- Tạp chí Da Màu – Văn chương không biên giới - https://damau.org -

Thư thẩn…

Tặng Nguyễn Quỳnh

 

 

tranhNQ(Bức tranh của NQ – người viết bài này tự đặt tên là bức Thiên Đường)

 

 

Một ngày tháng Chín rất xinh đẹp.

Tất cả đều vừa xoẳn: gió dìu dịu bâng quơ, bầu trời cao lồng lộng biêng biếc, nắng chan hòa rực rỡ nhưng không nóng, lát lớp mật vàng óng ánh lên tất cả cảnh vật xung quanh: chen chúc bên những cành lá hoe hoe nâu, xanh nhạt là những chùm dẻ dại sẫm, nặng trĩu chúi đầu xuống đất; con đường xẻ ngang thảm cỏ xén trụi chỉ còn lơ thơ lẻ loi vài đóa cúc vàng dường như rộng hơn, hoang vắng hơn xuôi theo chiều lả tả lá  lăn đi cùng gió…

Tâm trí người cũng hiu hiu lơ lửng như cảm giác êm đềm một chiều chớm thu lững thững chân…

Người  ta vừa đi vừa vơ vẩn nghĩ đến câu văn đọc trước khi ra khỏi nhà:

“Tự-zo là suối-nguồn của mọi ngệ-thuật và thẩm-mĩ trong thời Hiện-đại hay nói đúng hơn, chính là luận-đề về ảnh-hưởng của thẩm-mĩ trong khung-cảnh Toàn-cầu Hoá bây jờ. Nhưng suy lại cho kĩ, hai chữ tự-zo ở trường-hợp này không những chỉ lung-linh mà còn fiến-ziện, khi mọi người chợt nhận ra rằng hai chữ tự-zo bắt nguồn từ cảm-xúc (emotive) cá-nhân vẫn cần fải tìm ra tri-kỉ.” (Nguyễn Quỳnh)

Miệng chợt mỉm cười, giống hệt lúc ngồi trước laptop đọc đến câu văn này.

Đầu mối của mọi vấn đề đây: tri kỷ.

Có lẽ con người sẽ đỡ phức tạp hơn, đỡ rắc rối hơn nếu tìm ra tri kỷ, nghĩa là bớt cảm xúc chính mình đi một chút hay tăng thêm một chút, hay trộn nhào nó vào với cái gì đó vô hình?

Khi nào con người tràn đầy cảm xúc? Khi một mình. Thế mới lạ. Theo cái nghĩa không ở trong giao tiếp, bằng lời nói, hay bằng sinh hoạt, với người khác.

Khi chỉ còn một mình “ta với ta” hoặc với tất cả những gì lặng lẽ xung quanh: sách vở, thiên nhiên, âm nhạc, nghĩa là khi vắng bóng hẳn nội dung đời sống sinh hoạt thường ngày với người khác.

Lạ.

Khi đó cần tri kỷ. Khi đó xuất hiện tri kỷ.

Như thể chỉ có ý niệm (tư tưởng) cần đến nhu cầu khó khăn này, còn thân xác dễ tính hơn nhiều lắm. Thân mang xác đi hòa đồng với đám đông, dễ ợt!

Có phải như vậy không?

Mấy ngày hôm nay mắt đọc tơi bời tác giả này – Nguyễn Quỳnh – từ đủ các khía cạnh, từ bình luận tranh đến dịch phẩm triết học, đến tham luận, đến nhận định, đến tùy bút, đến tiểu luận, đến xem những bức tranh trừu tượng, tả chân…

Có một cái gì đấy rất tươi mát, tràn trề sự cởi mở và rộng thoáng, như cửa phòng mở toang và ánh nắng mặt trời chan hòa ùa vào phòng thả cửa.

Có một cái gì đấy vui tươi thầm lặng như tiếng nhạc ngân khe khẽ ấm êm của khí trời không nóng không lạnh, ru con người thiu thiu trong ngả ngốn bình yên giữa trưa dịu dàng, khiến tâm hồn bỗng trở nên dễ dãi và bình thản hơn, như  câu kết rất đỗi (bông đùa) tha thứ cuối một đoạn văn: “suy cho cùng cái đẹp nào chả phù du?” (NQ)

Giày khuơ khuơ khoắng bụi bay mơ mờ tỏ tỏ trong không gian, đầu ngẫm nghĩ: “Từ đâu Y có sự bình thản thanh khiết, hồn nhiên, tươi tỉnh và dễ dãi này?”

Chợt nhớ ra trong đời, ai cũng đã từng ở một giai đoạn đóng cửa “vào” với tất cả những gì được gọi là môi trường “nhiễu” xung quanh.

Thuở chỉ  ta với sách, nói chuyện với muôn ngàn nhân vật, vui buồn cùng tác giả, suy tính và hành động cùng đời sống của khung truyện, thuở  tóm lại: chỉ ta  là ý tưởng vũ trụ bay bâng quơ ngoằn ngoèo trong không, thời gian cùng toàn bộ cái gọi là sự hư cấu của trí tuệ người.

Đấy là tự do? đấy là cảm xúc? đấy là sự hiện hữu đích thực của nhu cầu sống bình yên? Và hạnh phúc nhất là tâm đầu ý hợp với tri kỷ: tri kỷ là cảm xúc của chính ta về tất cả những gì ta hiểu, cảm nhận và mến yêu.

Đúng rồi, Y đã từ lâu một mình tự sống, tự thưởng thức, tự làm việc, tự vui đùa, tự kết bạn với thế giới bên trong của Y, được hỗ trợ bằng sách, bằng tri thức, bằng những người bạn tri kỷ không cần qua giao tiếp hình thức trực tiếp.

Bởi vậy, Y (giống như người thiền – trong nhiều mức độ) bỏ ngỏ lối ra vào cùng thượng đế (sự sống vũ trụ) để đột nhiên ùa vào lòng toàn bộ những gì tự nhiên nhất của tạo hóa mà Y tóm tắt  ra thành câu chữ, sắc màu – ký hiệu nhận diện tri kỷ giữa ngày và đêm, giữa xác thân và tinh thần, giữa con người và thượng đế.

Bởi vậy Y trắng trong rạng rỡ như nắng trong sạch ban trưa,  dồi dào cảm xúc dâng  năng lượng, sẵn sàng bắt tay vào thể hiện tất cả, những gì từ nhận chân tỉnh táo ra sự vật, Y muốn trình bày, thể hiện dưới một hình thức nào đó…

Tim hân hoan suýt kêu lên vì vỡ lẽ: ai cũng đều có thể đạt tới trạng thái này.

Chỉ cần: âu yếm và nhún nhường đi dưới thứ nắng tháng Chín mật ngọt da diết và đẹp xinh mùa Thu – Thượng đế gửi tới? – lắng nghe –  thư thả bước và lắng nghe…

lắng nghe lòng mình….

 

Bp. 2011.09.21

bài đã đăng của Nguyễn Hồng Nhung