Trang chính » Biên Khảo Email bài này

Nguyễn Tà Cúc trả lời độc giả Phùng Nguyễn

Tôi rất tôn trọng phản ứng của độc giả sau khi họ đã đọc bài tôi; đằng khác, tôi vẫn tin rằng giá trị của một bài viết ở ngay những dòng đã viết ra. Cũng theo chủ trương và thiển ý của tôi, người viết không nên tức giận khi người đọc không đồng ý với mình. Đã viết, đã tham dự trường văn trận bút thì phải chấp nhận lời khen hay chê. Viết để mưu cầu người đoc đồng ý với mình thì nên bẻ bút. Ở trường hợp độc giả Phùng Nguyễn, tôi tôn trọng quyền phát biểu của ông.

Duy có một điều cần nói rõ cho đúng. Quả nếu như bài tôi có kèm câu này hay hàm chứa cái ý này của độc giả Phùng Nguyễn (chứ không phải của tôi): “Sau khi khám phá ra đã ‘giao duyên lầm tướng cướp,’ lẽ ra Trần Mộng Tú phải lập chính phủ lưu vong để lật đổ chế độ cs Hà nội. Hoặc ít nhất phải vui vẻ đội nón cối gởi đến từ phố Bolsa mỗi khi ra đường.” (Phùng Nguyễn)  thì bài tôi hiển nhiên đã không có chứ đừng nói tới mất giá trị.  Nhưng bài tôi đã không có câu đó hay ý đó. Câu đó hay ý đó do độc giả Phùng Nguyễn suy đoán và sai hoàn toàn ở trường hợp này. Vì sao? Vì hai lý do.

Thứ nhất, bài phỏng vấn đã đăng trên diễn đàn Da Màu không phải là bài duy nhất tôi thực hiện về cuốn tuyển tập thơ nói trên. Chỉ trong bài này, vì phỏng vấn dịch giả Đinh Từ Bích Thuý và để cho công bằng cho bà Borton và quý bà của NhàXB Phụ Nữ, tôi mới đề cập đến vấn đề chọn nhà thơ tham dự.  Tôi đã viết một bài trên Khởi Hành trước đó một tháng (số 149, tháng 3.2009) trình bày những sai trái về văn hóa và cách dịch của bà Borton, có tưạ là “Một sự xâm phạm sỗ sàng: Những sai lầm khi chuyển ngữ và về văn hoá Việt Nam của bà Lady Borton” (Khởi Hành số 149, trang 14-18). Trong bài này, tôi đã viết rõ rằng tôi “không phí thì giờ bàn đến cung cách lựa chọn các bài thơ” vì họ “có toàn quyền làm theo ý họ.” (Khởi Hành, trang 14, sđd). Có nghĩa là tôi không quan tâm đến việc những người (như bà Tú) hợp tác với bà Borton và NhàXB Phụ Nữ đến nỗi phải mượn bài phỏng vấn để thể hiện ý khác. Thêm vào đó, tôi đã đề nghị với nhà thơ Viên Linh (Chủ nhiệm và Chủ bút Khởi Hành, và được ông chấp thuận) để mời dịch giả Đinh Từ Bích Thúy góp mặt trong cùng số Khởi Hành với bài “Nữ Quyền Dép Râu” vì bà là người đã tham dự, dù rằng chủ trương của Đinh Từ Bích Thúy không hẳn là cùng chủ trương với tôi. Làm như thế, tôi đã cố hết sức mà cống hiến cho độc giả Khởi Hành nhiều tin tức từ nhiều khía cạnh và nhiều nguồn khác nhau để dành quyền xét đoán cho họ. Độc giả Phùng Nguyễn nên an tâm là tôi không “ám chỉ” bao giờ. Tôi luôn luôn chỉ đích danh và viết điều tôi nghĩ một cách công khai để cho công bằng, để người mà tôi nhắc đến cũng có thể trả lời công khai cho độc giả nếu họ muốn.

Thứ hai, trong mạch văn trên, câu tôi viết về bà Tú chỉ có thể có một nghĩa. Theo sự nhận xét của riêng tôi, xét  về vấn đề tuyển chọn  thì bà Tú đã có bài trên báo Văn Nghệ, báo của Hội Nhà Văn Việt Nam có đăng câu “Vì Tổ quốc, Vì Chủ nghĩa Xã hội” ngay trên bìa, cho nên sự có mặt của bà Tú trong tuyển tập thơ này không có gì là đáng ngạc nhiên. Tôi chỉ trình bày một sự kiện đã xẩy ra để dẫn đến sự suy nghĩ đó, để khỏi bị mang tiếng là viết không dẫn chứng. Sau nữa, bà Tú là người Sài gòn, là người sinh sống trước đây ở Miền Nam rồi mới sang tỵ nạn ở Hoa Kỳ, mà chúng tôi — Nguyễn Tà Cúc và Đinh Từ Bích Thúy — đang bàn đến chuyện bà Borton phê phán người Sài gòn nói riêng (và Miền Nam nói chung). Thế thì đương nhiên câu hỏi dẫn theo là những người Sài gòn (điển hình là bà Tú) nay sẽ có thái độ gì sau khi đã hợp tác với bà Borton? Bà Tú trả lời thế nào, phản ứng ra sao, kể cả bất đồ làm cái việc mà độc giả Phùng Nguyễn (chứ không phải tôi) đề nghị là “Trần Mộng Tú phải lập chính phủ lưu vong để lật đổ chế độ cs Hà nội” hay “vui vẻ đội nón cối gởi đến từ phố Bolsa mỗi khi ra đường” v.v. thì âu đó cũng là quyền của bà Tú, tôi đương nhiên không thể cổ võ hay ngăn cản được.

Hơn thế nữa, không riêng với bà Tú mà trước đó tôi cũng đã hỏi Đinh Từ Bích Thúy (xuất thân trong một gia đình từ Miền Nam và có bài dịch trong cuốn Thơ trên) một câu tương tự: “Sau kinh nghiệm này, chị nghĩ sao?” Tôi không cần lập lại câu trả lời của Đinh Từ Bích Thúy nhưng rõ ràng là Đinh Từ Bích Thúy không hề hiều lầm câu hỏi của tôi. Một lần nữa, như đã nói trong bài, tôi rất cảm mến thái độ ngay thẳng của Đinh Từ Bích Thúy. Đinh Từ Bích Thúy có quyền không trả lời câu hỏi ấy nhưng bà vẫn trả lời và trả lời rất rõ ràng. Bởi thế, một người đã tự nhận là một tác giả thì sẽ phải chịu hoàn toàn trách nhiệm về tác phẩm và hành động của mình. Không ai, kể cả tôi hay bất cứ một nhà phê bình nào dù tài giỏi đến đâu, lại có thể gánh vác thứ trách nhiệm đó thay cho họ được. Một độc giả có cái xa xỉ phẩm là suy đoán, thậm chí đặt giả thuyết; nhưng với một người cầm bút thì sự minh chứng của họ chỉ ở những điều họ viết ra và có khi, ở hành động để làm bằng cho những dòng chữ ấy.

Cho nên vì có bổn phận với Đinh Từ Bích Thúy (người tôi đã phỏng vấn) và tôn trọng diễn đàn Da Màu (là nơi bài phỏng vấn đã xuất hiện), tôi bắt buôc phải có lời này. Chứ ngay từ đầu, tôi đã có thể không trả lời hay bác độc giả Phùng Nguyễn bằng hai câu ngắn ngủi: Không ai đặt giả thuyết một cách rất tiện lợi cho mình nhưng bất lợi cho người khác (lẽ ra v.v.) để dẫn đến một kết quả có thực duy nhất (quốc doanh v.v.) cũng tiện lợi không kém vì đã do mình xếp đặt trước. Đó mới thực sự là một thứ lý luận rất “tiện lợi quốc doanh” vậy. Bởi thế, vô hình chung, để làm mạnh cho cái giả thuyết của mình, độc giả Phùng Nguyễn lại tạo ra những hình ảnh rất quái dị đem gán vào bà Tú (vui vẻ đội nón cối… mỗi khi ra đường) mà riêng tôi thì thấy quả thực không nên. Thế cũng còn là may. Phùng Nguyễn đã không gán thêm một câu nữa, như, “Trần Mộng Tú vui vẻ đội nón cối… mỗi khi ra đường, tay phe phẩy tờ Văn Nghệ, miệng rao ‘Báo đây, báo đây’” v.v. và v.v. thì còn xúc phạm tới bà Tú nhiều hơn nữa. Tự hậu, tuy hết sức tri ân những lời nhận xét của độc giả, tôi rất tiếc không thể bàn đến  loại suy diễn kiểu “quốc doanh” này của độc giả Phùng Nguyễn mà tôi còn cho là thiếu nghiêm chỉnh với một người tôi đã nhắc đến trong bài. Xưa nay, tôi vốn tránh xa các loại “khẩu hiệu” nhàm chán, những thứ “mũ’ chụp dù là sản xuất từ Hà nội, từ Bolsa (lời độc giả Phùng Nguyễn mà không phải của tôi) hay gửi đi từ nhiều nơi khác kể cả (nay rất thịnh hành là) qua mạng Internet. Từ nhiều năm nay, tôi đã coi những kiểu bàn tán lãng xẹt đó là “nơ-pa” (nói theo kiểu  một  người  bạn  nhà văn đàn anh), là “đồ bỏ” hay là “chuyện dài Nhân dân tự dzận mà chưa chết” (nói theo kiểu Nam-kỳ-chúng-tôi).

Chúc quý bạn Da Màu và thân hữu Da Màu vui khỏe và sáng tác nhiều lời hoa gấm. Nhân tiện, tôi cũng xin cảm ơn quý bạn đã cho đăng bài phỏng vấn để rộng đường dư luận, để những người trong cuộc, từ bà Borton và Nguyễn Thị Minh Hà, Nguyễn Thị Thanh Bình (Nhà XB Phụ Nữ) tại Việt Nam; những người tham dự vào tuyển tập này mà ở ngoài nước như Đinh Từ Bích Thúy hay bà Tú; cho tới cả những dịch giả khác như Hữu Ngọc, Xuân Oanh, Châu Diên, Nguyễn Quang Thiều v.v. và các nhà thơ nữ trong nước có mặt trong tuyển tập, có cơ hội nói lên phần của họ nếu họ muốn. Tôi vẫn quan niệm rằng cuối cùng Sự Thật sẽ là Sự Thật cho nên những người như chúng ta không cần phải “kiểm duyệt” ai cả dù dưới bất cứ hình thức nào.

Tôi cũng xin cảm ơn những độc giả đã đọc hay bỏ thì giờ quý báu ra mà có lời nhận xét.

Nguyễn Tà Cúc

Chú thích: Muốn xem bài của Nguyễn Tà Cúc, “Một sự xâm phạm sỗ sàng: Những sai lầm khi chuyển ngữ và về văn hoá Việt Nam của bà Lady Borton,” xin bấm vào link http://khoihanh.com/trangnhat.html

.

bài đã đăng của Nguyễn Tà Cúc


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)