Trang chính » Thư Tòa Soạn, Tòa Soạn Email bài này

hình ảnh nghệ thuật tuần lễ 11/7- 17/7/2016: họa sĩ frida kahlo – chuyên đề văn chương nam mỹ

memory-the-heart - frida kahlo - 1937

  Frida Kahlo, “Memory, The Heart”  (Ký ức, Trái tim) 1937

Tuần 2: Cưu Mang / Các Dạng Thức của Hiện Thực và Siêu Hiện Thực

Chuyên đề Văn Chương Nam Mỹ trong tuần thứ hai dùng thân thế của Frida Kahlo như ẩn dụ để khai phá những gánh nặng của căn cước và tiểu sử, cùng những hiện thực/siêu hiện thực như dụng cụ sống còn hoặc phương tiện lưu thông qua nhiều biên giới.

Bắt đầu từ thập niên 1970, sự nghiệp và tiểu sử của Frida Kahlo (1907 – 1954) liên tục tạo ra vô số “kỹ nghệ” trong giới hàn lâm cũng như ở mặt văn hóa và thương mại. Sinh ra trong một gia đình thượng lưu gốc Đức, kết hôn với họa sĩ Diego Rivera là người đề xướng chủ nghĩa văn hóa dân tộc mexicanidad, và sống qua thời điểm vô cùng sóng gió của lịch sử Mexico và thế giới nói chung, thân thế/bản sắc của Frida Kahlo luôn cuốn hút những học giả chuyên ngành giới tính, hậu thuộc địa và hậu hiện đại. Ngay từ trước khi gặp Diego Rivera, Frida Kahlo nhận thức rất rõ ràng những xung đột giữa thân thế (thân thể) bị đẩy ra ngoài lề và thân thế được thụ hưởng những đặc quyền ở trung điểm văn hóa. Bà cũng am tường sức mạnh biểu tượng của duy vật, như y phục, trang sức, các phụ tùng văn hóa và lề quán. Sự nhận thức này đã giúp bà tạo ra những “hiện thực” về mình như những hộ chiếu giúp bà băng qua nhiều biên giới. Bà đã cố tình đổi tên của mình từ “Frieda” thành “Frida” để phủ nhận gia tộc Đức, và tung tin là bà có gốc Do Thái để tránh bị chụp mũ với phe Phát-xít, cùng để gần gũi hơn với dân tộc tính Mexico và đảng Cộng sản là đảng của giới nghèo. Bà cũng đổi năm sinh của mình từ 1907 thành 1910 để được trùng với cuộc Cách Mạng Mexico. Trong những ảnh chụp, Frida Kahlo luôn trang sức và mặc y phục của thổ dân hay phụ nữ lao động. Trong quá trình sự nghiệp hội họa, Frida Kahlo vừa tôn vinh những biểu tượng về bộ phận sinh dục nữ giới, vừa như lên án những khía cạnh nghiệt ngã của thân phận đàn bà. Màu đỏ như máu của thương tích và kinh nguyệt là ẩn dụ chính trong tranh của Kahlo. Cách Kahlo chế tác hiện thực mang nhiều kịch tính, do đó nhiều người đã ghép bà vào trường phái Siêu thực, nhưng Kahlo khẳng định rằng nghệ thuật của bà là từ những thương đau rất thật, vì bà không sáng tác từ vô thức hay chiêm bao, mà từ những chua cay và thiệt thòi. Bức vẽ ngày cưới của bà với Diego Rivera mang tính chất mỉa mai, tuy cái nhìn thông thường của xã hội Mexico trong thập niên 1930 có thể coi sự phục tòng của Kahlo là dĩ nhiên. Rivera được vẽ với thân thể quá khổ, một tay mang những dụng cụ biểu tượng cho sự nghiệp hội họa của ông, nhưng Frida Kahlo trong bức tranh chỉ đóng vai “vợ của ngài họa sĩ,” với thân hình nhỏ thó, trong y phục truyền thống, và như bị Rivera “dắt tay.”

frieda-and-diego-rivera-1931

Frida Kahlo, “Diego và Frida” (1931)

Chuyên đề Văn Chương Nam Mỹ  cũng là cách Ban Biên Tập khẳng định lại nghịch lý cũng chính là sứ mệnh/thử thách của Da Màu, là dùng Việt ngữ như một tấm gương phản chiếu những nền văn hóa khác. Ở đây dịch thuật đóng vai chính, chuyển tải các tác phẩm Nam Mỹ từ bản dịch Anh ngữ của các dịch giả Hoa kỳ đã dịch những tác phẩm này từ nguyên văn tiếng Tây Ban Nha hoặc Bồ Đào Nha. Anh ngữ, từ cái nhìn của độc giả Việt, không còn là một tâm điểm mà chỉ là một chặng chuyển tiếp giữa nguyên bản và ngôn ngữ đích là tiếng Việt. Nhưng ở một khía cạnh khác, vì Anh ngữ vẫn là ngôn ngữ của nền tư bản hoàn cầu, số đông các dịch giả Da màu đã dựa trên bản dịch Anh ngữ để dịch sang tiếng Việt vì thiếu phương tiện tham khảo trực tiếp trong tiếng Tây Ban Nha hay tiếng Bồ Đào Nha. Do đó trường hợp tam sao thất bản – hay “xác chết tuyệt vời” – là một đe dọa mà chúng tôi luôn cảnh giác. Tuy nhiên, sự bấp bênh giữa “nguyên bản,” “bản dịch,” “tâm điểm,” “ngoại vi,” “giòng chính,” “ngoài luồng,” “dọc,” “ngang,” “trên,” “xuống,” “nam tính,” “nữ tính,” v.v… chính là khái niệm tự do mà chúng tôi từ ngày thành lập vẫn liên tục khai phá trong văn chương – nơi mọi trò chơi biến hóa là tố chất lật đổ sự cố định của các thể chế văn hóa, xã hội và chính trị.

Biên khảo:
”Thơ từ Modernismo đến Hiện Đại”- biên khảo của Ngu Yên 
“Tác Giả và Tác Phẩm Trong Thời Đổi Mới”- Biên khảo của Ngu Yên
“Roberto Bolaño & Cesar Aira, Tìm Thấy Trong Bản Dịch” (Found in Translation)- nhận định của Aura Estrada (Mexico)/ Trần Đức Tài chuyển ngữ

 

Truyện ngắn:
“Người Ăn Chim Sống”- truyện ngắn của Samanta Schweblin (Argentina)/Nguyễn Tịnh Hoà chuyển ngữ
“William Burns”- truyện ngắn Roberto Bolaño (Chile)/Trinh Y Thư chuyển ngữ 
“Bơi”/ “Bài Học Của Bóng Tối”/”Sự Trần Truồng Cứu Nguy”-  truyện chớp Virgilio Piñera (Cuba)/ Nguyễn Đăng Thường chuyển ngữ
“Nơi Đây Chuyện Lạ”- truyện ngắn Luisa Valenzuela (Argentina)/ Nguyễn Đức Nguyên chuyển ngữ
“Collectors” – truyện ngắn Daniel Alarcón (Peru)/ Trần Đan Hà chuyển ngữ
”Con Gái Người Soát Vé Tàu”- truyện ngắn Carolina Sanín (Colombia)/ Lộ Đức Anh chuyển ngữ
”Clara” – truyện ngắn Roberto Bolaño (Chile)/ Nguyễn Nhân Trí chuyển ngữ

Câu chuyện nghệ thuật:
”Ba Khuôn Mặt Tiêu Biểu của Nghệ Thuật Tạo Hình Nam Mỹ”- Câu chuyện nghệ thuật của  Trịnh Thanh Thuỷ

Tiểu thuyết:
”Kẻ Lạ Trên Thiên Đường (chương 10) của Lê Thị Thấm Vân

Thời sự:
Chữ/nghĩa trong tranh cử tổng thống Hoa Kỳ- Nhận định của Trần Hữu Thục

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)