Trang chính » Dịch Thuật, Giới thiệu tác giả, Giới thiệu tác phẩm, Kịch, Kịch đương đại Việt Nam & thế giới, Sáng Tác, Sang Việt ngữ Email bài này

AVANT DE S’ENVOLER / TRƯỚC KHI BAY LÊN


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 27.11.2019

 

Truoc Khi Bay Len thumbnail


Lời người dịch

Như đã giới thiệu trong bản dịch Le Mensonge/Dối Trá, Florian Zeller là một nhà viết kịch trẻ tuổi được giới phê bình đánh giá “đặc sắc nhất thời đại”. Ông có nhiều tác phẩm trình diễn ở hơn 35 quốc gia, trong đó Avant de s’envoler/Trước khi bay lên đã gặt hái thành công lớn trên sân khấu Broadway.

Avant de s’envoler/Trước khi bay lên là một vở kịch 4 màn xoáy sâu vào chặng cuối của mỗi đời người – là thứ mà tất cả chúng ta ai cũng sẽ phải đối mặt. Cặp vợ chồng già André-Madeleine đã gắn bó đến đầu bạc răng long, đến độ người này không thể sống thiếu người kia; họ thậm chí còn không thừa nhận việc một trong hai người đã qua đời.

Kịch bản được viết và được diễn như một “trò chơi bí ẩn” trong đó khán giả cùng tham dự và cùng tháo gỡ những nút thắt của câu chuyện. Trả lời phỏng vấn của tạp chí L’avant-scène Théâtre do Amandine Sroussi thực hiện, nhà dựng kịch Ladislas Chollat cho biết ông đã phải vừa bám sát kịch bản của Florian Zeller vừa nỗ lực sắp xếp bối cảnh sao cho sự sống và cái chết có vẻ như đi qua đi lại đi tới đi lui, thậm chí trượt lên nhau. Có những khoảnh khắc hồn ma trò chuyện với người sống, và những lúc khác người sống loay hoay phân bua với kẻ đã chết; bởi vì cặp vợ chồng trong câu chuyện ràng buộc nhau đến bất khả phân ly. Đối với hai đứa con gái của họ, quả thật là nỗi kinh hoàng, vì các cô thừa biết người này không thể sống thiếu người kia, ai chết trước không quan trọng. Chính vì vậy kịch bản có thể được cắt ra thành nhiều lát. Ở lát cắt này, bà còn sống và ông đã chết, ở lát cắt khác ông chính là người bị bỏ lại. Và ở những phân cảnh khác nữa, cả hai đều đã qua đời, hoặc cùng còn tại thế. Trên sân khấu, ở một góc tối luôn luôn hiện diện hình bóng của người đã khuất mà ngoài khán giả ra, các nhân vật trong kịch bản (làm như) không hề nhìn thấy, vẫn tiếp tục vai diễn của mình. Những tình huống khả thể này khiến vở kịch trở nên đơn giản và dễ tiếp cận, dĩ nhiên nếu khán giả chấp nhận buông xả cho cảm xúc dẫn dắt họ.

Trong kịch bản cũng có một vài chi tiết mang tính chất trinh thám:

– Những bó hoa được tiếp tục gửi đến từ một người ẩn danh.

– Một người đàn bà bỗng xuất hiện tự giới thiệu đã từng là người quen cũ rất thân của André.

– Một tấm thiệp báo tử được nhặt lên từ sàn nhà.

Vậy thì ai đã qua đời và ai còn lây lất một mình?

Bản chuyển ngữ dưới đây cho thấy ở màn cuối của vở kịch, cặp vợ chồng già vẫn bên nhau; có thể đúng mà cũng có thể không đúng, bởi vì Florian Zeller đã trao cho khán giả quyền tự do khám phá các góc khuất của câu chuyện.

___________________________________________

 

Màn 4

Đoạn kết. Một lúc sau. André vẫn đứng cạnh cửa sổ như đã đứng suốt trong màn một. Madeleine đang ngồi gọt nấm. Hành lý của Elise và Paul, bạn trai của cô, dường như đã bị bỏ quên. Nó vẫn còn đặt trước cửa ra vào.

Madeleine: Tụi nhỏ đi hết rồi, tôi mừng quá đi. Thì tụi nó cũng tử tế nên mới ghé về thăm cha mẹ…Nhưng đến ngày thứ hai là tôi chịu hết xiết. Ông có thấy vậy không? (André không trả lời.) Tôi không hiểu làm sao mà chúng ta có thể chịu đựng trong từng ấy năm. Tôi không có ý nói là tụi nó khó ưa. Đâu có. Tụi nó dễ thương nữa là đằng khác. Nhất là con Élise…Nhưng mà các con có đời riêng của các con. Cha mẹ có đời riêng của cha mẹ. Đúng không ông? Tốt hơn là đừng có quấn vào nhau. Ông không đồng ý ư? (André mỉm cười thay cho câu trả lời.) Khi chỉ còn hai vợ chồng già… (Im lặng.) Rốt cuộc thì Anne cũng quyết định ra về luôn theo Élise và Paul. Tốt thôi. Cũng có một chút lỗi ở tôi. Tôi đã cãi cọ với nó. Tôi cũng hơi….Ông biết tôi mà, tôi đâu phải lúc nào cũng có thể đãi bôi, nói cười giả lả. Nhưng tôi không chịu nổi cái kiểu nó dạy đời, chỉ bảo người khác phải làm như thế này chứ đừng làm như thế kia… (Im lặng.) Ông đang nhìn cái gì thế? Đến đây ngồi với tôi đi. (Không nghe trả lời.) Mấy đứa con gái không nắm tình hình chi cả. Chúng không hiểu là chúng ta chẳng cần đến ai khác. Ông đồng ý không? Chỉ ông với tôi đã đủ tốt rồi. Vì sao phải thay đổi? (Im lặng.) Mà rốt cuộc thì ông đứng nhìn cái gì thế chứ? Chúng nó ra về đã từ lâu. Đứng như trời trồng ở đấy thì có ích gì? Đến ngồi cạnh tôi này. (André mỉm cười dịu dàng và làm theo lời vợ.) Ừ, vậy đó.

Im lặng

André: Mấy cái nấm này màu sắc trông lạ quá phải không?

Madeleine: Ông nghĩ nấm này không ăn được sao?

André: Bà không đầu độc cả hai chúng ta đấy chứ?

Madeleine: Mới sáng nay, trong khi đi chợ, ông biết tôi nhớ lại chuyện gì không? Ngày cưới của mình. Ông còn nhớ không?

André: Nhớ chứ sao không.

Madeleine: Khách sạn Lutetia …

André: Tôi còn nhớ cái áo cưới của bà, rồi nụ cười của bà…Tôi cũng không quên căn phòng khách sạn, và cả cái giường của chúng ta nữa.

Madeleine: Dạo ấy ông hay đọc thơ cho tôi nghe. Tôi nhớ như in, tôi còn cố học thuộc nữa…Ông nhớ chứ, câu chuyện về con chim không tên…

André:

Khi bão tố nổi lên tơi bời
vẫn còn con chim nhỏ ở đấy
khiến ta yên lòng
một con chim nhỏ không tên
cất tiếng hót trước khi vỗ cánh
bay lên

Madeleine (chìm đắm trong hồi tưởng): Đúng rồi. Đúng như thế. “Nó cất tiếng hót trước khi vỗ cánh bay lên”… Hay quá. Đẹp quá.

André: Đúng thế. Quá đẹp.

Madeleine: Mình đã có nhau lâu thật lâu rồi. Ai nói cuộc sống ngắn ngủi, thật không đúng chút nào. Nó dài đăng đẳng.

André: Đôi khi nó có vẻ như là … bất tận.

Madeleine: Đúng thế. Nhưng khi nó kết thúc, hóa ra chỉ là một sự giải thoát. Ông có nghĩ vậy không? (Im lặng.) Ông đói chưa? Ông thuờng chẳng thèm ăn sáng chi cả. Cứ như vậy hoài….Nhưng tôi cũng sắp xong rồi đây. Chút xíu nữa là có thể ngồi vào bàn. Sau cơm trưa, nếu ông muốn, ta cùng đi dạo một vòng trong rừng. Ý ông sao nào? Sau cơn bão đêm qua, hôm nay chắc hẳn khu rừng thơm lừng mùi hoa cỏ…3 giờ tôi phải quay về vì Jean hẹn sẽ đến sơn lại mấy cánh cửa. Còn ông thì nghỉ trưa. Trong thời gian đó tôi sẽ làm vườn, với lại…

André (ngắt lời): Tôi sẽ ra làm sao nếu không có bà? (Madeleine mỉm cười nhưng André thì không. Ông chăm bẵm nhìn bà) Tôi sẽ ra sao? Hử? Tôi sẽ làm sao nếu không còn bà?

Madeleine: Đừng lo. Tôi đây. (André tỏ vẻ nghi ngờ).Tôi sẽ luôn luôn ở cạnh ông đây. Đừng lo lắng quá thế. Tôi sẽ không bỏ ông đâu. Ông thừa biết tôi đâu phải loại người nói mà không biết giữ lời. Đúng không?

André: Đúng.

Madeleine: Vậy thì ông sợ gì nữa chứ? Tôi sẽ chăm sóc ông. Chăm cho lão già thân thương của tôi….

Madeleine mỉm cười với André. Im lặng. Bà lại tiếp tục gọt nấm. Ông chợt lấy ra từ trong túi tấm thiệp báo tử rồi đọc lại. Bất thình lình ông cầm lấy tay bà rồi siết thật chặt, như thể níu lấy bà. Im lặng. Đèn tắt. Sân khấu chỉ còn bóng tối.

clip_image002

 

 

MÀN HẠ

bài đã đăng của Florian Zeller


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)