Trang chính » Sáng Tác, Truyện vừa Email bài này

những ghi chú kỳ cục trên đám mây (kỳ 8)

Giữa lúc ấy mạng xã hội lại ồn ào về vụ một ông đạo diễn bị công an đánh vô cớ khi đi tìm bối cảnh quay:

“Vụ đạo diễn Đặng Quốc Việt bị công an Cần Thơ bắt giữ, hành hung, sỉ nhục khi đưa lên mạng xã hội có rất nhiều ý kiến trái chiều, bởi dân mạng phát hiện ra ông đã từng làm nhiều phim ca ngợi công an, và vài nhân vật không đáng ca ngợi khác, nên phần lớn mọi người đều cho là "đáng kiếp", và từ đó có ý kiến cực đoan suy ra ông này… diễn trò…”

(FB Nguyễn Đình Bổn)

Điều đáng chú ý trong việc này nằm ở chỗ báo chí chính thống đã hoàn toàn im lặng, mặc dù ông đạo diễn đã lên tiếng cầu cứu nhiều nơi, tố cáo ông bị công an hành hung, tịch thu tài sản trái phép. Chỉ sau khi mạng xã hội phản ứng, vừa gay gắt vừa diễu cợt, công an Cần Thơ mới họp báo phản bác sự việc đương sự nêu, đến lúc đó, báo chí mới tường thuật và chỉ dựa trên những thông tin một chiều từ chính quyền. Lời tố cáo của nạn nhân không được xác minh. Cũng như bao nhiêu sự kiện nhân viên công quyền đánh đập người dân tương tự khác, vụ ông đạo diễn cũng sẽ chìm vào quên lãng, nếu ông không đủ can đảm đâm đơn kiện và đi tìm công lý cho mình.

Trường hợp của ông đạo diễn cho thấy tai họa do sự lạm dụng quyền lực gây ra có thể ập đến với bất cứ thể loại công dân nào, cho dù ông ta vốn được coi là kẻ “bưng bô” cho chế độ. Mặt khác, nó cũng bộc lộ một sự thật cay đắng, rằng những người có thể gây ảnh hưởng đến dư luận và tâm lý quần chúng nhất như diễn viên, ca sĩ, nhạc sĩ… tiếc thay, lại thường im lặng trước những bất công xã hội hay sự sai trái, thối nát của hệ thống cai trị. Có lẽ ai cũng hiểu, cơ chế xin cho, xét duyệt mọi hoạt động nghệ thuật của nhà nước đã khiến họ trở nên bạc nhược. May thay, vẫn còn những nhà văn, nhà thơ hay họa sĩ, cho dù có thể không in được sách một cách chính thống, không có chỗ triển lãm công khai, họ vẫn có thể phản kháng bằng chính tác phẩm của mình, bất chấp mọi rào cản và sự khó khăn trong công việc kiếm cơm của mình.

Mỗi ngày, cư dân mạng lại có một chuyện mới để ồn ào. Trong làn sóng dư luận ấy, phần lớn người ta cho rằng có sự định hướng của chính quyền, nhằm thay đổi hay giải tỏa sự phẫn nộ của dân chúng vào những vụ việc ít quan trọng, vụn vặt hơn. Những chuyện tầm phào của giới showbiz thường được tận dụng nhất để dắt mũi dư luận.

Nói theo ngôn ngữ của nhà nước, công luận là một “mặt trận”. Các trang mạng xã hội với sức mạnh của hơn một nửa số công dân toàn quốc và sự bất mãn của họ với các chính sách của nhà cầm quyền hẳn nhiên không phải là không đáng quan ngại. Bởi thế, mạng xã hội không phải chỉ là chỗ cho những người “rảnh háng” thích selfie, những người thích đùa, ưa tâm sự hay những người muốn khai dân trí, mà còn là nơi để chính quyền định hướng tuyên truyền.

Tuy nhiên, dưới góc độ của người viết văn, tôi cho rằng mạng xã hội đã đóng góp cho sự phong phú của ngôn ngữ một cách đáng ngạc nhiên về tính biểu đạt của nó. Không chỉ nói trại giọng, xử dụng tiếng lóng… mà cư dân mạng còn mang đến những từ mới, sinh động, nhiều biểu cảm tượng thanh và tượng hình. Như từ “rảnh háng” tôi vừa viết trên. Ngay cả tiếng cười “he, he…” cũng thể hiện tính nhăn nhở dễ thương rất đặc trưng trên FB. Dường như FB không chỉ kết liễu tính e lệ của đa số người, nó còn bộc lộ sự cởi mở một cách thoải mái nhất, đôi khi đến độ thô lỗ. Nó kết nối từ một ông thày tu ẩn dật đến một cô gái điếm “chào hàng” toàn cầu, san sẻ nỗi cô đơn của kẻ tự kỷ đến những người coi thế gian là “tứ hải giai huynh đệ”. Không ở đâu tính cộng đồng lại được khuếch trương một cách rộng rãi đến thế, vừa mang tính bầy đàn, a dua vừa độc đoán áp bức.

Trong lúc quyền riêng tư được đề cao và đòi hỏi sự bảo mật nghiêm ngặt như một nguyên tắc, thì cùng lúc, cái riêng tư ấy lại bị chính những công dân mạng moi móc lẫn nhau. Sự bày tỏ và sự tố cáo không còn ranh giới. Câu chuyện của vợ chồng một ca sĩ nổi tiếng vào loại nhất nước là một điển hình. Khi cô ca ngợi việc xây dựng một nhà hát giao hưởng của chính quyền trên một vùng đất oan trái và đau khổ cùng tận của hàng ngàn người bị cướp đất như sự sang trọng tất yếu của cuộc sống, lập tức cô bị cư dân mạng phản ứng dữ dội. Họ tấn công cô không chỉ về quan điểm thưởng ngoạn nghệ thuật hay nhu cầu văn hóa, mà họ xoi mói cả vào cuộc sống riêng tư, về tính pháp lý của khu đất cô đang xử dụng làm nhà ở, dẫn đến chính quyền phải vào cuộc, không chỉ gia đình cô mà toàn bộ cư dân chung quanh cũng bị thanh tra việc xây dựng bất hợp pháp của họ tại vùng đất vốn là rừng cấm này.

Sức mạnh của dư luận, đặc biệt trong những việc dính líu đến sự khuất tất của chính quyền, thường được tạo nên bởi những người bất đồng chính kiến, những người tranh đấu cho một xã hội công bằng và dân chủ. Cũng bởi sự đối lập với chính quyền, tiếng nói của họ trở nên nguy hiểm. Nó đánh thức lương tâm con người, vì thế nó luôn được phản hồi một cách nhanh chóng bởi những người có trách nhiệm, không phải vì chính quyền tử tế, biết lắng nghe, mà chính quyền lo ngại sự tác động của nó đến ý thức công dân.

Tôi viết “GHI CHÚ 26

Sức mạnh của một chế độ độc tài bao giờ cũng được xây dựng trên nền tảng của sự dối trá. Vì dối trá, chế độ độc tài bao giờ cũng cần được bảo vệ bằng sự bưng bít thông tin. Vì bưng bít thông tin, quyền lực không được kiểm soát. Vì quyền lực không được kiểm soát, lạm dụng quyền lực là điều tất yếu xảy ra. Điều này dẫn đến hai hậu quả: Một là nạn nhân của nó càng ngày càng nhiều và sự đau khổ, oan trái gây ra cho nhân dân càng ngày càng lớn. Hai là chính nó trở nên ung thối như một qui luật.”

Và tôi chia sẻ video này, phát biểu của một người dân chung quanh vụ cưỡng chế đất đai tại Thủ Thiêm, Thành phố Hồ Chí Minh, trong buổi tiếp dân của Hội đồng Nhân dân Thành phố, như một minh chứng cho những nhận định của mình.

https://www.facebook.com/vinhbuu.tran.7/videos/2214996475412230/

Theo đó, hàng ngàn người dân đã mất nhà, mất đất, mất phương tiện sinh sống và nỗi oan ức của họ ròng rã hai chục năm không được giải quyết. Người này cho biết, công an đã dí súng vào đầu người dân, nói: “Mày cần đất hay cần mạng?” và đặt câu hỏi: “Nhiệm vụ của công an là gì?” “Vai trò giám sát của Hội đồng Nhân dân ở đâu?”

Không thể có câu trả lời.

“Sự thống thiết và căm hận của người dân như một thùng thuốc nổ. Tuy nhiên, qua nhiều buổi tiếp dân như thế, những gì người dân mong mỏi cũng chỉ được đáp ứng bằng lời hứa. Có vẻ như chính quyền muốn sử dụng diễn đàn nhân dân để đấu tố cán bộ của mình. Những quan chức sai phạm có thể sẽ bị xử lý, nhưng quyền lợi của người dân có được giải quyết thỏa đáng hay không lại là một việc khác. Rất khác. Bởi vì “chiến lợi phẩm” đã được chia chác rồi. Trả lại nhà đất cho dân là điều không tưởng. Nỗi đau của họ trời xanh không thấu.

Ai có thể giúp dân lấy lại sự công bằng?

Không ai cả.”

Mặc dù không muốn, bởi tôi cũng sợ bọn âm binh hút máu người này hãm hại, nhưng bức xúc không chịu nổi, tôi đưa nhận định trên lên FB. Ít ra, tôi cũng nói được điều muốn nói.

Tôi nhận được khá nhiều đồng cảm. Nhưng tôi biết cũng chỉ đến thế. Hành động hay lên tiếng vì những bất công xã hội bị coi là đồng nghĩa với chống đối chính quyền.

Trong một diễn biến khác, báo Thanh Niên, một trong vài tờ báo có số lượng độc giả nhiều nhất nước, vừa cho 13 trưởng, phó ban chuyên môn thôi chức chỉ vì họ không phải là đảng viên đảng Cộng sản. Facebook lại có chuyện để dè bỉu. Có vẻ như đảng cầm quyền đang muốn xiết lại hàng ngũ. Nhưng trong hàng ngũ ấy, có bao nhiêu đảng viên vì lý tưởng Cộng sản? Tôi tin rằng không có ai. Tiêu chí để trở thành lãnh đạo phải là đảng viên, tự nó xác định động cơ vào đảng của họ. Từ “ơn đảng, ơn chính phủ” đến việc một loạt các đảng viên cao cấp từ bỏ đảng, cáo buộc sự sai lầm của đảng, cho thấy đảng cộng sản đang phá sản, rỗng ruột. Vì thế, ràng buộc với đảng chỉ có nghĩa vì lợi ích cá nhân, hay lợi ích nhóm. Với những thành phần trí thức, chọn lựa ấy là một thái độ vô liêm sỉ.

Có lẽ, trí thức xét cho cùng cũng chỉ là một sản phẩm của chế độ.

Đây là một ví dụ khác:

Một cô giáo chủ nhiệm tên Thủy ở Quảng Bình đã cho học sinh cả lớp tát bạn N. 230 cái, chỉ vì bạn này bị bọn “Cờ Đỏ” (một thứ công an chỉ điểm) trong trường báo cáo đã chửi tục ở sân trường, làm cho lớp của cô mất điểm thi đua. Chưa hả giận, cô tát bồi thêm cái nữa. Hứng chịu 231 cái tát, bạn nhỏ lớp 6 phải nhập viện cấp cứu.

Rất nhiều phản ứng trên FB. Đa phần đều cho rằng đó là hậu quả của bệnh thành tích trong ngành giáo dục. Đi xa hơn, có lập luận kết án phong trào thi đua vốn là sản phẩm đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa. Nơi “cha chung không ai khóc”. Tôi cũng không thể không lên tiếng.

Tôi viết trên FB:

“231 cái tát cho một học sinh lớp 6, cho thấy không chỉ cô giáo mà cả trẻ em của chúng
ta đều cần phải được giáo dục lại theo cách khác.

Nguyên nhân của mọi nguyên nhân không ngoài cái chủ nghĩa cộng sản phi nhân tính.”

Chưa hết bức xúc tôi viết tiếp:

“Một trong những điều quan trọng nhất của giáo dục VN cần phải thay đổi là: Thay vì vâng lời một cách máy móc, không biết suy nghĩ độc lập… cần dạy cho người đi học biết cách từ chối những mệnh lệnh sai trái đến từ bất kỳ đâu, biết suy nghĩ phải trái và
chỉ hành động theo những gì mình cho là đúng.

VÂNG LỜI, trong nhiều trường hợp không phải là ngoan hay trung thành mà là ngu xuẩn.”

Tôi bổ sung thêm ý:

“Vụ một học sinh bị tát 231 cái phải nhập viện, tất nhiên người ra lệnh là cô giáo không những phải cho nghỉ việc, mà cần phải truy tố trước pháp luật về tội hành hạ người khác. 
Nhưng điều tôi quan tâm hơn là: Tại sao không có một em học sinh nào từ chối đánh bạn mình?

Các bậc cha mẹ nghĩ gì?

Bộ Giáo dục có biết suy nghĩ không?

Đảng có tự vấn về thành quả của mình không?”

Tất nhiên, Đảng không bao giờ nhận sai lầm. Vì Đảng là chân lý. Có người comment: “Đào tạo con người thành cừu là mục đích của Đảng”.

Sau sự việc trên, báo chí phát hiện thêm có tới 11 em học sinh bị tát tổng cộng 901 cái. Ban giám hiệu biết nhưng không xử lý vì muốn giữ thành tích thi đua đạt chuẩn quốc gia cho trường mình.

Nhằm đạt mục đích thi đua đến cùng, Ban Giám hiệu nhà trường này tiếp tục truy sát học sinh bằng cách phát phiếu điều tra các em với những nội dung sau:

“1. Cô Thủy quy định phạt tát thời gian nào?

2. Bạn N. bị tát vào thời gian nào?

3. Khi tát bạn N., cô Thủy có mặt ở lớp không?

4. Em tát vào mặt bạn N. bao nhiêu cái?

5. Em tát vào bạn N. mạnh hay nhẹ?

6. Bạn N. có nói tục không?

7. Khi bị tát bạn N. có khóc không?

8. Sau khi bị tát má bạn N. có đỏ không?

9. Cô Thủy vào đã tát được mấy bạn?

10. Cô Thủy có bắt tát nhẹ phải tát mạnh không?

11. Cô Thủy tát bạn N. mấy cái?

12. Sau khi bị tát bạn N. có bị chảy máu không?

13. Sau khi tát bạn N., cả lớp có sợ hãi, bật khóc không?

14. Trước N. có bao nhiêu bạn bị tát?

15. Khi tát bạn N., cô Thủy ra lệnh hay tự ý?

16. Cô Thủy có phải là người cuối cùng tát bạn N. không?

17. Cô Thủy đứng cùng chiều hay ngược chiều bạn N.?

18. Sau khi tát bạn N. có ở lại học không?”

bài đã đăng của Nguyễn Viện


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)