Trang chính » Âm Nhạc, Da Màu và Bạn, Giới thiệu nghệ sĩ Email bài này

Vỗ Cánh Chim Bay

4 bình luận ♦ 7.03.2011

LTS: Nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang hiện vẫn trong thời kỳ hồi phục tại bệnh viện Fountain Valley ở Quận Cam, sau cơn xuất huyết mạch máu não ngày 11 tháng 2 năm 2011. Trước đó, ông đã dự trù tham dự một buổi văn nghệ “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” cùng thân hữu được tổ chức ngày 26 tháng 2 ở San Jose, và đang chuẩn bị cho buổi nhạc này thì không may bị tai biến mạch máu.

Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang sinh năm 1944 tại Sơn Tây, Bắc Việt. Năm 1954 ông theo gia đình di cư vào Nam, định cư ở Đà Lạt. Ông nhập học và tốt nghiệp trường Đại học Đà Lạt phân khoa chính trị kinh doanh.

Bắt đầu từ thập niên 1960 ông được biết đến qua nhiều nhạc phẩm với chủ đề thanh niên, tranh đấu, và cộng đồng. Ông là một trong những người lập ra phong trào Du ca tại Việt Nam. Tác phẩm nổi tiếng của ông phải kể những bài Chiều qua Tuy hòa, Việt Nam Quê hương ngạo nghễ, Về với Mẹ Cha, Bên kia sông, Xin chọn nơi này làm Quê hương.

Năm 1979 ông vượt biên sang Hoa Kỳ tỵ nạn và định cư ở Little Saigon, California. Ông hợp tác với các nhật báo Người Việt, Viễn Đông rồi sau đó đứng ra lập Tuần báo Chí LinhNguyệt san Phụ nữ Diễn đàn.

Trong bài viết dưới đây, Ấu Tím hồi tưởng lại những kỷ niệm của “một thuở du ca” hát nhạc Nguyễn Đức Quang.

NguyenDucQuang
Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang

Ai sống thời sinh viên học sinh thuở ấy, hẳn cũng đã một lần nghêu ngao hát những lời ca của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang:

Ta như nước dâng, dâng tràn có bao giờ tàn
Đường dài ngút ngàn chỉ một trận cười vang vang
Lê sau bàn chân gông xiềng một thời xa xăm
Đôi mắt ta rực sáng theo nhịp xích kêu loàng xoàng

Ta khua xích kêu vang dậy trước mặt mọi người
Nụ cười muôn đời là một nụ cười không tươi
Nụ cười xa vời nụ cười của lòng hờn sôi
Bước tiến ta tràn tới tung xiềng vào mặt nhân gian ….

(Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ)

Có trong các phong trào Hướng Đạo – Nghĩa Sinh, các buổi sinh hoạt liên trường thế nào cũng ca vang:

Từ Nam Quan Cà Mau
Từ non cao rừng sâu
Gặp nhau cho non nước ta xây cầu
Người thanh niên Việt Nam quay về với xóm làng
Tiếng reo vui rộn trong lòng

Cùng đi lay Trường Sơn
Cùng đi xoay Hoành Sơn
Cùng đi biến rừng hoang ra lúa thơm
Vượt khơi ra đảo xa
Lướt ngàn nước sông nhà
Ta đắp bồi cho Mẹ Cha .…

(Về Với Mẹ Cha)

Cuối tuần vừa qua tại San Jose có một buổi văn nghệ bỏ túi tại quán cà phê Paloma, để cùng nhớ về phong trào du ca thuở trước, để cùng vỗ tay hát theo người nhạc sĩ có giọng hát mạnh mẽ chinh phục đám đông một cách dễ dàng, bao lần dậy sóng trong các sân trường giờ sinh hoạt. Tưởng thế, bỗng dưng nhạc sĩ quỵ xuống, trên trang web Du Ca Việt Nam thông báo:

Web Du Ca Việt Nam trân trọng thông báo cùng quí anh chị em du ca viên và quí bạn yêu văn nghệ bốn phương:

Nhạc Sĩ Du Ca Nguyễn Đức Quang vừa trải qua một cơn xuất huyết mạch máu não vào ngày thứ Sáu 11- Feb -2011, trong lúc ông thật bận rộn và dành hết thời giờ để sắp đặt cho ngày sinh hoạt văn nghệ tại San Jose sắp tới.

Viết về nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đã có nhiều người viết, nhắc đến nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang đã có nhiều người nhắc, tôi chỉ biết viết về một thuở biết về du ca, biết về nhạc của Nguyễn Đức Quang. Tuy biết đến nhạc hùng, nhạc sinh hoạt của nhạc sĩ từ những ngày tham gia Hướng Đạo, tham gia Nghĩa Sinh, cho đến khi gặp chính nhạc sĩ cùng nhóm du ca đến tận sân trường sinh hoạt cùng các nữ sinh Sương Nguyệt Anh, khi ấy tôi mới bắt đầu để ý đến nhóm Du Ca Sài Gòn Gia Định. Cùng sinh hoạt với các anh các chị vài lần, sau đó “bị” ông cụ ngăn lại, không cho gia nhập vì lý do rất đơn giản, ông cụ sợ con gái bị lôi kéo vào sinh hoạt chính trị. Thế là chỉ được làm thiện nguyện viên, đi theo hát hò lòng vòng trong các sân trường, trong các lần nhóm du ca sinh hoạt tại Sài Gòn – Gia Định, đi xa hơn nữa là không được phép đi.

Tôi nhớ mãi bài hát Vì Tôi Là Linh Mục được hát lần đầu tiên với giọng hát của Anh Sơn (?) (tôi phải mở ngoặc đóng ngoặc dấu chấm hỏi, vì lý do nghi ngờ trí nhớ của mình, không biết còn chính xác hay không!) Anh Sơn ngồi trên xe lăn, mặc chiếc áo bà ba màu đen, cất giọng hát ấm và ngọt, chiếc loa cầm tay để phóng thanh, không phải chiếc microphone đắt tiền, truyền âm thanh qua những chiếc loa vang dội, hai chiếc đàn guitar đệm theo giọng hát, sân trường lặng thinh để nghe vài nốt nhạc thế thôi mà bài thơ của Nguyễn Tất Nhiên thành khói bay thênh thang giữa bầy bướm trắng, ngày thường ồn như chợ vỡ. Bài Thiên Thu, cũng thơ của Nguyễn Tất Nhiên được phổ nhạc vào cùng năm 1970, nhưng không được yêu chuộng nhiều có lẽ vì lời thơ hòa cùng nét nhạc thảm não quá:

Sao thiên thu không là sương tan
Trông trời xanh vẫn mơ êm đềm
Tôi đứng như con sông thinh lạng
Trong phút giây chơ vơ
Khô cạn nhìn từng cánh buồm
Cuộc đời lênh đênh làm sao tới bến
Em ơi không sao tới bến

Sao thiên thu không là thiên thu
Cho người yêu chết trong nấm mồ
Tôi bước quanh tha ma nghĩa địa
Tôi muốn đi theo câu tạ từ
Tìm lại bóng người chỉ một giây thôi
Đành sao quên tôi.
Sao em đành lòng quên tôi, buồn!

Nếu chỉ biết nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang qua các bài hát hùng ca, thì thiếu mất một góc mơ mộng trong trái tim tràn ngập tình cảm của ông. Ông trân trọng trang trí nâng niu tình yêu bằng những nốt nhạc bổng trầm, để vẽ vời vạt mây hồng buổi sáng, để thổi ngọn gió se lạnh buổi chiều, dạt dào thảng thốt tiếng chim đập cánh vội vã cất bay. Nhạc tình phổ thơ Bên Kia Sông của Nguyễn Ngọc Thạch tràn đầy những hoa bướm hy vọng, tha thiết gọi mời người yêu, có người diễn giải người tình trong nhạc của Nguyễn Đức Quang là Việt Nam – là quê hương đất nước, nhất là trong bài Người Yêu Tôi Bệnh:

Nắng nóng cháy da đã về rồi,
Trên thân người đẹp tôi,
Bão tố buốt xương cũng về rồi,
Cho thêm tàn phai.

Nàng nằm đớn đau
Tháng năm dài buồn thiu
Nàng cầu cứu tôi trước cơn bệnh đầy vơi
Đã lắm lúc thao thức vì nàng
Yêu nhau đâu đành dở dang
Nghĩ đến mắt kia lúc lìa trần
Vỡ nát trái tim muôn phần

Giờ còn có nhau
Giúp nhau cho thật nhiều
Ngày nào mất nhau
Sớt chia không được đâu!

Khi viết lại, gõ lại những lời nhạc của ông, tôi viết theo trí nhớ, gõ theo tiếng hát vang vang trong trí, ngay cả âm ư hát theo. Nỗi xao xuyến bồi hồi một thuở tràn trề sức sống, lý tưởng đầy ắp muốn ôm ghì quả đất muốn níu cả mặt trời, tưởng tượng mình có thể dời sông lấp biển khi gào vang: “Cùng đi lay Trường Sơn, cùng đi xoay Hoành Sơn, cùng đi biến rừng hoang ra lúa thơm …. Ta đắp bồi cho mẹ cha!”

Nhạc tình thật sự của ông chỉ có một bài, Vỗ Cánh Chim Bay mà tôi biết – bài hát này chỉ truyền trong vòng bạn bè thân thuộc – ít ai biết để hát – có lẽ bài này được viết cho riêng một người vào năm 1963, lời hay nhạc bâng khuâng mất đó có đó, theo kiểu – trời nhẹ lên cao tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn – nên có yêu mà rồi “thôi kệ” có nhau chỉ học nói thương đau, chỉ là ngọn giáo buông mau thì yêu chi cho mệt, dù có đêm đan tay che mặt xót thầm:

Vỗ cánh chim bay trên cao
Một làn mây giăng mất lối
Thoáng bóng em phương trời nào
Buổi chiều lấm tấm mưa Thu
Chỉ là phút chốc bơ vơ
Chỉ là cơn gió vụt qua.

Vỗ cánh chim bay lao xao
Nửa đèo ngổn ngang lá úa
Nếu có bên nhau ngày nào
Chỉ là tập tiếng thương đau
Chỉ là ngọn giáo buông mau
Thiên tình sầu khuôn mặt chìm sâu.

Này em phiêu du trong cuộc tình
Phấn son phai mưa Đông một mình
Rừng cỏ may rơi rụng mông mênh
Bỏ mình anh trên hòn đảo vắng.

Này em rong chơi trong chiều hồng
Mắt long lanh bão lên ngập lòng
Sợi buồn ai dệt giữa hư không?
Để chợt thấy mình vướng bâng khuâng.

Vỗ cánh chim bay thênh thang
Tình cười cho hoa đón nắng
Nếu có cho nhau ngọt ngào
Chỉ cần một cánh hoa ngâu
Chỉ mòn như bóng âm hao
Chỉ mềm như cõi trời cao!

Vỗ cánh chim bay về ngàn
Còn gì trên mây lãng đãng
Nếu có cho nhau một đời
Chỉ là rũ giấc mơ thôi
Chỉ là buồn rất xa xôi
Đem ân tình ru mãi trên môi.

Vỗ cánh chim bay vào lòng
Đêm đêm trở giấc mênh mang
Đan tay che mặt khóc thầm
Đêm nay sao trời lạnh căm.

Chỉ cần nghe nhắc nhở đến nhân vật của một thời, mà lòng sững lại, tôi có rất nhiều dịp để có thể tò mò hỏi cho ra ai là em trong bài hát, nhưng không hỏi, vì sợ làm mất đi cái đẹp huyền ảo của nhạc của thơ, tìm ra Diễm chết Diễm, tìm ra Mộng Cầm mất Mộng Cầm. Người của nhạc hẳn biết bài nhạc ấy của mình, người của thơ hẳn biết bài thơ ấy của mình, đủ ấp ủ hạnh phúc một đời.

Năm 1975, những nhạc những thơ bị xúc bỏ vứt đi, các anh các chị đeo băng đỏ trên cánh tay, hăng hái tham gia vào chiến dịch diệt trừ văn hóa đồi trụy Mỹ Ngụy, chỉ biết làm theo lệnh truyền từ công an phường, từ công an khu vực, xông vào nhà kệ sách có bao nhiêu thoải mái hất bỏ xuống đất, thoải mái quăng lên chiếc xe ba bánh được dùng chở vật liệu xây dựng dính đầy cát bẩn, không cần biết quyển sách ấy là sách gì, sách học sách nghiên cứu, có quyển đóng bìa da, gáy có chữ in bằng kim nhũ, có quyển được bao bìa vải đen có đỏ có.

Nỗi sợ hãi không còn gì nữa đã thúc đẩy tôi ngồi ghi lại chép lại bao điều tôi yêu thích, những quyển nhạc, những quyển sách may mắn trốn được trong ngăn bàn viết, trong tủ quần áo, trong bếp được chép lại, chép bằng cây bút Parker tôi yêu – ngày đi Mỹ các quyển sách viết tay này được tôi khuân theo, dấu vào va li đựng quần áo. Cậu con trai làm mất của mẹ một quyển nhạc chép tay, quyển ấy tôi đóng bìa cứng màu đỏ huyết dụ, cắt một bó hoa hồng màu kim nhũ từ tấm thiệp Giáng Sinh trang trí trang bìa, cẩn thận mang đi ép ni-lông dầy – các việc làm này từ đóng sách đến làm bìa hoàn toàn bất hợp pháp, tôi được các bạn lén lút làm cho “từ cửa sau.” Một người bạn làm việc cho nhà xuất bản Nguyễn Bá Tòng ở ngay góc đường Bùi Chu đã chịu khó mang giấy ca rô còn lại từ thuở trước đến nhà in, dùng máy móc cắt đóng dán cho cô bạn “quái đản” (danh từ này tôi dùng đúng y như anh chàng này nói), khi được tôi nhờ vả. Kể ra thế này biết đâu có người lại tìm ra bạn.

vocanhchimbaynguyenducquang

Trang vở chép lại nhạc và lời bài hát Vỗ Cánh Chim Bay của nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang (Ảnh: Ấu Tím)

Lý do tôi vừa nhận được điện thư từ những người “muôn năm cũ” xưa rích xưa rang, chẳng hề biết mặt, chỉ hay rằng có học chung trường, biết vài tên tuổi, thế thôi mà hình ảnh cứ thế quay vòng lại, tóc dài áo bay, con đường Huỳnh Tịnh Của – vạt nắng đậu trên mái ngói âm dương. Bấm vào maps google, tìm lại mái trường xưa, không còn gì nữa, ngay cả cái tên. Thôi thì . . . đêm nay trời lại lạnh căm, các bạn Tân Định xưa ơi!

bài đã đăng của Ấu Tím


4 Bình luận »

  • ấu tím says:

    Cám ơn anh chị để lại ý kiến. Cùng lúc, tôi đã tìm ra tên đúng của Vân Anh thay vì Anh Sơn – người ca sĩ hiền hòa có giọng hát ấm áp trong bài Vì Tôi Là Linh Mục thuở xa xưa ấy, trong bài của Nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang phổ biết trên trang web Du Ca:

    http://www.ducavn.com/duca_files/VanNghe_files/HoiKy/NNThach.htm

    Thưa ông DzungHo, bài Bên Kia Sông tôi có nhắc đến trong đoạn,

    Nếu chỉ biết nhạc sĩ Nguyễn Đức Quang qua các bài hát hùng ca, thì thiếu mất một góc mơ mộng trong trái tim tràn ngập tình cảm của ông. Ông trân trọng trang trí nâng niu tình yêu bằng những nốt nhạc bổng trầm, để vẽ vời vạt mây hồng buổi sáng, để thổi ngọn gió se lạnh buổi chiều, dạt dào thảng thốt tiếng chim đập cánh vội vã cất bay. Nhạc tình phổ thơ Bên Kia Sông của Nguyễn Ngọc Thạch tràn đầy những hoa bướm hy vọng, tha thiết gọi mời người yêu, có người diễn giải người tình trong nhạc của Nguyễn Đức Quang là Việt Nam – là quê hương đất nước, nhất là trong bài Người Yêu Tôi Bệnh.

    Kính,

    ấu tím

  • DZUNG HO says:

    NS Nguyễn Đức Quang còn có bài BÊN KIA SÔNG giàu màu sắc , nhạc điệu . Chắc chắn đó là một trong những bài tình ca rất hay của dòng nhạc Việt ( không chỉ có mỗi bài nhạc tình ” Vỗ cánh chim bay ” như tác giả bài viết đã nêu ! )

  • Vũ Ngọc says:

    Nghe bài hát lạ – cám ơn Ấu Tím đã chia sẻ – nghe tin gia đình nhạc sĩ Nguyền Đức Quang đã chấp thuận rút ống trợ sinh – Buồn thật, dù biết sống chết là lẽ Trời .

  • Trần Thạch says:

    Bài viết kể lể đầy nữ tính – đường link Vỗ Cánh Chim Bay không active vì có thêm ) sau url .

    Trần Thạch

    [BBT: Cám ơn bạn Trần Thạch, chúng tôi đã sửa đường nối tới bản nhạc trên.]

1 Pingbacks »

  • […] LTS Da Màu:  Nhạc sĩ du ca Nguyễn Đức Quang hiện vẫn trong thời kỳ hồi phục tại bệnh viện Fountain Valley ở Quận Cam, sau cơn xuất huyết mạch máu não ngày 11 tháng 2 năm 2011. Trước đó, ông đã dự trù tham dự một buổi văn nghệ “Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ” cùng thân hữu được tổ chức ngày 26 tháng 2 ở San Jose, và đang chuẩn bị cho buổi nhạc này thì không may bị tai biến mạch máu. […]

Phần Góp Ý/Bình Luận


Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.

*

@2006-2019 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up
Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)