Trang chính » Biên Khảo, Các Số Da Màu định kỳ, Da Màu số 22, Nhận Định Email bài này

Phận đàn bà trong Đạo Khổng

0 bình luận ♦ 20.01.2007

 

LTS: Bài nhận định này đăng trên Ngày Nay số 124, năm 1938, nằm trong loạt chính luận nhiều kỳ nhan đề “Phiếm Du Trong Đạo Khổng” của Hoàng Đạo, công kích chuyện trọng nam khinh nữ, tinh thần phụ hệ, và phân biệt giới tính trong xã hội Việt Nam, cùng nguyên nhân của sự phân biệt ấy. Nhận thấy những vấn đề được đề cập trong bài đến nay vẫn còn giá trị thời sự, chúng tôi xin được giới thiệu lại, như một cách tiếp cận khuynh hướng xã hội và nữ quyền của nhóm Tự Lực Văn Đoàn trong những thập niên 30-40.

 

 

Từ năm xưa đến nay, trong nền văn minh nào cũng vậy, đàn bà không bao giờ được đứng ngang hàng với đàn ông. Vì thân thể yếu đuối hơn, vì tâm hồn nhu mì hơn, phụ nữ đã bị người ta coi khinh. Tôn giáo nào cũng đều có tiếng vang của sự khinh rẻ ấy. Theo đạo Gia tô, đức chúa Trời đã lấy một xương sườn của đàn ông mà nặn thành người đàn bà; rồi về sau, đàn ông bị đuổi khỏi nơi cực lạc cũng chỉ vì đàn bà. Bắt đầu từ đó, đàn ông đã có thể tự phụ là hơn đàn bà rồi. Ông thánh Saint Paul có câu: đàn ông làm chủ đàn bà cũng như đức chúa Trời làm chủ muôn loài. Ông thánh Pierre lại thêm câu: đàn bà phải nghe lời chồng. Đạo Phật, đạo Hồi Hồi cũng dạy những tư tưởng cao quý như vậy đối với phụ nữ.
Lẽ tự nhiên là đạo Khổng cũng không thoát ra ngoài được cái khuôn sáo chung ấy. Ngay từ lúc sơ sinh, phụ nữ phương Đông đã bắt đầu hưởng cái số phận bạc bẽo của mình rồi. Theo Kinh Thi, đẻ con gái thì đặt xuống đất, mặc áo thô, chỉ có đẻ con trai mới đặt lên giường, mặc áo đẹp cho đứa trẻ mà thôi. Vì đâu có sự phân biệt ấy? Cứ lấy tinh thần của đạo Khổng mà suy xét là đủ hiểu. Đạo đặt căn bản trên chữ hiếu và lấy sự thờ phụng ông bà cha mẹ làm hệ trọng. Trong một xã hội tổ chức theo chế độ đại gia đình, dầu ở bên cổ Hi lạp hay ở Đông Phương cũng vậy, người ta tin rằng chỉ có đàn ông là có thể nối dõi tông đường, đảm đang được sự thờ phụng tổ tiên. Đàn bà chỉ là một thứ đồ phụ họa theo, tự mình không có nghĩa lý gì, tự mình không kham nổi một trọng trách gì. Và vì thế bị coi khinh. Cái gì tối tăm, lu mờ, thì là đàn bà, cái gì sáng tỏ thì là đàn ông. Trong đạo Khổng, đàn bà là âm, đàn ông là dương; đàn bà ví như mặt trăng, đàn ông như mặt trời. Mặt trăng và mặt trời ấy, đứng về phương diện cá nhân, thì cả hai đều không có giá trị gì, vì cái quan niệm về con người, ở những thời đại ấy, chưa ai hiểu là gì hết. Nhưng đứng về mặt xã hội, thì người đàn ông là một phần tử hệ trọng đáng quý, còn đàn bà là một phần tử không quan hệ, có thể coi khinh được.
Người đàn bà, thật vậy, sinh ra chỉ có một số phận: lấy chồng để đẻ con. Họ không cần học và cũng không được học, đạo tu thân là để dành riêng cho đàn ông. Họ chỉ cần biết phục tòng. Giáo dục của thánh hiền về mặt phụ nữ chỉ có thế. Theo Kinh Lễ, người con gái đi không được quay đầu lại, nói không được hở răng, ngồi chân phải để im; đứng, quần áo không được động; vui, không được cười to, đau khổ tức tối cũng không được nói lớn. Phải lặng lẽ như một cái bóng, bỏ hẳn ý chí của mình, để theo ý người khác, ý cha mẹ lúc còn ở nhà, ý chồng và cha mẹ chồng lúc đã xuất giá. Lúc nào cũng nhu mì, hiền lành, lặng lẽ , dễ sai khiến, như một cái máy; chẳng thế mà theo Kinh Lễ, người con gái đã hiền và dễ bảo như một con chuột con, người ta còn phải lo rằng hãy còn là mạnh quá. Đó là cái tư tưởng làm nền tảng cho công, dung, ngôn, hạnh, bốn cái đức của đàn bà Đông Phương vậy.
Cái máy dễ sai khiến ấy lại còn là cái máy đẻ. Đó là sự ích lợi độc nhất của nó trong xã hội. Lấy chồng không phải là vì tình yêu. Trong cái việc mà người con gái coi là hệ trọng nhất trong đời, người con gái không có quyền định đoạt gì cả. Vì tình yêu, như các tính tình khác, thuộc về quyền sống của cá nhân, mà đạo thánh hiền không thèm biết đến. Người con gái đi lấy chồng, chẳng khác gì cái máy đẻ cha mẹ đem bán cho nhà chồng, đem bán lúc nào cũng được, có khi từ lúc còn bú mẹ. Về sau, nếu cái máy tốt, biết chiều chồng lấy con, sinh năm đẻ bảy, thì cái máy ấy có phúc; được người ta trọng. Nhược bằng vì một lẽ gì không đẻ được con trai để nối việc tế tự, thì là một cái máy liệt, phải thải bỏ đi. Câu “bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại” của thấy Mạnh, đã đem lại bao nhiêu nỗi sầu tủi cho đàn bà, và đã đẻ ra cái chế độ đa thê, một chế độ đã coi rẻ lòng yêu của người đời và hạ xuống đất giá trị của người đàn bà. Trong chế độ ấy, người đàn ông góa vợ lấy kế là lẽ thường, vì tôn giáo cho họ cái sự hả hê ấy để có thêm con trai; nhưng đàn bà góa thì bước đi bước nữa để làm gì, nhất là khi đã có con rồi? Cái máy đẻ ấy đã làm đủ bổn phận của nó thì, để nó yên một chỗ là xong. Vì thế nên những người đàn bà góa đi lấy chồng bị họ hàng khinh bỉ, chê bai, người nào ở vậy được người ta trọng vọng.
Cái máy đẻ đáng khinh kia, bản tính của nó cũng ít phần thiện nữa. Người đàn bà, theo đạo Khổng, không được bằng đàn ông về mặt tinh thần, về mặt đạo đức. Ngay cụ Khổng đã chê trách họ một cách ác nghiệt. Cụ bảo đàn bà cũng như tiểu nhân, gần thì sinh nhờn, xa thì oán ( duy nữ tử dữ tiểu nhân vi nan dưỡng dã, cận chi tắc bất tôn, viễn chi tắc oán).

Nhưng khinh thì khinh, cụ vẫn sợ, sợ cái sắc đẹp của đàn bà dễ làm cho đạo của cụ suy đồi. Đời cụ chắc lúc nào cụ cũng nhớ rằng vì bọn vũ nữ của vua Tề, mà vua Lỗ quên cả đạo, bỏ cả việc, khiến cho cụ phải bỏ đi. Cụ cũng không quên cô ả Nam-Tử mà cụ đã thân đến thăm, và cụ đã phải đi theo hầu. Cụ hẳn còn nhớ câu than thở của cụ: “Dĩ hĩ hồ, ngô vị kiến hiếu đức như hiếu sắc dã dã”. Mà vì sợ sắc đẹp của đàn bà, lòng khinh những người có sắc đẹp ấy lại càng tăng gấp bội. Và cũng vì sợ nên mới có sự phân biệt khắt khe giữa đàn bà. Đàn ông ở ngoài và đàn bà ở trong, không có thể lẫn lộn được. Con gái không được ngồi chung một chiếu với con trai, dẫu là anh em cũng vậy. Ở ngoài đường, bên tay trái là về phần đàn ông đi, bên tay phải là về phần đàn bà. Đó là những qui định của Kinh Lễ, một quyển kinh mà cụ Khổng yêu dấu nhất ưa thích nhất.

Nói tóm lại, trước người đàn bà, đạo Khổng cũng như tôn giáo khác, bị hai tính tình nó đàn áp: lòng khinh bỉ và lòng sợ hãi. Hai tính tình không thể có, nếu cụ Khổng biết nhận rõ rằng đàn bà cũng như đàn ông, cũng là người, cũng có đủ quyền sống của một người.

Hoàng Đạo

bài đã đăng của Hoàng Đạo


Phần Góp Ý/Bình Luận

Xin vui lòng bày tỏ trách nhiệm và sự tương kính trong việc sử dụng ngôn ngữ khi đóng góp ý kiến. Da Màu dành quyền từ chối những ý kiến cực đoan, thiếu tôn trọng bạn đọc hoặc không sử dụng email thật. Chúng tôi sẽ liên lạc trực tiếp với tác giả nếu ý kiến cần được biên tập.

Lưu ý: Xin vui lòng bỏ dấu tiếng Việt để giúp tránh những hiểu lầm đáng tiếc từ độc giả trong việc diễn dịch ý kiến đóng góp. Bài không bỏ dấu sẽ không được hiển thị. Xin chân thành cám ơn.


*

@2006*2018 damau.org ♦ tạp chí văn chương Da Màu Web services provided by InfoResources Center, Inc. Scroll Up Log in | Entries (RSS) | Comments (RSS)