Trang chính » Dịch Thuật, Sang Việt ngữ, Truyện ngắn, Văn Chương Nam Mỹ Email bài này

Người phụ nữ nhỏ nhất thế gian


♦ Chuyển ngữ:
0 bình luận ♦ 4.07.2016

LTS: Clarice Lispector (1920-1977) chào đời tại Ukraine trong một  gia đình Do Thái. Khi phong trào bài Do Thái lên cao, gia đình bà sang Brazil định cư năm 1922. Viết rất nhiều trong thời gian sống ngắn ngủi 57 năm nhưng  Clarice Lispector chỉ thực sự nổi tiếng quốc tế sau khi bà qua đời. Theo nhận định của nhà thơ Elizabeth Bishop: “Lispector viết hay hơn J.L. Borges”  và bà là “một trong những thiên tài bị che dấu của thế kỷ 20” (nhà văn Colm Tóibín). Văn Lispector trong mọi thể loại luôn bí ẩn, phức tạp, và có khuynh hướng triết lý. Những câu chuyện thường khởi đầu trong bối cảnh hiện thực-những con đường trong thành phố lớn,  một chuyến xe buýt, một buổi tiệc vui- nhưng nhanh chóng rẽ vào những vùng bất ổn của những âm thanh chỏi, những phong cảnh trượt đi, và lay động với những màu sắc lạ thường.

Tác phẩm của Lispector rất nhiều và đa dạng, gồm 9 Tiểu thuyết: Near to The Wild Heart (1943), The Chandelier (1946), The Besieged City (1949), The  Apple in The Dark (1961), The Passion According to G.H. (1964),  An Apprenticeship or The book of Pleasures (1969), Água Viva (1973), The Hour of The Star (tiểu thuyết cuối cùng 1977), A Breath of Life (xuất bản sau khi chết 1978)- Tuyển tập ThơSelected CronicasTuyển tập truyện ngắn: Some Stories (1952), Family Ties (1960), The Foreign Legion (1964),  Covert Joy (1971), The Imitation of the Rose (1973), The Viva Crucis of The Body (1974), Where You Were At Night (1974), Not To Forget (1978), Beauty and The Beast (1979), The Complete Stories (2015). Các tác phẩm khác gồm phóng sự, tiểu luận, và nhiều truyện cho trẻ em.

 

CAR,PygmyGirlInGrassSkirt,2000 - Bayanga area

Jeff Shea, Thiếu nữ pygmy mặc váy cỏ (2000) –  Bayanga, African Republic

Tân sâu thẳm trong rừng rậm Phi Châu ngang đường xích đạo, nhà thám hiểm người Pháp tên Marcel Pretre, vốn là thợ săn và kẻ rành đời, tình cờ phát hiện một bộ lạc người tí hon, họ bé nhỏ đến mức kinh ngạc. Vì thế anh ta lại càng kinh ngạc hơn khi nghe nói có  một giống người nhỏ hơn nữa đang sinh sống rất xa ngoài những cánh rừng. Thế là anh lao mình thật xa vào cuộc truy tìm.

Khi đến gần hồ Kivu thuộc miền đông Congo, anh quả thực đã khám phá giống người tí hon bậc nhất thế giới.  Và- như một chiếc hộp nằm trong một chiếc hộp nằm trong một chiếc hộp khác- để phục tùng  thiên nhiên đang cần phá kỷ lục của chính mình- trong số những người tí hon nhất này lại có những người tí hon hơn những người tí hon nhất thế giới nữa.

Giữa những thân cây hâm hấp nóng đầy muỗi mòng, giữa những bụi lá có màu lục thẫm và lười biếng nhất, Marcel Pretre phát hiện một phụ nữ đã hoàn toàn tăng trưởng cao khoảng 45 cm, đen, câm lặng. “Đen như khỉ,” anh cho giới báo chí hay. Người phụ nữ sống với ông chồng nhỏ bé trên ngọn cây. Rừng rậm bốc một thứ khí âm ỉ khiến trái cây chín sớm và tỏa mùi ngọt chịu không thấu, người phụ nữ đang mang bầu.

Nàng đứng đó, người phụ nữ bé nhỏ nhất thế gian. Trong giây lát, giữa cái nóng mờ người, tay thám hiểm người Pháp dường như bất chợt đã đạt đến đích. Có lẽ chỉ vì anh ta không mất trí, linh hồn anh không hề dao động hay phá giới hạn cho phép. Cảm thấy mọi thứ cần theo đúng trật tự ngay lập tức và cần phải đặt tên cho những thứ hiện hữu, anh gọi nàng là Tiểu Hoa, bông hoa nhỏ. Và để phân loại nàng giữa những thực thể dễ thấy khác, anh bèn khởi sự thu thập những dữ kiện về nàng.

Chủng tộc Likoualas của nàng sắp sửa bị tận diệt. Chỉ còn sót lại vài ba mẫu loại này trong khi lẽ ra họ phải sinh sôi nảy nở lan tràn. Rừng rậm Phi Châu đầy rẫy những nguy hiểm rình rập. Ngoài bệnh tật, hơi nước độc chết người, thiếu ăn, thú dữ; mối đe dọa lớn nhất là giống Bahundes hoang dã, bọn này luôn là mối hiểm họa  lơ lửng trong không khí im ắng trước giờ hành quân. Giống Bahundes săn lùng họ bằng lưới, như khỉ. Và ăn thịt họ. Như thế này: Tụi nó bẫy họ vào lưới và ăn thịt họ. Họ, chủng loại bé tí ti, tháo chạy, luôn luôn tháo chạy, đã kết thúc việc trốn chui trốn nhủi tại đây, giữa lòng lục địa Phi Châu, ngay khi bị anh chàng thám hiểm tốt số khám phá ra. Để tự vệ họ luôn sống trên những ngọn cây cao nhất. Phụ nữ xuống đất để chà bắp, nấu nướng, và tìm rau quả; đàn ông thì để săn bắt.  Một đứa bé sơ sinh vừa lọt lòng mẹ đã được thả lỏng ngay lập tức. Nhưng cũng giống mọi loài thú khác, đúng là nó không được hưởng tự do lâu. Nhưng rồi cũng đúng là chẳng nên than vãn khi đời sống quá ngắn mà khổ cực quá nhiều. Ngay cả từ ngữ đứa bé học cũng ngắn và đơn giản, chỉ để dùng trong trường hợp cấp thiết. Giống Likoualas rất ít dùng từ ngữ; họ dùng cử chỉ để nói về vật dụng và tiếng thú kêu để nói về con thú. Muốn diễn đạt những điều tâm linh, họ dùng trống. Khi họ nhảy múa theo tiếng trống, một người đàn ông tí hon đứng ngoài canh phòng tụi Bahundes bất chợt đột kích từ chỗ chẳng ai ngờ.

Đó là cách nhà thám hiểm khám phá ra, đứng ngay trước chân anh, cái thứ người nhỏ nhất đang hiện hữu. Tim anh đập như trống dồn, bởi trên đời chẳng có ngọc ngà nào hiếm quý bằng. Những lời dạy bảo của các nhà thông thái Ấn Độ cũng không hiếm bằng. Người giàu có nhất trần gian cũng chưa hề thấy phước báu lạ lùng ngần ấy. Ngay trước mặt anh đây là người phụ nữ mà có tham lam cách mấy cũng không dám mơ tưởng. Nhà thám hiểm rụt rè nói, với một cảm quan tinh tế ngay cả vợ anh cũng chẳng thể ngờ: “Cô là Tiểu Hoa.”

Ngay lúc đó Tiểu Hoa đưa tay gãi vào chỗ không ai gãi. Nhà thám hiểm- như thể được trao giải thưởng trinh bạch cao quý hạng nhất mà chỉ người lý tưởng mới dám mơ- nhà thám hiểm, kẻ từng trải đời ấy, vội nhìn đi chỗ khác.

Tiểu Hoa xuất hiện trên tờ phụ trương Báo Chủ Nhật, hình màu, đúng kích cỡ ngoài đời. Người ta đã quấn vải quanh người nàng, cái bụng chửa đã thật lớn. Cái mũi tẹt, khuôn mặt đen, hai bàn chân tẽ ra. Nàng trông giống một con chó. 

Ngày Chủ Nhật đó, trong một căn hộ có người phụ nữ nhìn thấy hình Tiểu Hoa và không muốn coi lại lần thứ hai nữa vì “nó làm tôi rởn gáy.”

Trong một căn hộ khác, một mệnh phụ lại nảy lòng thương mến ngược đời khi nhìn thấy người đàn bà Phi Châu cực nhỏ này, đến nỗi, cẩn thận thì vẫn hơn, đừng bao giờ để Tiểu Hoa một mình với bà mệnh phụ này. Ai biết được lòng thương mến này sẽ dẫn đến những tình cảm mờ đục nào nữa? Bà ta buồn bực cả ngày hôm đó, như thể bà thiếu vắng điều gì. Vả lại lúc đó đang vào xuân và trong không khí lởn vởn chút gì từa tựa lòng khoan dung nguy hiểm.

Trong một căn nhà khác một bé gái năm tuổi cực kỳ kinh ngạc khi thấy tấm hình và nghe những lời bình phẩm. Trước nay bé vẫn là người nhỏ nhất trong căn nhà toàn người lớn. Nếu vì thế mà bé được hưởng những vuốt ve trìu mến, thì đó cũng là nguồn cơn dẫn đến nỗi khiếp sợ đầu tiên về sự bạo ngược của tình yêu. Sự hiện diện của Tiểu Hoa khiến bé gái cảm thấy- với sự khó chịu sâu xa mà nhiều năm sau nữa, và vì những lý do rất khác, mới thể hiện thành ý tưởng- khiến nó cảm thấy, bằng tri thức non nớt đầu tiên, rằng “đau khổ thì vô tận.”

Trong một căn nhà khác đang tưng bừng cuộc thánh hóa mùa xuân có một thiếu nữ sắp lấy chồng và nàng cảm thấy thương hai tột cùng: “Mẹ ơi trông này, tội nghiệp quá! Nhìn xem bà ấy buồn quá nhỉ!”

Trong một căn nhà khác, một cậu bé khôn ngoan nảy ra một ý tưởng khôn ngoan: “Mẹ, nếu mà con để cái bà Phi Châu nhỏ tí này vào giường bé Paul khi nó ngủ, lúc thức dậy nó có sợ không? Nó có rú lên không khi nó thấy bà này trên giường nó? Rồi mình sẽ chơi với bà này! Bà là đồ chơi của mình!”

Người mẹ lúc đó đang làm tóc trước tấm gương trong phòng tắm, và nàng nhớ câu chuyện người đầu bếp kể về một viện mồ côi do những bà sơ chăm sóc. Những đứa con gái mồ côi làm gì có búp bê chơi. Khi bản năng làm mẹ bắt đầu thôi thúc và khi tụi con nít chết quá nhiều, những đứa con gái này lén dấu một đứa trẻ mới chết vào tủ. Khi các bà sơ đi vắng, chúng chơi với đứa trẻ, cho nó ăn và tắm cho nó, phạt la nó để có cớ hôn hít và dỗ dành nó. Trong phòng tắm, người mẹ đột nhiên nhớ đến câu chuyện này và nàng buông thõng hai bàn tay đang cầm đầy những ống cuộn tóc xuống. Người mẹ nghĩ đến sự độc ác của nhu cầu yêu thương. Nghĩ đến sự hung hiểm của lòng tham muốn được hạnh phúc. Nghĩ chúng ta cần chơi đùa tàn bạo như thế nào. Nghĩ bao nhiêu lần chúng ta sẽ giết người vì tình yêu. Và người mẹ nhìn đứa con trai khôn ngoan như một kẻ lạ nguy hiểm. Và người mẹ hãi sợ chính linh hồn mình, vì hơn cả thân thể, linh hồn nàng đã tạo ra một sinh linh rất thông thạo sự sống và hạnh phúc. Nàng nhìn con chăm chăm với niềm hãnh diện bất an, nó đã mất hai cái răng cửa, sự tiến hóa đang tự biến chuyển chính mình, răng rụng xuống nhường chỗ cho những chiếc răng mới có thể cắn xé hữu hiệu hơn. “Mình sẽ mua cho nó một bộ đồ tây mới,” nàng quyết định vậy trong khi nhìn con chăm chăm, mất hồn. Nàng bướng bỉnh muốn làm đẹp cho đứa con sún răng bằng quần áo hạng sang; bướng bỉnh muốn nó thật sạch sẽ như thể sự sạch sẽ có thể làm tăng giá trị của sự hời hợt êm dịu, bướng bỉnh muốn hoàn thiện khía cạnh lịch lãm của nhan sắc.  Bướng bỉnh muốn giữ mình và con mình lánh xa cái vật “đen như khỉ.” Nàng nhìn phản chiếu của mình trong gương, cố tình nhoẻn cười sao cho thanh nhã lịch thiệp, đặt giữa đường nét tinh tế của nàng và sự thô kệch của Tiểu Hoa một khoảng cách hàng ngàn năm không thể vượt qua. Nhưng với nhiều năm kinh nghiệm, nàng biết ngày Chủ Nhật này là lúc nàng phải tự che đậy với chính mình nỗi lo lắng, những mơ ước, và những thiên niên kỷ đã mất đi.

Trong một căn nhà khác, mọi người say sưa với việc đo chiều cao 45 cm của Tiểu Hoa trên tường. Và quả thực là một ngạc nhiên thích thú: nàng bé nhỏ ngoài khả năng hình dung của trí tưởng tượng tài tình nhất. Gần như một cảm giác hoài cổ, trong tâm hồn những người này nảy sinh ước muốn giữ cái vật tí tẹo ấy làm của riêng cho mình, cái vật được chừa ra không bị ăn nuốt, cái thứ không thể chế ngự được, cái nguồn khơi dậy lòng từ thiện vô tận. Linh hồn gia đình ấy khao khát muốn cống hiến chính nó. Sự thật thì, ai chẳng muốn là sở hữu một con người khác cho mình? Mà thật vậy, điều này không phải lúc nào cũng dễ dàng; có những lúc con người không muốn có cảm xúc gì ráo.

“”Tôi dám cá là nếu bà này ở đây thì sẽ đến đánh nhau mất,” người chồng nói. Ông ngồi trong ghế bành và lật lật những trang báo. “Trong cái nhà này mọi thứ đều kết thúc bằng cãi cọ.”

“Cái anh José này lúc nào cũng tiêu cực,” người vợ nói.

“Nhưng mà mẹ, mẹ nghĩ đứa con của bả sẽ lớn được chừng nào?” đứa con gái lớn mười ba tuổi nôn nóng hỏi.

Người chồng xoay mình đằng sau tờ báo, căng thẳng.

“Nó sẽ là đứa trẻ da đen nhỏ nhất thế giới,” giọng người vợ mềm đi vì vui thú. “Thử hình dung bà ta hầu bàn cho gia đình mình, với cái bụng bầu lớn lặc lè.”

“Thôi đủ rồi!” người chồng nói gầm gừ trong họng.

“Nhưng mà anh phải công nhận rằng đây là điều rất hiếm có,” người vợ bất ngờ cảm thấy bị xúc phạm, “Anh mới là cái người thiếu nhạy cảm.” 

Còn cái vật hiếm có kia thì sao?

Trong lúc đó, ở Phi Châu, cái vật hiếm kia đang giữ một thứ trong tim- và ai mà biết được tim nàng có màu đen hay không, vì một khi thiên nhiên đã sai lầm thì chẳng còn tin nổi điều gì nữa.  Như bí mật của chính điều bí mật, vật hiếm này giữ trong tim nàng một thứ còn hiếm hoi hơn: một đứa bé cực tiểu. Nhà thám hiểm đang nghiên cứu kỹ, theo đúng phương pháp, cái bụng bầu nhỏ của người phụ nữ nhỏ bé nhất thế gian. Chính lúc này, lần đầu tiên từ khi nhà thám hiểm gặp nàng, thay vì cảm thấy tò mò, hay hưng phấn, hay chiến thắng, hay hân hoan với sứ mạng khoa học, anh thấy buồn nôn.

Người phụ nữ nhỏ nhất thế gian cất tiếng cười.

Nàng đang cười thành tiếng, ấm áp- Tiểu Hoa đang tận hưởng đời sống. Vật hiếm này đang trải nghiệm cơn phấn khích khôn tả của việc chưa bị ăn thịt. Việc chưa bị ăn thịt, vào bất cứ lúc nào khác, sẽ thôi thúc nàng nhảy nhót chuyền cành như khỉ. Nhưng vào khoảnh khắc yên tĩnh này, giữa những tàng lá dầy của miền đông Congo, nàng không biến sự thôi thúc ấy thành hành động- mà chỉ hoàn toàn tập trung vào sự bé nhỏ của chính nàng, cái vật hiếm hoi. Và thế là nàng cười. Giọng cười này chỉ có nơi người không biết nói. Tiếng cười khiến nhà thám hiểm loay hoay khó thể phân loại được. Và nàng cứ thế mà tận hưởng tiếng cười êm dịu của chính mình, kẻ ngay lúc này không bị ai ăn thịt. Không bị ăn thịt là thứ cảm giác tuyệt vời nhất. Không bị ăn thịt là mục tiêu bí mật của cả cuộc đời. Trong khi nàng chưa bị ăn thịt, tiếng cười man dại của nàng, tinh tế như niềm vui, khiến nhà thám hiểm hoang mang.

Kế nữa, nếu vật hiếm hoi này cười, đó là vì, ngay giữa sự bé nhỏ của nàng, một điều đen tối vĩ đại đang máy động.

Vật hiếm hoi cảm thấy ấm áp giữa lồng ngực, một sự ấm áp có thể gọi là tình yêu. Nàng yêu nhà thám hiểm có nước da vàng vọt kia. Nếu như nàng có thể cho anh ta biết rằng nàng yêu anh, chắc hẳn anh sẽ phồng mũi lên vì tự phụ. Nhưng sự tự phụ có thể sẽ tan biến ngay khi nàng nói thêm rằng nàng yêu chiếc nhẫn của anh, và yêu đôi ủng anh đang mang. Và tại sao nó tan biến thì Tiểu Hoa không thể hiểu. Bởi tình yêu dành cho nhà thám hiểm- có kẻ sẽ gọi là tình yêu sâu đậm, do không còn cách nào khác, họ đã đẩy nàng xuống thành một bí ẩn không đáy – cái tình yêu đó không hề bị tình yêu đôi ủng làm giảm giá trị. Người ta vẫn hay hiểu lầm về chữ yêu, và nếu quá nhiều trẻ con chào đời do sự nhầm lẫn này thì cũng rất nhiều đứa mất cơ hội hi hữu để chào đời, bởi vì người ta có khuynh hướng cho rằng tình yêu là phải dành cho tôi! tôi! thay vì tiền của tôi. Nhưng ngay giữa rừng rậm nóng ẩm, kiểu nghĩ tinh tế độc ác này không hiện hữu, và tình yêu có nghĩa là không bị ăn thịt, yêu là khi thấy đôi ủng đẹp, yêu là thích màu da khác lạ của một người đàn ông không phải da đen, là cười vì ưa thích cái nhẫn lóng lánh. Mắt Tiểu Hoa chớp chớp tràn đầy tình yêu, và tiếng cười nàng ấm áp, nhỏ nhẻ, cưu mang.

Nhà thám hiểm cố cười trả, không hiểu mình đang cười trả lễ sự bí hiểm thăm thẳm nào, và anh chợt ngượng ngịu- cái cảm giác ngượng ngịu chỉ người to lớn mới có. Anh giả bộ tìm cách sửa lại mũ bảo hiểm, anh đỏ mặt, khiêm tốn. Màu da anh lúc này nửa hồng nửa xanh thật đẹp, như trái chanh lúc bình minh. Chắc hẳn phải là rất chua.

Có lẽ việc sửa lại cho ngay ngắn chiếc mũ biểu tượng đã giúp anh lấy lại tự chủ và trở lại với kỷ luật nghiêm khắc, tiếp tục công việc đang làm là ghi chép. Anh đã hiểu cách bộ lạc này phát âm vài ba chữ họ có như thế nào và biết diễn dịch cách ra dấu của họ. Cho đến giờ anh đã biết cách đặt câu hỏi.

Tiểu Hoa trả lời “Đúng.” Có một cái cây riêng để ở thì quá hay. Bởi vì- nàng không nói ra nhưng đôi mắt tối sầm lại đã trả lời- rằng việc sở hữu thì nên lắm, rất nên sở hữu, rất nên. Nhà thám hiểm nhấp nháy mắt nhiều lần.

Marcel Pretre gặp đôi chút trở ngại. Nhưng ít ra anh vẫn chịu khó ghi chép. Những ai không chịu ghi chép sẽ phải xoay xở hết sức họ.

“Ôi dào,” một bà lão gấp mạnh tờ báo lại, cả quyết, “Tôi vẫn nói mà, Chúa biết Ngài đang làm gì.”

 

 

The Smallest Woman in the World

by Clarice Lispector
Translated by Elizabeth Bishop
(Originally published in the 1960 book of short stories, Family Ties)

In the depths of Equatorial Africa the French explorer, Marcel Pretre, hunter and man of the world, came across a tribe of surprisingly small pygmies. Therefore he was even more surprised when he was informed that a still smaller people existed, beyond forests and distances. So he plunged farther on.

In the Eastern Congo, near Lake Kivu, he really did discover the smallest pygmies in the world. And—like a box within a box within a box—obedient, perhaps, to the necessity nature sometimes feels of outdoing herself—among the smallest pygmies in the world there was the smallest of the smallest pygmies in the world.

Among mosquitoes and lukewarm trees, among leaves of the most rich and lazy green, Marcel Pretre found himself facing a woman seventeen and three-quarter inches high, full-grown, black, silent— “Black as a monkey,” he informed the press—who lived in a treetop with her little spouse. In the tepid miasma of the jungle, that swells the fruits so early and gives them an almost intolerable sweetness, she was pregnant.

So there she stood, the smallest woman in the world. For an instant, in the buzzing heat, it seemed as if the Frenchman had unexpectedly reached his final destination. Probably only because he was not insane, his soul neither wavered nor broke its bounds. Feeling an immediate necessity for order and for giving names to what exists, he called her Little Flower. And in order to be able to classify her among the recognizable realities, he immediately began to collect facts about her.

Her race will soon be exterminated. Few examples are left of this species, which, if it were not for the sly dangers of Africa, might have multiplied. Besides disease, the deadly effluvium of the water, insufficient food, and ranging beasts, the great threat to the Likoualas are the savage Bahundes, a threat that surrounds them in the silent air, like the dawn of battle. The Bahundes hunt them with nets, like monkeys. And eat them. Like that: they catch them in nets and eat them. The tiny race, retreating, always retreating, has finished hiding away in the heart of Africa, where the lucky explorer discovered it. For strategic defense, they live in the highest trees. The women descend to grind and cook corn and to gather greens; the men, to hunt. When a child is born, it is left free almost immediately. It is true that, what with the beasts, the child frequently cannot enjoy this freedom for very long. But then it is true that it cannot be lamented that for such a short life there had been any long, hard work. And even the language that the child learns is short and simple, merely the essentials. The Likoualas use few names; they name things by gestures and animal noises. As for things of the spirit, they have a drum. While they dance to the sound of the drum, a little male stands guard against the Bahundes, who come from no one knows where.

That was the way, then, that the explorer discovered, standing at his very feet, the smallest existing human thing. His heart beat, because no emerald in the world is so rare. The teachings of the wise men of India are not so rare. The richest man in the world has never set eyes on such a strange grace. Right there was a woman that the greed of the most exquisite dream could never have imagined. It was then that the explorer said timidly, and with a delicacy of feeling of which his wife would never have thought him capable: “You are Little Flower.”

At that moment, Little Flower scratched herself where no one scratches. The explorer—as if he were receiving the highest prize for chastity to which an idealistic man dares aspire—the explorer, experienced as he was, looked the other way.

A photograph of Little Flower was published in the colored supplement of the Sunday Papers, life-size. She was wrapped in cloth, her belly already very big. The flat nose, the black face, the splay feet. She looked like a dog.

On that Sunday, in an apartment, a woman seeing the picture of Little Flower in the paper didn’t want to look a second time because “It gives me the creeps.”

In another apartment, a lady felt such perverse tenderness for the smallest of the African women that—an ounce of prevention being worth a pound of cure—Little Flower could never be left alone to the tenderness of that lady. Who knows to what murkiness of love tenderness can lead? The woman was upset all day, almost as if she were missing something. Besides, it was spring and there was a dangerous leniency in the air.

In another house, a little girl of five, seeing the picture and hearing the comments, was extremely surprised. In a houseful of adults, this little girl had been the smallest human being up until now. And, if this was the source of all caresses, it was also the source of the first fear of the tyranny of love. The existence of Little Flower made the little girl feel—with a deep uneasiness that only years and years later, and for very different reasons, would turn into thought—made her feel, in her first wisdom, that “sorrow is endless.”

In another house, in the consecration of spring, a girl about to be married felt an ecstasy of pity: “Mama, look at her little picture, poor little thing! Just look how sad she is!”

In another house, a clever little boy had a clever idea. “Mummy, if I could put this little woman from Africa in little Paul’s bed when he’s asleep? When he woke up wouldn’t he be frightened? Wouldn’t he howl? When he saw her sitting on his bed? And then we’d play with her! She would be our toy!”

His mother was setting her hair in front of the bathroom mirror at the moment, and she remembered what a cook had told her about life in an orphanage. The orphans had no dolls, and, with terrible maternity already throbbing in their hearts, the little girls had hidden the death of one of the children from the nun. They kept the body in a cupboard and when the nun went out they played with the dead child, giving her baths and things to eat, punishing her only to be able to kiss and console her. In the bathroom, the mother remembered this, and let fall her thoughtful hands, full of curlers. She considered the cruel necessity of loving. And she considered the malignity of our desire for happiness. She considered how ferociously we need to play. How many times we will kill for love. Then she looked at her clever child as if she were looking at a dangerous stranger. And she had a horror of her own soul that, more than her body, had engendered that being, adept at life and happiness. She looked at him attentively and with uncomfortable pride, that child who had already lost two front teeth, evolution evolving itself, teeth falling out to give place to those that could bite better. “I’m going to buy him a new suit,” she decided, looking at him, absorbed. Obstinately, she adorned her gap-toothed son with fine clothes; obstinately, she wanted him very clean, as if his cleanliness could emphasize a soothing superficiality, obstinately perfecting the polite side of beauty. Obstinately drawing away from, and drawing him away from, something that ought to be “black as a monkey.” Then, looking in the bathroom mirror, the mother gave a deliberately refined and social smile, placing a distance of insuperable milleniums between the abstract lines of her features and the crude face of Little Flower. But, with years of practice, she knew that this was going to be a Sunday on which she would have to hide from herself anxiety, dreams, and lost millenniums.

In another house, they gave themselves up to the enthralling task of measuring the seventeen and three-quarter inches of Little Flower against the wall. And, really, it was a delightful surprise: she was even smaller than the sharpest imagination could have pictured. In the heart of each member of the family was born, nostalgic, the desire to have that tiny and indomitable thing for itself, that thing spared having been eaten, that permanent source of charity. The avid family soul wanted to devote itself. To tell the truth, who hasn’t wanted to own a human being just for himself? Which, it is true, wouldn’t always be convenient; there are times when one doesn’t want to have feelings.

“I bet if she lived here it would end in a fight,” said the father, sitting in the armchair and definitely turning the page of the newspaper. “In this house everything ends in a fight.”

“Oh, you, José—always a pessimist,” said the mother.

“But, Mama, have you thought of the size her baby’s going to be?” said the oldest little girl, aged thirteen, eagerly.

The father stirred uneasily behind his paper.

“It should be the smallest black baby in the world,” the mother answered, melting with pleasure. “Imagine her serving our table, with her big little belly!”

“That’s enough!” growled father.

“But you have to admit,” said the mother, unexpectedly offended, “that it is something very rare. You’re the insensitive one.”

And the rare thing itself?

In the meanwhile, in Africa, the rare thing herself, in her heart—and who knows if the heart wasn’t black, too, since once nature has erred she can no longer be trusted—the rare thing herself had something even rarer in her heart, like the secret of her own secret: a minimal child. Methodically, the explorer studied that little belly of the smallest mature human being. It was at this moment that the explorer, for the first time since he had known her, instead of feeling curiousity, or exaltation, or victory, or the scientific spirit, felt sick.

The smallest woman in the world was laughing.

She was laughing, warm, warm—Little Flower was enjoying life. The rare thing herself was experiencing the ineffable sensation of not having been eaten yet. Not having been eaten yet was something that at any other time would have given her the agile impulse to jump from branch to branch. But, in this moment of tranquility, amid the thick leaves of the Eastern Congo, she was not putting this impulse into action—it was entirely concentrated in the smallness of the rare thing itself. So she was laughing. It was a laugh such as only one who does not speak laughs. It was a laugh that the explorer, constrained, couldn’t classify. And she kept on enjoying her own soft laugh, she who wasn’t being devoured. Not to be devoured is the most perfect feeling. Not to be devoured is the secret goal of a whole life. While she was not being eaten, her bestial laughter was as delicate as joy is delicate. The explorer was baffled.

In the second place, if the rare thing herself was laughing, it was because, within her smallness, a great darkness had begun to move.

The rare thing herself felt in her breast a warmth that might be called love. She loved that sallow explorer. If she could have talked and had told him that she loved him, he would have been puffed up with vanity. Vanity that would have collapsed when she added that she also loved the explorer’s ring very much, and the explorer’s boots. And when that collapse had taken place, Little Flower would not have understood why. Because her love for the explorer—one might even say “profound love,” since, having no other resources, she was reduced to a profundity—her profound love for the explorer would not have been at all diminished by the fact that she also loved his boots. There is an old misunderstanding about the word love, and, if many children are born from this misunderstanding, many others have lost the unique chance of being born, only because of the susceptibility that demands that it be me! me! that is loved, and not my money. But in the humidity of the forest, these cruel refinements do not exist, and love is not to be eaten, love is to find a boot pretty, love is to like the strange color of a man who isn’t black, is to laugh for love of a shiny ring. Little Flower blinked with love, and laughed warmly, small, gravid, warm.

The explorer tried to smile back, without knowing exactly to what abyss his smile responded, and then he was embarrassed as only a very big man can be embarrassed. He pretended to adjust his explorer’s hat better; he colored, prudishly. He turned a lovely color, a greenish-pink, like a lime at sunrise. He was undoubtedly sour.

Perhaps adjusting the symbolic helmet helped the explorer to get control of himself, severely recapture the discipline of his work, and go on with his note-taking. He had learned how to understand some of the tribe’s few articulate words, and to interpret their signs. By now, he could ask questions.

Little Flower answered “Yes.” That it was very nice to have a tree of her own to live in. Because—she didn’t say this but her eyes became so dark that they said it—because it is good to own, good to own, good to own. The explorer winked several times.

Marcel Pretre had some difficult moments with himself. But at least he kept busy taking notes. Those who didn’t take notes had to manage as best they could.

“Well,” suddenly declared one old lady, folding up the newspaper decisively, “Well, as I always say: God knows what He’s doing.”

bài đã đăng của Clarice Lispector


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)