Trang chính » Chuyên Đề, Dịch Thuật, Kịch, Kịch đương đại Việt Nam & thế giới, Sáng Tác, Sang Việt ngữ Email bài này

Lớp Dạy Viết Kịch 101: Bài Học Trên Mái Nhà


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 17.10.2019

 

Chú thích của tác giả (Rich Orloff): Phái tính của những nhân vật (Giảng Viên, Người Nhảy Lầu, và Người Đi Đường Tốt Bụng) không quan trọng, tuy Người Nhảy Lầu và Người Đi Đường Tốt Bụng nên cùng một phái tính. Những đối thoại trong vở cho thấy hai nhân vật này là nam, nhưng cũng có thể là hai người nữ.

Chú thích của người dịch (Đặng Thơ Thơ): trong kịch này, đồ bấm ‘clicker’ được sử dụng như đạo cụ chính để dẫn đắt hành động kịch và điều khiển diễn viên. Người dịch sẽ dùng chữ “bấm nút tắt” nếu nhân vật dùng đồ bấm để ngưng lại một động tác , “bấm nút diễn” khi nhân vật dùng đồ bấm để ra lệnh diễn xuất, và “bấm ngược” để quay lùi lại một cảnh cũ.

Kịch tác gia Rich Orloff hiện sinh sống ở thành phố New York. Ông đã dạy kịch tại trường cũ của ông là Oberlin College (Ohio), nhà hát thành phố Miami, Florida, và cho chương trình huấn luyện kịch gia trẻ tại tiểu bang Connecticut. Ông cũng từng là giảng viên Đại học Central Washington, đại học Western Michigan và trường State Fair College của tiểu bang Missouri.

Các vở kịch ngắn của Rich Orloff đã được trình diễn hơn 800 lần trên sáu châu lục (và cũng có một buổi đọc kịch trên sân khấu Châu Nam Cực). Những kịch khôi hài ngắn của ông đã được xuất bản nhiều lần trong hợp tuyển niên ký Những Kịch Bản 10 Phút Hay Nhất Nước Mỹ. “Lớp Dạy Viết Kịch 101: Bài Học Trên Mái Nhà” là một trong số những hài kịch 10 phút được được trình diễn thường xuyên ở trình độ trung học.

Orlof giải thích về“Lớp Dạy Viết Kịch 101: Bài Học Trên Mái Nhà”  như sau: ” Vở kịch này được trình diễn cùng một chuỗi những kịch ngắn khác trên một sân thượng có thật ở Manhattan. Tôi được mời tham dự viết kịch bản, và mọi ý tưởng tôi nghĩ ra đều có vẻ vô cùng sáo rỗng. Vì vậy tôi gom hết những thứ sáo rỗng đó vào trong một câu chuyện và giễu nhại chúng. Thế là được một kịch bản độc đáo!”

 

 

rich_orloff_portrait
Kịch tác gia/giảng viên Rich Orloff

 

THỜI GIAN: Hiện tại

KHÔNG GIAN: Sân thượng của một toà nhà cao tầng trong thành phố

 

(Khi mở màn, Người Nhảy Lầu đang đứng ở rìa mái nhà và sắp lao mình xuống)

Người Nhảy Lầu: Tôi sẽ nhảy xuống, và không ai cản được tôi!

(Người Đi Đường Tốt Bụng chạy vội tới ngăn)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đừng!!!

(Giảng viên bước vào và đứng ở một bên sân khấu. Giảng viên cầm đồ bấm hướng về phía hai diễn viên và bấm nút tắt, hai diễn viên đứng sững lại, giữ nguyên tư thế.)

Giảng Viên (Nhìn xuống khán giả): Một tình huống điển hình đầy kịch tính: hai người đang mâu thuẫn với nhau- ít nhất là một người đang bị xung đột nội tâm trầm trọng. Một tình huống nhiều bấp bênh may rủi, gây cấn, với số lượng diễn viên vừa phải. Rồi kịch sẽ diễn tiến ra sao? Còn tuỳ, tất nhiên, vào trình độ sáng tạo và tay nghề của cái gọi là nghệ thuật viết kịch bản. Hãy quay ngược lại từ đầu –

(Giảng Viên bấm lui, Người Nhảy Lầu và Người Đi Đường Tốt Bụng đi lùi lại vị trí lúc đầu khi mở màn, như cách hình ảnh chạy ngược khi chúng ta nhấn nút ‘rewind’).

Giảng Viên: Rồi, xem chuyện gì sẽ xảy ra nhé.

(Giảng Viên bấm nút diễn. Người Nhảy Lầu trở về đứng ở rìa mái nhà và sắp lao mình xuống.)

Người Nhảy Lầu: Tôi sẽ nhảy xuống, và không ai cản được tôi!

(Người Đi Đường Tốt Bụng chạy vội tới ngăn)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đừng!!!

Người Nhảy Lầu: OK.

(Giảng Viên bấm nút tắt ra lệnh ngưng diễn xuất, hai người giữ nguyên tư thế đang diễn.)

Giảng Viên: Không thoả đáng, đúng không nào? Phần nào là gây cấn đâu? Hồi hộp đâu? Có khán giả nào muốn vé chỉ để xem một màn xung đột được giải quyết trong bốn mươi lăm giây? Điểm quan trọng nhất là mình sẽ đi về đâu?

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Ấy, anh sẽ bị chấn thương.

Người Nhảy Lầu: Ờ anh nói đúng.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Thôi đi uống bia nhé?

Người Nhảy Lầu: Được quá.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Nếu không có những ham muốn mãnh liệt mâu thuẫn giằng xé nhau, thường gọi là “xung đột”, sẽ không có kịch. Khi Nora bỏ cái Nhà Búp Bê[i] mà đi, không ai muốn nghe ông chồng nói – (nhịp) “Khi nào em có việc làm thì gọi nhé!” Bây giờ diễn lại cái màn này từ đầu xem nào – (Giảng Viên bấm lui, Người Nhảy Lầu và Người Đi Đường Tốt Bụng đi lùi lại vị trí lúc đầu khi mở màn.) Nhớ phải tạo xung đột.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Tôi sẽ nhảy xuống, và không ai cản được tôi!

(Người Đi Đường Tốt Bụng chạy vội tới ngăn)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đừng!!!

Người Nhảy Lầu: Đụ má mày!

Người Đi Đường Tốt Bụng (Làm dấu hiệu tục tĩu): Thằng mặt lồn, đụ má mày đó!

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Tuyệt đối nên tránh những thứ tục tĩu báng bổ. Nó sẽ khiến người bảo thủ lánh xa mình, sẽ khiến người cấp tiến nghĩ mình là một thứ David Mamet[ii] hạng hai (Bấm lui) Quay lại từ đầu… Rồi tiếp tục (Bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Tôi sẽ nhảy xuống, và không ai cản được tôi!

(Người Đi Đường Tốt Bụng chạy vội tới ngăn)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đừng!!!

Người Nhảy Lầu: Sao không?!!!

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Ôi, quý vị có cảm thấy mức độ căng thẳng đang gia tăng không?

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Vì tự tử là có tội.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Tưởng chuyện gì! Sân khấu là do những kẻ có tội viết về tội lỗi cho những kẻ có tội xem. Không ai đi coi Othello để nghe câu: “Iago, mày xấu xa lắm!” Luôn luôn để cho khán giả tự đưa ra nhận xét. Quay lại một chút. (Bấm lui.) Giờ thử cách khác xem. (Bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Sao không?!!!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Vì tôi yêu anh.

Người Nhảy Lầu: Tôi không biết điều này!

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Không thích! Thử cái gì khác đỡ sến đi.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Sao không?!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Vì nếu anh nhảy xuống ngay đó, anh sẽ rớt trên cái quầy bán nước chanh đá của con gái tôi. Và đứa con gái nhỏ của tôi!

(Người Nhảy Lầu nhìn qua rìa mái và nhích ra khoảng một thước.)

Người Nhảy Lầu: Vậy được chưa?

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Chúng ta được cái gì ở đây? Để ý đến những trở ngại nhỏ à. Trừ phi là để câu giờ, tất nhiên. Làm lại.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Sao không?!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Vì đời đáng sống.

Người Nhảy Lầu: Đời tôi không có gì đáng sống!

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng viên: Tuyệt. Đến đây chúng ta không chỉ có cốt chuyện, chúng ta còn có cả chủ đề. Chủ đề chính là điều khác biệt giữa giải trí và nghệ thuật. Nếu thiếu chủ đề thì chỉ có nước thêm vào một màn đua xe và đem bán cho các hãng phim. Nhưng có chủ đề, chúng ta có triển vọng tạo ra một điều gì đó đầy ý nghĩa, một điều gì đó đáng nhớ, một điều gì đó xứng đáng để sinh viên đại học viết luận văn. Vậy thì, hãy quay ngược lại một chút để xem cái vở kịch có chủ đề phong phú này sẽ đi về đâu.

(Giảng Viên bấm lui và bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Vì đời đáng sống.

Người Nhảy Lầu: Đời tôi không đáng sống!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Ôi Trời! Kể hết cho tôi nghe đi.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng viên: Hỏi khẩu cung khéo hơn một chút coi nào.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Vì đời đáng sống.

Người Nhảy Lầu: Đời tôi không đáng sống!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Có chắc không?

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng viên: Khá hơn.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Chắc chứ. Tôi hết sạch tiền, tôi không có bạn, và tôi không có lý do gì để tiếp tục sống.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Nhìn này anh bạn, anh hết sạch tiền và anh không có bạn. Mọi thứ trên đời này đều phù du hết. Tập buông bỏ đi. Như Phật dạy đó.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Trong tất cả các tôn giáo lớn trên trái đất, đạo Phật là thứ ít hấp dẫn nhất, kém tính giải trí nhất. Thử lại nào.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Nhìn này, anh hết sạch tiền và anh không có bạn. Sao không thử uống Prozac?

(Giảng Viên bấm nút tắt...)

Giảng Viên: Sự thông dụng và hiệu quả của thuốc an thần là một trong nhiều thách thức lớn của kịch nghệ đương đại. Chúng ta không muốn Willy Loman[iii] giải quyết vấn nạn bằng cách dùng Prozac cũng như chúng ta không muốn Stanley và Stella Kowalski[iv] có máy lạnh trong nhà. Những người viết kịch thời nay phải đối phó với bộ máy kỹ nghệ dược phẩm ra sao đây?

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Có lần tôi đã thử dùng Prozac rồi. Nó làm miệng tôi khô khốc.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Không hay, nhưng thôi cứ tiếp tục.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Để tôi giúp anh.

Người Nhảy Lầu: Muộn rồi.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Không muộn đâu.

Người Nhảy Lầu: Anh không hiểu. Tôi chưa kể anh nghe điều tồi tệ nhất.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Nhân vật hư cấu ít khi nói thẳng tuột.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Anh biết không, mới vài tuần trước đây thôi, tôi còn đang yêu. Đắm đuối. Chân tình. Tôi bồ bịch cùng lúc với hai cô gái tuyệt vời nhất trên đời. Một cô gợi cảm, có tiền, rộng rãi, và chu đáo. Cô kia thì lanh lợi, táo bạo, và còn gợi cảm hơn. Qua lại giữa hai nàng, tôi có tất cả mọi thứ. Thế rồi người này biết về người kia, rồi họ bỏ tôi. Không chỉ một, mà cả hai.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Viết kịch như thế là xuất sắc. Vì đây là một tình huống đau lòng mà chúng ta ai cũng có thể cảm thông. Không phải về mặt tình tiết, nhưng cảm giác bị bỏ rơi là kinh nghiệm chung ai cũng có thể hiểu.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Ít ra anh còn có hai cuộc tình thú vị. Tôi thì cả năm nay chưa được ngủ với ai.

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Trả lời hay. Một hoàn cảnh nữa mà chúng ta, ừm, chúng ta ai cũng… à, có người quen bị như thế.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Anh nói cái gì? Rằng cuộc sống sẽ còn tệ hơn nữa? Nói vậy rồi anh tưởng tôi sẽ bỏ cái mái nhà này mà đi à?

Người Đi Đường Tốt Bụng: Này, tôi chỉ muốn giúp anh!

Người Nhảy Lầu: Nhưng anh làm không nên thân.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Ít ra tôi cũng còn khá, còn có tiền trong ngân hàng!

Người Nhảy Lầu: Và có cứt trong óc!

(Giảng Viên bấm nút tắt.)

Giảng Viên: Một lỗi lầm rất phổ biến mà người mới vỡ lòng hay mắc phải. Hai nhân vật hung hãn chửi rủa không có nghĩa là xung đột. Đó chỉ là sự cãi vã. Chúng ta không đến rạp hát để nghe những kình chống nhỏ nhặt, trẻ con; đó là lý do mà chúng ta ai cũng có gia đình. Hãy cố làm sao cho vở kịch thú vị, bằng không tôi sẽ bắt diễn lại đấy.

(Giảng Viên bấm nút diễn.)

Người Nhảy Lầu: Mày có tiền trong ngân hàng là vì mày chắt bóp bần tiện.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Không phải vậy.

Người Nhảy Lầu: Cách mày mặc đồ nói lên điều đó đó!

Giảng Viên: Bây giờ, trời ơi, thật sự là quá tệ rồi.

(Giảng Viên bấm nút tắt, nhưng hai người vẫn diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Nghe này, thằng ngốc kia!

Người Nhảy Lầu: Ít ra thằng ngốc này còn có đời sống tình dục ra trò.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Nếu mà họ thấy ra trò, thì chắc mày cũng vẫn còn được hưởng!

(Giảng Viên tiếp tục bấm, nhưng hai người vẫn cứ diễn.)

Giảng Viên (xen vào giữa diễn xuất): Ngừng ngay… Ngừng ngay! … Ngừng ngay!

(La lớn “Ngừng ngay” nhưng hai người kia làm lơ:)

Người Nhảy Lầu: Máy là đồ bỏ đi!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Dâm dục!

Người Nhảy Lầu: Đồ bần!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Thằng đần!

Người Nhảy Lầu: Cái lỗ đít!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Thằng ngốc!

Người Nhảy Lầu: Đầu đầy cứt!

Giảng Viên (bấm một cách vô vọng): Ngừng ngay!

(Người Đi Đường Tốt Bụng giằng đồ bấm và bấm cho Giảng Viên đứng yên.)

Người Đi Đường Tốt Bụng:
Coi cái ông giảng viên này càng lúc càng nổi đoá nè. Mới đầu chỉ bực bội rồi biến thành mất tự chủ. Đó là vì cái khao khát muốn chỉ huy đã bị tước đoạt.

(Người Đi Đường Tốt Bụng bấm nút diễn.)

Giảng Viên: Anh làm gì thế này? Tôi là người có quyền bấm ở đây. Sao anh dám-

(Người Đi Đường Tốt Bụng bấm cho Giảng Viên đứng yên.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Có thấy bực bội đang biến thành giận dữ? Mặc dù thiệt hại không đáng kể, nhưng cảm xúc của nhân vật thì tràn ứ. Đó là kịch bản hay.

(Người Đi Đường Tốt Bụng bấm nút diễn.)

Giảng Viên: Ngưng ngay. Anh tưởng mình đang làm gì thế này, đóng kịch Pirandello[v] đấy à?

Người Đi Đường Tốt Bụng: Này, ông có quan tâm đến cảm xúc của chúng tôi không? Chúng tôi không ai nói được quá hai câu mà không bị ông cắt ngang với cái cung cách khệnh khạng tự quan trọng hoá chính mình. Ông thấy sao nếu tôi làm y hệt như thế với ông?

Giảng Viên: Anh không có lý- (Người Đi Đường Tốt Bụng bấm tắt/bật liên tục khi Giảng Viên nói) do chính- đáng nào để- ngắt lời- tôi hết. Quỷ thần ơi, anh có quay lại diễn tiếp hay không đây?

Người Đi Đường Tốt Bụng: Không đời nào, và ông không thể bắt tôi được!

(Người Đi Đường Tốt Bụng bấm nút tắt, nhưng Giảng Viên tránh được.)

Giảng Viên: Ha ha, hụt rồi. Anh là người nông nổi lắm.

(Giảng Viên giằng lại đồ bấm và bấm Người Đi Đường Tốt Bụng. Rồi ngược lại Người Đi Đường Tốt Bụng giằng đồ bấm và bấm Giảng Viên. Cả hai đều tránh né kịp thời và cứ tiếp tục diễn.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đồ ưa sai khiến!

Giảng Viên: Sáo rỗng!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đồ trí thức nửa mùa!

Giảng Viên: Dựng chuyện vụng về!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đồ giun sán ăn bám!

Giảng Viên: Bản nháp đầy lỗi!

(Người Nhảy Lầu, nãy giờ theo dõi diễn biến, rút súng lục ra bắn chỉ thiên.)

Người Nhảy Lầu: Này!!! Tôi mới là người đang có vấn đề. Vở kịch này phải nói về tôi mới đúng.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Khó đấy! Kịch bản nghiêm chỉnh đã chết cùng với Ibsen!

Giảng Viên (nói với Người Đi Đường Tốt Bụng): Quỷ thần ơi, quay lại vở kịch đi nào!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đừng có dạy bảo tôi nữa! Từ nhỏ tôi đã bị mọi người dạy bảo cách cư xử quá nhiều rồi. Năm tuổi tôi đã bị mẹ phạt (Giảng Viên bấm như điên vào Người Đi Đường Tốt Bụng) nhốt trong phòng cả ngàn lần vì tôi không đúng như ý bả muốn-

Giảng Viên: Màn độc thoại này không hợp lý!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Cục cứt, đây là cuộc đời của tao!

Giảng Viên: Một vở kịch tồi!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Tao sẽ cho mày thấy thế nào là kịch tồi!

(Người Đi Đường Tốt Bụng và Giảng Viên xông vào đánh nhau.)

Người Nhảy Lầu: Ngừng lại đi! Thôi mà, ngừng lại đi, mấy người làm lệch hướng kịch hết.

Giảng Viên: Xê ra!

(Người Nhảy Lầu tìm cách ngăn cuộc ẩu đả.)

Người Nhảy Lầu: Thôi mà, mấy ông bớt nóng đi!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Tránh ra!

Người Nhảy Lầu: Ngừng đi mà!

Người Đi Đường Tốt Bụng: Mặc tụi tôi!

(Ba người quần nhau thành một khối. Tiếng súng nổ. Giảng Viên loạng choạng. Máu đỏ loang trên ngực Giảng Viên.)

Giảng Viên: Mới vừa được vào chính ngạch xong.

(Giảng Viên ngã ụp xuống)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Trời ơi!

Người Nhảy Lầu: Ổng chết rồi!

(Người Đi Đường Tốt Bụng nhìn Người Nhảy Lầu.)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Kịch bản như vầy thì có hay không, hay là dở?

Người Nhảy Lầu: Tôi, tôi không biết, không cố ý.

(Người Đi Đường Tốt Bụng và Người Nhảy Lầu cúi nhìn Giảng Viên.)

Người Nhảy Lầu và Người Đi Đường Tốt Bụng (cùng lúc): Ưmmmmmmmmmmmm.

(Người Đi Đường Tốt Bụng và Người Nhảy Lầu cùng đi ra)

Người Đi Đường Tốt Bụng: Chà, hồi nãy anh cũng xém tự gây thương tích!

Người Nhảy Lầu: Trời, anh nói đúng đó.

Người Đi Đường Tốt Bụng: Đi uống bia nhé?

Người Nhảy Lầu: Được thôi.

 

(Giảng viên nhỏm dậy, bấm vào không khí: Đèn tắt)

 

 

 

 

 


[i] Nora, nhân vật chính trong vở A Doll House của Henrik Ibsen

[ii] David Mamet (1947-), đạo diễn, kịch tác gia Mỹ, hay cho nhân vật dùng cách đối thoại báng bổ

[iii] Willy Loman, nhân vật chính trong vở Death of A Salesman của Arthur Miller

[iv] Stanley và Stella Kowalski, hai nhân vật trong vở kịch A Streetcar Named Desire của Tennessee Wiliams

[v] Luigi Pirandello (1867-1936), kịch tác gia Ý, nổi tiếng với kịch thử nghiệm về những tình huống giả dụ, huyễn tưởng pha trộn với hiện thực

bài đã đăng của Rich Orloff


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)