fur Elise. Goodwin was a master of revealing relationships and structure in how the piece was constructed, which leads to greater appreciation and ability to convey the “whole being greater than the sum of the parts”. He had one student who played the same piece at her weekly lesson for over 30 years (Schumann’s “Carnival”) and they never got tired of it–always finding something new.
I’ve put one of Goodwin’s favorite directions on the program for his memorial:
Hear what you see [on the page];
play what you hear;
hear what you play

 

Rick

 

Maybe there is something comparable for theater–or flamenco!

 

Cheers,

Cat

 

____________________________________________________________________________________________________________________________

Thông tin về thầy Goodwin Sammel:

https://www.berkeleyside.com/2020/01/27/remembering-goodwin-sammel-distinguished-pianist-beloved-teacher-and-polymath#comments-section

(*) Lễ truy niệm thầy Goodwin sẽ được tổ chức lúc 10.30 sáng Chủ Nhật 23 tháng 2, 2020 tại Crowden Music Center, 1475 Rose Street, BERKELEY

bài đã đăng của Rick Diamond


12 Bình luận »

  • Duong Nhu Nguyen says:

    Theo như tôi đã giải thích ở comment trước, thì dịch “bè” cho piano interpretation cũng không đúng nghiã cuả nghệ thuật. Vì “bè” chỉ có nghiã nhạc khác giai điêu chồng lên nhau trong phối hợp cuả nghệ thuật âm thanh ̣(tonality). Chính ra phải là “cách diễn tả từng dòng,” theo như lới giải thích cuả Ông Rick khi nói về piano là một nghệ thuật trình diễn. Xin đăng lời giải thích này vì không phải lúc nào người đọc cũng có thể bỏ thì giờ đóng góp. Kính, DNN

  • Trần Thị NgH. says:

    Dịch xuất phát từ nhiệt tình chia sẻ, nhưng luôn luôn là một thử thách.
    Chân thành cám ơn ý kiến đóng góp của các độc giả, đặc biệt BBT Da Màu.

  • Ban Biên Tập Da Màu says:

    Được sự đồng ý của nhà văn Trần Thị NgH, chúng tôi mạn phép đăng thư giải thích của chính tác giả “The Piano Lessons”, nhạc sĩ Rick Diamond, về điều ông muốn diễn đạt qua cách dùng chữ “voice” và “vocal technique”.

    Thư giải thích của Rick cho thấy nhà văn Trần Thị NgH. đã dịch đúng theo ngữ cảnh (situational), đúng nghĩa (semantic), đúng công năng (functional). Trần Thị NgH. đã nắm vững nội dung và không dịch sát từng chữ từng câu một cách máy móc. Việc chọn chữ cho bài dịch rất quan trọng, để nói lên được ý nghĩa, mức độ chính xác và phạm vi của vấn đề mà bài dịch muốn phản ảnh.

    Mail trả lời của Rick dưới đây qua trung gian của admin Catherine, cầu nối giữa tác giả và dịch giả.
    BBT đăng nguyên văn các thư trao đổi, chỉ xoá bớt chi tiết của các địa chỉ email của Rick và Catherine, để bảo vệ quyền riêng tư của các vị này.

    Quý vị có thể đọc từ dưới lên, theo thứ tự:
    1. Thư Trần Thị NgH. gửi cho Catherine, nhờ hỏi Rick
    2. Thư giải thích của Rick, gửi cho Catherine, nhở chuyển cho Trần Thị NgH. (tức Lu).

    Hy vọng thư này sẽ giải toả những thắc mắc của quý độc giả về bản dịch “Bài Học Dương Cầm”.

    ———- Forwarded message ———
    From:
    Date: Thu, Feb 27, 2020 at 11:10 PM
    Subject: Re: piano lessons
    To: catherine diamond <diamondcatherine

    Dear Catherine

    Please let Lu know that she is correct a pianist needs to bring out the different “voices” in the chordal structure of the music, and the need to bring out each line, whether it is Bach , Chopin or Prokofiev.

    My piano teacher was a master at showing the student how to first see the different voices in the music, then hear them, and finally play them in a way that the listener can hear them as well.

    A singer of course can only sing one line at a time, but my teacher thought that pianists can learn from singers how to “breathe” and phrase the whole musical line.

    I Hope I’ve answered your question.

    Cheers

    Rick
    Sent from my iPhone

    ———- Forwarded message ———
    From: Nguyet Hong Tran Thi
    Date: Thu, Feb 27, 2020 at 2:26 PM
    Subject: Re: piano lessons
    To: catherine diamond <diamondcatherine

    Hi Cat,

    The translated version has got quite a few responses.
    The readers want me to make clear whether Rick was talking about vocal/singing lessons or piano lessons!!!!

    When I translated his mail I understood that two voices or multiple voices in the piano music don't correspond vocal ranges but positions in vertical chord's structure, which can be found in many of Bach's fugues and Inventions.

    Please ask him if I understood the right way, if I was wrong, I wonder why he suddenly mentioned singing lessons in a mail about piano lessons and piano teacher.

    Please ask him to sacrifice some precious time to clarify the highlighted sentence below.
    They are noisily discussing the problem – both the original and the translated versions.
    My gratitude,
    Lu

  • Mặc dù có các chữ “voice” và “vocal” trong văn bản nhưng đây là những tiếng lóng. Đúng như BBT/DM đã trích dẫn và nêu ý kiến. Bài viết về học dương cầm của 2 người chơi dương cầm thì dĩ nhiên họ dùng nhiều từ chuyên môn và tiếng lóng nghề nghiệp.

    Cũng như người chơi cổ nhạc đờn dây đào dây kép dây Sài Gòn dây Rạch Giá v.v.
    Danh cầm Bảy Bá đờn tranh vọng cổ có nói tới từ “ghé” trong ngón đờn: Tiếng đờn của tía nó bữa nay nghe chưa có ghé lắm !

    Voice ở đây là “the melodic parts in a vocal or instrumental composition” là phần giai điệu. Giai điệu vừa là kỹ thuật có thể luyện tập nhưng đồng thời cũng thuộc về tâm hồn sáng tạo của nghệ sĩ.

  • Duong Nhu Nguyen says:

    Chữ “voice” có thể dùng như BBT Da Màu nói, nhưng trong ngữ cảnh cuả âm nhạc, đa số các nhạc sĩ không dùng chữ “voices” chỉ để đánh đàn, vì trong âm nhạc, voice chính xác có thể là một dụng cụ phát âm cuả con người y hệt như một nhạc cụ. Tôi đánh dương cầm và cũng là một vocal artist, trong môi trường tiếng Anh sau 1975 cũng như tiếng Việt trước 1975. Đồng thời t̀ôi viết văn và cha tôi là một trong những nhà ngữ học hiếm hoi cuả đất nước trước 1975. Chữ voice trong văn chương và ngôn ngữ lại có nghiã khác. Dịch phải đi theo ngữ cảnh, và văn tự chính thống cuả tiếng Việt — cả một v/d lớn đang bị thử thách từ 1975 cho đến nay, cũng như chuyên môn cuả một ngành. BBT Da Màu đêm weblinks cuả môi trường tiếng Anh về chữ voice để lập luận về môi trường tiếng Việt là “sơ đẳng hóa” từ chuyên môn, và đem râu ông nọ cắm cằm bà kia có thể gây lẫn lộn cho độc giả. Dịch ra tiếng Việt có đúng hay không thì phải dùng từ chuyên môn cuả môi trường và “convention” hay “consensus” cuả môi trường đó. Chữ “bè” là chữ âm nhạc thông dụng cho tiếng Việt, nhạc cụ nào hay gịọng con người xử dụng như một nhạc cụ thì cũng vậy thôi. Nên nhớ độc giả không phải là năm bảy người “dương cầm thủ” ngồi nói chuyện với nhau, va “dương cầm thủ ở đâu, nói tiéng gì mới được chứ? Dịch làm sao mà quần chúng hiểu sai nghiã hay mất đi tiếng Việt chính thống thì nên suy sét lại. Tôi không lên đây để tranh cãi, không có thì giờ, thành ra ai nói thêm, tôi miễn trả lời. DNN

  • Chu Hà says:

    (Bình luận dưới đây đã được gứi đi cách đây vài tiếng, mà không rõ có nhận được không mà không thấy hồi báo. Do đó tôi gửi lại một lần nữa cho chắc.)

    Bổ sung cho bình luận vừa mới rồi, gửi hôm thứ Ba, 25 tháng 2:

    Tôi còn một lấn cấn nữa mà trong bình luận vừa mới rồi tôi đã không thấy cho tới bây giờ, vậy xin nêu nó ra đây để mong thỉnh giáo:

    Trong đoạn văn bàn thảo, xin lại copy ra đây:

    “My frustration with the two voice teachers I’ve had so far is that I want to understand the mechanics of voice training, but it seems that there’s a real “hit or miss” approach to basic vocal technique. And after a year of lessons, I’m not sure what I’ve learned, and no sign that I’ve improved!”

    có một từ khoá mà theo tôi là vô cùng quan trọng, đó là từ VOCAL, đi liền với từ TECHNIQUE. Vậy, sau khi đã check trên Merriam-Webster về chữ VOCAL, danh từ cũng như tĩnh từ, tôi không thấy có một ý nghĩa nào được đá động tới để dựa vào đó nó được dịch ra là “kỹ thuật này” (tức “kỹ thuật luyện bè” nói trước đó) như trong bản dịch.

    https://www.merriam-webster.com/dictionary/vocal

    Xin lại copy bản dịch ra đây:

    “Cái bực của em đối với các thầy cô dạy đàn hai bè là em muốn hiểu kỹ thuật luyện bè như thế nào, nhưng trong kỹ thuật này dường như có khái niệm cho rằng “hoặc là được hoặc là không/một ăn một thua”. Thế là sau một năm học, em không nắm được những gì đã học mà cũng chẳng thấy mình tiến bộ.”

    Nói cách khác, chữ “VOCAL” hoàn toàn không mang một ý nghĩa nào liên quan hay dính dáng gì tới “nhạc cụ” (“instrumental”), hay bất kỳ một phương pháp hay kỹ thuật soạn bè hay “luyện bè” hay “chơi bè”… nào dành cho nhạc cụ, vân vân mà chỉ toàn nói về những gì liên quan đến “giọng hát”. Do đó VOCAL TECHNIQUE khó có một nghĩa nào khác hơn là “kỹ thuật thanh nhạc”, hay “kỹ thuật luyện giọng/ca/hát”.

    Từ đó làm tôi phải quay trở lại vấn đề ngữ nghĩa của chữ voice trong “voice training,” mà Ban Biên tập khi trả lời tôi đã dựa vào điểm số 4 trong định nghĩa của từ này trên Merriam-Webster [(4): one of the melodic parts in a vocal or instrumental composition] để cho rằng đây nó mang nghĩa “bè” (voice) trong một bản đàn dành cho nhạc cụ là coi mòi không đúng. Nói cách khác lập luận như thế của Ban Biên tập đã coi mòi bị bác bỏ bởi chữ VOCAL.

    Kết luận: cho đến giờ , bởi vì chữ VOCAL cho nên tôi thiển nghĩ khó mà “quàng” hai chữ này vào “kỹ thuật luyện bè” được, dù trước đó chữ “voice” trong “the two voice teachers” có thể mang nghĩa đó. Phải chi hay giả thử như mà giữ chữ “two” và chữ “voices” được nối liền bàng một hyphen để thành ra là “the two-voice teachers” thì đỡ rắc rối biết mấy.

    Không chừng tôi hơi bị vội vã khi đưa ra lời xin lỗi.

  • Ban Biên Tập Da Màu says:

    Thưa ông Chu Hà,

    Xin được trả lời ông vắn tắt như sau:

    1. Voice trong ngữ cảnh của bài này không phải là thanh nhạc.
    Nếu ông tham khảo kỹ hơn tự điển https://www.merriam-webster.com/dictionary/voice
    Thì ông sẽ thấy nghĩa này của “voice”
    (4): one of the melodic parts in a vocal or instrumental composition

    Như vậy, chữ voice đúng có nghĩa là “bè” của một bản đàn (instrumental composition). Bè đây là các giai điệu, hoặc song hành hoặc đuổi theo nhau, trong một cầm tấu khúc- mà thường là theo thủ pháp đối điểm counterpoint.

    Muốn tìm hiểu thêm về hình thức nhạc nhiều bè, mời ông vào đây tham khảo:
    https://www.quora.com/What-does-it-mean-to-have-multiple-voices-in-piano-music

    2. Đây là những dương cầm thủ viết thư cho nhau, và họ dùng những thuật ngữ âm nhạc có tính hơi chuyên môn một chút. Tuy nhiên nếu từng có học đàn và chơi nhạc cổ điển thì sẽ biết ngay.

    Một chữ thì có nhiều nghĩa. Và một nghĩa cũng có nhiều chữ. Tùy theo ngữ cảnh mà hiểu và dịch. Những chữ khác mà ông nêu ra cũng rơi vào trường hợp “chữ/nghĩa” này.

    3. Dịch giả Trần Thị NgH. đã dịch đúng. Ngoài là một nhà văn, Trần Thị NgH. còn là giáo sư Anh Văn và nghệ sĩ chơi dương cầm.

    Trân trọng,
    Ban Biên Tập Da Màu

    • Chu Hà says:

      Thế là tôi sai hoàn toàn, về mặt dịch thuật cũng như nhạc thuật, hay chuyên môn về âm nhạc, vân vân.

      Đúng như Ban Biên tập đã chỉ ra, nguyên tác trên đây hoàn toàn là một sự trao đổi thuần túy giữa những người chơi piano với nhau. Chứ không có chuyện thanh nhạc gì vô đây cả. Xin nhận nơi đây lời chân thành nhận và xin lỗi của tôi vì đã quá nông cạn, “biết một mà chẳng biết hai”, hay còn tệ hơn thế, và do đó đã trở nên hết sức lố bịch khi lên tiếng chỉ trích và diễu cợt, vân vân tác giả Trần Thị NgH và Ban Biên tập Da Màu – no excuse.

      Nhân đây, xin vui lòng bỏ chút thì giờ chỉ giáo cho:

      1) Mechanics trong ngữ cảnh này tại sao lại là “kỹ thuật”? Và

      2) Approach cũng trong ngữ cảnh này tại sao lại là “khái niệm”?

      Và về ý nghĩa thực sự của đoạn văn in question đó là gì, hay như thế nào, vân vân. Cám ơn rất nhiều.

      Một lần nữa, xin vui lòng nhận nơi đây lòng chân thành tạ lỗi thô thiển này của tôi đến tác giả Trần Thị NgH và Ban Biên tập Da Màu.

      Cám ơn.

      Trân trọng.

      Cám ơn.

      Trân trọng.

  • Chu Hà says:

    (Tiếp theo và hết)

    4- Thế đến đây, để cho tạm gọi là “rộng đường dư luận”, biết đâu sẽ có “théc méc” cho rằng thì là đương không nói chuyện học đàn dương cầm mà tại sao lại xía vô chuyện “thanh nhạc” là sao? Nếu thế thì, ít ra là trong lúc này, tôi không biết trả lời sao, chỉ biết đưa ra “đề xuất” để muốn chỉ ra rằng ở Mỹ trước giờ người ta học hai ba ngành là chuyện thường, do đó học hơn một môn trong cùng một ngành học thì lại càng không có gì là lạ. Yuja Wang, đương kim “siêu sao” danh thủ dương cầm quốc tế thứ thiệt, ăn mặc sexy phải biết khi lên “sàn diễn”, trang nhã và “đẹp gái” hay không không dám nói, như thấy trên YouTube, ngoài việc đàn “như điên như khùng” ra, còn làm thêm cái job nhạc trưởng nữa, tức vừa chơi piano vừa conducting một lô nhạc sĩ đồng nghiệp khác cho thiên hạ người ta “lé mắt” chơi vậy thôi, có sao đâu. Ai chịu thì chíu, ai không chịu thì… đừng xem.

    5- “… but it seems that there’s a real “hit or miss” approach to basic vocal technique…” mà chuyển ngữ là: “nhưng trong kỹ thuật này dường như có khái niệm cho rằng “hoặc là được hoặc là không/một ăn một thua””, như thế rõ ràng thứ nhất là bỏ mất chữ “vocal”. Từ đó làm sai lạc ý nghĩa của câu văn gốc. “Vocal technique” đây rõ ràng nếu không phải là, nói cho “xôm”, “kỹ thuật ‘thanh nhạc’” thì là gì? Cái nữa là: đấy, giờ đây thế mới đúng là kỹ thuật nhé. Thứ hai: cụm từ “kỹ thuật này” như tác giả “chuyển ngữ”, nhất là chữ “này”, không thấy có trong nguyên bản. Ở đâu ra vậy, chữ “này”? Thứ ba: “chuyển ngữ” chữ “approach” là “khái niệm” như thế là có gần gủi, dù không cứ gì phải “sát rạt” như đã thưa hay không? Tự điển nào chuyển ngữ như thế, trong ngữ cảnh này, và/hay kể cả bất cứ trong một ngữ cảnh nào khác?

    6- Thế sau cùng cụm từ “the mechanics of the voice training” nên “chuyển ngữ” thế nào cho phải?

    Thử google thì thấy là: “la mécanique de l’entraînement vocal” (Pháp), “cơ chế đào tạo thanh nhạc” (Việt); see? Ít ra là lần dịch thuật này, theo tôi, Google Translate đã làm “tốt”, “đạt yêu cầu” mặc dù thú thiệt là tôi, người đã có tốt nghiệp một cách “ăn may” bộ môn ca mà tôi cho là sơ đẳng dễ sợ từ phân khoa âm nhạc của trường San Francisco State University, Bachelor of Arts in Music, Voice Emphasis, ra trường năm 1992, cũng không dám chắc là mình hiểu người nói câu đó muốn nói cái gì. Có thể là do mảnh bằng này là quá cà là mèn, cho nên không hiểu là phải thôi. Ai biết chỉ giùm, cám ơn nhiều.

    Kết luận: Như thế, chỉ nói riêng về phần dịch thuật, xin nhắc lại như thế, đây có phải thuộc một dạng kêu là “lỗ hổng dây chuyền” do từ một sự thiếu hiểu biết này kéo theo hay đồng thời làm nẩy sinh ra cùng lúc một sự thiếu hiểu biết khác, để rồi hệ quả là phạm sai lầm một cách không tránh khỏi hay không? Mà gì chứ, nói nào ngay, một sai phạm như thế này đây theo tôi là một sai phạm nghiêm trọng, dù cứ cho là phạm trong một thiện ý hay một mối giao tình đặc biệt nào đó đi chăng nữa. Rồi có phải phần nào mà từ đó sinh ra việc làm cho nẩy nở và phát triển của cái gọi là “thảm họa dịch thuật” như đã từng chứng kiến trước giờ, làm cho tình hình vốn đã bết bát lại càng thêm bết bát hay không? Còn nói về phần Da Màu, phải chăng như thế là Da Màu cũng có phần liên lụy và trách nhiệm vì đã tỏ ra thiếu sót trong việc kiểm bài, at best? Càng thiếu sót hơn nữa, at worse, nếu đi vào chi tiết khi cho rằng bài viết này đã để lộ ra khuyết điểm ngay từ “vòng gửi xe”, tức ngay từ phần dịch thuật, chứ khoan hay chưa nói tới vòng “bên trong cánh gà”, tức phần chuyên môn âm nhạc, vì đây là một bài viết nói về âm nhạc; như thế mà “mèng đéch quỷ thần ơi”, Da Màu vẫn để cho qua. Thiệt là “hết biết”!

  • Chu Hà says:

    (Tiếp theo)

    Ngoài ra, cái này chỉ là đoán già đoán non, nếu nói “luyện bè” đây là nói tới hoà âm (harmony) như trong sáng tác âm nhạc (music composition) theo truyền thống Tây phương thì như thế, trong ngữ cảnh của bài viết “Bài học dương cầm” này như trên, “chuyển ngữ” như thế theo tôi, dù không cần phải “sát rạt”, cũng hoàn toàn không có nghĩa gì cả vì đàn là, literally, cứ thế mà đàn – to perform – hay cứ thế mà “biểu diễn”, khác với sáng tác, một công việc đòi hỏi một sự rị mọ cao độ và dài hơi, nói chung, nếu không phải là thiên tài “xuất chỉ thành nhạc” như Mozart, Beethoven, vân vân; rồi nếu nói “luyện bè” kiểu như “luyện hát bè” cho “dzui” hay cho “rôm rả” để “hù bà con”, hay sao đó dành cho hợp ca – như hợp ca ban Thăng Long hay “ban Tùng Lâm” chẳng hạn – thì theo tôi, trong ngữ cảnh này, “chuyển ngữ” như thế cũng chẳng có nghĩa gì nốt. Tại sao? Xin vui lòng xem hai paragraphs đánh số 3 và số 4 bên dưới sẽ có “đáp án” cho câu hỏi này.

    2b- Về từ “mechanics”, mechanics là kỹ thuật? Tự điển nào nói thế? Hay đúng ra, trong một ý nghĩa mang tính “chân chỉ hạt bột”, có nghĩa là không dám đôi co với bất cứ một ai, nói thế cho lành, có phải “technique” mới đúng một cách chính xác, như hai với hai là bốn, là kỹ thuật hay không? Ngoài ra, định nghĩa từ Merriam-Webster của từ “mechanics” đưới đây cũng không thấy có chỗ nào nói mechanics là “kỹ thuật” cả, không cách chi, không bao giờ:

    Definition of mechanics
    1: a branch of physical science that deals with energy and forces and their effect on bodies
    2: the practical application of mechanics to the design, construction, or operation of machines or tools
    3: mechanical or functional details or procedure // the mechanics of the brain

    https://www.merriam-webster.com/dictionary/mechanics

    3- Hay không còn hồ nghi gì nữa – vì có gì khó đâu, nếu không nói là “dễ ẹch”, và cũng chẳng có rắc rối hay “bác học” gì cho cam để mà nghi với ngờ – cụm từ “the two voice teachers” ở đây chỉ đơn giản có nghĩa là “hai người thày dạy luyện giọng” hay đơn giản hơn là “hai người thày dạy ca/hát”, còn trường hợp nếu muốn “tỏ ra nguy hiểm” thì nên lắm lắm dịch thành ra là “hai giáo sư ‘thanh nhạc'”, hoặc giả dịch như thế nôm na, theo tôi, trước là để tỏ ra tôn trọng những ai xính dùng hai chữ “thanh nhạc” thay cho “hát hò” cho “đúng với quy trình” của giới “học thuật” cho phải phép, kế nữa là để nghe cho “xôm”, hay nghe cho “oai” như “Nhảy dù lên điểm”, thí dụ vậy; hay mặt khác còn gọi là “màu mè” hết biết, chí ít là trong một ngữ cảnh như thế này. Từ “hai giáo sư dạy hát” chuyển ngữ khơi khơi coi đó như “chiện nhỏ như con thỏ” thành ra là “các thày cô dạy đàn hai bè” là quá “giàu tưởng tượng”, đến “ngoài sức tưởng tượng”; để rồi từ đó thấy ra một sự “hào phóng” dễ sợ, tầm bét lắm cũng là cỡ Mike Bloomberg, người khơi khơi bỏ tiền ra hàng vài trăm triệu, và rồi đây coi như tăng thành tiền tỷ cái một, cũng coi đó là “chiện nhỏ”, để tranh cử, như chứng kiến.

    ̣(Còn tiếp)

  • Chu Hà says:

    “HẾT BIẾT”!

    Mới chỉ đọc sơ qua, tôi có góp ý sau đây và xin nơi đây vui lòng lưu ý cho rằng ý kiến này chỉ đề cập và chú trọng đến phần “chuyển ngữ” của một đoạn văn trong một paragraph của bài viết trên của tác giả Trần Thị NgH. Đoạn văn đó là như sau:

    “Cái bực của em đối với các thầy cô dạy đàn hai bè là em muốn hiểu kỹ thuật luyện bè như thế nào, nhưng trong kỹ thuật này dường như có khái niệm cho rằng “hoặc là được hoặc là không/một ăn một thua”. Thế là sau một năm học, em không nắm được những gì đã học mà cũng chẳng thấy mình tiến bộ.”

    Đoạn văn trên đây được tác giả Trần Thị NgH “chuyển ngữ” từ nguyên tác như sau:

    “My frustration with the two voice teachers I’ve had so far is that I want to understand the mechanics of voice training, but it seems that there’s a real “hit or miss” approach to basic vocal technique. And after a year of lessons, I’m not sure what I’ve learned, and no sign that I’ve improved!”

    “Wow”:

    1- “The two voice teachers” mà chuyển ngữ thành ra là “(các) thày cô dạy đàn hai bè” thì quả là quá “sáng tạo”, một sự “sáng tạo” vượt bực đến không ngờ, theo tôi. Bởi thế nơi đây xin mạn phép hỏi tác giả rằng: “đàn hai bè” là đàn gì? Hay “đàn hai bè” là đàn làm sao? Có một danh từ chuyên môn âm nhạc nào khác để gọi “đàn hai bè” hay không? Nguồn? Hay nếu thuần tuý chỉ là “đàn hai bè” trơ trọi như thế thôi thì ở trường hay viện âm nhạc nào dạy cái thứ đó? Rồi chưa kể là thông thường thì một khi đã có hai thì thế nào mà lại không có ba hay bốn, hay hơn nữa? Nếu quả như thế thì vị chi có “đàn mấy bè” cả thảy?

    2- Để rồi tiếp theo đó, giờ thấy có “trăm hoa đua nở” một cách ngay tắp lự thêm một “phát minh” vô cùng “độc đáo” kêu là “kỹ thuật luyện bè” (“the mechanics of voice training”) như đọc thấy. Như thế nghĩa là sao?

    2a- Thế là ngoài “đàn hai bè” là gì, và “đàn hai bè” là đàn làm sao, giờ đây lại sinh ra “kỹ thuật luyện bè” – tạm thời hãy xem đó đại khái “như là một hệ quả”, nên chăng? – Nếu vậy cho tôi hỏi, trong âm nhạc truyền thống Tây phương nói chung, và ở đây, trong phạm vi “piano lessons” nói riêng, kỹ thuật này là cái chi chi? Công phu luyện tập của nó có gì khó khăn, lâu lắc và đặc biệt?

    (Còn tiếp)

  • Minh Đạo says:

    Đẹp quá. Có lẽ vì vậy mà nhạc điện tử dù đạt độ chính xác tuyệt đối nghe vẫn không thích bằng.

    Ngẫm nghĩ kỹ thấy thật là kỳ dị… iệu.

    Xin cám ơn.

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)