- Tạp chí Da Màu – Văn chương không biên giới - https://damau.org -

LỜI MẸ RU

FUQ98EWHH2VZQBP.MEDIUM

Cô cháu của tôi là một hoa khôi, có học thức, lối sống hiện đại, từ bé cô đã yêu thơ, cả bài thơ Con Cóc. Phòng khách rộng thênh. Cô rót mời bác một ly rượu. Bảo người giúp việc đẩy chiếc nôi có thằng bé mấy tháng tuổi tròn trĩnh ra phòng khách, cho ông nhìn. Hôm tiệc mừng đầy tháng ông không tới được.

Có tiếng ru con từ một cái loa nhỏ nằm kín đáo ở đầu nôi đứa bé. Mẹ nhờ máy ru con? Điều này không có chi lạ. Thầy tu ru Phật trong chùa chiền hôm nay cũng từ cái loa tụng.

**

Thằng bé nằm nôi chừng say mê một giọng ấm nhẹ, thầm thì. Âm thanh trầm ấm, truyền cảm, lúc dài lúc ngắn, gọn như nói chuyện. Đáng ngạc nhiên, lời ru không là ca dao, bài hát, mà là toàn thơ. Lời thơ không ngâm nga rề rà theo lối cũ.

Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng
chị thơ thẩn thơ đi tìm
Đồng chiều,
Cuống dạ….

Đồng nào đây? Mà dạ/rạ nào đây?

Đứa bé, chẳng biết mô tê gì, nhưng cái thế giới huyền uyển kia làm cô cháu tôi trôi cùng hư ảo. Cô uống một ly rượu nhỏ, lịch sự cùng bác. Cô nói nhỏ với đứa con chưa biết nói trong nôi:

“Buồn quá con trai há. Để mẹ cho con nghe thơ tân hình thức, tỉnh rụi hơn.”

Cô với tay bấm nút. Tức thì, chữ nghĩa rẽ sang chỗ sáng hoắc.

tôi chiêm bao một cánh đồng hướng dương
bước tới thì ở giữa là một con
đường phía trước có một cái mương phía
sau có một cái tường bỗng xuất hiện
một mỹ nương tôi nói xin chào nhau
giữa con đường cái mương phía trước cái
tường phía sau.

Một giọng nam đầm ấm. Chập chùng. Tôi ngồi yên nghe. Cắc cớ tôi lơ lửng vào thế giới có …một cái mương….một mỹ nương…một cái tường…một hướng dương cánh đồng…tôi chiêm bao…

Tôi xin chào thơ mộng vây khổn, trước mương sau tường. 

Cái mương ấy trong mắt, phía trước, ở từng cao, hay chỗ lũng sâu ngàn ngàn bên dưới, Tôi, lơ lửng những triền xanh. Cái mương hóa bay làn mây chiêm bao. Cái tường phía sau? Không phải nơi nương tựa. Hóa là chốn đáo hồi đã bị mù che ngõ ngách.

Cái gì ngập ngừng? Mỹ Nương? Xa dần, mất hút cái chấm một cánh buồm tiễn biệt. Của Lý Bạch đã từng, //Cô phàm viễn ảnh bích không tận / Duy kiến Trường giang thiên tế lưu//

Có tiếng kèn đồng phụ họa vào lời “thơ ru”. Chừng, người thổi kèn đứng khá xa người đọc thơ. Khoảng cách này tạo ra một âm vực cách điệu. Tiếng kèn như một lẽo đẽo. Một cái níu vai hụt.

Cô cháu hỏi:

– Bác biết là thơ của Nhà nào không?

Tôi nói:

– Tân hình thức, Nguyễn Đăng Thường. Ông này rất mực tài tình.

– Theo bác tài tình chỗ nào?

– Tài tình là cái để chiêu nghiệm không của giải trình.

Cô cháu tôi thở dài:

– Bác nhỉ, Tân hình thức cũng nói được nhiều. Không mênh mông khinh khoái như Đường thi, Tân hình thức đục thẳng vào cái não người, xuyên phá bế tắc, để cái-lắp-thêm-vào-bao-bế-tắc khác..

– Nói nữa đi, bác chỉ ngồi nghe thôi.

– Bùi Giáng thuở kia phiêu lộng //xin chào nhau gia con đường/ mùa xuân phía trước miên trường phìa sau// Nay ông Đăng-Thường-Hướng-Dương-Mương-Tường-Mỹ-Nương.Trước sau chỉ Mương chắn với Tường che. Chiêm bao giải vây. Rất thân phận của Hôm Nay bác nhỉ. Cái Tỉnh-Rụi của tân hình thức là cái Trào-Máu tâm linh.

Tôi nghiêm chỉnh nói với cô cháu:

– Đã bảo rằng không nên luận bàn. Cháu ạ, Lời Thành Thi sĩ đã gieo, nó cao hơn cái giải trình; nó rộng dài, khó đo đếm được.

– Ôi, bác vẫn luận bàn.

Tôi lại hỏi:

– Ru con sao lại chỉ là thơ?

Cô cháu trả lời:

– Ca dao thì buồn quá bác ạ.

**

“Ca dao thì buồn quá…”

Vậy, xưa kia Mẹ ru tôi bằng một nỗi buồn, qua những nỗi buồn ư? Đêm trăng tháng Giêng năm 1937, tôi nằm nôi. Mẹ chưa biết trên cõi đời cái máy thu âm là gì. Mẹ đã ru tôi bằng cái-cần-cổ-có-thực. Những, //chiều chiều ra đứng ng sau / ngó về quê mẹ ruột đau chín chiều // Quê hương tôi 1937 hãy còn trong lành, nhân gian hãy trong tinh mơ ngày mùa //cái cò cái vạc cái nông/ sao mày dẫm lúa nhà ông hỡi cò//.

Chao ơi, có một thuở, một thân cò mong manh dẫm trên một thân lúa đã là điều không may cho dấu chân. Là không nên dẫm đạp cái Sống.

Bầu trời và giọt nắng.

Để hôm nay, tôi, chiêm bao một cánh đồng hướng dương. Bước tới: một cái mương. Quay lui: một bờ tường.

bài đã đăng của Cung Tích Biền


No Comments (Open | Close)

No Comments To "LỜI MẸ RU"

#1 Comment By Nguyễn Nhân Trí On 26 October 2017 @ 11:17 am

Nhắc đến BG…

Mùa xuân nằm kế miên trường
Trước sau gì cũng giữa đường chào nhau

#2 Comment By Cung Tích Biền On 9 November 2017 @ 9:47 pm

Cảm ơn anh Nguyễn Nhân Trí đã đọc Lời Mẹ Ru.
Bùi Giáng [BG] thường có nhiều câu thơ na ná nhau, hoặc giả trong bài thơ này lại có vài câu rất giống những câu trong một bài thơ khác. Những xin chào, thưa rằng, cố quận, tà huy … được BG lặp đi lại quá nhiều lần nên đã trở thành “chữ nghĩa riêng” của BG. Về sau, nếu trong thơ một ai có những “tà huy, cố quận, mẫu thân…” đều bị hiểu là ảnh hưởng BG, hoặc “cầm nhầm” chữ nghĩa BG.
Nhân đây cũng xin trích bài Chào Nguyên Xuân, để anh đọc chơi, nếu còn đoái hoài tới Bùi Giáng. Trong bài này cũng có nhiều câu đã có [hoặc trùng ý, na ná] trong những bài thơ khác của chính BG:
Chào Nguyên Xuân
Xin chào nhau giữa con đường
Mùa xuân phía trước miên trường phía sau
Tóc xanh dù có phai màu
Thì cây xanh vẫn cùng nhau hẹn rằng.
Xin chào nhau giữa lúc này
Có ngàn năm đứng ngó cây cối và
Có trời mây xuống lân la
Bên bờ nước có bóng ta bên người
Xin chào nhau giữa bàn tay
Có năm ngón nhỏ phơi bày bóng con
Thưa rằng những ngón thon thon
Chào nhau một bận sẽ còn nhớ nhau
Xin chào nhau giữa làn môi
Có hồng tàn lệ khóc đời chửa cam
Thưa rằng bạc mệnh xin cam
Giờ vui bất tuyệt xin làm cỏ cây
Xin chào nhau giữa bụi đầy
Nhìn xa có bóng áng mây nghiêng đầu
Hỏi rằng: người ở quê đâu?
Thưa rằng: tôi ở rất lâu quê nhà
Hỏi rằng: từ bước chân ra
Vì sao thấy gió đàn xa dặm dài?
Thưa rằng: nói nữa là sai
Mùa xuân đang đợi bước ai đi vào
Hỏi rằng: đất trích chiêm bao
Sá gì ngẫu nhĩ mà chào đón nhau
Thưa rằng: ly biệt mai sau
Là trùng ngộ giữa hương màu Nguyên Xuân