Trang chính » Nghệ Thuật, Tạo hình Email bài này

triển lãm sắp đặt Sách Từ Điển và ấn phẩm còn lại / rời rạc

                                                                Ý tưởng triển lãlehienminhthiepmoim của tôi đơn giản là kỷ niệm 10 năm ngày mất của bố Hạo. Ngay từ những suy nghĩ đầu tiên, tôi đã biết chắc chắn một trong những tác phẩm sẽ là sắp đặt gồm một ngàn vật thể được làm bằng giấy bản, và có hình dáng của sách từ điển. Tất cả đều rỗng ruột và không có chữ. Tác phẩm sắp đặt này có tên Sách Từ Điển. Sau này, tôi quyết định làm thêm một ấn phẩm phụ trợ cho Sách Từ Điển, đó là tập hợp ảnh chụp vật dụng còn lại của bố Hạo và ghi chép lại ký ức của tôi về bố, có tên Còn Lại| Rời Rạc.

Nhưng đầu tiên tôi muốn nói đến việc tại sao tôi phải làm triển lãm về bố? Nghe có vẻ cũ nhưng nghệ thuật dường như là cách duy nhất tôi biết để qua đó cố gắng đối diện chân thật nhất với cảm xúc của mình. Quá trình sáng tác trong thời gian dài còn buộc tôi kiên nhẫn để suy ngẫm. Đó cũng là giải pháp tốt cho nhược điểm của bản thân khi phải đối diện với những cảm xúc khó khăn, tôi thường dùng sự giận dữ để đối phó. Dùng sự tĩnh tâm suy ngẫm, tôi mở một con đường mới cho bản thân khi những giao tiếp ngày xưa đã bị cắt đứt một cách đột ngột lúc tôi vẫn còn quá trẻ để hiểu về bố và bản thân.

Khi bắt tay vào chuẩn bị cho triển lãm cũng là khi những suy ngẫm về bố bắt đầu mở ra. Tôi phải đối mặt với những cảm xúc lẫn lộn mà tôi đã tránh né trong bao năm. Những cảm xúc đầy thách thức này trở về mạnh mẽ khi tôi xem lại những bức ảnh kỷ niệm, sổ tay, thư viết, và rất nhiều những vật dụng khác của bố. Thật khó khi phải lục lọi ký ức để nhớ lại kỷ niệm mà tôi đã không muốn nhớ đến trong nhiều năm qua, để thật kinh khủng khi nhận ra bây giờ mình không còn nhớ gì mấy. Và dù 10 năm trôi qua, tôi vẫn không thể xem ảnh đám tang của bố. Tôi thấy sợ dù chỉ là chạm tay vào những bức ảnh này.

Trở lại với tác phẩm sắp đặt Sách Từ Điển, bố Hạo là người yêu sách, thích đọc sách và mê mua sách. Bố luôn tin mình có thể học hỏi được rất nhiều từ việc đọc sách, có lẽ do đó bố mua và đọc vô vàn thể loại. Sách còn được bố dùng để phục vụ cho việc nghiên cứu, ví dụ như việc nghiên cứu tự học ngoại ngữ. Thế nên, chúng tôi luôn có sách từ điển ngoại ngữ trong nhà như Việt- Anh, Việt- Trung- Anh, Anh-Pháp, v.v… Bây giờ, mỗi lần nhìn thấy loại sách từ điển này là tôi nhớ đến bố. Tôi biết bố luôn nghĩ tôi không đọc, không học hỏi đủ từ sách. Tôi chắc chắn rằng bố Hạo sẽ thất vọng và lo lắng khi căn hộ của tôi có thể sẽ không bao giờ có đầy sách báo trên kệ sách. Sự lựa chọn sống và làm việc ở nhiều nơi giúp tôi học hỏi, tích lũy kinh nghiệm mà không chỉ có trên sách vở.

Ngay khi bắt đầu thực hiện tác phẩm này, tôi đã quyết định một ngàn quyển sách điêu khắc sẽ trống rỗng và không có chữ. Có rất nhiều câu hỏi tại sao? Tôi đã từng trả lời rằng “đây là một lời tuyên bố thay cho sự thất vọng của bố Hạo về việc đại bộ phận chúng ta không biết đọc ngôn ngữ Hán Nôm. Chúng ta hoàn toàn bị cắt đứt với chính nền văn hoá của tổ tiên.” Tôi đã từng nói rằng “đây là một việc liên quan đến văn hoá đọc viết của giới trẻ ngày nay. Với sự phát triển của máy vi tính và internet, chúng tôi càng ngày càng đọc và viết bằng bút bằng giấy ít đi.” Tuy nhiên, tất cả những lý do trên chỉ là phần dễ nói, dễ trả lời của Sách Từ Điển. Sự trống rỗng đối với tôi lúc này tượng trưng cho những ký ức về bố Hạo đã mất đi qua năm tháng. Trống rỗng cho nỗi buồn và giận rằng bao năm tôi ở bên bố bây giờ trở thành một nắm ký ức lộn xộn, lẫn lộn, lụn vụn và mỏng manh. Những mảnh ký ức này ùa về bất chợt, lung tung không báo trước, không có thứ tự trước sau, không cần biết chúng sẽ làm tôi buồn, hay làm tôi giận. Sự rời rạc này nhiều lúc thật khó để tôi có thể nhìn sự việc một cách khách quan khi bố không còn để giải đáp. Tôi cũng không thể phủ nhận nhiều lúc ký ức đến bất chợt mang lại niềm vui và làm tôi thấy mạnh mẽ hơn trong cuộc sống.

Ấn phẩm Còn lại| Rời rạc được hình thành để phụ trợ cho Sách Từ Điển. Nó là tập hợp ảnh chụp vật dụng còn lại của bố và ghi chép lại những mảnh ký ức mà tôi còn nhớ về bố. Tôi muốn biết tôi còn nhớ những gì. Trong quá trình thực hiện, tôi quyết định chỉ ghi lại những ký ức của riêng tôi mà không muốn đan xen với ai khác, tuy rất nhiều người sẵn sàng chia sẻ kỷ niệm ngày xưa của họ về bố với tôi. Ký ức quá mong manh, tôi không cho phép đến một lúc nào đấy bản thân không còn phân biệt được đâu là ký ức của mình và đâu là cái vay mượn. Tôi viết đi viết lại nhiều lần những gì mình nhớ. Mỗi lần viết lại là mỗi lần tôi đón nhận hồi ức đấy với một tình cảm khác nhau. Mặt khác, quá trình viết lập đi lập lại diễn ra khá đơn điệu như một sự cần thiết cho tôi được tĩnh lặng để rồi nhiều ký ức nhỏ bất chợt trở lại. Tôi sắp xếp, đo đạc, tính toán chúng một cách khoa học, cẩn trọng như vẽ lại một bản đồ. Bản đồ này có thể là một mê cung với những điều xưa cũ và cả những điều chưa biết tới. Nhưng đấy là nơi tôi muốn ở lại.

Thực hiện hai tác phẩm trên xuất phát từ việc mong muốn được giao tiếp với bố Hạo, người đã không còn ở cạnh tôi, và tập chấp nhận với sự thiếu vắng này. Sau một năm rưỡi thực hiện bằng tay từng vật thể cho tác phẩm Sách Từ Điển, đây là một sắp đặt lớn nhất của tôi từ trước đến nay. Ngoài ra, đây còn là một cột mốc quan trọng, không những đánh dấu mười năm ngày mất của bố Hạo mà còn đánh dấu mười năm tôi chỉ sử dụng chất liệu giấy dó và giấy bản trong tác phẩm nghệ thuật.

Lê Hiền Minh 10. 2012

bài đã đăng của Lê Hiền Minh


Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)